Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

Arkivoj

Kategorioj

La fama Sigismunda Kapelo vizitebla dum unu monato

Por omaĝi la 500-an naskiĝdatrevenon de reĝo Sigismundo Aŭgusto la tn. Sigismunda Kapelo ĉe Wawel-kastelo en Krakovo ekde la lasta sabato (la 1-an de aŭgusto 2020) dum unu monato  estas vizitebla de la publiko. Normale ĝi estas rigardebla sole tra fermita krado. Malgraŭ la taga lumo, kiu enpenetras ĝin ne eblas admiri ĝian belon en pleno. La kapelo estas difinata kiel perlo de renesanco norde for de Alpoj. Ĝi estis projektita de la itala arkitekto kaj skulptisto Bartholomeo Berrecci. La Reĝo Sigidmuno la Maljuna fondis ĝin post la morto de sia unua edzino Barbara Zapolyi kaj estis fariĝonta la genta mauzoleo de Jagelonoj. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1517-1533.  Turistoj vizitantaj Wawel-kastelon senpene starante sur la korto rekonas la silueton de la kapelo, ĉar ĝia tegmento laŭ la ordono de la reĝina Anna Jagelonidino en 1591 estis orumita. En la kapelo troviĝas reĝaj marmoraj sarkofagoj de Sigismundo la Maljuna projektita de Berecci kaj de lia filo Sigismundo Aŭgusto, kiun aŭtoris Santi Gucci. Ankoraŭ dum la vivo de la reĝino Anna en la kapelo estis starigita ŝia monumento, skulptita de Gucci.La kopulo interne estas dividita je  kelkdek kadroj kun malsimilaj plantrozetoj kaj ĉe la supro troviĝas alta lanterno, tra kiu la internenon enpenetras lumo. La eniron en la kapelon fermas la 16-jarcenta bronza krado kun blazonoj de Pollando, Litovio kaj de Sforza-familio. Ĝis nun el la origina ekipaĵaro konserviĝis i.a du kandelingoj. La restaŭritaj reĝaj sarkofagoj aktule troviĝas ne en la kapelo, sed en la katedrala kripto.

El la elsendo 07.08.2020. Legas Barbara kaj Maciek – 2’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Cracoviae Merenti por la Reĝa Kastelo ĉe Wawel-altaĵo

Al la Reĝa Kastelo ĉe Wawel-altaĵo en Krakovo, loko kun aparta historia kaj kultura signifo estis atribuita la ora medalo Cracoviae Merenti. La arĝentaj medaloj estis atribuitaj al la krakova Belarta Akademio – la plej malnova plastikista altlernejo en Pollando kaj al la loka Pedagogia Universitato. La medalo Cracoviae Merenti estas la plej supera distingo atribuata al personoj kaj institucioj aparte meritiĝintaj por Krakovo. Ĝis nun estis atribuitaj  6 oraj medaloj, kiujn ricevis: s-ta Johano Paŭlo la 2-a,  kiel la unusola  persono per ĝi distingita kaj krome la Jagelona Universitato, La Societo de la Pafista Kokofratularo, la Hospitalo de la Hospitala Ordeno de s-ta Giovanni di Dio, la Krakova Merkatista Kongregacio kaj la krakova Episkoparo. Pravigante la distingon por la Reĝa Kastelo ĉe Wawel-altaĵo per la ora medalo Cracoviae Merenti la krakovaj aŭtoritatoj konstatis, ke de jarcentoj ĝi estas simbolo de la pola ŝtateco difinanta polan nacian identecon.

El la elsendo 07.08.2020. Legas Barbara kaj Maciek – 1’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Donaco por la Centra Muzeo de Teksado

Ĝis la 26-a de julio en Lodzo daŭris la 16-a Internacia Trienalo de Teksaĵo en la Centra Muzeo de Teksado en Lodzo (la centra Pollando). Partoprenas ĝin i.a. japana artistino, Hiroko Watanabe, kiu donacis al la muzeo 100 mil dolarojn por la organizado de ekspozicioj dediĉitaj al la artteksado. Hiroko Watanabe estas profesoro de la tokia universitato Tama Art, ĵuriano de multaj ekspozicioj kaj internaciaj konkursoj.Internacia Trienalo de Teksaĵo okazanta jam 45 jarojn estas la plej malnova kaj la plej grava prezento de fenomenoj ligitaj kun la artteksaĵo en Pollando adresita al artistoj de la tuta mondo kaj la plej reprezenta ekspozicio dediĉita al la atteksaĵo. Laboraĵoj prezentataj el diversaj kulturregionoj dum la nunjara Trienalo  koncentriĝas pri unusola vefto, la superado de limoj. Ili tuŝas multajn problemojn de la nuntempo redifinantaj la identecon de nia civilizacio, de la etnaj, sociaj grupoj kaj de individuoj.  Ĉiuj prezentaĵoj alprenas apartan emfazon en la tempo de izoliĝo traktante universalajn facetojn de la homa komunikado – ligoj, kiujn nin unuigas kaj samtempe distanco, kiu nin dividas.

El la elsendo 31.07.2020. Legas Barbara kaj Maciek – 1’35”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Libroj pri malmulte konataj atingaĵoj de poloj

„Poloj al la mondo. Konataj nekonataj” kaj „Polaj arkitektoj en la mondo” estas la unuaj libroj el la serio  „Poloj al la mondo” pri atingaĵoj de poloj nekonataj al la vasta publika opinio. La unua el la libro akompana al la ekspozicio „Konataj nekonataj – Poloj de la mondo” estis prilaborita de la pola ministerio por la eksterlandaj aferoj kunlabore kun la Arkivejo de la Pola Sciencakademio. Ĝi proksimigas la siluetojn de tiaj poloj kiel Wacław Sieroszewski – la esploristo de Jakucio, Antoni Patek – pioniro de horloĝproduktado aŭ Stefan Drzewieki – pioniro de la aviado kaj subakva navigado. La alia publikaĵo „Polaj arkitektoj en la mondo” en la formo de historia raportaĵo rakontas pri la plej meritiĝintaj polaj arkitektoj kreantaj konstruaĵojn de Peterburgo, Kijevo tra Siberio ĝis Azio kaj la Suda Ameriko. Temas pri elstaraj poloj, kiuj malgraŭ distanco disde la patrolando kore estis kun ĝi ligitaj, kvankam per sia menso kaj talentoj servis al aliaj nacioj.

El la elsendo 31.07.2020. Legas Barbara kaj Maciek – 1’19”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Verkoj reakiritaj de Pollando

La reakritaj de Pollando verkoj kune kun la historio de ilia sukcesa reakiro estas prezentitaj en la profilo de la pola kulturministerio ĉe Instagram. Antaŭnelonge revenis al la Nacia Muzeo en Varsovio la unua reakirita tolaĵo de la renoma pola pentristo Jacek Malczewski. Ĝi apartenas al unu el 500 militperdoj, kies reakiro sukcesis dum la lastaj 4 jaroj. Inter aliaj reakiritaj artverkoj troviĝas la bildo „Vintro en malgranda urbeto” de Maksymilian Gierymski el la Nacia Muzeo en Krakovo, kolekto de etnografiaj historiaj objektoj nun troviĝata en la Arkeologia kaj Etnografia Muzeo de Lodzo aŭ lekyt, la malnovgreka amforo por olivoleo aŭ likvaj parfumaĵoj el la 4-a jarcento antaŭ nia erao el la kolektoj de la Nacia Muzeo en Varsovio. En la lastaj tagoj eblis konatiĝi en la portalo  kun la tolaĵo „Historio de Apolono kaj Dafna” de Abraham Bloemaert. Temis pri la unua en la historio artverko perdita de Pollando dum la 2-a mondmilito kaj reakirita sekve de la gajnita civila proceso.

El la elsendo 25.07.2020. Legas Maciek – 1’16”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Folklora Festivalo de Polaj Montaranoj

Rekorda nombro de aliĝoj, entute 150, venis por la nunjara Folklora Festivalo de Polaj Montaranoj, organizata kade de la 57-a Semajno de Beskidy-montara Kulturo. Partoprenos ĝin pli ol 20 muziktrupoj, 60 kantistaj grupoj, instrumentistoj kaj popolaj kantistoj. Entute la 51-an festivalon – nunjare pro pandemio okazonta rete – paroprenos pli ol 600 artistoj. La Semajno de Beskid-montara Kulturo daŭrigas la tradicion de la antaŭmilita Festo de la Montaro. Nunjare ĝi okazos inter la 25-a de julio kaj la 2-a de aŭgusto. Dum la lasta virtuala  koncerto estos prezentitaj laŭreatoj de Oraj Żywiec-regionaj Koroj. Post retaj realtempaj prezentoj la organizantoj proponas rete ciklon da kocertoj el tri lastaj jaroj.

El la elsendo 25.07.2020. Legas Maciek – 0’57”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Urszula Broll kaj ŝia petroarto

En la varsovia artgalerio Królikarnia daŭras la retrospekta ekspozico de la pentroarto de Uszula Broll, forpasinta en februaro nunjare. La ekspozicio „Atman signifas spiron” prezentas preskaŭ 300 ŝiajn bildojn. Uszula Broll studis en la filio de la krakova Akademio de la Belartoj en Katowice kaj la komenco de ŝia kreado ligiĝas kun la unuaj postmilitaj jaroj. La nuna ekspozicio prezentas ŝiajn tolaĵojn el la Silezia Muzeo kaj el la Historia Muzeo de Katowice el la unua etapo de ŝia kreado, kiam ŝi pentris diversstile sileziajn virinojn. En sia plia artista kariero  ŝi ekiris propran vojon konforman al la spiritaj, filozofiaj intetresiĝoj, i.a.  ligitaj kun la filozofio de Oriento. La titolo Atman, sanskrite – spirito aperis en la kreado en Broll en 1967. Poste ŝi malkovris misticismom de la Hinda Unio, taoismon, filozofion zen kaj tantron, fine ŝi ligiĝis kun budismo. Ŝi pentris montarajn pejzaĝon konceptitajn kiel emociajn statojn. La ekspozicion organizis pola kulturministerio kun la partnero, kiu estas la fondaĵo de Katarzyna Kobro subtenanta la aktivecon de virinoj sur la kultura kaj arta kampoj.

El la elsendo 17.07.2020. Legas Maciek – 1’29”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Afiŝoj de Boris Bućan

En la Internacia Kulturcentro de Krakovo estas prezentataj 16 plej popularaj teatraj afiŝoj de la kroata artisto Boris Bućan. Devenenataj el la 70-aj kaj 80-aj jaroj de la 20-a jarcento ili devenas el la Muzeo de la Nuntempa Arto en Zagrebio. Bućan estas klasikulo de la kroata arto, traktanta  afiŝojn kiel apartan artan formon. En Krakovo estas rigardeblaj liaj afiŝoj projektitaj por la spektakloj en la Nacia Teatro en Split kaj la Nacia Teatro en Zagrebo. Mondan famon Bućan akiris pro sia afiŝo por la baleto de Igor Strawiński „La fajra birdo”. La verkoj de la kroata artisto distingiĝas per granda formato kaj intensaj koloroj. La informa enhavo de liaj afiŝoj formas kadron por la grafika motivo.  La ekspozicio estas vizitebla libere ĝis la 16-a de aŭgusto.

El la elsendo 10.07.2020. Legas Maciek – 1’02”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Desegnaĵoj de Józef Mehoffer fine prezentitaj

Ekde la plej proksima sabato eblas finfine viziti la Domon de Józef Mehoffer en Krakovo por rigardi liajn 9 krokizojn kaj portretojn donacitajn de lia baptofilo. Ili estis donacitaj al la Nacia Muzeo en ĉi tiu urbo okaze de la 150-a naskiĝdatreveno de Józef Mehoffer. La prezento pro la pandemio okazas kun prokrasto. Inter 6 desegnaĵoj la centran lokon havas krokizo por la oleobildo „Aŭtoportreto de la  artisto” el 1937. Józef Mehoffer estis disĉiplo de la renoma pola pentristo, Jan Matejko kaj samaĝulo de Stanisław Wyspiański, unu el la plej elstaraj artistoj de la stilo Juna Pollando. Mehoffer studis en Krakovvo kaj Parizo. Li estis artisto ĉiuflanka, la kreinto de monumentecaj dekoraĵoj por religiaj internoj, de vitraloj kaj polikromiaĵoj, de granddimensiaj tolaĵoj kaj de scenografiaj projektoj kaj aplikata arto.

El la elsendo 10.07.2020. Legas Maciek – 1’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Porcelanaĵoj de Rosenthal en la Muzeo de Gliwice

Ĝis la 25-a de oktobro en la Vilao Caro, kie sian sidejojn havas la Muzeo de Gliwice (la suda Pollando) daŭras ekspozicio prezentanta porcelanaĵojn de la fama Rosenthal-fabriko. Temas pri apartaj eksponaĵoj prezentantaj ceramikon kiel artbranĉon, kiun praktikis tiaj artistoj kiel Salvador Dali aŭ Andy Warhol. La produktejo en la jaroj 2017-2019 donacis al la muzeo 400 porcelanajn elfaraĵojn. La oferdoninto estas kolektisto naskiĝinta en la urbo en 1940 kaj de preskaŭ 50 jaroj loĝanta en Germanio, Wolfgang Domogalla. En sia donacmesaĝo Domagalla substrekis, ke la donaco por la muzeo estas lia dankesprimo kiel la glivicano pro ĉio, kion li ricevis de Pollando dum 25 jaroj, vivinte en Gliwice dum la grava por li  vivperiodo de la infanaĝo kaj frua juneco. Preskaŭ ĉiuj porcelanaj elfaraĵoj kreiĝis kiel rezulto de la laboro de Studio Line de Rosenthal, kiu realigas la ideon de sia fondinto Philipp Rosenth igi la artmetion egala al aliaj artbranĉoj. Inter la eksponaĵoj troviĝas fragmentoj de pladaroj, kafo- kaj teoservicoj, ekzemploj el limigitaj kvante produktoeldonoj. Estas prezentitaj i.a. kelkaj ceramikaj ornamaĵoj, vitraj karafoj kaj glasoj.

El la elsendo 03.07.2020. Legas Gabi – 1’44”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La varsovia Kultura Korto

Ĉiam pli da kulturaj eventoj revenas al la tradicia formo. Unu el ili estas la varsovia Kultura Korto. La tegmenta titolo rilatas al ciklo de la someraj kulturaj eventoj. Jam laŭvican fojon  ĝi disvolviĝos sur la korto de la pola Kulturministerio en Varsovio malantaŭ la artgalerio Kordegarda ĉe Krakowskie Przedmieście-strato. Dum la someraj vendredaj posttagmezoj kaj vesperoj, ekde la 12-a de julio okazos 8 tiaj eventoj. Inaŭguros ilin prezento de la kortegaj dancoj en la epokaj kostumoj kaj vespere koncerto de la historia muziko Canor Anticus. Ĉiu vendredo proponas programon konforme al la tegmenta titolo en ĝia etimologiaj signifo, kiel kortego, foriplaco, domkorto, areno, gastejo,  de Oriento al Okcidento, ek’ en la mondon.

El la elsendo 03.07.2020. Legas Maciek – 0’59”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La historia klostro en Staniątki, historimonumento

La Benediktanina Abatejo en Staniątki (la suda Pollando) la plej malnova benediktanina klostro en Pollando en aprilo 2020 estis agnoskita Historimonumento. Ĝi estis fondita en 1228 fare de Klemens el Brześnica, de la grifita gento kaj lia edzino Racława. Ilia filino Wisenna fariĝis la unua abatino de la klostro. La origine lignaj kaj ŝtona konstruaĵoj, inkluzive de la biblioteko estis en plimulto konsumitaj de incendio en 1520. La rekonstruita en la unua duono de la 17-a jarcento klostro grave suferis dum la sveda invado kaj sekve dum la norda miliro. En la 18-a jarcento ĝi estis alikonstruita en la baoka stilo. En la 18-a jarcento benediktaninoj gvidis tie lernejon por knabinoj. Laŭ la postulo de imperiestro Jozefo la 2-a kreiĝis la registara lernejo por knabinoj kaj lernejeto por vilaĝaj infanoj. Ilia disfloro okazis en la 19-a jarcento kaj en 1923 aldonigis 5-jara gimnazio. Post la milito en 1953 ili estis fermitaj de la komunistaj aŭtoritatoj. Nun en la historia benediktanina klostra komplekso en Staniątki, kiu antaŭ 4 jaroj solnis sian 800-jariĝon daŭras restaŭristaj laboroj.

El la elsendo 03.07.2020. Legas Maciek – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ladies’ Jazz Festival

Ekde sabato, la 19-a de junio dum la tuta semajno daŭras la 16-a eldono de la Ladies’ Jazz Festival. Polaj ĵazkantistinoj i.a. Dorota Miśkiewicz, Iza Kowalewska, Urszula Dudziak, Hanna Banaszak, Irka Zapolska prezentiĝas en Gdynia fizike (la norda Pollando). La eksterlandaj partoprenantoj de la festivalo partoprenas la koncertojn rete. Temas pri la usona ĵazkantistino Stacey  Kent, la usona kanzonistino Wendy Lands, nederlanda saksofonistino Candy Dulfer, brazila kantistino Eliane Elias kaj usona ĵazkantistino kaj pianistino Beth Hart. La brita kanzonistino Tanita Tikaram  spite planojn prezentiĝos en la venontaja eldono de la festivalo.

El la elsendo 26.06.2020. Legas Gabi – 0’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Unikaj servicelementoj en la Reĝa Manufakturo

La unua ekspozicio en la varsovia Reĝa Kastelo post la pandemia interrompo prezentas unikajn sultanajn servicelementojn produktitajn en la Reĝa Fajenca Manufakturo en Belvedero en la jaroj 1770-1780.  La eksterordinaran pladaron reĝo Aŭgusto Stanislao Poniatowski donacis al la turka sultano Abdul Hamid la 1-a pere de la vizitanta Varsovion turka diplomato Numan-bey. La unuopaj elmentoj de la reprezenta pladaro  enhavas oran dediĉsurskribon. La dua ekzemplero de la pompa pladaro, sen la dediĉaj vortoj estis uzata en la varsovia  Reĝa Kastelo.  La pladaro estis dekorita per pentristaj bildoj en la stilo de la japana porcelano Imari. Temas pri stilizitaj krizantemoj, papilioj kaj birdoj kun la florvazo en la centro de la teleroj kaj pladoj. La ovalaj pladoj estas kadritaj per reliefaj lacertaj formoj kaj la vazteniloj havas formon de tritonoj. El inter 280 pladoj al la palaco Topkapi en Istabulo estis venigitaj 160. Ĝis nun, inkluzive tiujn, kiuj apartenis al la reĝo, konserviĝis ĉirkaŭ 90  en diversaj privataj kaj muzeaj objetoj en Eŭropo kaj Usono. Plej multaj konserviĝis en Topkapi. En Pollando temas pri nur 19 servicelementoj, inkluzive de 8 en la varsovia Reĝa Kastelo.

