Pola RetRadio

nia komuna lingvomedio

Kulturkroniko

Internacia konkurso pri juda temaro

La varsovia Juda Teatro kun la societo de ZAiKS-aŭtoroj deklaris Internacian Konkurson por la nuntempa artverko pri la juda temaro. La verkojn oni atendas ĝis la 15-a de septembro 2021. La celo ests instigi verkistojn de diveraj nacioj, kulturoj kaj tradicioj levi la temon ligitan kun la memoro konvinkite, ke de la kultivado de la memoro dependas tio, kiu socio ni estas, kiel ni komprenas nian civitanecon, kian nuntempon kaj estontecon ni konstruas. La konkurso havas malferman karakteron kaj konkursaĵon oni atendas en la lingvoj pola, jida, anga, rusa kaj hebrea. La organizantoj interesiĝas pri novaj valoraj dramtekstoj inspiritaj de vaste komprenata juda temaro kaj disvatigado de nuntempa teatra literaturo favoranta la evoluigon de dialogo kaj komprenemo sendepenede de diferencoj inter la homoj pro raso, sekso, konfesio aŭ socia statuso. La konkursrezultoj estos prezentitaj la 6-an de decembro 2021.

El la elsendo 16.04.2021. Legas Milada – 1′ 29″

Baldaŭ muzeo de Wyspiański

Oni planas, ke en novembro nunjare en la Nacia Muzeo de Krakovo kreiĝos konstanta ekspozicio de renoma pola artisto, Stanisław Wyspiański. Li estis la plej ĉiuflanka artisto de la artfluo Juna Pollando – dramverkisto, poeto, pentristo kaj grafikisto. Li okupiĝis ankaŭ pri la aplikata arto kaj arkitekturaj projektoj. La unika prezento de lia kreado troviĝos en la sidejo en la iama Europeum. La krakova Nacia Muzeo disponas pri la plej ampleksa kolekto de la verkoj de Wyspiański. Temas pri pli ol mil surpaperaĵoj, dek kelkaj oleopentraĵoj, arkivejo kun leteroj kaj personaj memoraĵoj kaj preskaŭ 600-libra kolekto. En la projektita ekspozicio la spektantoj rigardos preskaŭ 200 verkojn de la artisto, en plimulto tio estos plastikaj artobjekoj. En la subterejo de Wyspiański-muzeo troviĝos la librokolekto de Wyspiański kun liaj permanaj notoj, liaj grafikaĵoj kaj projektitaj de li teatraj kostumoj. Tie rigardeblos krome artafiŝoj por liaj enscenitaj spektakloj, filmfragmentoj de la plej famaj enscenigoj de liaj literaturaj verkoj. Teretaĝe vizitantoj rigardos portretojn de lia edzino, infanoj kaj amikoj. En la 1-a etaĝo de Wyspiański-muzeo oni konatiĝos kun verkoj ligitaj kun pliaj veftoj de lia kreao – religio kaj naturo, Wawel kaj ĝia historio, antikva historio. La verkoj de Wyspiański estis inter 2017 kaj 2020 prezentataj en la Nacia Muzeo de Krakovo en 5 ekspozicioj, kiujn vizitis ĉirkaŭ 400 mil personoj.

El la elsendo 16.04.2021. Legas Pamela – 1′ 47″

La plej valoraj atlasoj restaŭritaj

La plej valoraj kaj plej malnovaj atlasoj el la kolektoj de la Bilbioteko de Raczyński-familio en Poznano estis subitaj al konservistaj laboroj kaj bitigitaj. Dank’ al tiuj klopodoj ili servos al esploristoj dum sekvaj centoj da jaroj. Inter la volumoj destinitaj por kompleksa riparo kaj restarŭro troviĝis unu el la plej malnovaj historiaj atlasoj, eldonita en Venecio en 1574. Ĝi estas dediĉita al la turka-venecia milito 1570-1573. Kelkdek mapoj de la atlaso prezentas ĉefe insulojn situantajn en la orienta parto de Meditereaneo kaj fotikigitajn apudbordajn urbojn, kelkfoje kun bildo kaj priskrbo de la okazantaj en ĝi militagadoj. Entute per la protektaj laboroj – kiujn gvidis kelkaj konservistaj laboratorioj dum du jaroj – estis ĉirkaŭprenitaj 23 titoloj en 32 volumoj. La pritaksa valoro de ĉiuj verkoj egalas al 6,5 milionoj da zloroj. Okazis krome bitigo de la verkoj, kio estas pli taŭga formato por esploristaj laboroj ol originalo. La motivoj de la plej belaj atlasoj troviĝos sur memoraĵoj distribuataj de Raczyński-biblioteko. La konservistaj laboroj de la plej valoraj atlasoj okazis kadre de pli ampleksa projekto koncernanta tutecan modernigon de la biblioteka konstruaĵo, kiu estos finita en la lasta jarkavoron de la 2021.

El la elsendo 10.04.2021. Legas Maciek – 1′ 35″

Pola Instituto en Budapeŝto pri Batory-Jaro

Unu el la patronoj de la 2021-a jaro en Pollando estas la reĝo Stefan Batory. Nunjare pasas la 445-a datreveno post kiam, kiel la edzo de Anna Jagiellonka, li fariĝis iure uxoris la reĝo de Pollando. Nunjare pasas ankaŭ la 450-a datreveno post kiam li estis elektita la princo de Transilvanio. Pola Instituto en Budapeŝto responde al la iniciato de du hungaraj organizaĵoj – Societo por Historia Rekonstruo Batory-Bem en Budapeŝto kaj Fondaĵo de Stefan Batory en lia hejmurbo – en sia paĝo instalis specialan subpaĝon dediĉtan al la datrevenoj. Kiel la unuaj estas prezentitaj tri libroj eldonitaj de Societo pri Hungaraj Memoraĵoj en la Mondo. Unu el ili prezentas la plej gravajn artverkojn kaj historiajn objektojn ligitajn kun la figuro de Batory, la alia disponigas kolekton da gazetaraj tekstoj aperintaj en Hungario en la 30-aj jaroj de la pasinta jarcento lige kun la 400-a naskiĝdatreveno de Batory. La tria enhavas la plej gravajn informojn pri la ŝipo „Batory”. La Pola Instituto deklaris sin esti malferma je ĉiuj ideoj rilataj al la solenadoj de la Jaro kaj deklaras sian kunlaboremon kun la organizataj en Hungario ĉi-rilataj kvizoj, konkursoj kaj aliaj eventoj.

El la elsendo 10.04.2021. Legas Maciek – 1′ 27″

Karesma kurteno de Łodygowice

Al konservistaj laboroj estis subigita la karesma kurteno el la loko Łodygowice en la suda Pollando. Ĝi kreiĝis en la 1832-a jaro en la metiista stablo de pentristo Andrzej Krząstkiewicz kaj servis por kovri la ĉefaltaron de la ligna preĝejo en la Karesma Periodo ekde la 5-a karesma dimanĉo ĝis la Sankta Merkredo. La teksaĵo kun la dimensio de 400 je 400 centimetroj estas la propraĵo de la loka paroĥo de s-taj Apostoloj Simono kaj Judaso Tadeo. La teksaĵo estas pentrita duflanke kaj prezentas unuopajn evangeliajn scenojn ligitajn kun la Pasiono. Aktuale la karesmaj kurtenoj estas tre maloftaj kaj ne plu uzataj. Kelkfoje tamen iliaj unuopaj enkadrigitaj scenoj rolis kiel pentraĵoj kaj tiel ĝis hodiaŭ estas rigardeblaj. La ĵus restaŭrita karesma kurteno el Ładygowice pro sia riĉa ikonografio estas objekto eksterordinara. En la daŭro de la konservistaj laboroj oni ĝin riparis, purigis kaj revenigis al ĝi kolorintensecon. Tio okazis kadre de la unia projekto disponiganta al la publiko objektojn de la Religia Ligna Arkitekturo de la diocezo de Bielsko-Żywiec. La ligna preĝejo el la jaroj 1634-35 estas nun ankaŭ subigita al la konservistaj laboroj. Kune kun kelkaj lignaj sanktejoj de la regiono ĝi formos plurobjektan muzeon.

