Pola RetRadio

nia komuna lingvomedio

Kulturkroniko

La 50-jariĝo de la Muzeo de la Jagelona Universitato

En la nuna jaro la Muzeo de la Jagelona Universitato en Krakovo solenas la 50-jariĝon. Lige kun tio en la subterejoj de Collegium Maius, kie ĝi havas sian sidejon, funkcias ĝis la jarfino foto­ekspozicio dediĉita al ĝia historio. Ĝi foto­dokumentas plurecon de iniciatoj kaj de homoj ligitaj kun ĝia funkciado. La muzeo kreiĝinta laŭ la iniciato de elstara arthistoriisto Karol Estreicher entenas iamajn universitatajn kolektojn – valorajn pentraĵojn, skulptaĵojn, sciencajn instru­mentojn, dokumentojn k.a. Collegium Maius estas la plej malnova universitata konstruaĵo de Pollando, kreiĝinta dank’ al la testamento de reĝino Jadwiga, kiu heredigis al la universitato en la 14-a jarcento siajn juvelojn. Ĝis hodiaŭ oni gardas tie ŝiajn perlojn. Dank’ al profesoro Esteicher Collegium Maius reakiris sian originan aspekton el 1400-a jaro post la alikonstruo meze de la 19-a jarcento en la novgotika stilo. La muzeaj kolektoj senĉese riĉiĝas dank’ al aĉetoj kaj donacoj.  Okaze de la jubileo la placo antaŭ Collegium Maius ricevis la nomon de profesoro Estreicher. Krom lia busto la placon ornamas la skulptaĵoj de reĝo Kazimiro la Granda, sankta Johano Paŭlo la 2-a, pastro Józef Tischner kaj profesoroj Julian Alksandrowicz kaj Antoni Kępiński.

El la elsendo 14.11.2014. Legas Tomek

Nova arta spaco en la Placo sub la Terlobo

La historia konstruaĵo en Szczecin (la nordkcidenta Pollando), en kiu troviĝas la  sidejo de la Belarta Akademio malfermas siajn pordojn al la publiko disponigante al ĝi 7 spacojn. Palaco sub la Terglobo ekde nun estos loko de malfermaj kulturaj eventoj, troviĝas  en ĝi artgalerioj, teatra kaj koncerta salonegoj. Modernigo de la konstruaĵo daŭros ĝis la fino de la 2014-a jaro. La Belarta Akademio komencis tie funkcii ekde la 1-a de septembro 2010 kiel la 19-a arta altlernejo en Pollando. Preskaŭ 500 studentoj lernas en kvar fakultatoj – de la Pentroarto kaj novaj esprimrimedoj, instrumenta, tiu pri la muzika edukado kaj vidartoj. La Palaco sub la Terglobo estis konstruita en la 3-a jardeko de la 18-a jarcento. Kiel interesaĵon valoras aldoni, ke en ĝi naskiĝis princino Zofia Dorota von Wuerttemberg, poste konata kiel carino de Rusio Maria Fiodorowna, la edzino de la caro Paŭlo la 1-a kaj samtempe la bofilino de Katarina la 2-a, kiu ankaŭ naskiĝis en Szczecin.