El la elsendo 26.06.2020. Legas Tomek – 1’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sinanoncoj por la Nacia Legado 2020

Ekde la 10-a de junio eblas jam sin anonci por la partopreno en la Nacia Legado 2020, en kies 9-a eldono oni koncentriĝos pri la dramo de Juliusz Słowacki „Balladyna”. La finalo okazos sabate, la 5-an de septembro. Sian partoprenon povas anonci lernejoj, bibliotekoj, kulturcentroj kaj ĉiuj aliaj institucioj, kiuj deziras organizi la komunan legadon. La anoncoformularo troviĝas ĉe la reta paĝo de la pola prezidento. „Balladyna” estas elstara verko de la pola romantiko kreiĝinta en 1834 kaj 5 jarojn poste eldonita en Parizo dum diskutoj pri la kaŭzoj de la malvenko de la Novembra Insurekcio 1830 kaj debatoj pri la komuna historio kaj estonta sorto de la nacio. La historio de du fratinoj – Balladyna kaj Alina, fone de fabeleska historipriskribo, fariĝis siatempe tre populara inspirinte komponistojn, pentristojn, skulptistojn. Ĝiaj pluraj enscenigoj ĉiam ĝuis grandan interesiĝon. Verŝajne ankaŭ ĉi-jare inter la eksterlandaj partoprenantoj de la Nacia Legado ne mankos esperantistoj.

El la elsendo 20.06.2020. Legas Maciek – 1’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tri festivaloj en Sopot

Ĉi-somere en Sopot (la norda Pollando) okazos tri festivaloj. NDI Sopot Classic, Literatura Sopot kaj Sopot Jazz Festival. La 9-a Literatura Festivalo okazos inter la 20-a kaj 23-a de aŭgusto. Dum ĝi eblos profundiĝi en la literaturon kaj kulturon de Kanado. Tio estas unu el malmultaj literaturaj eventoj okazantaj nunjare en Pollando; multaj festivaloj pro la pandemio ŝanĝis sian eldonformulon al la reta. La inviton por la festivalo akceptis rekontitaj kanadaj aŭtoroj: Patrick de Witt, Michael Crummey, Madeliene Thien, David Szalay kaj Esi Eduygan. Estas planitaj debatoj i.a. pri la rolo de amaskomunikiloj en la nuntempa mondo. Estas planita diskuto pri la indiĝenaj loĝantoj de Kanado. La festivalaj eventoj estos realtempe prezentitaj rete. La 10-a festivalo NDI Sopot Classic estas planita por la 26-a de julio ĝis la 1-an de aŭgusto. La du unuaj koncertoj estos dediĉitaj al la muziko de Ĉeĥio kaj Pollando. La tria koncerto estos dediĉita al la operverkoj. La nunjara Sopot Jazz Festival okazos dum la lasta semajnfino de aŭgusto. Pri ĝia eldono daŭras laboroj sub la gvido de Marcin Wasilewski, unu el la plej elstaraj nun polaj ĵazpianistoj.

El la elsendo 12.06.2020. Legas Maciek – 1’30”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Pentrista ciklo de Tytus Brzozowski

La pola arkitekto kaj akvarelisto Tytus Brzozowski kreas ciklon de 13 pentraĵoj bildigontaj la spurojn de poleco en famaj urboj de la mondo. La projekto kreiĝas kunlabore kun la Nacia Instituto POLONICA. La unua pentraĵo prezentas la panoramon de Ĉikago reliefigante la grandurban karakteron de la usona metropolo. La artisto lokis en ĝi la sidejon de la Pola Muzeo en Usono, Kopernik-centron, la kontrol-turon kiu portas la nomon de Roman Puciński, monumenton de Kościszko, la preĝejojn de la s-ta Mikaelo Arkianĝelo, de la s-ta Triuuno kaj de la s-ta Stanislao Kostka, krome instalaĵon de Magdalena Abakanowicz. Tytus Brzostowski estas diplomito de la arkitektura fakultato de la Varsovia Politekniko, kiu studis kaj praktikis en Finnlando. Li aŭtoras bildojn, fabeleskajn viziojn de urboj kaj urbajn murpentraĵojn. Li verkis krome libron, en kiu – simile kiel en siaj bildoj – li rakontas pri magia, plena de fantaziaj eventoj, urbo. Temas pri delonge ne ekzistanaj, riĉe dekoritaj brikdomoj kaj konstruaĵoj lokitaj en nekutima kadro. La artiston inspiras ĉefe Varsovio kaj ĝia eksterordinara historio.

El la elsendo 12.06.2020. Legas Maciek – 1’26”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La reĝa trezorejo kaj armilejo en Krakovo refunkciigta

La reĝa trezorejo kaj armilejo en Wawel-kastelo denove malfermiĝis por la publiko. Ĝis la 28-a de junio eblas rigardi tie la artverkojn de la mezepoka arto. En la ekspozicio „Reveno al la trezoroj” la vizitantoj povas rigardi la liturgiajn instrumentojn fonditajn de reĝo Kazimiro la Granda, la lasta el la pola Piast-dinastio. Temas pri kalikoj el Trzemeszno, Stopnica kaj Kalisz kaj pri relikvujo de s-ta Maria Magdalena. La krakovajn juvelojn en trezorejo  akompanos memoraĵoj ligitaj kun s-ta Kinga, kiuj konserviĝis en la klarisanina klostro en la loko Stary Sącz. Inter ili estas fajne prilaborita kulereto el agato aŭ jaspiso, gemo kun la romia imperiestrino Julia Domna kaj ringo konsiderata kiel fianĉringo de Kinga. Inter la artverkoj de la mezepoka arto troviĝas ankaŭ la plej malnova pola ora kaliko el la mezo de la 11-a jarcento, kiu i.a. estis deponita en Wawel el la benedikatana abatejo en Tyniec kaj du malgrandaj, similaspektaj arĝentaj ujoj el la duaj duonoj de la 11-a kaj 12-a jarcentoj, retrovitaj dum la esploroj de la fundamentoj de la kolegiato en la loko Tum. Aliaj superbaj romanikaj kalikoj kaj pateno estis luprenitaj el la Arkidioceza Muzeo en Gniezno, el kolegiato en Kalisz kaj el la varsovia Nacia Muzeo. La vizitantoj povos admiri ankaŭ la plej valorajn trezorojn el Środa Śląska – oran virinan kronon ornamitan per perloj kaj ornaman bukon kun kameo por bukumi veston. La nunaj vizitoj povas okazi nur laŭ indikita itinero kun konservo de rigoroj moviĝi en la fermita spaco.

El la elsendo 05.06.2020. Legas Maciek – 1’53”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Muzeo de Lublin altigota al la rango de la Nacia Muzeo

La Muzeo de Lublin (la orienta Pollando) estos altigita al la rango de la Nacia Muzeo. Ĝia parto estos Muzeo de la Orientaj Teriotorioj de la Iama Respubliko nun kreata kaj lokita en la urbocentro en la iama palaco de Lubomirski-familio. La misio de la Nacia Lublina Muzeo estos i.a. protektado de la historiaj kaj artaj valoroj de la pola kaj monda kulturoj, aparte de la heredaĵo de la Orientaj Teriotorioj de la Iama Respubliko. La Muzeo de Lublin estis establita en 1906 kaj ĝi estis unu el la plej grandaj muzeoj en la orienta Pollando. Ekde 1957 ĝia ĉefa sidejo estas la Lublina Kastelo kun la unika en la eŭropa skalo Kapelo de la Triunuo. La muzeo kolektis ĝis nun preskaŭ 173 mil objektojn el diversaj artbranĉoj. Ili estas ekspoziciataj en la ĉefa sidejo de la muzeo, en kvar ĝiaj filioj en Lublin mem kaj en eksteraj filioj en la lokoj Kraśnik kaj Nałęczów.

El la elsendo 05.06.2020. Legas Maciek – 1’11”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nova ekspozicio en la muzeo Manggha

Verkojn de du nuntempaj japanaj artistoj – fotografisto Nobuyoshi Araki kaj ceramikisto  Shiro Tsujimura  eblas rigardi en la krakova Muzeo Manggha. Ambaŭ artistojn ligas laboremo, senkompromisemo kaj sendependeco. Araki distanciĝas disde firmaj reguloj. Kreante propran arton li rompas certajn principojn i.a. moralajn en siaj erotikaj fotografaĵoj. Tsujimura referencante al tradiciaj japanaj teknikoj produkti ceramikaĵojn kreas aŭtorajn skulptistajn formojn. La ekspozicio estas titolita „Rande de ombro”. Ĝia aranĝo referencas al la grava en la japana estetiko principo, ke valoraj objektoj rigardataj en plena lumo perdas je sia valoro, fariĝante ordinaraj kaj banalaj. Ne la lumo, sed la ombro kaj duonlumo elstarigas misteran belon. La ekspozicio daŭros ĝis oktobro. Dume ĝi estas vizitiebla nur individue.

El la elsendo 29.05.2020. Legas Gabi – 1’14”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Reproduktitaj verkoj en publika spaco

Reproduktaĵojn de 18 plej gravaj verkoj el la kolekto de la krakova Muzeo de Czartoryski-princoj – inkluzive de Damo kun ermeno, Panoramo kun mizerikorda Samaritano kaj murtapiŝo Ora Pluvo – eblas rigardi en la varsovia publika spaco. Tio estas verkoj el la kolekto de princino Izabela Czartoryski. Ili estas aktuale prezentataj sur la barilo de Łazienki-parko,  kaj ekde la 31-a de majo  ĝis la mezo de julio eblos rigardi ilin en la parko Agrikola. Aliflanke ekde fino de majo en Krakovo, de kie venis la reproduktaĵoj,  estos prezentata ekspozicio anoncanta novan sezonon de la reĝa Łazienki-Parko, la somera rezidejo de la reĝo Stanislao Augusto Poniatowski. Sur la placo antaŭ la krakova Nacia Muzeo estos rigardeblaj restaŭritaj  konstruaĵoj, kolekto de eŭropaj artverkoj kaj florantaj ĝardenoj.

El la elsendo 29.05.2020. Legas Gabi – 1’04”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Palaco en Sztynort rekonstruata

Sztynort, vilaĝo en la Mazuria Lagoregiono estas konata al miloj da navigantoj, kiel la plej granda lagohaveno en ĉi tiu regiono. Por historiŝatantoj temas pri loko grava ankaŭ pro tio, ke en la loka 17-jarcenta  palaco rezidis ĝis la fino de la 2-a mondmilito unu el la plej eminentaj prusaj gentoj, Lehndorff. El ĉi tiu familio deriviĝis i.a. unu el la varmiaj episkopoj, multaj ĝiaj membroj servis en la armeo kaj diplomataro same ĉe la pola kiel ankaŭ germana flankoj. De kelka tempo en la palaco kaj ĉirkaŭ ĝi daŭras renovigaj laboroj, pri kiuj zorgas Pola-Germana Fondaĵo Protektanta Kulturhavaĵojn.  La deziro de la fondaĵo estas loki en ĝi estonte  la muzeon de la orientprusa nobelaro. Parto de la hotelo estos transformita en hotelon. Nun daŭras renovigado de la tea pavilono, parka kapelo kaj iama grenejo. 

El la elsendo 22.05.2020. Legas Maciek – 1’01”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Poloj ŝatas muzeojn

Pasintjare 1,6 milionoj da personoj vizitis polajn muzeojn. Temas pri 9-procenta kresko kompare al 2018. Je mil loĝantoj kalkuliĝis 1082 vizitantoj. Sole dum la Nokto de Muzeoj oni notis 798, 7 mil vizitantojn. Laŭ statistikoj de la Ĉefa Statistika Oficejo en 2019 en Pollando funkciis 959 muzeoj kaj ties filioj, je unu kaj duona procentoj pli ol 2018. La polaj muzeoj prezentis en 2019 2700 konstatajn ekspoziciojn kaj organizis 5 mil portempajn en la lando, inkluzive de 100 eksterlande. Plej multo, pli ol 77 procentoj apartenis al la publika sektoro.

El la elsendo 22.05.2020. Legas Maciek – 0’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kulturoferto de Poznano por la tempo de pandemio

Dank’ al la kampanjo „#kultura na wynos” – „Kulturo kunportebla” poznanaj kulturinstitucioj ebligas rigardi filmojn, aŭskulti koncertojn, viziti ekspoziciojn. Ekzemple en la Kulturcentro Zamek kadre de la virtula vizito eblas konatiĝi kun la ekspozicio, pri kiu ni jam informis en niaj elsendoj, „Nekonata impresionismo: Manet, Pissaro kaj iliaj nuntempuloj”. Alia disponigita ekspozicio estas titolita „Frida Kahlo kaj Diego Rivera. Pola kunteksto”. La jutuba kanalo de la Kulturcentro Zamek proponas  raportojn pri literaturaj renkontiĝoj aŭ aŭskulti recitatajn pooeziaĵojn en la plenumo de ties aŭtoroj el la festivalo „Poznano de Poetoj”. La Palaca Kinejo de la centro en sia socia portalo disponigis filmojn premiitajn dum la festivalo OFF CINEMA.

El la elsendo 15.05.2020. Legas Maciek – 0’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Trezoro de antaŭ 2 mil jaroj

Preskaŭ du mil arĝentajn monerojn el la romia epko retrovis neatendite serĉanto de la bestkornaro en la sudorienta Pollando. Laŭ arkeologoj ĉirkaŭ 5,5-kilograma trezoro apartenas al la plej grandaj en nia lando, la plej granda en Lublin- regiono. Pri la trovaĵo informis la direktoro de Muzeo en Hrubieszów, al kiu la moneroj estis transdonitaj en marto. Pliaj  esploroj de arkeologoj kaj volontuloj sur la kultivata grundo, sur kiu la trezoro estis retrovita ebligis malkovri 137 pliajn monerojn. Laŭ la direktoro de la muzeo Bartłomiej Bartecki ĉiuj momenoj origine troviĝis en unu ujo – ligna kesto aŭ leda sako, kiuj dum jaroj putriĝis kaj la moneroj – pro la uzo de agrikultraj maŝinoj disŝutiĝis sur la surfaco de 100 metroj. La plej malnovaj denaroj prezentas la bildon de la cezaro Nerwa,  la malpli fruaj la cezaron Septimo Severo. La valoro de la trovaĵo eglas al pli-malpli sesjara soldatpago de romia legiano en tiu periodo meze enspezanta 300 denarojn jare. Nun la monerojn analizos ekspertoj el la Varsovia Universitato. Tio postulos ĉirkaŭ unu jaron. La muzeo en Hrubieszów deziras tamen baldaŭ, almenaŭ limigite, prezenti la trovaĵon publike. Pro la kronviirusa pandemio en la plej proksima periodo estos prilaborita virtuala ekspozicio.

El la elsendo 15.05.2020. Legas Maciek – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tri tolaĵoj el la iama princa kolekto denove en Książ

Tri tolaĵoj el la iama princa kolekto de la familio Hochberg von Pless post pli ol 80 jaroj revenis al la kastelo Książ en Wałbrzych (la sudokcidenta Po llando). Deponis ilin en la kastelo la nepo de la princino Daisy, Bolko von Pless. Ili revenos al la rekonstruataj apartamentoj de la princino.  Temas pri la portreto de grafo Bolko von Hochber kun blanka ŝafhundo kaj du pejzaĝoj de Wałbrzych-montoj. La kastelo Książ apartenas al la plej grandaj turismaj atrakciaĵoj de la Malsupra Silezio. Ĝia historio radikas en la 13-a jarcento, kiam laŭ iniciato de princo Bolko la 1-a Severa kreiĝis la unuaj konstruaĵoj de la fortreso. La kastelo apartenis al Piast-dinastiaj princoj ĝis la fino de la 14-a jarcento. Fine de la 15-a jarcento por mallonge ĝi fariĝis proporaĵo de Vladislavo Jagelonido. Poste ĝia posedanto estis la familio Hochberg, ĝis kiam la kastelon en 1941 konfiskis germanoj. En la kastelo de kelka tempo  daŭras diversetapaj restaŭristaj laboroj.

El la elsendo 15.05.2020. Legas Gabi – 1’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La tradiciaj Chopin-koncertoj en Łazienki-parko

La inaŭgurataj en majo subĉielaj recitaloj de Chopin-muziko en la varsovia Łazienki-parko piede de lia monumento estis organizataj ekde 1959. Nunjare la pianistoj ne aperos subĉiele, sed prezentiĝos al la publiko realtempe, kvankam eletronikavoje. Iliaj koncertoj okazos en la Malnova klasikstila parka Oranĝerio kreiĝinta en la 80-aj jaroj de la 18-a jarcento laŭ la projekto de Dominik Merlini.  La zorgeme kunmetitaj koncertaj programoj, la beleco de la internoj kaj eksterordinara akustiko estos la kromaj atutoj de la nunjaraj renkontiĝoj kun la muziko de Frederiko Chopin. La inaŭgura koncerto okazos dimanĉe la 17-an  majo tagmeze. Koncertos Karol Radzionowicz, elstara pola pianisto konata el la mondaj muzikscenejoj. Liaj surbendigoj de Chopin-komponaĵoj ektroviĝis en la orbita stacio en la Kosmo kaj estis aŭdigitaj dum la kosma misio „Endeavour” en februaro 2010, okaze de la 200-a naskiĝdatreveno de la genia komponisto. La transmision eblos sekvi pere de fejsbuko, jutubo kaj interreta paĝo de la arta agentejo Estrada”. Ne legu la adresojn – https://www.facebook.com/koncertychopinowskie), (http://koncerty-chopinowskie.pl i http://estrada.com.pl).