El la elsendo 03.04.2021. Legas Gabi – 1′  47″

La verkaro de Szymborska en Arkta Arkivo

Baldaŭ la tuta verkaro de Wisława Szymborska, la pola Nobel-premiitino el 1996 estos deponita en la Monda Arkta Arkivo ĉe Spicbergo. La transdono de la bitigita versio de ŝiaj verkoj okazos la 8-an de aprilo 2021. En la transdonota datumaro troviĝas ĉiuj ŝiaj poeziaj kaj prozaj verkoj, felietonoj kaj leteroj ĝis nun publikigitaj. La Monda Arkta Arkivo estis establita en 2017 fare de la norvega firmao Piql, kiu prilaboris novuman registroteknologion de donitaĵoj sur analoga datumportanto. La misio de la firmao estas protekti gravajn kulturverkojn. Se naciaj arkivejoj detruiĝus sekve de militkonfliktoj kaj elementaj plagoj la plej gravajn verkojn de la homaro eblus reakiri el la spicberga arkivo. Dum la 4-jara ekzisto de la Monda Arkta Arkivo oni disponigis al ĝi donitaĵojn de i.a. Eŭropa Kosma Agentejo, Nacia Muzeo de Norvegio kaj la Vatikana Biblioteko.

El la elsendo 03.04.2021. Legas Maciek – 1′ 13″

La 60-a Internacia Tago de Teatro

La plej proksiman sabaton la monda kultura mondo solenos Internacian Tagon de Teatro, kiu referencas al la inaŭguro de la Teatro de Nacioj en Parizo okazinta la 27-an de marto 1957. Proponis ĝin Arvi Kivimaa, la prezidanto de la Finna Centro de la Internacia Teatra Instituto dum ĝia monda festivalo en Helsinki. Ekde tiam la Tago estas kunordigata kaj solenata de pli ol 100 centroj de la Instituto en la tuta mondo. La Instituto mem estis establita en 1948 fare de 8 ŝtatoj inkluzive de Pollando kaj nun funkcias sub la aŭspicio de Unekso. La Tago estos solenata nunjare en pli ol 100 ŝtatoj, kaj kiel skribis en speciala mesaĝo por la 60-a eldono de la Tago brita aktorino Helen Mirren – la forta krea bezono de aŭtoroj, scenografoj, dancistoj, kantistoj, aktoroj, muzikistoj, reĝisoroj neniam estos sufokita kaj baldaŭ denove ekfloros. Ĉiujare la sekretariato de Internacia Teatra Instituto (ITI) petas elstaran homon de la teatro pri porokaza mesaĝo. La unuan en 1962 skribis verkisto Jean Cocteau. La nunjara mesaĝinto estas brita teatra, televida kaj filma aktorino, Helen Mirren i.a. distingita per Oskar-premio en 2007 pro sia rolo en la filmo „Reĝino”, per kvar BAFTA-premioj, tri Oraj Globoj, kvar Emma-distingoj kaj du premioj por la plej bona aktorino en la Filmfestivalo en Cannes. Ŝi ricevis ankaŭ la premion por la plej bona aktorino de la Filmfestivalo en Venecio. En 2003 Helen Mirren estis distingita per la Ordeno de la Brita Imperio.

El la elsendo 26.03.2021. Legas Maciek – 1′ 53″

Reta trarigardo de la dokumentaj filmoj de Kieślowski

Vendrede komenciĝis en Ukrainio la reta trarigardo de la dokumentaj filmoj de Krzysztod Kieślowski „Kieślowski. Biografio dokumenta”. Tiel oni omaĝas la 80-an naskiĝdatrevenon de la elstara pola filmisto kadre de la nunjara DocuDays UA International Human Rights Documentary Film Festival. La dokumenta filmkreado de Kieślowski estas multe malpli konata al eksterlandaj filmspektantoj, do la evento celas popularigi liajn atingaĵojn ĉi-sfere aparte inter junaj spektantoj. Oni rigardos tiajn filmojn kiel i.a. „Babilantaj kapoj”, „Laŭ la vidpunkto de nokta gardisto”, „Biografio”, „Fabriko”, „7 virinoj diversaĝaj”. En la komenca periodo de sia kreado Kieślowski evitadis ĉian manipuladon, kaj kiel tian li taksis tro bizaran fimhistorion, videblan filmkonstruon, informan aŭ aŭtoran komenton, ĉar liaopinie filmoj ne devas pritaksi fenomenojn nek heroojn. La plej proksiman lundon kadre de la ciklo ‘Tete-a-tete’ pola reĝisorino Agnieszka Holland rakontos pri Kieślowski kiel reĝisoro kaj kolego. Adam Ślesicki el Doc Lab Poland kaj produktistino Anna Stylińska gvidos retajn prelegojn pri la produktado kaj disvatigado de dokumentaj filmoj. La nunjara eldono de DocuDays UA okazos nur rete en la platformo DOCU/SPACE”.

El la elsendo 26.03.2021. Legas Maciek – 1′ 32″

Pola-korea spektaklo Human

La spektaklon „Human”, inspiritan de koreaj mitoj kaj legendoj pretigis polaj artistoj el la Pantomima Teatro en Vroclavo kunlabore kun la korea muzika trupo Maytree kaj la pola bando Krzikopa. La spektaklo, kies premiero okazis en jutubo la 3-an de marto (https://www.youtube.com/watch?v=7fwTW4DsqBE) estas konsistero de internacia projekto Online Global Art Busking, kreiĝinta lige kun la 31-a datreveno de la starigo de la diplomatiaj rilatoj inter Suda Koreio kaj Pollando. Fundamentas ĝin enpensiĝo pri la situacio de artistoj kaj spektantoj dum la kronvirusa pandemio. La spektaklo rakontas historion de knabo loĝanta sur insulo kaj amikiĝinta kun tigroj. Kiam unu el liaj amataj animaloj estas mortigita de lia propra patro knabo fuĝas el la insulo al nekonata loko, en kiu li transformiĝas en birdon”. Tiel manifestiĝas la homa deziro de libereco kaj intimado kun la naturo. La laboroj de la artistoj estis ĝisdate dokumentataj kaj baze de ili kreiĝas dusegmenta filmo, kiu en aprilo havos sian premieron en la korea publika televido KBS.

El la elsendo 26.03.2021. Legas Pamela – 1′ 19″

Festivalo de Filmoj el la Franclingvaj Landoj

La plej proksiman sabaton estas solenata Monda Tago de Frankofonio (franclingvaj landoj) memorindiganta la establon de la unua internacia frankofonia organizo, agentejo por la kultura-teknika kunlaboro nun konata kiel Internacia Organizaĵo de Frankofonio, OIF. Ĝi membrigas 57 landojn kaj registarojn kaj 20 observantajn landojn inkluzive de Pollando. En Pollando ekde hodiaŭ ĝis la 26-a de marto sur la platformo Ninateca daŭras festivalo de filmoj el la franclingvaj landoj, inter kiuj troviĝas la premiita en Cannes „Juna Ahmed” de fratoj Dardenne, animita fimo „Hirundoj el Kabulo” de Zabou Breitman kaj Eléi Gobbé-Mévellec kaj historio de la elstara figuro de la franca estrado Dalida. Kadre de la 9-a Festivalo de la Franclingvaj Landoj okazos krome i.a. la realtempa koncerto de Antoine Villoutreix, retaj renkontiĝoj kun verkistoj el la franclingva regiono, atrakciaĵoj por infanoj lernantaj la francan lingvon kaj iliaj instruistoj. La organizantoj de la eventoj estas ambasadoj de Belgio, Irlando, Kanado, Svislando kaj Luksemburgio. Krome Franca Instituto en Pollando, Rumana Kulturinstituto, Oficejo de Valonio-Bruselo, la Nacia Filmoteko–Aŭdovida Instituto kaj TV5 Monde.