El la elsendo 14.11.2014. Legas Gabi

La Reĝa Łazienki post metamorfozo

La renovigo de la historia, 18-jarcenta Malnova Oranĝerio kaj la nova ekspozicio pri la Reĝa Skulptaĵkolekto estas la plej novaj projektoj ligitaj kun tiu konata al varsovianoj rezidejo de la lasta pola reĝo en Łazienki-Parko. Interalie oni klopodas, ke la Malnova Oranĝerio aspektu kiel en la epoko de Stanislao Aŭgusto. Helpas en tio inventariaj listoj el 1795, projektoj de Christian Kamsetzer kaj malkovritaj antaŭ du jaroj pentraĵoj. Laŭplane en Łazienki okazos teatraj, movaj kaj plastikaj  labor­renkontoj kaj ankaŭ novspecaj okupoj por blinduloj. Al la publiko estos dispongita skulptista laborejo kaj salono, en kiu eblos rigardi filmojn pri la reĝa skulptaĵ­kolekto. La ŝanĝoj rilatas ankaŭ al aliaj aspektoj de la reĝa Łazienki. De sur ĝia tereno estos forigita la asfalta pavimo, la parko jam nun  riĉiĝis per ses kaj duona mil novaj rozujoj. La moderniga projekto valora pli ol dek kelkajn milionojn da zlotoj estas krom­financata de la pola kultur­ministerio. La ĝardenon de la Reĝa Łazienki-Parko ĉiujare vizitas pli ol 2 milionoj da homoj. Ĉirkaŭ 240 mil biletojn oni vendas por tiaj vizitindaj objektoj sur ĝia tereno kiel Palaco sur Insulo, Blanka Biendometo, Ĉasista Palaceto kaj la Malnova Oranĝerio. La reĝa Łazienki-komplekso en novembro 2014 jam la duan fojon malfermas al la publiko siajn pordojn senpage. En 2013 vizitis ĝin dum unu monato pli ol 280 mil personoj kaj krome okazis tie 800 senpagaj muzeaj lecionoj.

El la elsendo 07.11.2014. Legas Gabi

Reĝaj rezidejoj senpage viziteblaj en novembro

La Reĝa Kastelo en Krakovo, kaj la varsoviaj Reĝa Kastelo, Reĝa Łazienki-Palaco kaj Muzeo de la Palaco de Reĝo Johano la 3-a Sobieski en Wilanów dum la tuta novembro senpage disponigas siajn kolektojn al la vizitantoj. Dum la du antaŭaj eldonoj la kampanjon iniciatitan de la pola kultur­ministerio kaj adresitan unuavice al infanoj, junularo kaj senjoroj utiligis ĉirkaŭ 500 mil personoj. Ankaŭ ĉi jare oni kalkulas je signifa frekventeco aparte lige kun la pasonta la 25-an de novembro 250-a datreveno de la investo de Stanisław Aŭgust Poniatowski  – la reĝo de Pollando. Oni celas ne sole omaĝi lian memoron, sed ankaŭ proksimigi al la publiko lian kontribuon al la evoluo de la pola kulturo. La Muzeo de Wilanów-Palaco en la antaŭpalaca spaco prezentos la ekspozicion „Aleo de Lumo”. En la krakova Wawel-kastelo eblos viziti reprezentajn salonojn de la polaj reĝoj, la reĝan trezorejon kaj arsenalon. Rigardebla estos „Damo kun ermeno” de Leonardo da Vinci kaj aldone estos viziteblaj ekspozicioj „La Perdiĝinta Wawel” kaj „Du generacioj. La arto de Legioj el la kolekto de Jerzy Mycielski”. Ĉiuj reĝaj rezidejoj reakiris en la lastaj jaroj sian brilon i.a. dank’ al la uniaj subvencioj.

El la elsendo 07.11.2014. Legas Tomek

Komuna legado de la dramo de Adam Mickiewicz „Dziady”

La biblioteko de Płock [pŭock]kaj la tiea liceo  de marszalo Stanisława Małachowskiego, kiu estas la plej malnova pola lernejo ekzistanta en la sama loko ekde 1180 organizis antaŭ la Tago de Ĉiuj Mortintoj komunan legadon de la 2-a parto de la dramo „Dziady” (Praulanimoj) de Adam Mickiewicz. La legado de la dramo rilatanta al la popola kutimo observata iam sur la terenoj de la iama Respubliko en la kunteksto de la Tago de Ĉiuj Sanktuloj kaj Tago de la Mortintoj estas alternativo por la nun ĉiam pli trudiĝanta anglosaksa festo Halloween.