El la elsendo 08.05.2020. Legas Maciek – 1’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kunlaboro de polaj sciencistoj sur Kipro

La polaj arkeologiaj esploroj iniciatitaj de profesoro Kazimierz Michałowski en Nea Pafos sur Cipro daŭras jam pli ol 50 jarojn. Ĝis nun polaj sciencistoj  el la krakova Jagelona Universitato kaj la Varsovia Universistato gvidis ilin aparte. Ekde nun la esploroj estos daŭrigitaj en reciproka kunlaboro. I.a. sciencistoj el la varsovia kaj krakova centroj alterne klopodos pri la financado de la estontaj esploroj. La laboroj klopodos rekrei la urban panormon de Nea Pafos kaj difini, kia estis en ĝi pozicio kaj signifo de la konstruaĵoj en la rezideja Malutena kaj en la publika spaco de agoro. La antikva Nea Pafos estas unu el la plej gravaj arkeologiaj esplorlokoj sur Kipro. Dank’ al registro sur Unesko-listo  kreiĝis tie arkeologia parko, loko kun speciala statuso. Dank’ al la ĝisnunaj esploroj de la polaj sciencistoj ŝanĝiĝis la ekzistanta en publikaĵoj bildo de la komenco kaj evoluo de la urbo kreiĝinta fine aŭ komence de la 3-a jarcento antaŭ nia erao.

El la elsendo 08.05.2020. Legas Gabi – 1’19”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Reĝa Kastelo en Varsovio refunkciis

La lastan lundon per malfermo de la Horloĝa Pordo restarigis sian funkciadon la varsovia Reĝa Kastelo. En la unua etapo validas la nova vizititinero. Difinata, kiel la Reĝa Vizititinero ĝi ĉirkaŭprenas i.a. Salonon de Canaletto, la Iaman Audiencoĉambron, Dormo- kaj Vestoĉambrojn de la Reĝo, Kabineton de la Reĝo, la Tronan, Kavalian, Grandan Salonegojn kaj Salonegon de la Konsilio. La Kastela Muzeo funkcias ekde lundo ĝis vendredo, ekskluzive por individuaj vizitantoj. Dum ĝia malfermo la vizitantoj povas butikumi en nova muzea vendejo. Ekde la 4-a de majo eblas viziti ankaŭ la Katelajn Ĝardenojn.

El la elsendo 08.05.2020. Legas  Barbara – 0’56”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Malfermataj muzeoj kaj kulturcentroj

Ekde la plej proksima lundo, la 4-an de majo denove povos refunkcii – fermitaj pro la kronvirusa epidemio – diversaj kulturinstitucioj kiel bibliotekoj, muzeoj kaj artgalerioj. La tuja reago venis de la Nacia Muzeo en Krakovo. Ties direktoro, profesoro Andrzej Szczerski informis, ke la filioj de la muzeo iom post iom estos disponigitaj al la publiko. Kiel la unuaj refunkcios ĝis la mezo de majo la krakovaj Draphaloj, en kiu troviĝas la Artgalerio de la Pola 19-jarcenta Arto.  Tio ligiĝas kun la neceso akiri necesajn dokumentojn pri la higienaj kondiĉoj nun validaj por ĉiu el  ili aparte. Sekve al la publiko estos disponigitaj la ĉefa muzea konstruaĵo, Domo de Mehoffer, Palaco de Czapski-familio, Pavilono de Józef Czapski kaj aliaj subalternaj al la Muzeo objektoj.

El la elsendo 01.05.2020. Legas  Barbara – 1’05”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Restaŭrado de Poznański-placo en Lodzo daŭras

Por junio estas planitaj finlaboroj ligitaj kun la restaŭro de unu el la plej reprezentaj kaj valoraj konstruaĵoj de la urbo Lodzo (la centra Pollando). Temas pri palaco de Poznański-familio, en kies internoj daŭras finpretigaj laboroj kaj en la keloj kreiĝas multmedia ekspozicio „La Promesita Tero – hieraŭ kaj morgaŭ. Lodzo en Eŭropo. Eŭropo en Lodzo”. Ĝi konsistos el kvin segmentoj, kiuj rilatos al historio de la urbo ekde mezepoko ĝis la nuna tempo. Plej multa loko estos dediĉita al la lastaj 200 jaroj kaj evoluo de la industria Lodzo. La eksponaĵoj devenos el la kolektoj de la Lodza Muzeo. Ĝi  funkcios en la pola kaj angla lingvoj, estos adaptita por personoj neplenlertaj, inkluzive de surduloj. La integra parto de la ekspozicio estos kelkajara edukprogramo. La ekspozicio estos disponigita al la publiko post la fino de la kronvirusa epidemio. Nun komenciĝas renovigado de la parada ŝtuparo, laboroj en plurmedia salono kaj biblioteko. Oni renovigas la magazenajn ejojn, servontajn por porokazaj ekspozicioj.  Por aŭtuno estas planita inaŭguro de modernigita ĉirkaŭpalaca parko. Ĝia plantaro riĉiĝos je novaj herbejo kaj i.a. ĉirkaŭ 139 novaj plantaĵoj.

El la elsendo 01.05.2020. Legas  Gabi – 1’16”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Aŭtune la pentroarto de Szymon Czechowicz en Krakovo

Pro la kronvirusa pandemio la Nacia Muzeo en Krakovo je aŭtuno ŝovas unu el la plej grandaj planitaj ekspozicioj, dediĉitaj al la kreado de la baroka pentristo Szymon Cechowicz.  Por ĝi estos pruntitaj pentraĵoj i.a el Italio, Usono, Litovio. Szymon Czechowicz naskiĝis en Krakovo en 1689. Lia arta mecenato estis Franciszek Maksymilian Ossoliński, kiu direktis lin studcele al Romo. Tie Czechowcz pasigis 20 jarojn. Kiel studento de la Akademio de sankta Luko en 1716 li akiris premion por studentoj. Jam kiel  matura pentristo li i.a. aŭtoris la tolaĵon „Sankta Jadwiga” por la preĝejo San Stanislao dei Polacchi. Li estis aktiva membro de pentristoj Virtuosi funkcianta ĉe la Panteono. Lia lasta pentraĵo realigita en Romo estis bildo de la Ĉielpreno de Maria por la  kolegia preĝejo en Kilece. Post la reveno al Varsosio Szymon Czechowicz realigis mendojn de la pola magnataro. Li estis ĉefe pentristo religia, prizorganta ankaŭ laŭ arta vidpunkto internojn de preĝejoj en multaj lokoj de la Pola Reĝolando. En la planata ekspozicio „Baroka genio – Szymon Czechowicz”  estos prezentitaj pli ol 200 liaj pentraĵoj i.a. el Pollando, Francio, Usono, Italio, Litovio.

El la elsendo 01.05.2020. Legas  Maciek – 1’33”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Laŭreatoj de la pola-germana literatura premio

La nunjaraj laŭreatoj de la pola-germana literatura premio, kies patrono estas Samuel Bogumił Linde fariĝis Dorota Masłowska kaj Dea Loher. La premio estas atribuata de la partneraj urboj Toruno kaj Getingo ekde 1996. La premiataj de ĝi estas artistoj, kies mesaĝoj kreas idealojn kaj valorojn ligante homojn, sociojn kaj naciojn en la komuna konversacio. Dorota Masłowska estas verkistino, felietonistino kaj aktorino. Dea Loher estas konata unuavice kiel aŭtorino de multaj teatraj spektakloj. La patrono de la premio, naskiĝinta en Toruń Samuel Bogumił Linde (1771-1847) estis lingvisto, bibliografo kaj pedagogo. Lia plej konata vero estas la 6-voluma „Vortaro de la pola lingvo” eldonita en la jaroj 1807-1814. Ni dediĉis al li nian felietonon pri koninda polo en la E-elsendo el la 22-a de aprilo 2016.

El la elsendo 01.05.2020. Legas  Maciek – 1’11”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Polo inter laŭretaoj de Word Press Photo

Finiĝis la 63-a eldono de World Press Photo, prestiĝa fotokonkurso, en kiu estis premiitaj unuopaj fotoj kaj fotoraportaĵoj el 2019 en ok kategorioj. La venkintoj estis elektitaj el pli ol 4 mil fotografiistoj en 125 landoj. Kiel Foto de la Jaro estis agnoskita laboraĵo de Yasuyoshi Chiba el Japanio prezentanta manifestacion en Sudano. Kiel Fotoraportaĵo de la Jaro – pri situacio de junaj homoj en Alĝerio dum la lastaj jaroj – premiita estis franco Romain Laurendeau. Pola fotografiisto Tomek Kaczor akiris la unuan premion en la kategorio Portreto de la Jaro pro la foto „Vekiĝo”. La blanka-nigra foto prezenas junan armeninon suferantan la sindromon de rezignaciemo. Sidante en la rulseĝo kun fiksita al la buŝo sangoŝtopa instrumento ŝi rigardas la objektivon. Tiu foto el la rifuĝejo por eksterlandanoj en Podkowa Leśna apud Varsovio, kie ŝi estadis kun la familio,  aperis sur la kovrilpaĝo de la junia magazino de „Gazeta Wyborcza” Granda Formato.

El la elsendo 24.04.2020. Legas  Maciek – 1’13”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La plej bela Emaus-arbeto aŭ arbero de la vivo

Ne ĉiuj lokaj kutimoj kaj tradicioj en Pollando estas ĝenerale konataj. Tian karakteron havas la tradicio de Emaus-arbeto aŭ arbeto de la vivo en la regiono de Krakovo – la suda Pollando. La konkurson por ĝia pretigo organizas de kelkaj jaroj la Historia Muzeo de ĉi tiu urbo. Konforme al konkursreguloj – modifitaj en la kronvirusa epidemio – ĉiuj povis hejme prilabori sian arbeton sendante elektronike la foton de la artaĵo. La Emaus-arbetoj aŭ la arbetoj de la vivo simbolas la postvintran vekiĝon de la naturo al la vivo. Iliaj tradiciaj elementoj estas verdaj folioj, birdoj, ovoj kaj nestoj. Por la nunjara konkurso venis 25 projektoj, kiuj estis prezentitaj en la fejsbuka profilo de la muzeo. La retan voĉdonadon partoprenis 3245 personoj. La Historia Muzeo de Krakovo organizas la konkurson ekde 2014 kultivante la malnovan tradicion. En la 19-a jarcento la arbetojn-ludilojn ornamitajn per lignaj folioj kaj birdetoj faris dum vintraj vesperoj la sezonlaborataj masonistoj el Krakovo kaj la ĉirkaŭlokoj vilaĝoj vendante siajn elfaraĵojn dumpaske  en Emaus, Rękawka. La arbetoj de Emaus, aŭ arbetoj de la vivo havis en la malnova tradicio specialan signifon kaj simbolan emfazon ligitan kun la vivo en la ĉirkaŭkrakovaj vilaĝoj. Ili signifis la postvintran revenon de la tuta naturo al la vivo, ligis ankaŭ al antaŭkristanaj printempaj kredoj, laŭ kiuj la animoj de la mortintoj – en la formo de birdoj – serĉas rifuĝejon en la branĉaro de la arboj.

El la elsendo 24.04.2020. Legas  Maciek – 1’52”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pliaj polaj kolektoj ĉe Google Arts&Culture

Ĉe la platfotmo Google Arts&Culture eblas virtuale rigardi pliajn polajn artverkojn. Temas pri verkoj el la krakova Muzeo de Czartoryski-Princoj. La ekspozicio estas titolita „Ne sole la Damo” – reference al tolaĵo de Leonardo da Vinci „Damo kun ermeno” troviĝanta en ĝiaj kolektoj. La ekspozicion malfermas la reproduktaĵo de portreto de Izabela princino Czartoryski, kies laboroj fundamentis la kolekton. Nia felietono dediĉita al ĝi kaj inaŭurita de ŝi kolekto aŭdiĝis en la elsendo el la 15-a de marto 2019. La disponigitaj nun verkoj el la kolekto de la krakova Muzeo de Czartoryski-Princoj ĉe Google Arts&Culture prezentas i.a.  membrojn de la princa familio,  membrojn de la reĝa Jagelona familio pentritajn de Lucas Cranach la Juna, ankaŭ  „Pejzaĝon kun mizerikorda Samaritano” de Rembrandt. La ekspozicio prezentas krome historiajn fotografaĵojn de la Gotika Domo kaj Sanktejo de Sibilla el la rezidejo en Puławy. Aktualaj fotoj rilatas al la nuna aspekto de la Palaco de Czartoryski-Princoj en Krakovo.

El la elsendo 24.04.2020. Legas  Gabi – 1’21”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Polaj loĝkolonioj en Balachadi kaj Valivade

La Muzeo de la Pola Historio pretigis laŭvican retan ekspozicion sur la platformo Google Arts&Culture. Ĝi prezentas la sorton de polaj civiluloj evakuitaj en 1942 el Sovetunio al Irano kune kun la armeo de generalo Władysław Anders. El inter pli ol 40 mill personoj rifuĝejon en Hinda Unio trovis ĉirkaŭ 6 mil. La ekspozicio „Vojo al Hinda Unio. Polaj loĝkolonioj en Balachadi kaj Valivade” rakontas la historion de ilia kreiĝo  kaj prezentas la plej gravajn aspektojn de la vivo en ili rilate instruadon, skoltan aktivadon kaj kulturan vivon. La ekspozicio proksimigas ankaŭ la polajn-hindajn rilatojn. Dum la sesjara estado en la Hinda Unio la polaj rifuĝintoj tenis kontaktojn kun la hinda socio. La oficialaj kontaktoj rilatis al lokaj aŭtoritatuloj, militistoj, oficistoj. En la ĉiutaga vivo temis pri kontaktoj kun personoj laborantaj en Balachadi kaj Valivade. La ekspozicio estis prilaborita en la pola kaj angla lingvoversioj. (https://artsandculture.google.com/exhibit/FQKCQq9LDKemIg)

El la elsendo 17.04.2020. Legas  Maciek – 0’12”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nekonataj fotoj de Ignacy Jan Paderewski

Je 138 nepublikigitaj ĝis nun fotoj dokumentantaj la publikan agadon kaj privatan vivon de Ignacy Jan Paderewski, elstara pola muzikisto kaj politikisto, riĉiĝis la Grandpoluja Muzeo de Sendependeco en Poznano. La fotoj devenas el la periodo ekde la komenco de 1919, kiam Paderewskki fariĝis la ĉefminitro de la pola registaro ĝis 1936, kiam laŭ iniciato de Paderewskiego kaj generalo Władysław Sikorski kreiĝis la tn. Morges-fronto, politika interkompreniĝo de centrismaj partioj. La fotografaĵoj, faritaj de unu el la sekretarioj de Paderewski prezentas lin kiel diplomaton, sed ankaŭ private kun la edzino kaj amikoj. Ĉiuj fotoj havas gandan historain valoron. Ili estas nigrablankaj aŭ sepikoloraj, ĉiuj en tre bona stato. Elektitajn fotojn eblas jam rigardi rete en la paĝo de la muzeo. (http://www.wmn.poznan.pl/138-nieznanych-zdjec-ignacego-jana-paderewskiego-mamy-caly-album).

El la elsendo 17.04.2020. Legas  Maciek – 1’01”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Bitigado de la artverkoj kaj arkivaj materialoj

Ekde la venonta akademia jaro studentoj de la fakultatoj pri la Arthistorio kaj Protekto de la Kulturhavaĵoj ĉe la Papa Universitato de Johano Paŭlo la 2-a en Krakovo povos akiri konojn kaj praktikajn kapablojn koncerne bitigadon de la artverkoj kaj arkivaj materialoj. Jam ekde 2007 ĉe la krakova Papa Universitato sub la protekto de Instituto pri Arto kaj Kulturo funkcias profesia Laborejo pri la Registrado kaj Bitigado de Arkivaĵoj. Ĝi science prilaboras arkivaĵojn religiajn, ekleziajn bibliotekojn kaj simile. Ekde la komenco ĝi realigis multajn projektojn kunlabore kaj subtene kun landaj instancoj, ankaŭ dank’ al la uniaj subvencioj. Dank’  al la unia helpo en oktobro 2020 en la universitata studprogramo de la fakultatoj pri la Arthistorio kaj Protekto de la Kulturhavaĵoj aperos novaj fakultativaj studobjektoj koncentriĝantaj pri problemoj ligitaj kun la bitiga procezo, fotografado kaj grafika projektado. Estos ankaŭ envivigita programo de pagendaj staĝoj en diversaj kulturinstitutoj. Tio faciligos al la studenoj profesian starton sur la labormerkato.

El la elsendo 17.04.2020. Legas  Gabi – 1’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La altaro Pietas Domini revenis al Pollando

Post 78 jaroj al Pollando revenis unu el la plej valoraj polaj militperdoj, la gotika altaro Pietas Domini. Ĝi denove post multjaraj klopodoj troviĝas en sia origina loko, la Maria-Baziliko en Gdansko (la norda Pollando). Grave kontribuis al tio publikaĵo de Irene Geismeier, kiu pridokumentas ĝian  devenon. La pola flanko direktis ampleksan dokumentaron pri tio al la Unio de Evangeliaj Eklezioj e Germanio. Post plurjara korespondado estis atingita pozitiva rezulto. La altaro Pietas Domini de la fratularo de Sankta Georgo ĉe la Maria-Baziliko en Gdansko – dum jaroj troviĝanta en Berlino – estas duparta kaj devenas el la 30-aj jaroj de la 15-a jarcento.