El la elsendo 19.03.2021. Legas Maciek -1′ 28″

Nova ekspozicio en la muzeo Manggha

Verkojn de du nuntempaj japanaj artistoj – fotografisto Nobuyoshi Araki kaj ceramikisto  Shiro Tsujimura  eblas rigardi en la krakova Muzeo Manggha. Ambaŭ artistojn ligas laboremo, senkompromisemo kaj sendependeco. Araki distanciĝas disde firmaj reguloj. Kreante propran arton li rompas certajn principojn i.a. moralajn en siaj erotikaj fotografaĵoj. Tsujimura referencante al tradiciaj japanaj teknikoj produkti ceramikaĵojn kreas aŭtorajn skulptistajn formojn. La ekspozicio estas titolita „Rande de ombro”. Ĝia aranĝo referencas al la grava en la japana estetiko principo, ke valoraj objektoj rigardataj en plena lumo perdas je sia valoro, fariĝante ordinaraj kaj banalaj. Ne la lumo, sed la ombro kaj duonlumo elstarigas misteran belon. La ekspozicio daŭros ĝis oktobro. Dume ĝi estas vizitiebla nur individue.

El la elsendo 29.05.2020. Legas Gabi – 1’14”

Reproduktitaj verkoj en publika spaco

Reproduktaĵojn de 18 plej gravaj verkoj el la kolekto de la krakova Muzeo de Czartoryski-princoj – inkluzive de Damo kun ermeno, Panoramo kun mizerikorda Samaritano kaj murtapiŝo Ora Pluvo – eblas rigardi en la varsovia publika spaco. Tio estas verkoj el la kolekto de princino Izabela Czartoryski. Ili estas aktuale prezentataj sur la barilo de Łazienki-parko,  kaj ekde la 31-a de majo  ĝis la mezo de julio eblos rigardi ilin en la parko Agrikola. Aliflanke ekde fino de majo en Krakovo, de kie venis la reproduktaĵoj,  estos prezentata ekspozicio anoncanta novan sezonon de la reĝa Łazienki-Parko, la somera rezidejo de la reĝo Stanislao Augusto Poniatowski. Sur la placo antaŭ la krakova Nacia Muzeo estos rigardeblaj restaŭritaj  konstruaĵoj, kolekto de eŭropaj artverkoj kaj florantaj ĝardenoj.

El la elsendo 29.05.2020. Legas Gabi – 1’04”

Pri reĝo Johano la 3-a Sobieski en la artgalerio Bielany-pordego

En la Muzeo de la X Pavilono de la Varsovia Citadelo eblis rigardi fotojn, dokumentojn, mapojn kaj portretojn, kiuj proksimigas la vivon de Johano la 3-a Sobieski,  de liaj familianoj kaj lokojn ligitajn kun la reĝo. Aktuale la ekspozicio estas ĝis la 15-a de marto rigardebla en la artgalerio Bielany-Pordego. Organizis ĝin la Societo de Rapperwil-muzeo. „Johano la 3-a Sobieski – la reĝo, komandanto, politikisto” prezentas lian vivon ekde la infanaĝo. Temas i.a. pri fotoj de kastelo en Olesko, kie la reĝo naskiĝis, folio el lia lerneja kajero. Krome temas pri fotoj de la fortreso de Chocim, kie Jan Sobieski kiel granda reĝa hetmano gvidis la venkan batalon. Aldoniĝas al ili mapoj kaj krokizoj dediĉitaj al la venkoj de la reĝo apud Vieno kaj Párkány, portretoj de la reĝaj familianoj. La ekspozicio proksimigas la genealogion de Sobieski-gento. Ĝiaj posteuloj estis i.a. la lasta imperiestro de Aŭstrio-Hungario Karlo la 1-a Habsburg, la lasta reĝo de Italio, Humbert la 2-a, kaj la lasta reĝo de Bulgario, Simeon la 2-a. El la elsendo 21.02.2020. Legas  Gabi – 1’20”

Mezepokaj vitraloj en Krakovo

77 vitraloj kreitaj inter la 12-a kaj 16-a jarcentoj – el la polaj muzeaj kaj privataj kolektoj, preĝejoj kaj klostroj – estas admireblaj en la Nacia Muzeo en Krakovo. Ĝis nun tiom ampleksa prezento de la mezepokaj vitraloj en Pollando ankoraŭ ne okazis. La ekspozicio „La miraklo de lumo” estis por la organizantoj vera defio, ĉar temis pri tio, ke dank’ al konformaj lumigaj aranĝaĵoj oni reliefigu artismoplenon de la prezentataj eksponaĵoj kaj prezentu kiel ilia aspekto ŝanĝiĝas depende de la momento de la tago. Plimulto de la objektoj ne estis ankoraŭ prezentitaj publike, multaj speciale por la ekspozicio estis subigitaj al konservistaj procedoj. La vitralevoluo ne multe ŝanĝiĝis dum jarcentoj kaj aparte fascina estas la fakto, ke la mezepokaj objektoj lime de la 19-a kaj 20-a jarcentoj estis remalkovrataj kaj interpretataj novmaniere, kio videbliĝas aparte en la kreado de tiaj polaj artistoj kiel Józef Mehoffer kaj Stanisław Wyspiański. La ekspozicion kompletigas bildoj, desegnaĵoj, vitralprojektoj, grafikaĵoj, libroj kaj brodaĵoj. La vizitantoj havas la okazon krome konatiĝi kun la metiejo de mezepoka vitralisto kaj lia laboro. La ekspozicio „La miraklo de lumo” daŭros ĝis la 26-a de julio nunjare. El la elsendo 21.02.2020. Legas  Gabi – 1’26”

Festivalo de Barokaj Operoj

La 22-an de februaro 2020 en Varsovio komenciĝos la jubilea, 10 Festivalo de Barokaj Operoj organizata de la Varsovia Ĉambra Operejo. La tradicia jam festivalo transformiĝis en 10-jara periodo en vastskalan prezenton de la baroka muziko laŭ ĉiuj aspektoj. En la festivala programo troviĝas variaj eventoj por rafinitaj gustoj kaj atendoj de ĉiuj muzikŝatantoj. Inter la elstaraj programeroj menciinda estas i.a.  la inaŭgura koncerto de la fama 1756 Salzburg, komponaĵoj de Johann Sebastian en la ĵazinterpreto de  Andrzej Jagodziński, la premiero de „Castor et Pollux” de Rameau aŭ reenscenigo de „Armide”. Ĉi-lasta furis e la Varsovia Ĉambra Operejo en la sezono 1017/2018. La festivalaj konceroj daŭros ĝis la 5-a de aprilo 2020. En ĝia finalo aŭdiĝos la Pasiono laŭ sankta Johano de Johann Sebastian Bach. El la elsendo 15.02.2020. Legas  Maciek – 0’55”

