Pola RetRadio

nia komuna lingvomedio

Kulturkroniko

100-jariĝo de la unua konferenco pri polaj muzeoj

Komence de junio en Poznano okazis Scienca Konferenco de Muzeologoj „Enpensiĝo pri la pasinteco kaj estonteco de la muzeoj” en la 100-jariĝo de la unua rendevuo de reprezentantoj de la polaj muzeoj, por kiu en 1921 venis muzeaj kompetentuloj el Varsovio, Lvovo, Krakovo kaj Poznano. Dum tiu historia rendevuo estis reprezentitaj muzeoj artaj, historiaj kaj industriaj. En la kunteksto de la regajnita apenaŭ suvereneco oni traktis la plej esencajn problemojn de muzea laboro en Pollando rekuniganta la tri landopartojn troviĝintajn ĝis tiam en la rusa, prusa aj aŭstra anekso. Temis i.a. pri pretigo de leĝo koncerne muzeojn, formado de muzeaj kadroj, konstruado de novaj muzeaj konstruaĵoj. Multan tempon oni dediĉis al la konservado de historiaj artobjektoj. La junia konferenco, kiun partoprenis i.a. direktoroj de la plej gravaj polaj muzeoj kiel Reĝa Kastelo kaj la Nacia Muzeo de Krakovo aŭ Muzeo-Palaco de Reĝo Jan 3-a Sobieski en la varsovia Wilanów, krom rerigardi al la historio traktis ankaŭ la nunan staton kaj aktualajn problemojn de la polaj muzeoj kaj frontis la aktualajn defiojn, kiuj staras antaŭ polaj muzeoj. La konferencon kunorganizis la Nacia Muzeo de Agrikulturo en Szreniawa, Muzeo de la Unuaj Piasdinastiaj Reĝoj en Lednica kaj Fondaĵo de la Poznanregionaj Muzeoj. La organizaj partneroj estis Nacia Muzea Instituto kaj fondaĵo Malfermaj je la Arto.

El la elsendo 30.06.2022. Legas Maciek – 01’51”

Profesoro Silvano de Fanti kun la premio Transatlantyk

Profesoro Silvano de Fanti, pola filologo, tradukisto, aŭtoro de la itala traduko de „Sinjoro Tadeo” de Adam Mickiewicz ricevis en Krakovo la Premion Transatlantyk pro la popularigado de la pola literaturo eksterlande. La premio estis transdonita dum la 5-a Internacia Kongreso de Tradukistoj de la Pola Literaturo okazinta la 18-an fojon komence de junio.
Profesoro Silvano de Fanti estas aktiva populariganto de pola kulturo en Italio. Li tradukis same la klasikaĵojn de la pola literaturo kiel ankaŭ verkojn de nuntempaj prozverkistoj kaj poetoj, kiel Wyspiański, Norwid, Prus, Różewicz, Szymborska, Hartwig. Li famiĝis aparte pro sia traduko de “Pan Tadeusz”. La kritikistoj aprecis la italajn frazojn de Pan Tadeusz kiel “stile elstarajn, naturajn kaj samtempe intelekte klarajn”.
Ĉi-jare estis ankaŭ honoritaj la premiitoj de la du lastaj jaroj, kiuj pro la pandemio ne povis pli frue transpreni siajn premiojn. Temas pri profesoroj Ewa Thompson kaj Tokimasa Sekiguchi. Kiel diris la nunjara premiito profesoro Silvano de Fanti “estas tradukistoj, kiuj eĉ ne volas teni kontakton kun la aŭtoroj de la tekstoj, pri kiuj ili laboras, sed mi ankoraŭ bezonas koni ilin. Por mi, temas pri iu komforto, garantio, ke eble mia traduko ne necese estas la plej brila, sed sendube pli vera”.
Krom la premistatueto aŭtorita de Łukasz Kieferling, la premiito ricevis 10 mil eŭrojn. La eventon partoprenis 500 personoj inkluzive de 250 tradukistoj el pli ol 50 landoj, en plimulto el Eŭropo, sed ankaŭ en la Norda kaj Suda Amerikoj, Azio kaj Aŭstralio. La kongreso estis ne sole granda festo de la pola literaturo. Ĝi omaĝis la penon de la tradukista laboro de individuoj kaj ĝenerale la popularigadon de la pola literaturo eksterlande.