El la elsendo 10.04.2020. Legas  Gabi – 0’55”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Bitigitaj artverkoj el la krakova regiono

Pli ol 3500 bitigitaj artverkoj el 162 paroĥoj kaj ankaŭ el la Arkidioceza Muzeo kaj Episkoa Palaco en Krakovo estis disponigitaj en la portalo pri la religia heredaĵo de Małopolska-regiono, kreita de la Papa Universitato de Johano Paulo la 2-a en Krakovo. La paĝo estas ekipita per mapo, sur kiu estas signitaj unuopaj lokoj kaj historiaj objektoj kaj per la modulo „Vizitu la Regionon”. Ĉi lasta prezentos ideojn de laŭtemaj turismaj itineroj ligitaj kun la religia historio de la regiono. Parton pretigis la kreantoj de la portalo, parto post la membriĝo povos esti kreita de la vizitantoj de la portalo laŭ siaj bezonoj kaj interesiĝoj. La verkoj estas prezentataj en la spirita, religia kaj historia kunteksto de la loko, por kiu ili estis kreitaj. En la aparta fako „Homoj” estis priskribitaj aŭtoroj de la verkoj – artistoj, metiistoj, verkofondintoj, ligitaj kun koncerna paroĥo sacerdotoj aŭ sanktuloj, kies bildoj ornamas la regionajn sanktejojn. La fako „Verkoj” enhavas bazon de profesiaj fotoj disponigitaj en publika domeno aŭ laŭ la licenco Creative Commons aŭ fotodokumentojn faritajn por diversaj preĝejoj. La portalo  rolas ankaŭ kiel edukinstrumento helpanta formi  konscion pri la historio kaj heredaĵo de Małopolska-regiono.

El la elsendo 10.04.2020. Legas  Maciek – 1’36”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Esploroj pri 11 bildoj el Artus-Domo

La muzeo de Gdansko (la norda Pollando) intencas subigi al specializaj esploroj 11 bildojn troviĝantajn en Artus-Domo. Plimulto devenas el la fino de la 16-a jarcento, unu el la 17-a jarcento kaj tri el la 19-a jarcento. La konservistaj kaj teknologiaj esploroj faciligos la difinon de ilia deveno, la aplikitaj materialoj kaj detalan analizon. La esploroj okazos kadre la projeko de la Gdanska Muzeo prilaboronta la militperdojn de la Gdanska Urbodomo. Artus-Domo estas la malnova renkontoloko de komercistoj, centro de la societa vivo kaj loko de la gdanska borso. La nomo ligiĝas kun la mezepoka legendo pri la reĝo Artur, la simbolo de kavalireco kaj kuraĝo. En Britio, kaj poste ankaŭ en kontinenta Eŭropo lian nomon portis renkontolokoj de kavaliraro kaj patriciaro. La nomo de la konstruaĵo „curia regis Artus” elkonstruita en Gdansko en la jaroj 1348-1350 la unuan fojon aperis en la urbaj notoj pri grundimposto en 1357.

El la elsendo 03.04.2020. Legas  Gabi – 1’21”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Karesmaj edifaj enpensiĝoj

Al la tradicio kaj kutimoj de la karesma periodo apartenas en la pola katolika eklezio karesmaj edifaj lekcioj. Plej ofte kredantoj partoprenas ilin en preĝejoj, sed nun ili povas sekvi sole virtualan formon. Interesan inciaton proponis la animzorganto de la kreaj medioj de la arkidiocezo de Gdansko kaj rektoro de la preĝejo de sankta Johano. Liaj edifaj lekcioj pere de la urba portalo estis dediĉitaj al la religia arto. Ilia tegmenta titolo „Intensa foresto. Karesmaj edikaj enpensiĝoj” estis inspiritaj de la arto de la dana pentristo  Vilhelm Hammershøi/ Hammershoi.

El la elsendo 03.04.2020. Legas  Maciek – 0’45”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Misteria Paschalia rete

Misteria Paschalia apartenas al la plej gravaj festivaloj de  malnova muziko en Eŭropo. De 16 jaroj ĝi estas tradicie organizata okaze de la Sankta Semajno kaj Pasko. Pro la kronvirusa pandemio la ĝinuna festivala formulo ne povas esti realigita. La organizantoj de la festivalo decidis tamen daŭrigi la tradicion en ŝanĝita formo. La 17-a eldono de la festivalo Misteria Paschalia okazos inter la 5-a kaj la 13-a de aprilo 2020 tutece en la reta spaco. (http://misteriapaschalia.com/program/misteria-paschalia-2-0)

El la elsendo 03.04.2020. Legas  Maciek – 0’37”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Restaŭro de la 16-jarcentaj freskoj en Supraśl

En la ortodoksa kirko de la Anĝelanonco al la Plej Sankta Maria Virgulino en Supraśl apud Bjalistoko daŭras la restaŭrado de la 16-jarcentaj freskoj. Temas pri la korusa parto de la sanktejo, iam la ĉefa parto de la plej grava en la lando ortodoksa monaka centro. La sanktejo konstruita en la jaroj 1503-1510 en la gotika-bizanca stilo estis eksplodigita de germanoj en 1944. En 1984 komenciĝis ĝiaj rekonstrulaboroj. Nun ĝi servas al la religiaj celoj, sed en la interno daŭras restaŭristaj laboroj. La ĉefan informfonton pri tio, kiel aspektis la freskoj konsisitigas fotodokumentaro el la komenco de la 20-a jarcento. La laboroj pri freskoj komenciĝis en 2016. Tiam pri ilia restaŭro okupiĝis specialistoj el Serbio, poste el Belorusio. Tiuj laboroj koncernis centran kupolon, arkojn kaj volbojn de la flankaj navoj, altaran segmenton. Nun daŭras laboroj en la korusa parto, en kiu en 16-a jarcento freskoj ne ekzistis. La ikonografia plano premisas sur la surfaco de ĉirkaŭ 200 kvadrataj metroj de  la volbo kaj muroj de la korusa parto prezenti  scenojn pri la mondokreo.

El la elsendo 27.03.2020. Legas  Gabi – 1’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nokto de Muzeoj ŝovita je aŭtuno

De  16 jaroj grava kultura evento en Varsovio estis la okazanta en majo Nokto de Muzeoj. Ĝi estis granda festo ne nur de la kulturcentroj, sed de la tuta urbo. Ĉiujare dekoj da miloj da loĝantoj kaj turistoj vizitantaj Varsovio vizitadis muzeojn kaj aliajn kulturcentrojn aktive partoprenante la eventon. La unuan fojon en Pollando ĝi estis organizita en Poznano en 2003. Pro la pandemio de kronviruso la planita por la 16-a de majo Nokto estis ŝovita je la dua duono de septembro.

El la elsendo 27.03.2020. Legas  Maciek – 0’39”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Novaj laureatoj de la premio Feliks Jasieński

En 2016 estis starigita en Krakovo la premio de Feliks Jasieński, artkolektanto, artmecenato kaj amiko de artistoj. Kiel artkolektanto li kreis riĉan verkokolekton de artistoj ligitaj kun la fluo Juna Pollando, kaj de artverkoj el la Fora Oriento, ĉefe Japanio kaj Ĉinio. En 1920 li transdonis ĝin al la urbo. Aŭtune de la nuna jaro dum scienca konferenco dediĉita al la signifo de kolektado por popularigado kaj protekto de la nacia heredaĵo oni disdonos ĵus atribuitajn Feliks Jasieński-premiojn. Por la scienca laboranto publikiganta verkojn pri kolektista laboro la premion transprenos Joanna Hubner-Wojechowska, kiel aŭtoro de la libro „La arto de roka Tatry-antaŭmontaro. Gvidlibro de kolektisto”. La alia laŭreato estas Muzeo Villa La Fleur en la apudvarsovia Konstancin. La premio venis pro la amaskomunikila popularigado de la kolektistaj ideoj kaj pro la prezentado de kolektista kontribuo al la protekto de la nacia heredaĵo. Premion por ĵurnalisto ricevis Rafał Kamecki, la kreinto de la portalo artinfo.pl.

El la elsendo 27.03.2020. Legas  Maciek – 1’24”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Arto en la tempo de epidemio

Lige kun la pasintsemajna decido pri provizora suspendo de la funkciado de kulturcentroj, i.a. muzeoj,  por la publiko multaj proponas virtualajn vizitojn. I.a. ekde lasta lundo la retan viziton proponas la Muzeo en Biskupin (la norda Pollando). Ĝi prezentas la restaĵojn de la prahistoria setlejo epud la vilaĝo Biskupin, malkovritajn de loka instruisto en 1933. Post la tujaj esplorlaboroj, post la milito, krom ilia daŭrigo okazis rekonstruo de la fragmentoj de la setlejo de antaŭ 2700 jaroj. Nun la Muzeo organizas vivformajn raportojn, elsendojn, prezenton de la ekspoziciaj eksponaĵoj. Krom tio ĉe ĝiaj paĝoj troviĝas prezentitaj edukmaterialoj kun priskibo de proponataj okupoj, kiujn povos utiligi restantaj hejme pro kvarteno gepatroj kun infanoj http://biskupin.pl/wirtualnemuzeum. Ankaŭ i.a. la Tatry-montara Muzeo en Zakopane invitis viziti siajn centrojn, t.e. la Ĉefan Sidejon kaj la Muzeon de la Zakopiane-stilo en la vilao Koliba. Laborantoj de la muzeo ekde lasta mardo rakontas pri figuroj ligitaj kun la pola Tary-montaro, pri libroj, arto kaj naturo de regiono www.muzeumtatrzanskie.pl/wirtualny-spacer/.

El la elsendo 20.03.2020. Legas  Gabi – 1’25”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nova ekspozicio dediĉita al Maria Konopnicka

En la Muzeo de Maria Konopnicka en Suwałki (la nordorienta Pollando), finiĝis la du jarojn daŭranta renovigado. Ĉeokaze estis primastrumita la ĉirkaŭanta ĝin tereno, sur kiu en la jaroj 1911-12 estis instalita anglastila ĝardeno. Nun el la unia interregistara programo Pollando-Litovio la muzeo ricevis rimedojn por preparo de nova konstanta ekspozicio dediĉita al la verkistino naskiĝinta en ĉi tiu urbo, en la konstruaĵo en kiu funkcias la muzeo. En la naskiĝdomo de Konopnicka funkcias verdire konstanta ekspozicio „Maria Konopnicka 1842-1910. Malantaŭ fermita tempopordo”, sed laŭ estroj de la muzeo ĝi ne plu konformas al la nova epoko kaj aliaj sociaj atendoj. Ĝis 2021 kreiĝos tie nova ekspozicio kun riĉa scenografio, ekipita per modernaj videaj kaj  multmediaj rimedoj.

El la elsendo 20.03.2020. Legas  Maciek – 1’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nova literatura premio de Krakovo

En Krakovo (la suda Pollando) estos atribuata Premio de la Literatura Urbo de Unesko. Tiun ĉi titolon la urbo ricevis en 2013 kaj i.a. dank’ al ĝi Krakovo povas pli facile kunlabori koncerne literaturon kun aliaj urboj kun ĉi tiu titolo, kiel Edinburgo, Melburno, Dublino, Rejkjaviko. La premio estas destinita por verkistoj, redaktoroj, tradukistoj kaj desegnistoj elektotaj konkursavoje, kiujn kandidatigos eldonistoj. La nova premio celas subteni la eldoniniciatojn rilatantajn al la literatura karaktero de Krakovo, literaturverkojn ligitajn kun Krakovo aŭ verkitajn de krakovaj aŭtoroj. Laŭreatojn atendas diplomo kaj monpremio.

El la elsendo 20.03.2020. Legas  Maciek – 0’55”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola grafikistino premiita

Pola grafikistino, Iwona Chmielewska ricevis la ĉefan premion en la kategorio Novaj Horizontoj en la konkurso de Bologna Ragazzi Award 2020. Tio estas la plej grava en la mondo Internacia Librofoiro dediĉita al la infana kaj junulara literaturo. La premio venis pro la teksto kaj ilustraĵoj por la libro „La lulkano por la avinjo” publikigita koree fare de la eldonejo BIR en Seulo. Iwona Chmielewska lekcianta en la Belarta Fakultato de la Universitato en Toruno estas laŭreatino de multaj internaciaj premioj, i.a. du fojojn de Bologna Ragazzi Award. La plej prestiĝa estas Ora Pomo akirita dum la Desegnista Bienalo en Bratislavo pro „Thinking ABC”, libro kiu helpe de bildoj instruas la anglan lingvon al la koreaj infanoj. La 24-an de januaro Chmielewska kune kun artistoj el Kanado, Japanio, Nederlando, Hispanio kaj Svislando estis nomumita por la premio de Hans Christian Andersen. La rezultoj estos anoncitaj la 26-an de marto. 

El la elsendo 13.03.2020. Legas  Tomek – 1’13”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eliminado al la 18-a Chopin-konkurso

164 personoj el 33 landoj kvalifikiĝis al la elimadoj de la 18-a Internacia Chopin-konkurso. Plej multnombraj estas ĉinoj, entute 43 personoj. El Japanio kvalifikiĝis 31 pianistoj el la Suda Koreio 16. Pollandon reprezentos en la eliminadoj 18 poloj. Entute anoncis sin 502 kanidatoj. La ĵurio elektos 60 pianistojn, kiuj partoprenos la konkurson. La konkurso mem komenciĝos la 2-an de oktobro. Ĉar ĉiuj biletoj por konkursaj priaŭskultoj estis fulmrapide forvenditaj por la muzikŝatantoj funkcios specialaj muziksferoj, en kiuj eblas sekvi sur ekranegoj la rivaladon kaj ĝui la sonon de la plej alta kvalito. Ili funkcios en Pollando, kaj krome en Novjorko, Parizo, Londono, Budapeŝto, Moskvo, Jerusalemo, Seulo kaj Tokio. Krome priaŭskultoj estos sekveblaj en la reto ĉe la konkursa paĝo www.chopin2020.pl kaj en jutubo.

El la elsendo 13.03.2020. Legas  Maciek – 1’11”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tolaĵoj de Juliusz kaj Wojciech Kossak en Bjalistoko

Preskaŭ 40 bataltemajn kaj historitemajn tolaĵojn de Juliusz kaj Wojciech Kossak eblas rigardi ĝis la fino de junio en la Podlaĥia Muzeo, Bjalistoko. La ekspozicio celas prezenti la plej gravajn veftojn en la pentrista laboro de  la patro Juliusz kaj lia filo Wojciech, diferencojn kaj analogaĵojn en iliaj verkoj. Juliusz kaj Wojciech Kossak devenis el fama krakova familio, kies kvar generacioj firme gravuriĝis en la pola kulturo kaj scienco. La pentrista alo de Kossak-familio per sia talento ilustris la historion de la pola nacio, kontraŭcarajn insurekciojn, la napoleonan epopeon, batalojn de la 1-a mondmilito. Ilia ĝisfunde polkaraktera arto artistoj inklinas al enpensiĝo pri la perceptado de historio. La verkoj de ambaŭ pentristoj per sia animleva karaktero kreis „imaginarium” de la pola identeco, pentrante bildon de batalema, heroa Respubliko. Krom batalmotivoj, motivoj el la historio de la polaj venkoj en iliaj pentraĵoj speguliĝis ankaŭ porokazaj scenoj referencantaj al la pola randregiona tradicio, al la apudkrakovaj kutimoj. Ambaŭ famiĝis kiel elstaraj ĉevalpotretistoj.

El la elsendo 06.03.2020. Legas  Tomek – 1’19”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Chopin-festivalo en Hungario

Juna pola pianisto, Piotr Pawlak inaŭguris komence de marto Chopin-festivalon en Hungario, kiu daŭros ĝis aŭtuno, ĝis la mortodatreveno de Chopin. La inaŭgura koncerto organizita en la 210-a naskiĝdatreveno de la pola komponisto kaj la tuta festivalo estis organizita de la Fondaĵo de Gyoegy Ferenczy de la pola pianistino Izabela Darska, de jaroj loĝanta en Hungario. La ĉefa tasko de la fondaĵo, kiu portas la nomon de siatempe la plej bona plenumanto de Chopin-kreado estas protekti Chopin-heredaĵon en Hungario. Ĝi organizas en Hungario internaciajn Chopin-konkursojn por gejunuloj diversaĝaj kaj ankaŭ koncertojn, unuavice de la laŭreatoj de siaj konkursoj same en Hungario kiel en Pollando. Pawlak startis en la konkursoj de la fondaĵo ekde la plej juna aĝgrupo kaj kelkfoje fariĝis laŭreato. En 2018 li akiris egalrange la unuan lokon kun hungaro Gergely Kovacs. En la festivala koncerto la 8-an de marto en Gödöllő li pleumos komponaĵojn deFredriko Chopin kaj Frenec Liszt.

El la elsendo 06.03.2020. Legas  Maciek – 1’14”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Novaj Epifanioj

Ekde la 26-a de februaro dum kvardek tagoj en Varsovio daŭros la 11-a eldono de la festivalo Novaj Epifanioj. La organizantoj pretigis por ĝi 40 eventojn inkluzive de ses teatraj premieroj, gastspektakloj, unusemajna koncertociklo de la malnova muziko, filmprezentoj, laborenkontoj kaj alispecaj kulturaj eventoj. La organizanto, Centro de la Penso de Johano Paŭlo la 2-a, apartan atenton ĉi-jare donas al la figuro de Maria el Magdala, kiu – laŭ la Evangelio – estis la unua persono renkontinta Kriston post la Resurekto kaj rakontis pri ĉi tiu fakto al apostoloj. La baza celo de la  festivalo Novaj Epifanioj estas serĉado de novaj, nuntempaj epifanioj de belo. Spronado de krea artista dialogo kun la tradicia religia arto, konforme al la spirito de „Letero al artistoj” de Johano Paŭlo la 2-a.

El la elsendo 28.02.2020. Legas  Maciek – 1’04”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Bilbliotekaj novaĉetaĵoj de la Pola Sciencakademio

En la Biblioteko de la Pola Sciencakademio en Gdansko eblas rigardi ĝiajn plej novajn aĉetaĵojn. Temas pri malnovpresaĵoj, grafikaĵoj, mapoj, poŝtkartoj, fotografaĵoj, ekslibrisoj, numismatikaĵoj kaj dokumentoj. Inter ili troviĝas i.a. la 14-jarcenta vaksa tabuleto kun tribunala verdikto, porokaza presaĵo el 1597 priskibanta la veturon de la reĝo Sigismundo la 3-a Vasa por la kronceremonio al Svedio, portreto de Henrietta Baranius, la naskiĝinta en Gdansko 18-jarcenta stelulino de la Berlina Operejo. Apartan atenton  meritas la naturscienca mapo de Pollando. Ĝi estis pretigita por la Monda Ekspozicio en Novjorko 1939 bildiganta por ĉasistoj kaj naturamantojn la ĉi-rilatajn valorojn de Pollando. Kolektistojn logas katalogo kun la ŝipobildoj eldonita de E. Wedel, bildkartoj prezentantaj famulojn de la muzika kaj teatra mondo el la komenco de la 20-a jarcento, kolekto de arĝentaj medaloj de Sebastian Mikołajczak dediĉita al la 100-jariĝo de la regajnita suvereneco. La ekspozicio daŭras ĝis la 16-a de marto 2020.