Festo de la dekstraborda Varsovio

La dekstraborda kvartalo de Varsovio, Praga la 10-an de februaro 1648 ricevis de la reĝo Vladislavo la 4-a Vasa la urborajtojn. Okaze de la 372-a datreveno de ĉi tiu fakto en la Muzeo de la Varsovia Praga okazis multaj eventoj, i.a. estis prezentita la plej nova mapo de metiistoj el la norda Praga. Ĝi prezentas 70 metiejojn, i.a. kudristajn, ŝuistajn kaj lignaĵistaj. Metiistoj prezentis al la publiko siajn metiejojn kaj iliajn elfaraĵojn en la stato 4 jarojn post la lasta mapoaktualigo. Alia evento kadre de la datreveno estis „La pola Loreto – memoraĵoj de la pasinteco” en la preĝejo de La Loreta Dipatrino. Ĝi ebligis konatiĝi kun la historio de la plej malnova preĝejo en ĉi tiu urboparto radikanta en la 17-a jarcento. La datreveno estis ankaŭ la okazo gvidi la publikon tra sia ĉefa ekspozicio „La Muzeaj Vizaĝoj”. El la elsendo 15.02.2020. Legas  Maciek – 01’08”

Nekonata impresionismo en Poznano

Ĝis la 29-a de marto 2020 en la poznana Kulturcentro Zamek eblas admiri grafikaĵojn de la plej elstaraj impresionistoj. Kadre de la ekspozicio „Nekonata impresionismo: Manet, Pissarro kaj iliaj nuntempuloj”  eblas rigardi du muzeajn kolektojn. La unua konsistas el 34 grafikaĵoj kaj devenas el la plej signifa ekster Francio arkivejo de impresionistoj, kiu estas  Ashmolean Museum en Oksfordo. Ĝi posedas imponan kolekton de la verkoj i.a. de Camille Pisarro. En la grafikaĵoj impresionistoj simile kiel en tolaĵoj aplikis modernajn teknikojn kaj zorgis pri plenumestetiko.  La alian ekspoziciatan en Poznano kolekton konsisitigas 10 verkoj de moderna franca grafiko troviĝantaj en la Nacia Muzeo de Krakovo. La ekspozicio en la poznana kulturcentro ZAMEK ebligas malkovri la modernisman karakteron de grafikaĵoj, malpli konata kreokampo de impresionistoj. Estas rigardeblaj laboraĵoj de  Camille Pissarro, Alfred Sisley, Paul Cezanne, Pierre-Auguste Renoir, Henri de Toulouse Lautrec, Édouard Manet, Édouard Vuillard, Pierre Bonnard. La ekspozicion akompanas edukprogramo – prelegoj, laborrenkontoj, muzeaj lecionoj, renkontiĝoj, gvidado, filmprezentoj. Por personoj blindaj aŭ kun malforta vidkapablo estis pretigitaj aŭdopriskriboj. El la elsendo 08.02.2020. Legas  Gabi – 01’29”

Ekspozicio pri Chopin en kvar japanaj urboj

Ekde mezo de oktobro ĝis la jarfino 2019 la japana publiko en Kobe la unuan fojon povis rigardi muzikajn manuskriptojn kaj leterojn de Frederiko Chopin en la ekspozicio „Chopin – la bildo de la artisto dum 200 jaroj”. En 2020 ĝi estos prezentita en tri aliaj urboj de Japanio. Inter la 1-a de februaro kaj la 22-a de marto eblos rigardi ĝin en la Artmuzeo de Kurume (Fukuoka), inter aprilo kaj junio en la Kvartala Artmuzeo en Nerima, Tokio kaj inter aŭgusto kaj septembro en la Artmuezeo de Shizuoka. La ekspozicio prezentanta diversajn artverkojn kaj arkivajn materialojn baziĝante sur la biografio kaj la kreado de Chopin prezentas lian portreton tra 200 jaroj post lia naskiĝo. La ekspozicitrunkon konsisitigas objektoj pruntitaj el la varsovia Muzeo de la komponisto, el aliaj lokoj, kiel Nacia Muzeo de Varsovio aŭ la nederlanda Muzeo Dordrechts.  Entute temas pri 250 objektoj, kiel manskribitaj partituroj kaj leteroj, oleopentraĵoj, grafikaĵoj, artafiŝoj, skulptaĵoj, libroj kaj aliaj. El la elsendo 08.02.2020. Legas  Gabi – 01’27”

Homo, persono, personulo. Portreto en la religia spaco

Interesan ekspozicion eblas rigardi ĝis la 30 de aprilo 2020 en Frombork, la norda Pollando, en la iama Episkopa  Palaco.  Ĝi prezentas formalajn kaj ikonografiajn verkojn, kiuj ebligas profundiĝi en la ideon de portreto, kiu prezentas homon – personon – personulon. La ekspozicio reliefigas, ke historia portreto destinita por la religia spaco havas riĉan ikonografian kaj idean spktrojn. Eternigante >homon – personon – personecon< ĝi kreis bildon, kiu rezistis la tempon kaj Fortunon, kreis bildon de heroo, bona kristano, batalema kavaliro, virta/pia virino, vera saktulo, ideala sacerdoto. La ekspozicion formas du traiĝantaj sferoj – de la katolika kaj de la protestanta ikonografio pruvantaj, ke kaze de „portreto” ambaŭ reciproke ĉerpis unu de la alia kaj inspiris sin reciproke.  La ekspozociataj verkoj devenas el la preĝejoj de la Varmia Arkidiocezo kaj Diocezo de Elbląg, el monakejoj kaj klostroj, el muzeaj kaj privataj kolektoj. El la elsendo 31.01.2020. Legas  Maciek – 01’16”

Kryzysztof Wodiczko en la tokia Mori Art Museum

Ĝis la 29-a de marto 2020 en la tokia Mori Art Museum daŭras la ekspozicio “Future and the Arts”, dediĉita al la estonteco de homo en la kreado de artistoj laborantaj lime de vidartoj kaj novaj teknologioj. En ĝi estas prezentataj i.a. la rezultoj de kunlaboro de la pola dojeno en ĉi tiu sfero Krzysztof Wodiczko kun Rafael Lozano Hemmer.  Lozano-Hemmer estas meksika-kanada elektronika artisto  aplikanta en sia laboro arkitekturajn ideojn, ideojn de teknologia teatro kaj performance. La loĝanta kaj laboranta en Novjorko, Bostono kaj Varsovio Krzysztof Wodiczko laŭ edukiteco projektisto sian inĝenierian-projektistan sperton aplikas por vastigi la artesprimon. Wodiczko estas laŭreato de multaj premioj, kiel Hiroshima Art Prize, Kepes Arts Prize, premio de Katarzyna Kobro. Lia nuna prezento en la tokia Mori Art Museum okazas kadre de la eventoj omaĝantaj la 100-jariĝon de la polaj-japanaj diplomatiaj rilatoj. El la elsendo 31.01.2020. Legas  Maciek – 01’16”

Batalo kaj sufero…………

En la 80-a datreveno de la eksplodo de la 2-a mondmilito estis inaŭgurita ekspozicio „Batalo kaj sufero. Polaj civitanoj dum la 2-a mondmilito”. Ĝi estas parto de internacia projekto realigata de la pola Muzeo de la 2-a Mondmilito kune kun la ministerio por la eksterlandaj aferoj. Temas pri la interbranĉa projekto konsistanta el diversaj formoj, aplikitaj komunikiloj  kaj scenografioj formantaj koheran rakonton pri la pola sperto de la 2-a mondmilito kun aparta reliefigo de la hororeco kaj drameco en la tiama periodo. Ĝi proksimigas la sintenojn de la polaj soldatoj kaj civitanoj batalantaj por reakiro de la sendependa patrujo spite la preman forton de la agresintoj kaj sekve la okupaciintoj. Ekde la 1-a de septembro ĝi estas prezentata en kelkdek polaj eksterlandaj centroj sur ĉiuj kontinentoj en tiaj urboj kiel Vaŝingtono, Braziljo, Meksikurbo, Edinburgo, Vieno, Beogrado, Ĝakarto kaj Kanbero. El la elsendo 06.09.2019. Legas  Krystyna – 1’12” kk_kg_Batalo kaj sufero_01’12”