Nunjare la lego­kampanjo aliĝis 7 super­gimnaziaj lernejoj de Płock. La komuna legado estis okazanta vespere la 29-an kaj 30-an de oktobro. Temas pri konsistero de pli ampleksa kampanjo okazanta sub la titolo „Mi havas apetiton legi” kadre de la solenata en 2014 Jaro de la Legado. La tuta projekto populariganta la legadon estas adresita al ĉiuj aĝgrupoj. La komuna legado de „Dziady” de Adam Mickiewiz komenciĝis antaŭ du jaroj, kiam evidentiĝis ke parto de lernantoj ne komprenas la malnovan verkon. El tio fruktis interparoloj  kaj fasciniĝo pri la tradicio, ĝia signifo, pri la propraj popolaj kutimoj en literaturo. Dum la diskutoj lernantoj komencis rimarki diferencojn inter la spirita vefto de la polaj festoj kaj komercaj aspektoj de la festoj en la speco Halloween.

Ĝis la 19-a jarcento en la popola tradicio la aŭtuna periodo, kiam la naturo perdis sian bunton kaj vivecon, estis perceptata kiel tempo, en kiu paliĝas la limo inter la mondoj de la vivantoj kaj la mortintoj, kaj la animoj de la mortintoj revenas al siaj hejmoj. La ĝenerala kutimo estis bruligado de torĉoj varmigantaj la animojn revenantajn sur la teron.

La nunjara legokampanjo de „Dziady” vastiĝis al pliaj lernejoj kaj krom lernantoj partoprenis ĝin gepatroj kaj instruistoj.

El la elsendo 31.10.2014. Legas Gabi

Parkaj benkoj kun literaturpatrono

50 novaj benkoj ĉe Planty, la parko ĉirkaŭanta Krakovon, kreiĝinta en la loko de iamaj fortigaĵoj kaj urbomuroj ricevis informtabuletojn kun literaturpatrono, i.a. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska kaj Bronisław Malinowski. Ili aldoniĝis al 50 antaŭaj benkoj lanĉitaj en aprilo kadre de la projekto „Kodoj de la Urbo”. Ĉiuj tabuleoj krom la nomo de verkisto havas kodon QR [kuo ro]. Skanante ĝin helpe de tabuleto aŭ plurfunkcia poŝtelefono eblas ligiĝi kun la interreta paĝo de la projekto, kie krom fragmento de la literaturaĵo de koncerna aŭtoro en la originalo kaj en la pola lingvo eblas aŭskulti ties voĉon kaj konatiĝi kun ties biogramo. Krome la sama reta paĝo prezentas aktivan urbomapon, dank’ al kiu eblas retorvi ĉiujn literaturajn benkojn kaj ankaŭ elektitajn, plej gravajn literaturajn adresojn de Krakovo. La projekto „Kodoj de la Urbo” reliefigas en la publika spaco la prestiĝan titolon de Literatura Urbo de Unesko, kiun Krakovo kiel la unua slava urbo ricevis la 21-an de oktobro 2013. Literaturbenkojn inspiris simila entrepreno en Rejkjaviko, unu el la partneraj Kreemaj Urboj de Krakovo en la sfero de literaturo.

El la elsendo 24.10.2014. Legas Barbara kaj Milada

Ekspozicio de Opera Scenografio en Krakovo

Ekde mezo de oktobro ĝis la jarfino en la Nacia Muzeo de Krakovo daŭras la ekspozicio pri la opera scenografio lige kun la 60-jariĝo de la Krakova Operejo. Ĉirkaŭ 500 objektoj, scenografiaj projektoj kaj kostumoj el 13 kulturinstitucioj i.a. el la Krakova Operejo, Silezia Operejo, Nacia Muzeo de Poznano kaj  Teatro la Granda en Varsovio estas prezentataj en la ekspozicio titolita “La Opera Spaco. Polaj scenografoj de la 20-a kaj 21-a jarcentoj. La eksponaĵoj bildigas kiel en la lastaj 60 jaroj ŝanĝiĝis la pola operscenografio – de pentritaj dekoraĵoj ĝis komputilaj projektoj dum la scenejon ekregis elektronika teknologio. La prezentatajn projektojn eblas rigardi same en la tradicia formo kiel bildojn surmure, ankaŭ en moderna formo kiel elektronikajn prezentojn. Inter 40 aŭtoroj de la prezentataj eksponaĵoj troviĝas i.a. verkoj de fame konata Tadeusz Kantor, kiu projektis scenografion kaj kostumojn por Don Kichot de Ludwig A. Minkus. Kantor kunreĝisoris la baleton kun Jan Biczycki en la Urba Muzika Teatro en Krakovo en 1962.