El la elsendo 28.02.2020. Legas  Maciek – 1’25”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pri reĝo Johano la 3-a Sobieski en la artgalerio Bielany-pordego

En la Muzeo de la X Pavilono de la Varsovia Citadelo eblis rigardi fotojn, dokumentojn, mapojn kaj portretojn, kiuj proksimigas la vivon de Johano la 3-a Sobieski,  de liaj familianoj kaj lokojn ligitajn kun la reĝo. Aktuale la ekspozicio estas ĝis la 15-a de marto rigardebla en la artgalerio Bielany-Pordego. Organizis ĝin la Societo de Rapperwil-muzeo. „Johano la 3-a Sobieski – la reĝo, komandanto, politikisto” prezentas lian vivon ekde la infanaĝo. Temas i.a. pri fotoj de kastelo en Olesko, kie la reĝo naskiĝis, folio el lia lerneja kajero. Krome temas pri fotoj de la fortreso de Chocim, kie Jan Sobieski kiel granda reĝa hetmano gvidis la venkan batalon. Aldoniĝas al ili mapoj kaj krokizoj dediĉitaj al la venkoj de la reĝo apud Vieno kaj Párkány, portretoj de la reĝaj familianoj. La ekspozicio proksimigas la genealogion de Sobieski-gento. Ĝiaj posteuloj estis i.a. la lasta imperiestro de Aŭstrio-Hungario Karlo la 1-a Habsburg, la lasta reĝo de Italio, Humbert la 2-a, kaj la lasta reĝo de Bulgario, Simeon la 2-a.

El la elsendo 21.02.2020. Legas  Gabi – 1’20”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Mezepokaj vitraloj en Krakovo

77 vitraloj kreitaj inter la 12-a kaj 16-a jarcentoj – el la polaj muzeaj kaj privataj kolektoj, preĝejoj kaj klostroj – estas admireblaj en la Nacia Muzeo en Krakovo. Ĝis nun tiom ampleksa prezento de la mezepokaj vitraloj en Pollando ankoraŭ ne okazis. La ekspozicio „La miraklo de lumo” estis por la organizantoj vera defio, ĉar temis pri tio, ke dank’ al konformaj lumigaj aranĝaĵoj oni reliefigu artismoplenon de la prezentataj eksponaĵoj kaj prezentu kiel ilia aspekto ŝanĝiĝas depende de la momento de la tago. Plimulto de la objektoj ne estis ankoraŭ prezentitaj publike, multaj speciale por la ekspozicio estis subigitaj al konservistaj procedoj. La vitralevoluo ne multe ŝanĝiĝis dum jarcentoj kaj aparte fascina estas la fakto, ke la mezepokaj objektoj lime de la 19-a kaj 20-a jarcentoj estis remalkovrataj kaj interpretataj novmaniere, kio videbliĝas aparte en la kreado de tiaj polaj artistoj kiel Józef Mehoffer kaj Stanisław Wyspiański. La ekspozicion kompletigas bildoj, desegnaĵoj, vitralprojektoj, grafikaĵoj, libroj kaj brodaĵoj. La vizitantoj havas la okazon krome konatiĝi kun la metiejo de mezepoka vitralisto kaj lia laboro. La ekspozicio „La miraklo de lumo” daŭros ĝis la 26-a de julio nunjare.

El la elsendo 21.02.2020. Legas  Gabi – 1’26”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Festivalo de Barokaj Operoj

La 22-an de februaro 2020 en Varsovio komenciĝos la jubilea, 10 Festivalo de Barokaj Operoj organizata de la Varsovia Ĉambra Operejo. La tradicia jam festivalo transformiĝis en 10-jara periodo en vastskalan prezenton de la baroka muziko laŭ ĉiuj aspektoj. En la festivala programo troviĝas variaj eventoj por rafinitaj gustoj kaj atendoj de ĉiuj muzikŝatantoj. Inter la elstaraj programeroj menciinda estas i.a.  la inaŭgura koncerto de la fama 1756 Salzburg, komponaĵoj de Johann Sebastian en la ĵazinterpreto de  Andrzej Jagodziński, la premiero de „Castor et Pollux” de Rameau aŭ reenscenigo de „Armide”. Ĉi-lasta furis e la Varsovia Ĉambra Operejo en la sezono 1017/2018. La festivalaj konceroj daŭros ĝis la 5-a de aprilo 2020. En ĝia finalo aŭdiĝos la Pasiono laŭ sankta Johano de Johann Sebastian Bach.

El la elsendo 15.02.2020. Legas  Maciek – 0’55”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Festo de la dekstraborda Varsovio

La dekstraborda kvartalo de Varsovio, Praga la 10-an de februaro 1648 ricevis de la reĝo Vladislavo la 4-a Vasa la urborajtojn. Okaze de la 372-a datreveno de ĉi tiu fakto en la Muzeo de la Varsovia Praga okazis multaj eventoj, i.a. estis prezentita la plej nova mapo de metiistoj el la norda Praga. Ĝi prezentas 70 metiejojn, i.a. kudristajn, ŝuistajn kaj lignaĵistaj. Metiistoj prezentis al la publiko siajn metiejojn kaj iliajn elfaraĵojn en la stato 4 jarojn post la lasta mapoaktualigo. Alia evento kadre de la datreveno estis „La pola Loreto – memoraĵoj de la pasinteco” en la preĝejo de La Loreta Dipatrino. Ĝi ebligis konatiĝi kun la historio de la plej malnova preĝejo en ĉi tiu urboparto radikanta en la 17-a jarcento. La datreveno estis ankaŭ la okazo gvidi la publikon tra sia ĉefa ekspozicio „La Muzeaj Vizaĝoj”.

El la elsendo 15.02.2020. Legas  Maciek – 01’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nekonata impresionismo en Poznano

Ĝis la 29-a de marto 2020 en la poznana Kulturcentro Zamek eblas admiri grafikaĵojn de la plej elstaraj impresionistoj. Kadre de la ekspozicio „Nekonata impresionismo: Manet, Pissarro kaj iliaj nuntempuloj”  eblas rigardi du muzeajn kolektojn. La unua konsistas el 34 grafikaĵoj kaj devenas el la plej signifa ekster Francio arkivejo de impresionistoj, kiu estas  Ashmolean Museum en Oksfordo. Ĝi posedas imponan kolekton de la verkoj i.a. de Camille Pisarro. En la grafikaĵoj impresionistoj simile kiel en tolaĵoj aplikis modernajn teknikojn kaj zorgis pri plenumestetiko.  La alian ekspoziciatan en Poznano kolekton konsisitigas 10 verkoj de moderna franca grafiko troviĝantaj en la Nacia Muzeo de Krakovo. La ekspozicio en la poznana kulturcentro ZAMEK ebligas malkovri la modernisman karakteron de grafikaĵoj, malpli konata kreokampo de impresionistoj. Estas rigardeblaj laboraĵoj de  Camille Pissarro, Alfred Sisley, Paul Cezanne, Pierre-Auguste Renoir, Henri de Toulouse Lautrec, Édouard Manet, Édouard Vuillard, Pierre Bonnard. La ekspozicion akompanas edukprogramo – prelegoj, laborrenkontoj, muzeaj lecionoj, renkontiĝoj, gvidado, filmprezentoj. Por personoj blindaj aŭ kun malforta vidkapablo estis pretigitaj aŭdopriskriboj.

El la elsendo 08.02.2020. Legas  Gabi – 01’29”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozicio pri Chopin en kvar japanaj urboj

Ekde mezo de oktobro ĝis la jarfino 2019 la japana publiko en Kobe la unuan fojon povis rigardi muzikajn manuskriptojn kaj leterojn de Frederiko Chopin en la ekspozicio „Chopin – la bildo de la artisto dum 200 jaroj”. En 2020 ĝi estos prezentita en tri aliaj urboj de Japanio. Inter la 1-a de februaro kaj la 22-a de marto eblos rigardi ĝin en la Artmuzeo de Kurume (Fukuoka), inter aprilo kaj junio en la Kvartala Artmuzeo en Nerima, Tokio kaj inter aŭgusto kaj septembro en la Artmuezeo de Shizuoka. La ekspozicio prezentanta diversajn artverkojn kaj arkivajn materialojn baziĝante sur la biografio kaj la kreado de Chopin prezentas lian portreton tra 200 jaroj post lia naskiĝo. La ekspozicitrunkon konsisitigas objektoj pruntitaj el la varsovia Muzeo de la komponisto, el aliaj lokoj, kiel Nacia Muzeo de Varsovio aŭ la nederlanda Muzeo Dordrechts.  Entute temas pri 250 objektoj, kiel manskribitaj partituroj kaj leteroj, oleopentraĵoj, grafikaĵoj, artafiŝoj, skulptaĵoj, libroj kaj aliaj.

El la elsendo 08.02.2020. Legas  Gabi – 01’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Homo, persono, personulo. Portreto en la religia spaco

Interesan ekspozicion eblas rigardi ĝis la 30 de aprilo 2020 en Frombork, la norda Pollando, en la iama Episkopa  Palaco.  Ĝi prezentas formalajn kaj ikonografiajn verkojn, kiuj ebligas profundiĝi en la ideon de portreto, kiu prezentas homon – personon – personulon. La ekspozicio reliefigas, ke historia portreto destinita por la religia spaco havas riĉan ikonografian kaj idean spktrojn. Eternigante >homon – personon – personecon< ĝi kreis bildon, kiu rezistis la tempon kaj Fortunon, kreis bildon de heroo, bona kristano, batalema kavaliro, virta/pia virino, vera saktulo, ideala sacerdoto. La ekspozicion formas du traiĝantaj sferoj – de la katolika kaj de la protestanta ikonografio pruvantaj, ke kaze de „portreto” ambaŭ reciproke ĉerpis unu de la alia kaj inspiris sin reciproke.  La ekspozociataj verkoj devenas el la preĝejoj de la Varmia Arkidiocezo kaj Diocezo de Elbląg, el monakejoj kaj klostroj, el muzeaj kaj privataj kolektoj.

El la elsendo 31.01.2020. Legas  Maciek – 01’16”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kryzysztof Wodiczko en la tokia Mori Art Museum

Ĝis la 29-a de marto 2020 en la tokia Mori Art Museum daŭras la ekspozicio “Future and the Arts”, dediĉita al la estonteco de homo en la kreado de artistoj laborantaj lime de vidartoj kaj novaj teknologioj. En ĝi estas prezentataj i.a. la rezultoj de kunlaboro de la pola dojeno en ĉi tiu sfero Krzysztof Wodiczko kun Rafael Lozano Hemmer.  Lozano-Hemmer estas meksika-kanada elektronika artisto  aplikanta en sia laboro arkitekturajn ideojn, ideojn de teknologia teatro kaj performance. La loĝanta kaj laboranta en Novjorko, Bostono kaj Varsovio Krzysztof Wodiczko laŭ edukiteco projektisto sian inĝenierian-projektistan sperton aplikas por vastigi la artesprimon. Wodiczko estas laŭreato de multaj premioj, kiel Hiroshima Art Prize, Kepes Arts Prize, premio de Katarzyna Kobro. Lia nuna prezento en la tokia Mori Art Museum okazas kadre de la eventoj omaĝantaj la 100-jariĝon de la polaj-japanaj diplomatiaj rilatoj.

El la elsendo 31.01.2020. Legas  Maciek – 01’16”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola dezajno en la kanada Toronto

Ĝis la 16-a de februaro 2020 en la kanada Toronto estas rigardebla ekspozicio dediĉita al la pola dezajno kadre de la festivalo „DesignTO 2020”. Kronologie ĝi proksimigas tion, kiel en la 100-jara historio de la pola dezajno iuj materialoj, temoj kaj formoj revenas alprenante novan vizaĝon. Organizita kadre de la solenadoj de la 100-jariĝo de la regajnita suvereneco de Pollando ĝi ligas pasintecon kun la nuntempo proksimigante la atingaĵojn de la pola dezajno tra la atingaĵoj de la nuntempa pola grafiko. 25 polaj ilustristoj de juna kaj meza generacioj kaj freŝbakitaj diplomitoj interpretis 100 verkojn de la polaj projektintoj. Krom mebloj, vitraĵoj aŭ porcelanaĵoj – kutime vekantaj asociaciojn kun dezajno – estas prezentitaj literfasonoj, markosimboloj, infanaj ludiloj, lumreklamiloj, glisilo, skotero, pola dolĉaĵo „Ptasie Mleczko” [birda lakto], pola sporta ludo Ringo. La ekspozicio prezentante 100 plastikajn interpretojn de 100 objektoj proksimigas samtempe 100 diversajn historiojn ligitajn kun konkretaj projektoj. Ĝi reliefigas kiel kreiĝas ideoj kaj kiel eksterordinara estas dezajno, la artbranĉo kiu nin  ĉirkaŭas en la ĉiutaga vivo.

El la elsendo 24.01.2020. Legas  Gabi – 01’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozicio kronanta la Jaron de Moniuszko

En la sidejo de la kulturministerio en Varsovio estas rigardebla ekspozicio „Moniuszko”. Ĝi simbole fermas la Jaron de Stanisław Moniuszko, kiun enlande kaj eksterlande oni solenis pasintjare en la 200-a naskiĝdatreveno de la elstara pola komponisto. La ekspozicion formas dek kelkaj paneloj dokumentantaj la plej gravajn faktojn  el la vivo de la komponisto, liajn ideojn, tion kia homo kaj kreanto Moniuszko estis. Tiun bildon kompletigas arkivaj fotografaĵoj kaj krokizoj, kostumoj el la lasta, dek unua enscenigo de la opero „La Fantoma Nobeldomo” en la varsovia Teatro la Granda. Dank’ al la interesa ekspozicikoncepto Stanisław Moniuszko estas prezentita ne nur kiel elstara kulturkreanto, kies serioza rigardo estas konata el la portretoj. Eblas konatiĝi kun li ankaŭ kiel amanta edzo kaj patro de plurmembra familio, homo konanta problemojn de la ĉiutaga vivo. Li samtempe prezentiĝas kiel sentema komponisto dotita de la talento emfazi naciajn sentojn en la malfacila periodo, kiam pro la 18-jarcentaj dispartigoj Pollando ne ekzistis kiel suverena ŝtato.

El la elsendo 24.01.2020. Legas  Maciek – 01’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pliaj memoraĵoj pri Wiesław Kazanecki en la Podlaĥia Librokolekto

Pliaj memoraĵoj ligitaj kun Wiesław Kazanecki riĉigis la kolektojn de la Podlaĥia Libraro en Bjalistoko. Temas pri familiaj fotoj, privataj korespondaĵoj, tajpaĵoj kaj eĉ tajpmaŝino, kiujn transdonis lia edzino, Halina. Wiesław  Kazanecki (1939-1989) poeto, prozisto kaj publicisto naskiĝis kaj kreis en Bjalistoko. De preskaŭ 30 jaroj en Bjalistoko estas atribuata premio kun lia nomo. Al vera sukceso en lia kreado estas kalkulata volumeto „Portreto kun atako” (1969) taksata de kritikistoj kiel „atesto de luktado de la nuntempa poeto kun vorema realo, kiu delonge perdis etikan dimension”. Postmorte aperis i.a. la volumetoj de liaj verkoj „Elektitaj poeziaĵoj”, „Letero por la arĝenta  nupto” – t.e. por la 25-jariĝo de la geedziĝo kaj „La lastaj versaĵoj”. En 2017 la Podlaĥia Libraro aprigis en Esperanto, laŭ iniciato de la Bjalistoka E-Societo, liajn elektitajn poeziaĵojn kaj prozaĵojn, „Mi venis por diri al vi ĉiujn ĉi vortojn”.

El la elsendo 17.01.2020. Legas  Maciek – 01’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Splendoro kaj rafiniteco. Spirito kaj materio en la arto de Koreio

Dum tri monatoj, ĝis la mezo de januaro en la varsovia Nacia Muzeo daŭris ekspozicio de la korea arto, titolita „Splendoro kaj rafiniteco. Spirito kaj materio en la arto de Koreio”. Temis pri la plej granda prezento de la korea arto en Pollando, omaĝanta la 30-jariĝon de la diplomatiaj rilatoj inter ambaŭ landoj. Ĝi respondis ankaŭ al la pola ekspozicio organizita en Seulo antaŭ kvin jaroj „La pola arto: la nevenkebla spirito”. La varsovia ekspozicio prezentis al la pola publiko artobjektojn el diversaj epokoj – de la prahistoriaj ĝis la fino de la regado de la dinastio Joseon en 1987. La tuta ekspozicia materialo estis grupigita je kvin periodoj kaj estis dediĉita al: „de prahistorio ĝis la periodo Samhan, al la periodo de Tri Reĝolandoj, al la kulturo de la unuiĝinta Silli, la unua reĝolando reganta sur la tuta korea duoninsulo, al la arto de la dinastio Goryeo, de kiu devenas la nuna nomo de la lando. La kvina periodo estis dediĉita al la 500-jara historio kaj kulturo de la dinastio Joseon. Ĉiuj eksponaĵoj devenis el la Korea Nacia Muzeo en Seulo.

El la elsendo 17.01.2020. Legas  Gabi – 01’32”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kroma subvencio por kulturo de polaj tataroj

En la nuna jaro pli ol 270-milzlotan subvencion por projktoj flegantaj kulturon kaj tradiciojn de la tatara socio ricevos Muzulmana Religia Asocio en Pola Respubliko, Asocio de Tataroj de Pola Respubliko, la Fondaĵo Tatara Kultura Societo kaj religia muzulmana komunumo en Bjalistoko. La rimedoj helpos realigi ĉirkaŭ dudek projektojn ligitajn kun la eldonagado kaj festenoj flegantaj la tatarajn kutimojn. Tataroj, kies historio sur la teritorio de la iama Respubliko havas 600 jarojn,  konsisitigas unu el la plej malgrandaj etnaj grupoj en Pollando. En la lasta popolregistrado la tataran devenon dekaris ĉirkaŭ du mil personoj. Nun en plimulto ili loĝas en la Podlaĥia Vojevodio. En la lokoj Kruszyniany kaj en Bohoniki konserviĝis iliaj lastaj sur la polaj teritorioj lignaj moskeoj kaj muzulmanaj tombejoj.