Muziko de la Polaj Reĝoj

La 1-a festivalo de la Pola Reĝa Operejo „Muziko de la Polaj Reĝoj” komenciĝos la 15-an de septembro per koncerto en la varsovia Reĝa Kastelo. Artistoj plenumos komponaĵojn de barokaj komponistoj, Adam Jarzęcki, Marcin Mielczeski kaj Bartłomiej Pękiel. Dum kvin festivalaj koncertoj inter la 15-a de septembro kaj la 6-a de oktobro la publiko aŭdos muzikon, kiu akompanis al la reĝoj Kasimiro la Granda, Sigismundo Aŭgusto, Vladislavo la 4-a Vasa kaj Stanisław August Poniatowski. La celo estas revenigi la memoron pri la historiaj verkoj de la pola muziko (kies varieco kaj nepasebla belo ravas ĝis hodiaŭ) kaj pri iliaj komponistoj. Dum la festivalaj spektakloj oni prezentos ciklon de la 16-jarcentaj religiaj kantoj pri la kreo de la mondo „Hebdomas” de Sebastian Klonowic, la unuan operon „Mizero feliĉigita” de Maciej Kamieński. Dum spektaklo ĉe la Hela Monto en Ĉenstoĥovo aŭdiĝos la muziko komponata por la Helmonta Monaka Orkestro de la 18-jarcentaj komponistoj Marcin Józef Żebrowski kaj Eryk Brikner. La festivalon finos koncerto „Muziko el la epoko de Kazimiro la Granda (la 14-a jarcento)”. En ĝia programo troviĝos mezepokaj verkoj, i.a. komponaĵoj de  Guillaume de Machaut. Krom kantistoj kaj instrumentistoj de la pola Reĝa Operejo prezentiĝos inivititaj artistoj specialistiĝantaj pri la malnova muziko, ludantaj per kopioj de historiaj instrumentoj. El la elsendo 06.09.2019. Legas  Gabi – 1’43” kk_gk_La unua festivalo Muziko de polaj regoj_01’43”

Paŝado en la ĉielon

Ekde la lasta merkredo ĝis la 28-a de septembro en la varsovia artgalerio Kortegarda eblas rigardi la instalaĵon de renoma pola artisto Jerzy Kalina „Paŝado en la ĉielon”.  Formas ĝin 14 figuroj tenantaj en la manoj diversajn religiajn simbolojn bakitajn el pano. Ili personigas brutale mortigitajn viktimojn de la 2-a mondmilito – infanojn, virinojn, grandaĝulojn. Kiel trudfantomoj ili vagas tra la spaco de reala vivo kalkulante je savo, je justeco, je memoro. La sorto de la murditoj estas komuna senkonsidere al la konfesata religio. Grava elemento de la instalaĵo estas pano, la baza kaj universala nutraĵo kaj ankaŭ religia simblo. Kalina traktas ĝin krome kiel artmaterialon por simboli solidarecon, komunecon kaj proksimecon. Aparte en la spaco aperas la 15-a figuro de knabo, ĉirkaŭita de terpomoj. Temas pri la metaforo de la milita geheno de infano portanta subĉemize terpomojn kaj haltigita dum la hejmirado. La ekspozicio-instalaĵo estas pretigita okaze de la gravaj septembraj datrevenoj en la historio de Pollando. 80-jariĝo de la eksplodo de la 2-a mondmilito, heroa defendo de la promontoro Westerplatte kaj de Varsovio, kaj memore al la armita agreso de Sovetunio kontraŭ Pollandon. El la elsendo 30.08.2019. Legas  Przemek – 1’28” kk_pw_Omaga instalajo Pasado en la cielon_01’28”

Polaj noveloj por la Tago de la Nacia Legado

Dum la nunjara eldono de la Tago de la Nacia Legado oni legos elektitajn novelojn de polaj verkistoj. La kampanjo populariganta la legadon okazos la 7-an de septembro. La pola prezidenta paro Andrzej kaj Agata Duda el la proponitaj al la prezidenta kancelario 100 elektis 8 tekstojn. Aŭtoras ilin Eliza Orzeszkowa, Maria Konopnicka, Bolesław Prus, Bruno Szulc, Władysław Reymont, Stefan Żeromski, Henryk Sienkiewicz kaj Henryk Rzewuski. Temas pri tekstobukedo, kies komuna denominatoro estas poleco kunlige kun la universalaj enhavoj, enpensiĝo pri homo kaj socio. Kelkaj el la proponitaj tekstoj aperis en la literaturaj elsendoj de la E-Redakcio de Pola Radio. I.a. temas pri la novelo „Dym” (La Fumo) de Maria Konopnicka. Tiu ĉi novelo estis eĉ du fojojn esperantigita. En 1956 aperis la traduko de S. Guterman. En 1964 la traduko de redaktoro Jerzy Grum. Ambaŭ tradukojn eldonis Pola E-Asocio. De multaj jaroj Bjalistoka Esperanto-Societo eldonas la legaĵojn de la Nacia Legado, kaj same okazos nunjare. La 7-an de septembro en la Centro Ludoviko Zamenhof BES, Bjalistoka Kulturcentro kaj E-libraro/ Podlaĥia Libraro Łukasz Górnicki estos prezentitaj libroforme ok polaj noveloj proponitaj por la Tago de la Nacia Legado en Esperanto-traduko. Ekde la komenco la Tagon de la Nacia Legado partoprenas esperantistoj el diversaj landoj. Ĉi-rilate multajn mertiojn havas Maria Majerczak el Krakovo. El la elsendo 30.08.2019. Legas  Przemek – 1’45” kk_pw_Esperantista kontribuo al la Tago de la Nacia Legado_01’45”

Muroj de totalismoj Pollando 1939-1945

Antaŭtage de la pasanta hodiaŭ 80-a datreveno de la subskribo de la traktato pri neagreso inter la germana kaj sovetunia totalismoj Ribbentrop-Mołotow ĉe Piłsudzki-placo en Varsovio estis inaŭgurita la subĉiela ekspozicio-instalaĵo „Muroj de totalismoj Pollando 1939-1945”. La muro dediĉita al la germana okupacio prezentas la teroron aplikitan rilate al la civila loĝantaro, Polan Konspiran Ŝtaton, Varsovian Insurekcion, Polajn Armeajn Fortojn en Okcidento. Muro dediĉita al la sovetunia okupacio proksimigas deportadojn de polaj civitanoj al Siberio, elmurdon de polaj oficiroj en Katyń, sovetuniajn deportejojn kaj la epopeon de Anders-armeo fine interkonsentojn el Jalto, kiuj almondukis al instaliĝo de komunista reĝimo en Pollando. La tekstoj de rememoroj el la militperiodo kaj de fotoj aperas en la pola, angla, rusa kaj germanaj lingvoj. La traktato Ribbentrop-Mołotow enhavis sekretan protokolon difinantantan la influsferojn de Germanio kaj Sovetunio en la Centra kaj Orienta Eŭropo. El la elsendo 23.08.2019. Legas  Barbara – 1’28” kk_bp_Ekspozicio-instalajo Muroj de totalismoj_01’28”