El la elsendo 20.06.2022. Legas Tomek – 02’11”

Cannes Soundtrack Award por pola komponisto

Paweł Mykietyn ricevis la premion Cannes Soundtrack Award por la muziko al “IO” reĝisorita de Jerzy Skolimowski. La filmo estis prezentita en la ĉefa konkurso de la 75-a Festivalo de Cannes okazinta nunjare. “IO” rilatas al la filmo “For Luck, Baltazar!” de Robert Bresson, unu el la klasikaĵoj de la franca kinoarto.
Paweł Mykietyn (naskiĝinta en 1971) estas komponisto kaj klarnetisto. Li kunlaboris kun i.a. polaj direktistoj Jacek Kaspszyk kaj Jerzy Maksymiuk, li komponis por fama pola kantistino Ewa Pobłocka. Liaj komponaĵoj kreiĝis laŭ la komisio de multaj festivaloj kaj institucioj, kiel “Varsovia Aŭtuno”, Pola Radio, Teatr Wielki – Pola Nacia Opero, same kiel individuaj kantistoj, inkluzive de Elżbieta Chojnacka kaj Jerzy Artysz.
En la jaroj 1997-2001 Paweł Mykietyn estis la muzikdirektoro en la Teatro Studio en Varsovio, kaj ekde 2008 li plenumas tiun funkcion en la varsovia Nowy Teatr. Mykietyn akiris jam multajn premiojn, inkluzive dum la Pola Filmbeletra Festivalo en Gdynia por la muziko al la filmoj “33 Scenoj el la vivo” de Małgorzata Szumowska kaj “Essential Kiling” kaj “11 Minutoj” de Jerzy Skolimowski. Paweł Mykietyn estis distingita per la Kavalira Kruco de la Ordeno de Polonia Restituta kaj per la Arĝenta Medalo Meritiĝinto por la Kulturo Gloria Artis.

El la elsendo 20.06.2022. Lagas Tomek – 01’39”

Finalo de la folklora konkurso “Pentrita Ĥato”

Meze de junio en la vilaĝo Zalipie okazos la finalo de la 59-a konkurso “Pentrita Ĥato”. Partoprenas ĝin pentristoj kaj tutaj familioj el la loko Zalipie (la suda Pollando) kaj najbaraj vilaĝoj. Popolaj artistoj ornamas siajn domojn kaj bienkonstruaĵojn per floraj motivoj.
Temas pri la plej longdaŭra popolarta konkurso en Pollando (1948) organizata de Pentristina Asocio de Zalipie kaj la muzeo de Tarnów. Dank’ al ĝi konserviĝis la tradicio de la ornamado per floraj motivoj de domoj, grenejoj, staloj, putoj, bariloj kaj eĉ hundobudoj.
Ĉirkaŭ cent personoj partoprenas ĉiujare la konkurson – profesiaj pentristoj kaj vilaĝanoj. Unue, la ĵurio konsistanta el etnografoj, arthistoriistoj, artistoj kaj ĵurnalistoj vizitas anoncitan al la konkurso domojn taksante la artan nivelon de la pentritaj objektoj, iliajn kolorojn kaj fidelecon al la tradicio. La finalo de la konkurso en Zalipie, dum kiu oni anoncas la gajnintojn kaj aljuĝas la premiojn, okazas kadre de la tradicia dimanĉa festivalo..
Nunjare en la Etnografia Muzeo de Tarnów antaŭ la finalo estas planita la ekspozicio “Pentristinoj el Powiśle Dąbrowski”, dediĉita al elstaraj dojeninoj de tradicia domornamado el la loko Powiśle Dąbrowski, kiuj meritiĝis por la konservado kaj popularigo de ĉi tiu unika arto.