El la elsendo 24.10.2014. Legas Barbara kaj Milada

Polaj dezajnistoj en Eindhoven

Inter la 18-a kaj la 26-a de oktobro en Centro de la Nuntempa Arto en Eindhoven estos prezentataj verkoj de tridek polaj projektantoj,  dezajnistaj kolektivoj, produktantoj kaj studentoj. Tio estos la plej granda tiom ampleksa prezento de la nuntempaj polaj projektoj en Nederlando. Ĝi estos dividita laŭ kvar segmentoj: mebloj kaj domo, teknologioj, ceramikaĵoj kaj pladaro, porinfanaj ludiloj.

La pola ekspozicio estos parto de la nederlanda semajno de dezajno. Pri sia laboro, ligoj kun la pola dezajno, inspiroj kaj dialogo kun aliaj branĉoj rakontos famaj projektantoj kaj ekspertoj. Estos prezentita riĉa prelegserio. Ĉiuage je la 16-a horo polaj dezajnistoj prelegos pri i.a.:  la loko de la pola dezajno en la mondo, projektado de aŭtomobiloj, teknologioj pri metalprilaborado, projektado de aromoj. En la programo de la ekspozicio troviĝas ankaŭ laborrenkontoj.

El la elsendo 17.10.2014. Legas Tomek

Eŭropa Festivalo de Vitroelfaraĵoj

Ĝis la 19-a de oktobro en Vroclavo, la suda Pollando daŭras Eŭropa Festivalo de Vitroelfaraĵoj. La inaŭguritan en la komencaj tagoj de la monato festivalon malfermis la laborrenkontoj pri la vitrofaraj teknikoj. Kadre de ĝi estas prezentataj vitroartaĵoj de 18 artistoj el 14 landoj i.a. Belgio, Danio, Germanio, Islando, Nederlando, Pollando, Slovakio. Temas pri faritaj en diversaj teknikoj abstraktaj vitroskulptaĵoj de animaloj. La ĉefa ekspozicio titolota „Animal Planet” ekde la 13-a de oktobro estas rigardebla  en la Sesia Salono de la Ĉefa Fervojstacio de Vroclavo. Kadre de la Eŭropa Festivalo de Vitroelfaraĵoj troviĝas ankaŭ malpli grandaj ekspozicioj de vitroartaĵoj en vroclavaj artgalerioj kaj la loka sidejo de la Nacia Muzeo. Dum la festivalo okazas lekcioj kaj seminarioj gvidataj de lekciantoj de la vroclava Belarta Akademio. La ĉefa ekspozicio de la Festivalo estos prezentata ankaŭ post ĝi en la urboj Lodzo kaj Jelenia Góra [gura].

El la elsendo 17.10.2014. Legas Tomek

Krystyna Meissner ricevis Goethe-Medalon 2014

La art­direktoro de la teatra festivalo „Dialog”, Krystyna Meissner ricevis Goethe-Medalon 2014 kiel persono aparte meritiĝinta por la internacia kultura interŝanĝo. La enmanigo okazis fine de aŭgusto en Weimar en la datreveno de la germana poeto. Premiitaj estis ankaŭ usona artisto Robert Wilson kaj postmorte direktoro de multaj prestiĝaj kultur­institucioj, Gerard Mortier. Nunjare per Goethe-Medalo estis distingitaj elstaraj figuroj de la opera kaj teatra mondo por reliefigi la signifon de teatro en la internacia kultura interŝanĝo. Krystyna Meissner meritiĝis aparte por la popularig­ado de la germana teatro en Pollando. En la nomumo por la distingo estis reliefigita ŝia kontribuo al malkovro de la orienteŭropa teatro en la okcidenta Eŭropo.

El la elsendo 05.09.2014. Legas Gabi