Mirakla forto de la arto

Ĝis la 13-a de oktobro la frandemuloj de la pentroarto en Krakovo, vizitantoj kaj turistoj povas rigardi en la tiea Centro de la Eŭropa Kulturo „Europeum” la pentraĵon „La Anĝelanonco al Maria” de Majstro Jerzy. Ĝi konsistigis la centran parton de la 16-jarcenta triptiko destinita por la kolegiato de sankta Mikaelo ĉe Wawel-altaĵo. En 1803 en ĝia ruino retrovis ĝin princino Izabela Czartoryska, forveturiginte ĝin al sia rezidejo en Puławy kaj ekspoziciinte en la tiea Gotika Domo. Multe pli poste estis retrovitaj la alaj pentraĵoj de la tuta triptiko. La verko el la jaroj 1517/18 estas prezentata nun kadre de la ciklo „Mirakla forto de la arto”. La ideo de la ciklo ebligas al spektanto proksiman kontakton kun verko, kiu iamaniere ligas botanikajn veftojn kun religiaj kaj artaj. „La Anĝelanonco” estas ekzemplo de malmulte konata, sed altnivela regiona panela pentrado. Krakovo estis tiutempe grava kultura centro kaj ĝiaj 14-jarcentaj gotikaj preĝejoj riĉiĝis per multaj valoraj pentristaj kaj skulptistaj verkoj. El la elsendo 23.08.2019. Legas  Gabi – 1’31” kk_gk_Ekspozicio kadre de la porgramo Mirakla forto de la arto_01’31”

Pola ilustristo distingita de la reĝo de Hispanio

Józef Wilkoń apartenanta al la plej elstaraj polaj artistoj okupiĝantaj pri la ilustrado estis distingita de Filipo la 6-a, la reĝo de Hispanio per la Komandora Kruco de la ordeno de Izabela la Katolika. En la rilata  letero de la ambasodoro de Hispanio estas emfazite, ke  ĉi tiu distingo estas la rekonesprimo pro multaj meritoj de la pola artisto, pro lia valora kontribuo al disfloro de la hispana kulturo en Pollando kaj sekve plibonigo de la reciprokaj rilatoj inter ambaŭ landoj. I.a. Wilkoń ilustris la polan version de „Don Kiĥoto” per siaj 100 originalaj desegnaĵoj. Józef Wilkoń ilustris ducenton da libroj same por infanoj kiel ankaŭ por plenkreskuloj. Ilustritaj de li libroj estis tradukitaj en pli ol 20 ligvojn. Krom polaj libroeldonejoj Józef Wilkoń kunlaboris kun Flammarion (Prizo), Middelhauve Verlag (Kolonjo), Loewes Verlag (Bayeruth), Kinderbuchverlag (Berlino), Parabel Verlag (Munkeno), Atlantis Verlag (Zuriko) kaj Greek Peace Publishers (Tokio). El la elsendo 09.08.2019. Legas  Maciek – 1’10” kk_mj_Pola ilustrito distingita de la rego de Hispanio_01’10”

Sukcesoj de la pola koruso sur Tajvano

La knabina katedrala koruso Puellae Orantes el la loko Tarnów (la suda Pollando) akiris du orajn kaj unu argentan premion dum la Internacia Korusa Festivalo en Tajpeo sur Tajvano. La orajn premiojn ĝi ricevis en la kategorio de la junularaj kaj universitataj korusoj, la arĝentan en la kategorio de religia muziko. Plimulton de ĝia konkursa repertuaro kosisitigis komponaĵoj de polaj aŭtoroj. Plej grandan entuziasmon elvokis verkoj inspiritaj de la pola folkloro, kiujn polinoj prezentis en polaj popolaj kostumoj. Puellae Orantes ricevis krome specialan premion pro la plej bone plenumita tajvana komponaĵo. La festivalo okazanta ekde la 1996-a jaro estas la plej granda platformo de la internacia kultura interŝanĝo sur Tajvano, fariĝinte unu el la plej presitiĝaj muzikaj festivaloj en Azio. La nunjaran konkurson partoprenis korusoj el Tajvano, Ĉinio, la Suda Koreio, Makao, Filipinoj, Indonezio kaj Pollando. La internacia ĵurio, en kiu troviĝis komponistoj, direktistoj kaj kantistoj el Filipinoj, Finnlando, Latvio, Tajvano, Venezuelo kaj Hungario la premion Grand Prix atribuis al la koruso Telkom University el Indonezio. En la pola koruso kantas knabinoj 10-19-jaraĝaj el Tarnów kaj ĝiaj ĉirkaŭaĵoj. Puellae Orantes estas laŭreato de pli ol 20 landaj kaj internaciaj konkursoj, ĝi eldonis 9 kompaktajn diskojn kaj unu videodiskon. Ĝi registris siajn kantojn por la Pola Radio kaj la Pola Televido, por France 2 kaj France 3,  por la vatikana, nederlanda kaj franca radiostacioj. El la elsendo 09.08.2019. Legas  Maciek – 1’50” kk_mj_Sukceso de la pola koruso sur Tajvano_01’50”

La legopopularigaj projektoj

La projektoj „Centra Legooficejo” kaj „Libro je recepto” venkis en la unua finalo de la konkurso populariganta legadon inter la infanoj „Zwyrtała”. La konkurspatrono Zwyrtała estas figuro el la libro de Kazimierz Przerwa-Tetmajer „Ĉe la roka Podhale-regiono”, muzikisto kiu tiom bele ludis, ke en la ĉielo li kapablis logi al danco anĝelojn, same kiel konkursfinalanoj logas por la legado. La unua projekto aktivigas infanojn kaj junulojn pasigi tempon kun libro. Ili rolas kiel agentoj, kies tasko esti legi laŭeble multajn librojn kaj plenumi ligitajn kun tio specialajn taskojn. La alia aktivigis la medicinistan medion, por ke tiu persvadu al la geaptroj la gravecon de la legado por la evoluo de iliaj infanoj. Al la finalo estis kvalifikitaj 9 aliaj projektoj kreitaj en la periodo marto 2018 – marto 2019. La premioj estis enmanigitaj dum la Internacia Festivalo de la Infana Literaturo 2019 en Rabka. Ariginte verkistojn, aktorojn, librodesgnistojn, muzikistojn kaj legantojn ĝi okazis meze de julio sub la devizo „De la montoj ĝis la maro”. En la centro de la atento estis  libroj rakontantaj pri arboj, birdoj, bestoj kaj pri tio, kiel protekti la naturon. En la 62 festivalaj eventoj partoprenis 53 kreantoj el sep landoj. El la elsendo 18.07.2019. Legas  Gabi – 1’44” kk_gk_La legospronaj projektoj por junuloj premitaj_01’44”

ALTA plenumos muzikajn rebusojn de Leonardo da Vinci

En decembro muzikajn rebusojn de Leonardo da Vinci eblos aŭdi en la plenumo de la ensemblo de la malnova muziko ALTA. La unuan fojon en historio la plenumo de la rekonstruitaj muzikaj enigmoj de da Vinci okazos laŭ tiom granda skalo. Temas ofte pri kelknotaj motivoj, kiujn la itala geniulo i.a. notis en spegula reflekto. La rekonstruon de la muziko de Leonardo faris muzikistoj el Pollando, Argentino kaj Italio baze de teoriaj traktatoj pri la plenumo de la renesanca muziko. La komponaĵoj estos luditaj per kopioj de historiaj instrumentoj uzataj en la epoko de Leonoardo kiel lira da braccio, piŝtokornetoj, prahobojoj, liutoj kaj flutoj. Estos uzita krome instrumento inventita de Leonarda da Vinci – viola organista, kiu baze de la notoj estis rekonstruita de pola pianisto Sławomir Zubrzycki nur en 2012. La koncerton partoprenos krom ALTA sub la gvido de Agnieszka Szwajger invititaj gastoj – Gustavo Gargiulo, Marco Vitale, Alessio Tosi, Daniel Morais, Agnieszka Obst-Chwała, Sławomir Zubrzycki. El la elsendo 18.07.2019. Legas  Maciek – 1’12” kk_mj_La muzikensemblo ALTA plenumos muzikajn rebusojn de da Vinci_01’12”