El la elsendo 10.06.2022. Legas Maciek 01′ 33”

La rezultoj de la Pupteatra Festivalo 2022

La spektaklo “Czajka” (ĉajka) prezentita de la belga >Compagnie Belova-Iacobelli< ricevis la ĉefan premion, Grand Prix de la 29-a Internacia Festivalo de Pupteatra Arto, unu el la plej prestiĝaj aranĝoj de la puparta teatro, kiu okazis fine de majo en Bielsko-Biała. „Czajka” kreiĝis en la kunlaboro inter du artistinoj – Tita Iacobelli aktorino el Ĉilio, kaj Natacha Belova rus-belga scenografo kaj pupaŭtoro. Ilia unua komuna spektaklo rilatas al la heroa provo de maljuna aktorino – Czajka ludi la rolon de Arkadina en „Mevo” de Ĉeĥov, aAmbaŭ proksimiĝantaj al la fino de sia aktora kariero.
La speciala festivala premio estis atribuita al la hispana grupo „Zero en Conducta Company” pro “Mekaniko de la animo”. Ĝi estis premiita “pro la sukcesa provo forviŝi limojn inter pupaktoro kaj pupanimanto”. Artistoj de la franca Teatro de L’Entrouvert ricevis la premion de junaj kritikistoj. Ilia teatraĵo “Traversees” estis aprecita pro la plureco de la aplkitaj teatraj lingvaĵoj kaj rimedoj, kaj ebligo al la publiko de profunda teatra spertiĝo. Entute dum la festivalo estis prezentitaj sep spektakloj de artistoj el ses landoj, krom la menciitaj ankaŭ el Ĉeĥio, Danio kaj Pollando.
La Festivalo de Bielsko Biała, organizata ĉiun duan jaron havas longan tradicion. Ĝia unua eldono sub la nomo „Rendez-Vous kun Bielsko” okazis en 1966. Ĝis nun en Bielsko-Biała prezentiĝis pli ol 350 teatroj el ĉirkaŭ 50 landoj, i.a. Japanio, Ĉinio, Honkongo, Kubo, Togolando, Aŭstralio, Argentino, Brazilo, Kanado, Usono, Mongolio, Irano, Nov-Zelando, Hinda Unio kaj Vjetnamio.

El la elsendo 10.06.2022. Legas Tomek – 02′ 22”

Poloj distingitaj per la franca Ordeno de Arto kaj Literaturo

La filmproduktanto Irena Strzałkowska kaj reĝisoro Jan Komasa estis en majo distingitaj per la franca Ordeno de Arto kaj Literaturo. Temas pri ordeno atribuata de la franca kulturministro al personoj distiniĝantaj per sia arta kaj literatura agado, per sia kontribuo al evoluigo de diversaj artbranĉoj en Francio kaj en la tuta mondo.
Dum la solenaĵo en la franca ambasado en Varsovio la ambasadoro Frédéric Billet memorigis la longdaŭrajn ligojn de Irena Strzałkowska kun la franca kulturo kaj kinematografio. Ŝi estis ataŝeo ĉe la Konstanta Reprezentantejo de Pollando ĉe Unesko, vicdirektoro de la Filmstudio „Tor”, kiu kun Francio kunproduktis i.a. la filmon de Krzysztof Kieślowski „Duobla vivo de Veronika” distingitan en Cannes.
Jan Komasa, unu el la plej talentaj reĝisoroj de la juna generacio jam kiel studento en 2004 ricevis la premion Cinéfondation dum la festivalo en Cannes pro la filmetudo „Bonas, ke vi estas”. Lia alia filmo „Dia korpo” kreiĝis en kunlaboro kun Francio kaj estis nomumita por la premio Cezar. Ĝi estis nomumita ankaŭ por Oskar-premio en 2020 kiel plej bona beletra eksterlanda filmo.
En la lastaj jaroj per la franca Ordeno de Arto kaj Literaturo estis distinigitaj tiaj polaj artistoj, ĵurnalistoj kaj kulturagantoj kiel Andrzej Seweryn, Małgorzata Omilanowska, Piotr Skubiszewski, Marcin Frybes, Maciej Morawski kaj Anna Parzymies.