El la elsendo 10.01.2020. Legas  Milada – 01’16”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Reĝa Łazienki-parko en nova brilo

La Reĝa Łazienki-parko apartenas al la ŝatataj vizitlokoj de la varsovianoj kaj turistoj. Jam printempe la publiko konatiĝos kun la rezultoj de la konservistaj-renovigaj laboroj, en kies daŭro la brilon reakiris du historiaj objektoj situantaj ĉe la Reĝa  Promenejo – Blanka Vilao kaj Akvoreceptaklo. Ekde nun en ili estos prezentataj muzeaj ekspozicioj. Revivigitaj estis ankaŭ la ĉirkaŭanta ilin historia ĝardeno kaj restaĵoj de la Novgotika Oranĝerio. La Blanka Vilao apartenas al la unikaj polaj 18-jarcentaj objektoj de rezideja arkitekturo kun konserviĝintaj preskaŭ plene internaj dekoraĵoj kaj parto de la ekipaĵaro. Origine planita kiel somera domo por la reĝo Stanislao Agusto Poniatowski ĝi rolis kiel rezidejo de la reĝaj gastoj. Dank’ al la konservistaj laboroj al la publiko post multaj jaroj malfermiĝos Akvoreceptaklo. Temas pri brika rotondo alikonstruita en la 19-a jarcento laŭ la modelo de la tombo de Caecilia Metella ĉe la roma Via Appia. Iam dank’ al ĝiaj akvoprovizoj funkciis la najbaraj konstruaĵoj kaj fontanoj. Nun estis revenigita ĝia historia interno kun restaĵoj bildigantaj la originajn  funkciojn. Fine, la laboroj en la historia ĝardeno redonis ĝian historian formon laŭ dokumentoj kaj ikonografio. La tieaj elementoj de malgranda ĝardena arkitekturo baziĝas ĉefe je akvarelaĵoj de Zygmunt Vogl el la 1786-a jaro.

El la elsendo 10.01.2020. Legas  Maciek – 01’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pentrista frandaĵo en Wawel-kastelo en Krakovo

La 15-jarcenta tolaĵo „Madono en la protektomantelo” aŭ „Mizerikorda Madono”,  unu el la plej gravaj en la kreado de la itala pentristo Giovanni da Gaeta estas admirebla en la Reĝa Kastelo sur la krakova Wawel-altaĵo ĝis la mezo de februaro 2020. Ĝi estis pentrita en 1448 kaj estas la unua el inter kvar datitaj verkoj de da Gaeta. Ĝi devenas el preĝejo el la itala Ardara sur Sardio. Por la krakova kolekto ĝi estis aĉetita en 1938 de la viena atikvaĵiisto Szymon Szwarc. Ĝis la lastaj restaŭristaj laboroj la tolaĵo ne estis konservata en kompleksa maniero kaj ĝia stato ne estis la plej bona. La nun finiĝintaj  intensaj kaj ĉiuflankaj renovigaj laboroj daŭrintaj du jarojn redonis plenan brilon al la bildo. Bedaŭrinde ne estas konataj la cirkonstancoj, en kiuj ĝi kreiĝis, malmulto konata estas pri Giovanni da Gaeta, kies kreado  estas rekonstruata baze de la tolaĵoj, kiujn oni al li atribuas. La troviĝanta en Wawel-Kolekto Miserikorda Madono estas pentraĵo unika, ĉar la pentristo neniam ripetis ĉi-specan prezenton, kvankam ofte li estis ripetanta diversajn temojn.

El la elsendo 03.01.2020. Legas  Maciek – 01’25”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tolaĵoj de elstara silezia artisto en Vroclavo

Preskaŭ 100 tolaĵoj de Michael Willmann, elstara baroka artisto el Silezio estas rigardeblaj en la Pavilono de Kvar Kupoloj, la filio de la Nacia Muzeo en Vroclavo. Por la ekspozicio oni pruntis multajn liajn verkojn el preĝejoj, klostroj kaj muzeaj kolektoj i.a. el la lokoj Henryków, Trzebnica, Krzeszowa, Vroclavo kaj Varsovio.  La ekspozicio omaĝas unu el la plej elstaraj artistoj, kiuj kiam ajn vivis kaj kreis en Silezio kaj estas ankaŭ riverenco antaŭ la esploristoj studantaj lian kreadon. Inter la 100 ekspoziciataj tolaĵoj de Williann, kiuj konsistigas unu trionon de liaj konserviĝintaj verkoj, estas pentraĵoj kun mitologia, religia temaro, portretoj kaj pejzaĝoj. La unuan fojon post pli ol 75 jaroj estas koherigita kaj prezentita fama ciklo „Martireco de la Apostoloj”, kiun Michael Willmann kreis por la klostro en Lubiąż. La ekspozicio estas la preteksto por reliefigi la gravecon de la defio, kiun konsisitigas la primastrumo de la postklostraj konstruaĵoj. Ili apartenas al la plej grandaj klostraj objektoj en la mondo. En ĝia kripto cetere Willmann estis entombigita. Michael Willmann estis difinata kiel silezia Apelles, sed krome ofte oni difinadis lin ankaug kiel silezian Rembrandt-on. Williamann mem revis pri la studado ĉe nederlanda pentromajstrto, sed tion li ne povis al si permesi. Ĉiukaze la kreado de Rembrandt van Rijn, kies 350 mortodatreveno pasis en 2019, signife influis la kreadon de la elstara silezia barokepoka artisto.

El la elsendo 28.12.2019. Legas  Maciek  kaj Barbara – 01’56”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Portreto de junulo de Rafaelo

La portreto de junulo de Rafaelo Santi, de kelkiuj ekspertoj agnoskita kiel lia aŭtoportreto, estas sendube la plej granda militperdo, kiun suferis la polaj muzeaj kolektoj. La tolaĵo aĉetita ĉirkaŭ 1800 jaro por la Kolekto de Czartoryski-familio perdiĝis fine de la 2-a mondmilito kaj ĝis nun ne estas konata ĝia sorto. La Nacia Muzeo en Varsovio kunlabore kun la Nacia Muzeo en Krakovo memorigas ĉi tiun perdon prezentante de kelkaj semajnoj en Varsovio brilan 16-jarcentan kopion el Accademia Carrara en Bergamo. Eblas rigardi ĝin en la varsovia Nacia Muzeo ankoraŭ ĝis la 19-a de januaro 2020. Ĝi estas prezentata kune kun „Portreto de juna viro” de Jan Lievens, barokepoka nederlanda pentristo. Lia tolaĵo estas interesa imitekzemplo de la artverko de Rafael. Pri fasciniĝo atestas ankaŭ krokizoj el la 17-a, 18-a kaj 19- jarcentoj,  kiuj kompletigas la ekspozicion, kiu omaĝas la 500-an mortodatrevenon de Rafaelo, pasontan venontjare.

El la elsendo 28.12.2019. Legas  Milada  kaj Barbara – 01’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Mozaiko de Mehoffer en Lvovo restaŭrita

Moza-iko de Józef Mehoffer en la Armena Katedralo en Lvovo, enorme valora historia verko atestanta pri la plurultura riĉo de la malnova Pola Respubliko estis restaŭrita en novembro 2019. La laboroj okazis sub la aŭspicio de la Nacia Instituto pri la Kultura Heredaĵo Eksterlande – POLONIKA. La Armena Katedralo el la 14-a jarcento estas unu el la plej valoraj historiaj objektoj de Lvovo, la unusola eŭropa urbo, en kiu antaŭ la 2-a mondmilito rezidis tri katolikaj arkiepiskopoj – latinrita, grekrita kaj armenrita. Ĝi estas ekzemplo de la dumjarcenta surtavoliĝado de tradicioj kaj stiloj. La modernstila moza-iko prezentanta la Sanktan Triunuon estis projektita de Józef Mehoffer – pentristo, vitralkreanto kaj grafikisto, unu el la plej elstaraj rerprezentantoj de la stilo Juna Pollando.  Preparante sin al realigo de la moza-iko li vizitis Italion, tie serĉante inspiron, kaj sekve ĉe la firmo Gianese (dżjaneze) li mendis moza-iko-ŝtonetojn, kiuj servis por realigo de lia projekto. Apud murpentraĵoj de Jan Henryk Rosen, artisto el la intermilita periodo ĝi evidentiĝis unu el la plej efektaj elementoj en la alikonstruo de la sankteja interno.

El la elsendo 20.12.2019. Legas  Gabi – 01’57”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Historiaj ikonoj en la nova ekspozicio en Supraśl apud Bjalistoko

La 16-, 17- kaj 18-jarcentaj ikonoj el la ne plu ekzistantaj podlaĥiaj ortodoksaj kirkoj estas rigardeblaj en la nova konstanta ekspozicio en la Muzeo de Ikonoj en Supraśl apud Bjalistoko. Okaze de la 70-jariĝo de la Podlaĥia Muzeo en ĝia filio en Supraśl estis inaŭgurita la nova laŭteme parto de la ekspozicio „La salono Podlaĥio”. Estas en ĝi rigardeblaj historiaj ikonoj, unusole saviĝintaj el kirkoj en la lokoj Supraśl kaj Czyże. Du unikaj 17-jarcentaj ikonoj estis aĉetitaj por la ekspozicio de la otodoksa monakejo en Supraśl. Ili prezentas bildojn de Sankta Arhianĝelo Mikaelo kaj de la profero Aron. La ceteraj ikonoj devenas el la ne plu ekzistanta kirko en Czyże. La salono Podlaĥio estis  funkciigita kadre de la „7 muzeaj semajnfinoj por la 70-jariĝo de la Podlaĥia Muzeo en Bjalistoko”. Dum la tuta jaro estos prezentataj ĝiaj diversaj fakoj.

El la elsendo 20.12.2019. Legas  Maciek – 01’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Leonardoinspitaĵoj en la polaj kolektoj

La 500-a mortodatreveno de Leonardo da Vinci fariĝis la okazo memorigi al la pola publiko artverkojn kreiĝintajn sekve de la fasciniĝo de aliaj artistoj pri la kreado de la fama italo. La daŭronta ĝis la 15-a de oktobro 2020 ekspozicio „Leonardo-inspiraĵoj en polaj kolektoj” daŭranta en Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a Sobieski en Wilanów inaŭguris ciklon da prezentoj. Ilia komuna titolo estas „”Kio estas originalo, repliko, kopio” kaj temas pri verkoj el Wilanów-kolekto en la kunteksto de kolektistaj interesiĝoj kaj fasciniĝoj en Pollando. La unua estas dediĉita al la kreaj inspiroj de Leonardo da Vinci. Ĝi samtempe  reliefigas la problemon de diseriĝo de la polaj historiaj privataj artverkaj kolektoj. La ekspozicio prezentas 39  objektojn inkluzive de 6 bildoj (sur tolaĵo, lignotabulo kaj pergameno) kaj grafikaĵojn kaj krokizojn formale kaj enhave korespondantajn kun la tolaĵo „La Mondosavanto” (Salvator Mudi) el la kolektoj de Wilanów-muzeo. Ĝi rolas kiel kerno de la ekspozicio. Nuntempe estas konataj dekkelkaj bildoversioj pentritaj laŭ la sama kompnista aranĝo,  kreiĝitaj en la 16-a jarcento. La tolaĵo „La Mondsavanto” el Wilanów estas de kelka tempo objekto de historiaj kaj konservistaj esploroj realigataj kunlabore kun sciencaj centroj en Pollando kaj eksterlande.

El la elsendo 13.12.2019. Legas  Maciek – 01’36”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Dometoj el pola mielkuka pasto en Svedio

En la muzeo Millesgarden sur la insulo Lidingoe apud Stokholmo ĝis la 20-a de januaro 2020 funkcias ekspozicio de polaj dometoj el la mielkuka pasto. La miniaturaj brikdomoj, urbodomoj aŭ vilaĝaj ĥatoj devenas el la kolektoj de Vivanta Muzeo de Mielkuko en Toruno. Pli ol 30 riĉe ornamitaj mielkukaj dometoj estis faritaj de polaj familioj partoprenintaj konkurson organizitan de la toruna muzeo en 2018. Tiu ekspozicio reliefigas ligojn inter ambaŭlandaj tradicioj, ĉar svedoj volonte preparas la mielkukajn dometojn antaŭ la Kristnasko. Dum la inaŭguro de la ekspozicio laborantoj de la toruna muzeo en metiistaj vestoj demonstris la preparadon de la mielkukaj dometoj kaj pridonacis la partoprenintojn de la evento per mielkukoj kun propra nomo aŭ porokaza dekoraĵo. La ekspozicio de polaj mielkukaj dometoj estas difinita kiel „ekspozicio por ĉiuj sensoj”. Millesgarden sur la insulo Lidigoe estas konata artmuzeo dediĉita al la sveda skulptisto Carl Milles kaj lia edzino Olga.

El la elsendo 13.12.2019. Legas  Maciek – 01’14”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Vicdirektoro de la franca Luvro kun pola distingo

La vicdirektoro de la Muzeo Louvre-Lens Luc Piralla-Heng Vonga ricevis hodiaŭ la distingon „Meritiĝinto por la Pola Kulturo”. Li estis i.a. kunkuratoro de la ekspozicio „Pollando 1840-1914. Bildigi la nacispiriton”. Dank’ al lia laboro – Luc Piralla-Heng Vong estas laŭ la edukiteco konservisto de la nacia heredaĵo –  kaj de la tuta muzea kolektivo kreiĝis enorme interesa, vasta kaj varia programo bildiganta la polan kulturon de la 19-a jarcento, kiu ĝis la 20-a de januaro 2020 funkcias en la Muzeo Louvre-Lens. Ĝi estas la plej granda muzea entrepreno rakontanta pri la pola arto realigita kiam ajn en Francio prezentante ĉirkaŭ 130 verkojn. Patronecas super ĝi la prezidentoj de Pollando kaj Francio. La eksponaĵoj el la kolektoj de la Nacia Muzeo en Varsovio kaj kelkaj aliaj kolektoj el Krakovo, Poznano, Toruno kaj de privataj personoj koncentriĝas pri problemoj de poleco kaj nacia identeco en la epoko de la 18-jarcentaj/19-jarcentaj dispartigoj. La kuratoroj koncentriĝs pri la rolo kaj signifo de la pola arto por la nacio senigita je ŝtateco, diŝirita kaj dividita. Al la ekspozicio akompanas la franclingva katalogo kun eseoj kaj katalogaj klarigoj.

El la elsendo 13.12.2019. Legas  Milada – 01’56”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Laboroj pri la Kristnaska Kripeto en Kalwaria Zebrzydowska

En la lastaj tagoj de novembro komenciĝis laboroj pri unu el la plej grandaj en Pollando mekanikaj kristnaskaj kripetoj (kun la moviĝantaj figuroj) en la baziliko de Dipatrino la Anĝela en la fama pola pilgrimejo en Kalwaria Zebrzydowska. Ĉiujare ĝi logas tien amason da religiuloj kaj turistoj. Al la komencaj laboroj apartenis la instalo de ampleksa nokta panoramo de la ĉirkaŭaĵoj de Bet Leĥem (11 je 8 metroj), kiu rolos kiel fono por la kripeto. Ĉiujare iom ŝanĝiĝas la fono kaj la aspekto de la kripeto kaj tiuj laboroj estis entreprenitaj  jam komence de novembro. Konstantaj vizitantoj volonte elserĉas ĉiujn ĉi modifojn. Aliflanke neniujn novumojn oni proponas koncerne la aranĝon de la kripeto mem. Estos neniuj aludoj al la nuntempo. La pilgrimantoj kaj  turistoj daŭre raviĝas pro la dimensio kaj kvanto de la figuroj – ĉiujare aldoniĝas novaj – inkluzive de la moviĝantaj kaj ilia fajneco. Entute la kripeto konsistas el 150 elementoj, inter kiuj 50 estas moviĝantaj. Fine estos enmetitaj kripeto kaj trogo, servinta al Jesuo-Infaneto kiel lulilo.  La religiuloj ekvidos la kripeton rekte antaŭ la paŝtista, noktomeza meso la 24-an de decembro. La aranĝado de kristnaskaj kripetoj havas plurjarcentan tradicion. La unuan en 1223 aranĝis sankta Francisko en la itala Greccio (greĉjo). La sanktejo en Kalwaria Zebrzydowska devenas el la 17-a jarcento. Fondis ĝin Zebrzydowski-familio kaj ekde la komenco zorgas pri ĝi monakoj de la Sankt-Bernardana Ordeno.

El la elsendo 06.12.2019. Legas  Gabi – 01’59”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Ora Atesto de la Pola Turisma Organizo

La Historia Minejo de Arĝento en Tarnowskie Góry en la suda Pollando ricevis la Oran Ateston de la Pola Turisma Organizo en la 17-a eldono de la konkurso por la plej bona turisma produkto. La konkurso celas daŭre altigadi la kvaliton kaj konkurencon de la turisma oferto de Pollando. Premiataj estas la plej bonaj produktoj, kiuj ebligas al turistoj en maniero riĉa, varia kaj interesa pasigi liberan tempon. La nunjare premiita historia minejo de arĝento en Tarnowskie Góry estas unika turisma atrakciaĵo laŭ la eŭropa skalo. Kiel la unusola en Pollando ĝi ebligas viziti ĝiajn subterajn atrakciaĵojn. La longeco de la turisma itinero egalas al pli ol 1,7 kilometroj, en plimulto viziteblaj perpiede. Tamen laŭ la distanco de 270 metroj oni navigas per boatoj. En 2014 la minejo en Tarnowskie Góry eniris la Eŭropan Itineron de la Industria Heredaĵo (ERIH). Tri jarojn poste ĝi estis registrita en la Listo de la Monda Unesko-Heredaĵo.