Juveloj kaj juvelista metio en la 16/17-jarcenta Pollando

Nur ĝis la 4-a de aŭgusto en la varsovia Reĝa Kastelo funkcios la ekspozicio „Regi kaj ravi. Juveloj kaj juvelista metio en la 16/17-jarcenta Pollando” organizita kadre de la Jaro de Vasa-dinastio. Ĝi arigis 500 historiajn objektojn el la tereno de la tuta 16/17-jarcenta Pollando. Granda forestanto estas la Reĝa Trezoro kolektata ekde la 13-a jarcento, rabita kaj forveturigita eksterlanden sekve de la 18-jarcentaj dispartigoj. Malgraŭ tio la ekspozicio ebligas ekscii, kiel aspektis la brilo de la iama reĝa povo, kiajn trezorojn kolektis la regintaj dinastioj, kiaj juvelaj rafinaĵoj, puroraj liturgiaj akcesoraĵoj kaj ornamita de valoraj gemoj juvelaro estis produktata en Pollando. La eksponaĵoj estis pruntitaj de pli ol 80 posedantoj. Ili devenas el muzeoj, preĝejoj, klostroj en Pollando, Litovio, el la artgalerio Ufizzi en Florenco, el la pariza Luvro, el privata kolekto en Londono, el muzeoj en Berno, Munkeno, Uppsalo kaj Novjorko. Inter ekspoziciataj historiaj objektoj estas elfaraĵoj de la religia kulto, kiel Hostiujo de la defendinto de la Helmonta Klostro kontraŭ invadintaj svedoj, paŭlano Augustyn Kordecki. Farita el 22 funtoj da oro ĝi estas ornamita de varsovia juvelisto Wacław Grodko per 2366 briliantoj, 2238 rubenoj, 81 smeraldoj, 30 safiroj kaj 214 perloj. La ekspozicion akompanas katalogo priskribanta la juvelojn, ilian devenon kaj historian kuntekston. El la elsendo 12.07.2019. Legas  Tomek – 1’52” kk_tm_Regi kaj ravi_01’52

Wawel-katedralo por la pariza Notre Dame

Dum varmegaj someraj tagoj en Wawel-katedralo en Krakovo aperis – iom surprize –  la kristnaska kripeto alta 5 metrojn. La surprizon klarigas la apudanta kvestokesto por mondonacoj cele rekonstruon de la pariza Notre Dame. La monkolektado daŭros ĝis la fino de septembro. En 2010 la kripeto gajnis la konkurson por la plej bela Kristnaska Kripeto de Krakovo kaj kvin jarojn poste ĝi estis prezentita en la pariza katedralo. Notre Dame de kelkaj jaroj dum la Advento kaj Kristansko prezentadis kristnaskajn kripetojn el la tuta mondo. La pola estis inter la unuaj tie ekspoziciataj. Tio okazis  en la aparta tempo post la teroristaj atakoj en Parizo. Admiris ĝin ĉirkaŭ 2 milionoj da personoj. La kripeto, kiun aŭtoras familio Markowski estas ĝis nun la plej alta konkursaĵo. Laboroj pri ĝi daŭris tri jarojn,  inter 2008 kaj 2010. Ĝi altas 501 centimetrojn, vastas 275 kaj ĝia profundo egalas al 111 centimetroj. Ĝiaj 108 vitraloj kaj 80 aliaj fenestretoj estas lumigataj. La akitekturaj elementoj de la konstruaĵo referencas al 21 preĝejoj troviĝantaj en la centro de Krakovo kaj al kelkaj nereligiaj konstruaĵoj, kiel Pordego de S-ta Floriano, Barbakano, Draphaloj. Krom historiaj figuroj troviĝas en ĝi ankaŭ herooj de la krakovaj legendoj. La kvestokesto atestas solidarecon de la pola reĝa Wawel-katedralo kun la damaĝita Notre Dame en Parizo. Ĉeokaze ni memorigu,  ke la krakovaj Kristanskaj Kripetoj troviĝas jam sur la listo de la Monda Kulturheredaĵo de Unesko. El la elsendo 12.07.2019. Legas  Gabi – 2’06” kk_gk_Wawel-katedralo por Notre Dame en Parizo_02’6”

Pola aktoro  rolos kiel Tesla en brita filmo

Laŭ la portalo Deadline Tomasz Kot  ludos la ĉefan rolon en la kreiĝanta anglalingva filma biografio de la genia inventinto, Nikola Tesla. Lian rolon en la famiĝinta en la mondo filmo „Malvarma milito” reĝisorita de Paweł Pawlikowski  aprecis brita scenaristo kaj filmreĝisoro, Anand Tucker. Lia scenaro koncentriĝas pri la lasta eksperimento de Tesla, perceptata kiel malsukceso eĉ se ĝi povis fariĝi unu el liaj plej grandaj sukcesoj. Tomasz Kot kiel filmaktoro debutis en 2005. Dum 13 sekvaj jaroj li akiris rekonon kiel teatra dramaktoro kaj komedia aktoro. La brita reĝisoro Anand Tucker faris jam kelkajn famajn fimojn, inter kiuj estas la nomumita al Oskar-premio kaj BAFTA, aprecita de kritikistoj „Knabino kun perlo” (2003). El la elsendo 06.07.2019. Legas  Maciek – 0’55” kk_mj_Pola aktoro rolos en la brita filmo kiel Nikola Tesla_0’55”

La 2020-a kiel la Jaro de Roman Ingarden

Venontjare pasos la 50-a mortodatreveno de Roman Ingarden, unu el la plej elstaraj polaj filozofoj. Lige kun tio venontjare laŭ la sejma decido ni omaĝos ĝin solenante Jaron de Roman Ingarden. Tiu ĉi elstara sciencisto kun internacia renomo mortis en 1970 havante 77 jarojn. Speciala jaro al li dediĉita celas altigi interesiĝon pri liaj verkojn pri ontologio, epistomologio, estetiko kaj filozofia antropologio. Roman Ingarden postlasis imponan verkaron en la formo de libroj, artikoloj, tradukoj kaj manuskriptoj. Kvankam la elirpunkto de liaj laboroj estis fenomenologio kun la tempopaso li ellaboris propran, originalan manieron de rezonado kaj terminologion, kiu riĉigis la polan filozofilingvaĵon. Apartan atentigon meritas lia intelekta senkompromiseco. Dum la germana okupacio li skribis sian fundamentan verkon „Disputo pri la ekzisto de la mondo”. En 1950 pro sia kritika rilato al marksismo li estis senigita je la lekcirajto kaj je publikigado de verkoj pri fenomenolgio. 6 jarojn poste li revenis al la universitata vivo. Ĝis la lastaj vivojaroj li intense laboris, publikigis, partoprenis internaciajn kongresojn, prelegis en Eŭropo kaj Usono. Tie ĉi kaj en Germanio li estas kalkulata al la plej elstaraj nuntempaj filozofoj. En la periodo for de la universitata vivo li i.a. okupiĝis pri la modela traduko de „Kritiko de pura racio” de Immanuel Kant. Dum jaroj li korespondis kun Edyta Stein, inter liaj disĉiloj estis i.a. Karol Wojtyła. El la elsendo 06.07.2019. Legas  Gabi – 2’08” kk_gk_Jaro de Roman Ingarden_02’08”

