Pola RetRadio

nia komuna lingvomedio

Kulturkroniko

Polo inter laŭreatoj de Word Press Photo

Finiĝis la 63-a eldono de World Press Photo, prestiĝa fotokonkurso, en kiu estis premiitaj unuopaj fotoj kaj fotoraportaĵoj el 2019 en ok kategorioj. La venkintoj estis elektitaj el pli ol 4 mil fotografiistoj en 125 landoj. Kiel Foto de la Jaro estis agnoskita laboraĵo de Yasuyoshi Chiba el Japanio prezentanta manifestacion en Sudano. Kiel Fotoraportaĵo de la Jaro – pri situacio de junaj homoj en Alĝerio dum la lastaj jaroj – premiita estis franco Romain Laurendeau. Pola fotografiisto Tomek Kaczor akiris la unuan premion en la kategorio Portreto de la Jaro pro la foto „Vekiĝo”. La blanka-nigra foto prezenas junan armeninon suferantan la sindromon de rezignaciemo. Sidante en la rulseĝo kun fiksita al la buŝo sangoŝtopa instrumento ŝi rigardas la objektivon. Tiu foto el la rifuĝejo por eksterlandanoj en Podkowa Leśna apud Varsovio, kie ŝi estadis kun la familio,  aperis sur la kovrilpaĝo de la junia magazino de „Gazeta Wyborcza” Granda Formato.

El la elsendo 24.04.2020. Legas  Maciek – 1’13”

Pliaj polaj kolektoj ĉe Google Arts & Culture

Ĉe la platfotmo Google Arts&Culture eblas virtuale rigardi pliajn polajn artverkojn. Temas pri verkoj el la krakova Muzeo de Czartoryski-Princoj. La ekspozicio estas titolita „Ne sole la Damo” – reference al tolaĵo de Leonardo da Vinci „Damo kun ermeno” troviĝanta en ĝiaj kolektoj. La ekspozicion malfermas la reproduktaĵo de portreto de Izabela princino Czartoryski, kies laboroj fundamentis la kolekton. Nia felietono dediĉita al ĝi kaj inaŭurita de ŝi kolekto aŭdiĝis en la elsendo el la 15-a de marto 2019. La disponigitaj nun verkoj el la kolekto de la krakova Muzeo de Czartoryski-Princoj ĉe Google Arts&Culture prezentas i.a.  membrojn de la princa familio,  membrojn de la reĝa Jagelona familio pentritajn de Lucas Cranach la Juna, ankaŭ  „Pejzaĝon kun mizerikorda Samaritano” de Rembrandt. La ekspozicio prezentas krome historiajn fotografaĵojn de la Gotika Domo kaj Sanktejo de Sibilla el la rezidejo en Puławy. Aktualaj fotoj rilatas al la nuna aspekto de la Palaco de Czartoryski-Princoj en Krakovo.

El la elsendo 24.04.2020. Legas  Gabi – 1’21”

La plej bela Emaus-arbeto aŭ arbero de la vivo

Ne ĉiuj lokaj kutimoj kaj tradicioj en Pollando estas ĝenerale konataj. Tian karakteron havas la tradicio de Emaus-arbeto aŭ arbeto de la vivo en la regiono de Krakovo – la suda Pollando. La konkurson por ĝia pretigo organizas de kelkaj jaroj la Historia Muzeo de ĉi tiu urbo. Konforme al konkursreguloj – modifitaj en la kronvirusa epidemio – ĉiuj povis hejme prilabori sian arbeton sendante elektronike la foton de la artaĵo. La Emaus-arbetoj aŭ la arbetoj de la vivo simbolas la postvintran vekiĝon de la naturo al la vivo. Iliaj tradiciaj elementoj estas verdaj folioj, birdoj, ovoj kaj nestoj. Por la nunjara konkurso venis 25 projektoj, kiuj estis prezentitaj en la fejsbuka profilo de la muzeo. La retan voĉdonadon partoprenis 3245 personoj. La Historia Muzeo de Krakovo organizas la konkurson ekde 2014 kultivante la malnovan tradicion. En la 19-a jarcento la arbetojn-ludilojn ornamitajn per lignaj folioj kaj birdetoj faris dum vintraj vesperoj la sezonlaborataj masonistoj el Krakovo kaj la ĉirkaŭlokoj vilaĝoj vendante siajn elfaraĵojn dumpaske  en Emaus, Rękawka. La arbetoj de Emaus, aŭ arbetoj de la vivo havis en la malnova tradicio specialan signifon kaj simbolan emfazon ligitan kun la vivo en la ĉirkaŭkrakovaj vilaĝoj. Ili signifis la postvintran revenon de la tuta naturo al la vivo, ligis ankaŭ al antaŭkristanaj printempaj kredoj, laŭ kiuj la animoj de la mortintoj – en la formo de birdoj – serĉas rifuĝejon en la branĉaro de la arboj.