El la elsendo 06.12.2019. Legas  Gabi – 01’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Muzeo de ligna religia arkitekturo

21 historiaj lignaj objektoj de la religia arkitekturo en la diocezo de Bielsko Biała – Żywiec (la suda Pollando), el inter kiuj la plej malnovaj estas 16-17-jarcentaj,  formos muzeon nesamlokan. En ili estos organizataj vaste konceptitaj kulturedukaj kaj sciencaj eventoj, kiel ekspozicioj de artverkoj, prelegoj, scienc-esploraj konferencoj, artistaj rendevuoj, muzikkoncertoj, laborrenkontoj. Ili ĉiuj estos adresitaj al tre varia publiko – sciencistoj, studentoj, kulturkreantoj, artistoj, muzikistoj kaj unuavice turistoj, pilgrimantoj kaj regionaj loĝantoj,  dank’ al kio grandiĝos iliaj ŝancoj aktive partopreni la kulturan vivon. Ĉar la diocezo ne disponas pri ekspozicia-eduka centro ĝi utiligos por la planitaj agadoj historiajn lignajn objektojn de la religia kulto, kiuj ne plu plenumas la funkcion de paroĥaj preĝejoj. En kelkaj el ili devas okazi ankoraŭ konservistaj-restaŭristaj laboroj. Dank’ al la virtualaj eblecoj la nesamloka,  specifa turisma-kultura itinero estos vastigita je 14 historiaj lignaj preĝejoj, kiuj daŭre funkcias kiel paroĥaj objektoj. Plej multo devenas el la 17-a jarcento, la plej malnova de S-ta Bartolomeo en la loko Poręba Wielka estas la 16-jarcenta.

El la elsendo 29.11.2019. Legas  Maciek – 01’30”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kolektistaj pasioj de Stanisław Kostka Potocki

Nunjare en Muzeo de la Palaco de reĝo Johano la 3-a Sobieski en Wilanów (Varsovio) estis inaŭgurita nova ekspozicio dediĉita al kolektistaj pasioj de Stanisław Kosta Potocki kaj liaj posteuloj. En ĝi estas prezentataj objektoj el la palaca malproksimorienta kolekto ĝis nun ne prezentataj publike. Temas pri metiartaĵoj el ceramiko, vitro, eburo kaj lako faritaj laŭ miksitaj teknikoj. En oktobro estis imaŭgurita ĝia nova parto prezentanta unikan tablon en la stilo nanban produktitan en japanaj metiejoj en la 17-a jarcento. Ornamita per lako, perlamoto, oro kaj arĝento ĝi estas la plej valora eksponaĵo ĉe la Ĉinaj Ĉambroj de la palaco. La laborojn pri ĝia restaŭro gvidis la pola-japana konservista kolektivo. La tablo estas prezentata en speciala vitroŝranko kun stabilaj aerkondiĉoj kaj lumo, sed ĝiajn detalojn eblas rigardi aldone en grandigita skalo dank’ al moderna multmedia podio. La ekspozicio estos kompletigata per laŭvicaj eksponaĵoj nun ankoraŭ restaŭrataj. La aranĝo de la nova ekspozicio referencas al la ĉina apartamento ĉe la unua etaĝo de Wilanów-placo el la komenco de la 19-a jarcento kreita de Stanisław Kostka Potocki.

El la elsendo 22.11.2019. Legas  Maciek – 01’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La mondo de la polaj Vasa-dinastiaj Regantoj

Ĝis la 14-a de oktobro 2020 en la varsovia Reĝa Kastelo daŭros la ekspozicio „La mondo de la polaj Vasa-dinastiaj Regantoj”. Temas pri la plej granda, la kvina laŭvice ekspozicio de Vasa Jaro, okaze de la 400-a datreveno de la finkonstruo de la Reĝa Kastelo en Varsovio, iniciatita de Sigismundo la 3-a Vasa. Ĝuste ĉi tiu reĝo decidis pri la transloko de la pola ĉefurbo el Krakovo al Varsovio.  La nova reĝa rezidejo fariĝis por laŭvicaj jarcentoj la centra loko de la politika, kultura kaj koretega vivo de la Respubliko. La pasanta jubileo estas la okazo por aparta omaĝo al la dinastio kaj ĝia epoko, kion reflektas la skalo de la ekspozicio. Ĝi okupas 12 salonegojn, prezentante preskaŭ 300 eksponaĵojn pruntitajn el 77 muzeoj, rafinita scenografio kaj filmo kun bita rekonstruo de Vasa-epoka Kastelo. La portreta galerio de la ĉefaj herooj estas la okazo enpensiĝi pri la fenomeno de tiu mallongdaŭra dinastio, apenaŭ trigeneracia. La eksponaĵojn formas renomaj artverkoj, dokumentoj kaj presaĵoj. Oni sukcesis almenaŭ porokaze kunmeti la erigitan dum jarcentoj artan kolekton de la dinastio. Tiucele la organizantoj kunlaboris kun la Reĝa Kastelo en la krakova Wawel kaj multaj aliaj landaj kaj eksterlandaj muzeoj i.a. en Stokholmo, Vieno, Munkeno, Romo, Parizo, ankaŭ kun privataj kolektantoj. „La mondo de la polaj Vasa-dinastiaj Regantoj” reliefigas la bunton de la Vasa regoperiodo, estante ankaŭ la okazo revizii la ĝisnunajn pritaksojn de ĉi tiu dinastio.

El la elsendo 22.11.2019. Legas  Tomek – 01’52”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La ensemblo de kanto kaj danco Śląsk en Japanio

Artistoj de la ensemblo de Kanto kaj Danco „Śląśk” dum pli ol unu monato – ekde la mezo de oktobro – koncertas en Japanio. En tiu ĉi periodo ili donos entute 30 koncertojn vizitante 18 urbojn. La turneo finiĝos la 20-an de novembro en Tokio, kie ili prezentos du koncertojn. La ensemblo „Śląsk” vizitis Japanion jam kelkfoje – en 2002, 2004, 2015 kaj 2016. En la nuna ampleksa konsisito ĝi vizitas Japanion post 15 jaroj tiel omaĝante la 100-jariĝon de la diplomatiaj rilatoj starigitaj inter Pollando kaj Japanio. La ensemblo estas tre varme bonvenigata de la japana publiko. Entuziasmon elvokas kantoj en la japana lingvo,  kiel la pola „Knabineto arbareton’” kaj la japana „Jidai”.

El la elsendo 15.11.2019. Legas  Maciek – 01’52”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La sensacia malkovro en la Gdanska Urbodomo

Dum la konservistaj laboroj de dekoracia krado en la vestilo de la urbodomo en Gdansko sub la tavoloj de nigra farbo estis malkovrita originala plurkolora polikromiaĵo el 1683. La forigo de la farbo helpe de lasero daŭris duonan jaron. La ornama krado estas unu el malmultaj elementoj de iam pompa vestiblo, kiujn konsumis incendio dum bataloj por Gdansko en 1945. La originala polikromiaĵo, kiun fine de la 17-a jarcento oni dekoraciis per fajna krado distingiĝas per pentrista majstreco. Dank’ al ĝi la plataj figuroj de kimero kaj cervo aŭ floroj kaj folioj ricevis la iluzion de la tria dimensio. Ĝi egalrangas al similaj ĉi-specaj oramaĵoj en la suda Germanio kaj Aŭstrio.  Sur la krado mem ĉeokaze estis malkovrita la forĝista monogramo IS aŭ SI kaj ĉe ĝia pinto la blazono de Gdansko kaj la dato 1683, kiu signifas la jaron,  en kiu estis finfarita la ornama elemento.

El la elsendo 15.11.2019. Legas  Gabi – 01’28”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Arkeologiaj objektoj el Pompejo en Krakovo

Ĝis la 8-a de marto 2020 en la krakova Arkeologia Muzeo eblas rigardi pli ol 100 historiajn objektojn el la antikva Pompejo, detruita pro la erupcio de Vezuvio antaŭ preskaŭ du mil jaroj. Ekde 1997 ĝi troviĝas sur  la listo de la monda heredaĵo de Unesko. En la krakova ekspozicio „Pompejo. Vivo kaj morto ombre de Vezuvio” troviĝas objektoj diversdimensiaj. Inter ili estas tiaj eksponaĵoj kiel etaj laborinstrumentoj, sed ankaŭ  granddimensiaj marmoraj skulptaĵoj,  freskoj, fragmentoj de marmora pavimo, objektoj el arĝento, fero, bronzo kaj vitro. En la ekspozicio troviĝas ankaŭ gipsaj formoj de homaj korpoj kaj korpo de hundo. La ekspozicio „Pompejo. Vivo kaj morto ombre de Vezuvio” rekreas la realon de la antikva urbo momenton antaŭ la katastrofo. Helpe de la eksponaĵoj,  en originala scenaro estis rekreita la ĉiutaga vivo de la loĝantoj de Pompejo, ilia politika vivo, bankulturo, kuirarto kaj medicino de la tiamaj loĝantoj, ankaŭ la mondo de gladiatoroj. Estas rekreitaj privataj ĉedomaj ĝardenoj kaj internoj de publikaj domoj. Ĉiuj objektoj estas prezentataj en Pollando la unuan fojon. 

El la elsendo 15.11.2019. Legas  Tomek – 01’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Stanisław Moniuszko la patrono de la Bjalistoka Operejo

Lige kun la daŭrantaj solenadoj de la 200-a naskiĝdatreveno de la elstara pola komponisto Stanisław Moniuszko, kadre la daŭranta Moniuszko-Jaro, la Podlaĥia Operejo kaj Filharmonio, kiel la patronon ricevis ĝuste tiun ĉi komponiston. La funkciado de la Podlaĥia Operejo kaj Filharmonio – Eŭropa Artcentro en nova, moderna konstruaĵo okazis en 2012. Inaŭguris ĝin tiam la enscenigo de „Fantoma nobeldomo”. La nunjaran solenaĵon inaŭguris la horloĝmelodio el ĉi tiu opero, kiu ekde tiam akompanas la spektantojn kiel signalo inaŭguranta la enscenigajn partojn en la nova konstruaĵo. La nunjatajn nomumsolenaĵojn krom landaj kaj regionaj altranguloj partoprenis i.a. la posteuloj de Moniuszko. Lia pra-pra-pranepino Elżbieta krom dankvortoj pro ĉi tiu fakto esprimis ankaŭ la opinion, ke la nomo de ŝia praulo por la Podlahia Operejo kaj Filharmonio rolos kiel simbolo liganta kulturojn kaj ke ĝi kiel Eŭropa Kulturcentro disradiados la muzikon de Moniuszko en la eŭropa skalo.

El la elsendo 08.11.2019. Legas  Maciek – 1’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Azia filmarto en Varsovio

Inter la 13-a kaj 20-a de novembro nunjare filmŝatantoj de la kinoarto el Azio kaj el tiaj landoj, kiel Japanio, Tajlando, Suda Koreio, Butano kaj Vjetnamio rigardos preskaŭ 40 belartajn filmojn dum la 13-a Azia Festivalo de Kvin Gustoj. Ĝiaj gastoj estos i.a. reĝisoroj Noboru Iguchi kaj Fruit Chan. Nunjare aparta atento estos donita al Hongkong. En Varsovio gastos Fruit Chan, unu el la plej originalaj reprezentantoj de la nova ondo de la tiea filmarto. Konata kiel la kreanto de nomumitaj al Ora Leono filmoj “Hollywood Hongkong” kaj “Liulian piao piao” li ricevis specialan premion dum la festivalo en Lokarno pro „Eta Cheung”. Kun la varsovia publiko li renkontiĝos same post la prezento de siaj filmoj kiel ankaŭ dum la lekcioj masterclass.  En la sekcio „Japanio: Out of Focus” eblos konatiĝi kun la kreado de  junaj japanaj kreantoj. Unu el la esencaj festivalaj eventoj estos internacia premiero de la filmo „Floroj de malbono” de Noboru Iguchi. La pola akcento estos la premiero de „Gusto pho” inspirita de la kinoarto de Yasujiro Ozu. Reĝisorita de la devenanta el Japanio kaj diplomiĝinta el la lodza Filmlernejo Mariko Bobrik ĝi estas dediĉita al la medio de la varsoviaj vjetnamaoj. En la programo de Kvin Gustoj troviĝos ankaŭ la plej novaj verkoj kreitaj de artistoj delonge ligitaj kun la festivalo. Krome eblos rigardi filmonjn nomumitajn kaj premiitajn pasintjare de la Akademio de la Aziaj Filmpremioj. La azia filmarto estos prezentita krome en Vroclavo inter la 15-a/17-a de novembro 2019.

El la elsendo 08.11.2019. Legas  Maciek – 2′

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Restaŭritaj tolaĵoj de polaj pentristoj en Ĉikago

Kadre de la solenaĵoj ligitaj kun la 80-jariĝo de la Monda Ekspozicio en Novjorko en 1939 Instituto POLONIKA renovigis 30 tolaĵojn de polaj kreantoj, i.a. de Olga Boznańska, Jan Styka, Tadeusz Cieślewski, Andrzej Pronaszko. La verkoj el la kolektoj de la ĉikaga Pola Muzeo en Usono ekde la 11-a de oktobro estas rigardeblaj en la ekspozicio „Polish Imagination – The World of Tomorrow” (Pola imagopovo – la mondo de morgaŭo). Ĉiuj tolaĵoj en la kolektoj de la ĉikaga Pola Muzeo en Usono havas apartan lokon en la polaj historio kaj kulturo. Ili estis prezentitaj dum la Monda Ekspozicio en Novjorko en 1939 en la pola pavilono, tiam disponanta pri 12 salonegoj. 30 el la pentraĵoj  estis nun restaŭritaj por la bezonoj de la porokaza ekspozicio. Oni i.a. forigis polvotavolon kaj flaviĝintan lakon, kompletigis mankojn de pentrista materio kaj entute protektis la tolaĵojn kontraŭ estontaj etdamaĝoj. 

El la elsendo 08.11.2019. Legas  Gabi – 0’15”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La simpozio „Planlingvoj kaj Lingvoplanado” en Vieno

La 24-an kaj la 25-an de oktobro en la viena Esperantomuzeo okazis scienca simpozio „Planlingvoj kaj Lingvoplanado”. La eventon kunorganizis Aŭstria Nacia Biblioteko kaj Esperantic Studies Foundation. Partoprenis ĝin esploristoj el pluraj eŭropaj landoj kaj Usono. La prelegantoj reprezentis diversajn fakojn, kio igis la konferencon vere interbranĉa. Partoprenis ĝin, interalie interlingvistoj, esperantologoj, historiistoj, geografoj kaj politologoj. La unua tago de la konferenco estis dediĉita ĉefe al planlingvoj kaj lingvoplanado ĝenerale. Prelegoj dum la dua tago koncentriĝis pri Esperanto kiel kultura fenomeno. Ĉar la listo de la temoj (kune kun la resumoj) estis publikigita en la retejo de la viena biblioteko, mi decidis fokusiĝi nur pri tiuj el la prezentitaj tezoj, kiujn mi trovis plej inspiraj kaj gravaj por mi kiel Esperantisto. La konferencon malfermis interesa prezento de Ottar Grepstad, la direktoro de la Norvega Centro de Lingvoj kaj Literaturo. Li prelegis pri lingvaj muzeoj de la mondo. Analizante statistikon evidentiĝis, ke inter 79 tiaj institucioj 5 estas dediĉitaj al Esperanto. Grepstad pridiskutis ankaŭ la rolon, kiun lingvomuzeoj plenumas en la socio. Laŭ li ili ne povas teni politikan neŭtralecon, ĉar ilia tasko estas trakti ne nur pure lingvistikajn aferojn, sed ankaŭ sociajn, kulturajn kaj politikajn. En ĉi tiu kunteksto Grepstad substrekis la signifon de Esperanto kaj ĝian rolon kiel portanton de etikaj valoroj kaj de internacia kulturo. Dum la simpozio abundis temoj lingvistikaj. Mian interesiĝon vekis precipe prelegoj pri interligvistiko kiel scienca disciplino, kaj pri la loko de Esperanto inter aliaj planlingvoj. Sabine Fiedler proponis pridiskuti tiajn projektojn en kunteksto de la celoj, kiujn starigis antaŭ si iliaj kreintoj. La du ĉefaj kategorioj, kiujn ŝi distingis estas helplingvoj (kiel Esperanto aŭ Ido) kaj tiel nomataj fikciaj lingvoj, kreitaj por la bezonoj de fantaziaj aŭ sciencfikciaj libroj aŭ filmoj. Pri la nuna populareco de la lastaj prelegis Federico Gobbo. Li rimarkigis, ke instruado pri „holivudaj lingvoj” tre bone taŭgas por veki interesiĝon pri interlingvistiko kiel scienca disciplino, kaj sekve pri Esperanto. Dum la unua tago tre impresis min ankaŭ klera prelego de historiisto Michael Gordin traktanta la figuron de Max Talmey. Ĉi tiu juddevena okulisto kaj amiko de Albert Einstein, en la intermilita periodo estis obsedita de la ebleco krei la plej bonan kaj science bazitan artefaritan lingvon. Li forte kredis, ke nur vere perfekta projekto havas ŝancon gajni favoron de la publiko, kaj ke la procezo de la lingvoperfektigado nepre devas esti senĉesa. Talmey ankaŭ opiniis, ke uzado de artefaritaj lingvoj devus limigi sin nur al praktikaj formoj de komunikado en scienco aŭ komerco. Ĉi tiujn principojn li aplikis al sia projekto nomita Gloro. La planlingvo de Talmey ne sukcesis kaj ne povus sukcesi. La kialojn klarigis sociologo Roberto Garvia. Laŭ li la planlingva projekto povas transformiĝi en vere vivantan lingvon nur kiam ekestos ĉirkaŭ ĝi socia bazo kaj kulturo. La aŭtoroj de Volapuko, Ido aŭ Gloro faris do tre elementajn erarojn, provante aŭtokrate direkti procezon de lingva evoluo kaj senĉese reformadi siajn projektojn. Ĉi tiujn erarojn ne faris Zamenhof, kio ebligis al Esperanto venki en „la batalo de internaciaj lingvoj” jam en la intermilita periodo. Multaj prezentoĵoj traktis la historion de Esperanto. Ili estis dediĉitaj, inter alie, al fruaj tradukoj de la Unua Libro, al la rolo de Esperanto en la internacia pacmovado aŭ al la svisa lingvopolitiko en la frua 20-a jarcento. Inter la prelegoj pri la Esperanta kulturo forte impresis la publikon prezentaĵo de Humphrey Tonkin pri la Budapesta Skolo. En sia prelego li traktis la ekeston de la revuo „Literatura Mondo” kaj la verkaron de Julio Baghy, Kalman Kalocsay kaj Tilvadir Soros. Tonkin esprimis la opinion, ke ĝuste ilin oni devas rekoni kiel la aŭtorojn de la unuaj arte altkvalitaj E-poemoj kaj romanoj. Pri literaturo prelegis ankaŭ franca historiisto Pascal Dubourg-Glatigny. Analizante verkojn pri milito li starigis hipotezon pri ekzisto de specife esperantista pensmaniero kaj mondkoncepto. Tamen Dubourg-Glatigny nur antaŭnelonge komencis sian esplorprojekton, kaj pli detalajn rezultojn necesas ankoraŭ atendi. Malgraŭ tio la temo estas sendube tre interesa, ankaŭ por neesperantistoj. La simpozion fermis prezentaĵo de Seán Ó Riain pri antaŭjuĝoj kontraŭ Esperanto en eŭropuniaj institucioj. Kvankam lia prelego ne estis strikte scienca, ĝi bone montris al la publiko problemojn de lingvopolitiko el perspektivo de diplomato. Ó Riain citis multajn mitojn pri Lingvo Internacia, kiujn daŭre kredas eŭropaj politikistoj (ekzemple: „ĉiuj scias, ke ne ekzistas ajnaj libroj en Esperanto). Laŭ li lingvopolitiko fariĝis en bruselaj institucioj tabuo, kaj ĉiuj provoj komenci malfermajn diskutojn pri la temo estas tuje blokataj. Li ankaŭ rimarkigis, ke la multlingvismo en Eŭropa Unio funkcias nur surpapere, kaj praktike gravas nur la angla. Aliajn lingvojn oni malfavoras, kaj tio rilatas eĉ al tiaj laborlingvoj kiel la franca kaj la germana. Seán Ó Riain esprimis la esperon, ke akcepto de neetna komunikilo, kiel Esperanto, povus helpi integri eŭropajn landojn kaj krei inter iliaj civitanoj senton de komuna sorto. Kiel ekzemplon de tiudirekta agado li proponis al la publiko kune kantplenumi „Odon al ĝojo” kun Esperanta teksto de Umberto Broccatelli. Finante indas mencii absolute perfektan organizon de la simpozio fare de Bernhard Tuider kaj la viena biblioteka teamo. La elekto de la temoj donis al la aŭskultantaro, precipe la neesperantista, tre vastan trarigardon de problemoj ligitaj kun lingvoplanado kaj E-historio. Kiel aparte gravajn mi rekonas prelegojn pri kulturaj temoj, ĉar ĝuste ili plej bone helpas dispeli negativajn mitojn kaj stereotipojn pri la Lingvo Internacia. Indas ankaŭ mencii, ke kvankam la angla estis la oficiala lingvo de la konferenco, dum la malantaŭkulisaj diskutoj ofte kunregis Esperanto. Ankaŭ ĉi tiun socian videblecon de la Zamenhofa lingvo oni devas rekoni kiel unu el gravaj atingoj de la viena konferenco.