La plej valoraj memoraĵoj de Radziwiłł-familio en Nieborów

La plej valoraj memoraĵoj de Radziwiłł-familio ligitaj kun la apudviena kontraŭturka batalo el 1683 estas rigardeblaj ĝis la mezo de septembro en la palaco de Nieborów en la centra Pollando. I.a. temas pri kulte adorata bildo de Dipatrino, kiun reĝo Johano la 3-a Sobieski traktis kiel simbolon de sia venko. Lian konvinkon pri la Dia protekto dum la batalo firmigis la surskriboj sur la banderoloj tenataj de anĝeloj.  “In hac Imagine Mariae Victor ero Ioannnes” (En ĉi tiu bildo de Maria mi Johano venkos) kaj “In hac Imagine Mariae Vinces Ioannes” (En tiu bildo de Maria vi venkos Johano). Krom originalo estas prezentataj du kopioj de la tolaĵo. Unu devenas el la itala Loreto, kien ĝi laŭ la komisio de la  reĝino Maria Kazimira estis sendita kiel donacofero. Nun post la paso de 320 jaroj unu apudos la alian. La tria kopio estis farita de Radziwiłł-familio meze de la 18-a jarcento por ilia palaco en Połoneczka. Krom valoraj tolaĵoj troviĝas aliaj eksponaĵoj ligitaj kun la viena helpiro kiel trofeoj konkeritaj apud Vieno el la klostro ĉe la Hela Monto, selo de hetmano Jabłonowski kaj pluraj portretoj de la familiariĝintaj gentoj de Radziwiłł kaj Sobieski. Radziwiłł-familio dum pli ol 170 jaroj estis posedanto de Nieborów, en kiu nun funkcias la muzeo de palacaj internoj el la 17-a/19-a jarcentoj kaj muzeo de majolikoj. Radziwiłł-familio establis i.a. la palacan komplekson Arkadia kaj fine de la 19-a jarcento manufakturon de majoliko. Post la 2-a mondmilito Nieborów estis naciigita kaj la palco ekfunkciis kiel filio de la Nacia Muzeo. El la elsendo 28.06.2019. Legas  Przemek – 2’03” kk_pw_Radziwill-familiaj memorajoj en Nieborow_02’03”

La krakovaj kristnaskaj kripetoj en Unesko-listo

Fine de majo okazis solenaĵo ligita kun la enmanigo de atestoj, ke la krakovaj kristnaskaj kripetoj ektroviĝis en Unesko-listo pri la nemateria kultura heredaĵo de la mondo. Temas pri la unua pola objekto en ĉi tiu listo. La decido estis alprenita en novembro 2018 dum la 13-a sesio de Interregistara Komitato pri la Protektado de Nemateriaj Kulturheredaĵoj en Port Louis en Maŭricio. La unuaj krakovaj kritnaskaj kripetoj enhavantaj la arkitekturajn elementojn de Krakovo kreiĝis meze de la 19-a jarcento. Iliaj aŭtoroj estis ĉarpentistoj kaj masonistoj el la antaŭurbaj regionoj. Tio estis por ili okupo ekster la somera konstrusezono. Dum Kristnasko kun siaj kripetoj donacpete ili vizitadis la krakovajn burĝojn. Ekde 1937 – krom la jaroj de la 2-a mondmilito – en decembro okazas konkurso dum kiu  estas prezentataj kripetoj  ĉe la Ĉefa Foirplaco de Krakovo piede de la monumento de Adam Mickiewicz. Ekde 1946 la konkurson organizas La Historia Muzeo de Krakovo. El la elsendo 28.06.2019. Legas  Gabi – 1’28” kk_gk_Kristnaskaj kripetoj de Krakovo en Unesko-listo_01’28”

La 6-a Internacia Rendevuo kun Folkloro

10 folkloraj ensembloj el la tuta mondo prezentiĝos al la spektantoj de la krakova regiono (la suda Pollando) dum la 6-a Interacia Rendevuo kun Folkloro. Ĝi disvolviĝos inter la 8-a kaj la 17-a de julio en la lokoj Myślenice, Krakovo, Pcim kaj Tarnowiec. Inter la eksterlandaj gastoj estos ensembloj el Koreio, Meksiko, Nepalo, Novzelando, Portoriko, Ĉinio, Rumanio kaj Serbio. Pollandon reprezentos i.a. ensemblo de Myślenice-regiono. Dum dek tagoj artistoj prezentos sian propran popolan kulturon samtempe konatiĝante kun la kutimoj kaj kulturo de la pola regiono. La koncertan programon kompletigos akompanaj eventoj – metilecjonoj, kermesoj, prezentoj de la popola kulturo kaj renkontiĝoj kun artistoj.  La ĉefa koncertejo troviĝos sur la Foirplaco en Myżlenice. La Internacia Rendevuo kun Folkloro estas organizata de la 2014-a jaro. El la elsendo 28.06.2019. Legas  Maciek – 1’01” kk_mj_Internacia folklora festivalo en la suda Pollando_01’01”

Fabio Biondi kun la medalo Kuraĝo kaj Fidindeco

La itala violonisto kaj direktisto Fabio Biondi dum la 9-a Kongreso „Pollando Granda Projekto” estis honorita per la medalo „Kuraĝo kaj Fidindeco”. La kvinan fojon ĝi estis atribuita al persono, kiu aktivas favore al bildo de Pollando kaj ĝiaj civitanoj en la mondo. Fabio Biondi estas unu el la plej elstaraj figuroj de la nuntempa muzika mondo. Kun sia orkestro de la malnova muziko Europa Galante li tri fojojn partoprenis la festivalon „Chopin kaj lia Eŭropo” en Varsovio, plenumante la unuan fojon per historiaj instrumentoj operojn „Norma” (2010) kaj i “Capuleti e i Montecchi” de Bellini (2016), Makbeto” de Verdi (2017) kaj „Halka” de Moniuszko en la itala versio. Krome komponaĵojn de Frederiko Chopi, Ignacy Feliks Dobzyński kaj Adam Jarzębski. En januaro nunjare la Nacia Instituto de Frederiko Chopin eldonis la festivalan plenumon de „Halka”. La albumo fariĝis internacia evento akirinte entuziasmajn pritaksojn de muzikkritikistoj. I.a. ĝi estis agnoskita albumo de la monato en Japanio kaj albumo de la semajno en Nederlando. El la elsendo 21.06.2019. Legas  Maciek – 1’13” kk_mj_Distingo por la itala direktisto Fabio Biondi_01’13”

La konferenco We Are Museums en Katowice

Preskaŭ 300 ekspertoj, muzeaj laborantoj el la tuta mondo gastis en la Silezia Muzeo en Katowice dum la konferenco We Are Museums. Tiu ĉi unu el la plej gravaj platformoj de la media spertointerŝanĝo okazis fine de majo. La nunjara konferenco koncentriĝis pri respondeco de muzeoj pro la medioprotektado en ilia ĉiutaga laboro. Oni diskutis pri tio, kiamaniere muzeoj povas fariĝi institucioj konsciaj pri neceso de ekvilibra evoluo kaj kiel aktive transpreni la rolon de gvidantoj sur la vojo de intensaj sociaj, ekologiaj kaj ekonomiaj transformiĝoj.La konferencon partoprenis gastoj el Afriko, Azio, Amerikoj, Australio kaj Europo. La Silezia Muzeo en siaj agadoj traktas temojn ligitajn kun la transformado de postindustriaj regionoj, sengradigado de la medio, transformiĝoj de la postindustria socio, situacio de la nuntempa homo kaj la mondo. Baze je ofte doloraj spertoj en la historio de la regiono la muzeo klopodas averti kontraŭ procezoj, kiuj povas havi negativan influon je la komunumo kaj la medio. El la elsendo 14.06.2019. Legas Barbara kaj Maciek – 1’28” kk_bp_mj_Konferenco de muzeaj aktivuloj_01’28”  

1 2  3  4  5  6  7  8  9 10 11 12 13 14