El la elsendo 24.04.2020. Legas  Maciek – 1’52”

Bitigado de la artverkoj kaj arkivaj materialoj

Ekde la venonta akademia jaro studentoj de la fakultatoj pri la Arthistorio kaj Protekto de la Kulturhavaĵoj ĉe la Papa Universitato de Johano Paŭlo la 2-a en Krakovo povos akiri konojn kaj praktikajn kapablojn koncerne bitigadon de la artverkoj kaj arkivaj materialoj. Jam ekde 2007 ĉe la krakova Papa Universitato sub la protekto de Instituto pri Arto kaj Kulturo funkcias profesia Laborejo pri la Registrado kaj Bitigado de Arkivaĵoj. Ĝi science prilaboras arkivaĵojn religiajn, ekleziajn bibliotekojn kaj simile. Ekde la komenco ĝi realigis multajn projektojn kunlabore kaj subtene kun landaj instancoj, ankaŭ dank’ al la uniaj subvencioj. Dank’  al la unia helpo en oktobro 2020 en la universitata studprogramo de la fakultatoj pri la Arthistorio kaj Protekto de la Kulturhavaĵoj aperos novaj fakultativaj studobjektoj koncentriĝantaj pri problemoj ligitaj kun la bitiga procezo, fotografado kaj grafika projektado. Estos ankaŭ envivigita programo de pagendaj staĝoj en diversaj kulturinstitutoj. Tio faciligos al la studenoj profesian starton sur la labormerkato.

El la elsendo 17.04.2020. Legas  Gabi – 1’23”

Nekonataj fotoj de Ignacy Jan Paderewski

Je 138 nepublikigitaj ĝis nun fotoj dokumentantaj la publikan agadon kaj privatan vivon de Ignacy Jan Paderewski, elstara pola muzikisto kaj politikisto, riĉiĝis la Grandpoluja Muzeo de Sendependeco en Poznano. La fotoj devenas el la periodo ekde la komenco de 1919, kiam Paderewskki fariĝis la ĉefminitro de la pola registaro ĝis 1936, kiam laŭ iniciato de Paderewskiego kaj generalo Władysław Sikorski kreiĝis la tn. Morges-fronto, politika interkompreniĝo de centrismaj partioj. La fotografaĵoj, faritaj de unu el la sekretarioj de Paderewski prezentas lin kiel diplomaton, sed ankaŭ private kun la edzino kaj amikoj. Ĉiuj fotoj havas gandan historain valoron. Ili estas nigrablankaj aŭ sepikoloraj, ĉiuj en tre bona stato. Elektitajn fotojn eblas jam rigardi rete en la paĝo de la muzeo. (http://www.wmn.poznan.pl/138-nieznanych-zdjec-ignacego-jana-paderewskiego-mamy-caly-album).

El la elsendo 17.04.2020. Legas  Maciek – 1’01”

Polaj loĝkolonioj en Balachadi kaj Valivade

La Muzeo de la Pola Historio pretigis laŭvican retan ekspozicion sur la platformo Google Arts&Culture. Ĝi prezentas la sorton de polaj civiluloj evakuitaj en 1942 el Sovetunio al Irano kune kun la armeo de generalo Władysław Anders. El inter pli ol 40 mill personoj rifuĝejon en Hinda Unio trovis ĉirkaŭ 6 mil. La ekspozicio „Vojo al Hinda Unio. Polaj loĝkolonioj en Balachadi kaj Valivade” rakontas la historion de ilia kreiĝo  kaj prezentas la plej gravajn aspektojn de la vivo en ili rilate instruadon, skoltan aktivadon kaj kulturan vivon. La ekspozicio proksimigas ankaŭ la polajn-hindajn rilatojn. Dum la sesjara estado en la Hinda Unio la polaj rifuĝintoj tenis kontaktojn kun la hinda socio. La oficialaj kontaktoj rilatis al lokaj aŭtoritatuloj, militistoj, oficistoj. En la ĉiutaga vivo temis pri kontaktoj kun personoj laborantaj en Balachadi kaj Valivade. La ekspozicio estis prilaborita en la pola kaj angla lingvoversioj. (https://artsandculture.google.com/exhibit/FQKCQq9LDKemIg)