El la elsendo 08.11.2019. Legas  Maciek – 7’33”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozicio de vitraj skulptaĵoj kaj instalaĵoj

Vitro estas ĉiam pli alte taksata en la arto. Ĝii estas verdire unusola „vivanta” materio. La ĉarmo de la vitroobjektoj dependas de lumo. Ĝis la 10-a de novembro en la Ĉefa Stacidomo de Vroclavo (la sudokcidenta Pollando) funkcias ekspozicio de vitraj skulptaĵoj kaj instalaĵoj. En ĝia Secesia Salonego estas prezentitaj 32 verkoj de 16 artistoj el 14 eŭropaj landoj, i.a. el Italio, Hungario, Britio, Estonio, Francio. La ekspozicio titolita „Belulino kaj la Besto” okazas kadre de la okazanta en la urbo Eŭropa Festivalo de Vitro. Krom ĉi tiu ĉefa ekspozicio kadre de la festivalo  vitroartaĵoj estas prezentataj en kelkaj malpli grandaj ekspozicioj de Vroclavo. Krome dum la festivalaj tagoj okazas metirenkontoj, renkontoj kun artistoj kaj promenoj laŭ la spuroj de la vitra arkitekturo en Vroclavo.  La Eŭropa Vitro-festivalo estas organizata ekde 2012. Ĝis nun en 6 festivalaj eldonoj partoprenis 87 artistoj el 37 eŭropaj landoj. La ekspozicio „Belulino kaj la Besto” post Vroclavo estos prezentata ankaŭ en la urboj Legnica, Łódź kaj Jelenia Góra.

El la elsendo 25.10.2019. Legas  Gabi – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La verkoj de Rembrandt en Varsovio

La 4-an de oktobro pasis la 350-a mortodatreveno de Rembrandt van Rijn. La genia nederlanda pentristo, desegnisto kaj gravuristo simbolas la disfloron de la nederlanda arto de la 17-a jarcento, difinata ankaŭ la ora. Tiuokaze multaj muzeoj en la mondo organizas plurajn ekspoziciojn kaj kulturaj eventojn. En la ekspozicio funkcianta en la varsovia Reĝa Kastelo eblas rigardi 36 orignalajn verkojn de la nederlanda pentroarto. Inter ili estas du tolaĵoj de Rembrandt el inter tri troviĝantaj en la kastela kolekto „Knabino en la bildokadro” kaj „Sciencisto ĉe pupitro”. Akompanas ilin originalaj desegnaĵoj kaj grafikaĵoj de Rembrandt el polaj kolektoj. La ĉefurba Nacia Muzeo prezentas krome pli ol 40 grafikaĵojn de Rembrandt kun scenoj bibliaj kaj porokazoj, ankaŭ aktojn. Kelkaj grafikaĵoj rilatas al veftoj ne speguliĝantaj en la pentristaj verkoj de Rembrandt, sed koncernas liajn bildokoceptojn kaj teknikojn. La ekspozicion en la Nacia Muzeo akompanas alia prezento titolita „Bruegel en la akompano”. Konsisitgas ĝin 30 krokizoj de Pieter Breugel Pli Aĝa en la 450 mortodatreveno de ĉi tiu artisto.

El la elsendo 25.10.2019. Legas  Maciek – 1’29”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Modernigita Artgalerio de la Pola Pentroarto en Kielce

En la Nacia Muzeo de Kielce (la centra Pollando) post dujara restaŭro estis disponigita al la publiko modernigita Artgalerio de la Pola Pentroarto kaj Eŭropa Ornamarto. En 17 salonegoj kun la areo de 700 kvadrataj metroj estas prezentataj pli ol 300 tolaĵoj kaj ĉirkaŭ 600 objektoj de la artmetio. La artgalerio sinteze prezentante la historion de la pola pentroarto de la lastaj 250 jaroj troviĝas en la 18-jarcenta alo de la iama Palaco de Krakovaj Episkopoj. Unuopaj salonegoj  estas dediĉitaj al artistoj, en plejmulto ligitaj kun la regiono de la Sanktakruca Montaro. Temas pri tiaj polaj pentristoj kiel Stanisław Wyspiański, Jacek Malczewski, Józef Pankiewicz, Józef Szermentowski, Józef Brandt, Maurycy Gottlieb, Aleksander Gierymski. Inter la verkoj de artmetio troviĝas i.a. la malproksimorientaj porcelanaj vazoj,  ceramikaĵoj el Meissen, Berlino, Vieno, Korzec, Baranówka kaj Ćmielów. Atentindaj estas vitraĵoj el la periodo de baroko ĝis la intermilita jardudeko devenantaj el ĉeĥaj, sileziaj, germanaj kaj polaj fandejoj. La metiistan artgalerion kompletigas mebloj kaj horloĝoj el la prezentataj epokoj. Ĉiuj objektoj ricevis modernan ekspozicikadron kaj specializa apliko de lumo reliefigas la plej interesajn detalojn de unuopaj pentristaj verkoj.

El la elsendo 25.10.2019. Legas  Tomek – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola kontratenorulo kun la prestiĝa Gramophone-premio

Pola kontratenorulo Jakub Józef Orliński fariĝis laŭreato de la prestiĝa Gramophone Classical Music Awards 2019 en la kategorio Juna Artisto. La enmanigo de la premio okazis lastmerkrede en Londono.  Temas pri unu el la plej gravaj distingoj por surbendigoj de klasika muziko kaj la ĉiujara solenaĵo tradicie estis festo liganta artistojn, muzikajn eldonistojn, recenzantojn kaj kritikistojn. La enmanigon de la premioj akompanis la muzika kadro en la plenumo de Arte dei Suonatori, kiu en 2003 fariĝis laŭreato de la premio pro la plej bona plenumo de baroka muziko. La partnero de la solenaĵo estis Adam Mickiewicz-instituto, kiu prezentis siavice laborojn kadre de la programo Pola Muziko. Tiukuntekste la Instituto inaŭguras plurjaran kunlaboron kun Wigmore Hall. Dank’ al tio pola muziko kaj nuntempaj artistoj estos en pli signifa grado proksimigitaj al la brita publiko. La 28-jaraĝa Orliński debutis pasintjare sur la scenejo de Wigmore Hall, unu el la plej gravaj londonaj koncertaj salonegoj. En decembro 2019 okazos tie lia laŭvica koncerto.

El la elsendo 18.10.2019. Legas  Tomek – 1’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

140-jariĝo de la Nacia Muzeo en Krakovo

La Nacia Muzeo en Krakovo estis la unua sur la polaj teritorioj nacia muzea institucio de poloj, kiuj estis senigitaj je propra ŝtato kaj lando akaparita en la 18-a jarcento de Rusio, Prusio kaj Aŭstrio. Ĝi estas la unua, en kies nomo troviĝas la difino „nacia” kaj ĝi havas plej multajn fakojn kaj kolektojn, pri kiuj ĝi okupiĝas. Ĝia unua sidejo estis la krakovaj Draphaloj kaj la kolektojn inaŭguris la tolaĵo de Henryk Siemiradzki „La flamantaj torĉoj de Nerono”. Ĝis la fino de la 1-a mondmilito (1918) ĝi estis la unusola alirebla al la publiko muzeo sur la polaj teritorioj. En ĝia 140-jara historio laboris en ĝi pli ol 4 mil personoj kaj aktuale ĝiaj kolektoj konsistas el 900 mil objektoj. La krakova Nacia Muzeo havas du biografiajn fakojn dediĉitajn al la pentristoj Jan Matejo kaj Józef Mehoffer; unu en Zakopane estas dediĉita al elstara pola komponisto Karol Szymanowski. La muzeo posedas la nepritakseble valoran kolekton de 100 mil numismtikaĵoj. La intergra parto de la muzeo fine de la 2016-a jaro fariĝis la kolekto de Czartoryski princoj. Ĝi konsistas el 86 mil muzeaj objektoj, 250 mil manuskriptoj, malnovpresaĵoj, libroj kaj dokumentoj.

El la elsendo 18.10.2019. Legas  Milada – 1’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Denove en Vroclavo Trezoro de Środa Śląska

Ĝis la 29-a de decembro 2019 denove la Nacia Muzeo en Vroclavo – la sudokcidenta Pollando – prezentas la historiajn objektojn de la mezepoka oraĵista ornamarto el la 14-a jarcento  kune kun arĝentaj kaj oraj moneroj retrovitaj en la loko Środa Śląska en 1988. La nunjara ekspozicio koncentriĝas pri la mezepoka orumtekniko kaj pri la konservado kaj restaŭro de la objektoj el ĉi tiu kolekto efektivigitaj en 1996 en Krakovo kaj plej laste en 2018 en Vroclavo. En la ekspozicio troviĝas la plej valora objekto de la Trezoro, ora nupta krono el la 14-a jarcento. Temas pri la unusola ĉi-speca mezepoka krono konserviĝinta ĝis nun. En la ekspozicio troviĝas la 13-jarcenta agrafo kun kameo, oraj pendaĵoj ornamantaj la virinan kapon, agrafo en la formo de birdo, oraj ringoj, ornama zonrubando destinita por enkadrigi valorajn objektojn, fine la  oraj kaj arĝentaj moneroj. La trezoro, en la pola lingvo Skarb Średzki apartenas al la plej valoraj mezepokaj trovaĵoj en Eŭropo. Ĝi troviĝas en la kolektoj de la vroclava muzeo, kie ĝi estis prezentita la unuan fojon en 1996. Nun ĝi estas rigardebla tie dum tri lastaj monatoj de la jaro. En la cetera periodo eblas ĝin rigardi en la Regiona Muzeo de Środa Śląska.

El la elsendo 18.10.2019. Legas  Maciek – 1’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Literatura Nobel-premio 2018 por Olga Tokarczuk

Lastĵaŭde estis prezentitaj laŭreatoj de la literaturaj  Nobel-premioj. La Nobelpremia Komisiono de Sveda Akademio atribuis la premion pro la 2018-a jaro al verkistino el Pollando, Olga Tokarczuk. Pasintjare la premio ne estis aljuĝita pro la skandalo ĉirkaŭ la komisiono atribuanta la premion. La literaturan Nobel-premion pro la 2019-a jaro ricevis aŭstro, verkisto, dramverkisto Peter Handke pro „laboro, kiu kun lingva genieco esploras ka periferion kaj specifrecon de la homa sperto”. Motivante sian decidon rilate la aŭtorinon el Pollando la Sveda Akademio verdiktis, ke Olga Tokarczuk ricevas ĝin „pro la rakonta imago, kiu kun enciklopedieca pasio prezentas la transpaŝadon de limoj kiel vivoformon”. En junio 2018 en kulturfolio al ŝi dediĉita Maciej Jaskot diris i.a. ni citas Taśma:  Olga Tokarczuk naskiĝis en 1962 jaro en la loko Sulechów kaj aktuale estas unu el la ĉefaj reprezentantoj de la pola nuntempa literaturo. Ŝi estis dufoje distingita per la plej prestiĝa enlande literatura premio Nike. Profesie ŝi estas psikologo. Ŝia debutromano, “La vojaĝo de la homoj de la Libro” (pollingve “Podróż ludzi Księgi”) estis eldonita en la 1993-a jaro. Du jarojn poste ŝi publikigis sian sekvan libron – “E. E.”. La tria romano de Tokarczuk, “Praerao kaj aliaj tempoj” (pollingve “Prawiek i inne czasy”) el la 1996-a jaro, estis unu el ŝiaj plej sukcesaj verkoj, pri kio atestas la fakto, ke unu jaron poste ŝi ricevis pro ĝi du gravajn en la pola kultura medio premiojn, la tiel nomatan Pasporton de Polityka (temas pri distingo aljuĝita de opinikrea semajna revuo “Polityka”) kaj la premion de Kościelscy-Fondaĵo. La laŭvican fojon ŝi ricevis Nike-premion en 2015, pro la pli ol milpaĝa romano “La Libro de Jakobo” (eble la “Jakobaj Libregoj” (“Księgi Jakubowe”), eldonita en Pollando en 2014 kaj tradukita jam en kelkajn lingvojn, interalie en la svedan kaj ukrainan”. La libroj de Olga Tokarczuk, la 5-a literatura Nobel-premiito el Pollando aperis pli ol 100 fojojn kaj estis tradukitaj en 29 lingvojn. La angla, belorusa, bulgara, ĉina, ĉeĥa, dana, estona, finna, franca, germana, hidua, hispana, hungara, itala,  japana, kataluna, kroata, litova, makedona, nederlanda, norvega, rumana, rusa, serba, slovaka, slovena, sveda, turka kaj ukraina.

El la elsendo 11.10.2019. Legas  Milada – 3’38”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Azia arto en Grotowski-Instituto en Vroclavo

Du spektaklojn inspiritajn per la kreado de la reprezentanto de la japana teatra avangardo, Shūji Terayama eblos rigardi en oktobro en la Instituto de Jerzy Grotowski en Vroclavo. La 9-an kaj la 10-an de oktobro la teatra grupo Ikenoshita enscenigos la teatraĵon „Klaso de furiozuloj”. La 12-an kaj la 13-an de oktobro estos prezentita de Teatro Laboratorio Ban’yu Inryoku „Indikoj por regatoj”.  Komence de la nova sezono en la Instituto estos ankaŭ prezentitaj artaj proponoj de haitiaj voduokomunumoj. La azia arto en la Instituto de Jerzy Grotowski estos prezentata ankaŭ en la sekvaj jaroj. En 2020 gastos en ĝi artistoj el Hongkongo. En la sekva artistoj el Ŝanhajo, kio ligiĝas kun la fakto, ke Vroclavo kaj Ŝanhajo en la jaroj 2021-2022 estis proklamiraj kiel la Ĉefa Urbo de Performance-Artoj de Unesko.

El la elsendo 04.10.2019. Legas  Maciek – 1’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La svisa Culturescapes 2019 kun pola kulturo

220 diversspecaj eventoj – teatraj, muzikaj kaj filmaj – prezentantaj la kreadon de polaj artistoj estas planitaj kadre de la 15-a Festivalo Culturspace 2019 en 18 diversaj urboj de Svislando. La gvidideo de plurbranĉa kaj interbranĉa festivalo – dediĉita al la interkultura dialogo, kunlaboro kaj kontaktoj – celas proksimigi al la svisa publiko spertojn de aliaj kulturoj en ilia bunto. Nunjare la ĉefheroo de la festivalo, kies inaŭguro okazis la 5-an de oktobro en Theater Basel kaj daŭros ĝis la 6-a de decembro – estas Pollando. La programpreparoj inter svisaj kaj polaj partneroj daŭris du jarojn. La ĉefa muzika evento de Culturescapes 2019 estos la premiero de la opero „Reĝo Roger” en Konzert Theater Bern. Estos prezentata krome i.a. la kreado de Frederiko Chopin kaj de artistoj iel ligitaj kun Svislando, kiel Witold Lutosławski kaj Bettina Skrzypczak. La polan nuntempan arton proksimigos ekspozicioj kaj artaj retrorigardoj i.a. al la kreado de Tadeusz Kantor. La svisaj filmŝatantoj konatiĝos kun la kreado de Paweł Pawlikowski, ili rigardos ankaŭ elekton de polaj dokumentraj kaj mallongaj filmo de la lastaj du jaroj.

El la elsendo 04.10.2019. Legas  Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

1 2  3  4  5  6  7  8  9 10 11 12 13 14