El la elsendo 17.04.2020. Legas  Maciek – 1’12”

Bitigitaj artverkoj el la krakova regiono

Pli ol 3500 bitigitaj artverkoj el 162 paroĥoj kaj ankaŭ el la Arkidioceza Muzeo kaj Episkoa Palaco en Krakovo estis disponigitaj en la portalo pri la religia heredaĵo de Małopolska-regiono, kreita de la Papa Universitato de Johano Paulo la 2-a en Krakovo. La paĝo estas ekipita per mapo, sur kiu estas signitaj unuopaj lokoj kaj historiaj objektoj kaj per la modulo „Vizitu la Regionon”. Ĉi lasta prezentos ideojn de laŭtemaj turismaj itineroj ligitaj kun la religia historio de la regiono. Parton pretigis la kreantoj de la portalo, parto post la membriĝo povos esti kreita de la vizitantoj de la portalo laŭ siaj bezonoj kaj interesiĝoj. La verkoj estas prezentataj en la spirita, religia kaj historia kunteksto de la loko, por kiu ili estis kreitaj. En la aparta fako „Homoj” estis priskribitaj aŭtoroj de la verkoj – artistoj, metiistoj, verkofondintoj, ligitaj kun koncerna paroĥo sacerdotoj aŭ sanktuloj, kies bildoj ornamas la regionajn sanktejojn. La fako „Verkoj” enhavas bazon de profesiaj fotoj disponigitaj en publika domeno aŭ laŭ la licenco Creative Commons aŭ fotodokumentojn faritajn por diversaj preĝejoj. La portalo  rolas ankaŭ kiel edukinstrumento helpanta formi  konscion pri la historio kaj heredaĵo de Małopolska-regiono.

El la elsendo 10.04.2020. Legas  Maciek – 1’36”

La altaro Pietas Domini revenis al Pollando

Post 78 jaroj al Pollando revenis unu el la plej valoraj polaj militperdoj, la gotika altaro Pietas Domini. Ĝi denove post multjaraj klopodoj troviĝas en sia origina loko, la Maria-Baziliko en Gdansko (la norda Pollando). Grave kontribuis al tio publikaĵo de Irene Geismeier, kiu pridokumentas ĝian  devenon. La pola flanko direktis ampleksan dokumentaron pri tio al la Unio de Evangeliaj Eklezioj e Germanio. Post plurjara korespondado estis atingita pozitiva rezulto. La altaro Pietas Domini de la fratularo de Sankta Georgo ĉe la Maria-Baziliko en Gdansko – dum jaroj troviĝanta en Berlino – estas duparta kaj devenas el la 30-aj jaroj de la 15-a jarcento.

El la elsendo 10.04.2020. Legas  Gabi – 0’55”

Misteria Paschalia rete

Misteria Paschalia apartenas al la plej gravaj festivaloj de  malnova muziko en Eŭropo. De 16 jaroj ĝi estas tradicie organizata okaze de la Sankta Semajno kaj Pasko. Pro la kronvirusa pandemio la ĝinuna festivala formulo ne povas esti realigita. La organizantoj de la festivalo decidis tamen daŭrigi la tradicion en ŝanĝita formo. La 17-a eldono de la festivalo Misteria Paschalia okazos inter la 5-a kaj la 13-a de aprilo 2020 tutece en la reta spaco. (http://misteriapaschalia.com/program/misteria-paschalia-2-0)

El la elsendo 03.04.2020. Legas  Maciek – 0’37”

Karesmaj edifaj enpensiĝoj

Al la tradicio kaj kutimoj de la karesma periodo apartenas en la pola katolika eklezio karesmaj edifaj lekcioj. Plej ofte kredantoj partoprenas ilin en preĝejoj, sed nun ili povas sekvi sole virtualan formon. Interesan inciaton proponis la animzorganto de la kreaj medioj de la arkidiocezo de Gdansko kaj rektoro de la preĝejo de sankta Johano. Liaj edifaj lekcioj pere de la urba portalo estis dediĉitaj al la religia arto. Ilia tegmenta titolo „Intensa foresto. Karesmaj edikaj enpensiĝoj” estis inspiritaj de la arto de la dana pentristo  Vilhelm Hammershøi/ Hammershoi.

El la elsendo 03.04.2020. Legas  Maciek – 0’45”