El la elsendo 10.06.2022. Legas Maciek – 01’42”

Nova konstanta ekspozicio en la varsovia Reĝa Kastelo

Ekde la fino de aprilo en la Reĝa Kastelo en Varsovio funkcias nova konstanta ekspozicio. Ĝi estas dediĉita al la regintaj en Pollando elektaj reĝoj el la saksa dinastio Wettiner – Aŭgusto la 2-a Fortika kaj lia filo Aŭgusto la 3-a. Kvankam laŭ la vidpunkto de ilia politiko temis pri regantoj, kiuj alkondukis al la falo de la Respubliko, aliflanke konsiderante la kulturan kaj moran evoluon temis pri periodo bunta kaj interesa en la historio de Pollando. La ekspozicio havas la formon de reĝa aŭ aristokrata  salonego el la unua duono de la 18-a jarcento. Same la kolektitaj en ĝi artverkoj kiel meblaro reprezentas la dominajn tiuepoke antaŭrokokan kaj rokokan stilojn. En la salono troviĝas 27 portretoj de la regintoj, iliaj edzinoj, infanoj legalaj kaj ekstergeedzaj. La originalaj, epokaj mebloj estis speciale aĉetitaj por ĉi tiu ekspozicio en la antikvaĵistaj butikoj de Parizo, Madrido kaj Modena. Entute la kolektado de eksponaĵoj el la tuta Eŭropo daŭris tri jarojn. Parto devenas el la provizoj de la varsovia Reĝa Kastelo.  La regado de saksoj kiel la polaj reĝoj famiĝis ankaŭ pro la evoluo de la rafinita kuirarto, inkluzive de la ligita kun tio manĝilaro, tablotukoj kaj altklasaj porcelanaĵoj. La populara inter eksterlandanoj driraĵo „mi manĝis kiel la pola reĝo” rilatis al la rafiniteco de la kuirartaj menuoj. Tiuepoke populariĝis inter poloj la kaftrikado unue hejme, poste en kafejoj; trinkado de mineralaj akvoj, unue el la saksaj,  poste el la landaj fontoj.   La ekspozicio rolas kiel fono por ĉi tiu fascina kaj tempesteca ĉapitro en la historio de Pollando, kiu estis la saksa epoko, por kompreni ĝian bunton kaj komplikecon.

El la elsendo 30.05.2022. Legas Gabi – 02’19”

 

La monumento de Maria Curie-Skłodowska, historia objekto de Lublino

La monumento de Maria Curie-Skłodowska en Lublino (la orienta Pollando) estis listigita en la urba registro de historiaj objektoj. Ekde 58 jaroj la bronza, 4 kaj duonmetra monumemto estas grava orientiga punkto por la akademia medio kaj por la tuta urboloĝantaro. La monumento estis lanĉita en la 1964-a jaro,  kio estis la kulimina momento dum la solenaĵoj ligitaj kun la 20-jariĝo de la Universitato portanta la nomon de la sciencistino kaj kun ŝia 30-a mortodatreveno. La aŭtorita de fama skulptisto Marian Konieczny monumento de Maria Curie-Skłodowska estas la unua en Lublino objekto prezentanta virinon en la publika spaco. La vestita per togo Nobel-premiitino en la dekstra mano tenas libron kaj manikoj de ŝia vesto estas delikate refalditaj. Laŭ la studenta superŝtico necesas komence de la studoj kelkfoje ĉirkaŭiri la monumenton por ne fini la studentan karieron tro frue  kaj por sukcese esti promociita al la dua studojaro.

El la elsendo 30.05.2022. Legas Maciek – 01′ 11”

La Muzeo pri la Bierfarado en Witnica

Meze de majo en la loko Witnica (la okcidenta Pollando) estis malfermita Muzeo de la Bierfarado, kiu prezentas 1500 eksponaĵojn el pli ol 50 lokaj bierfarejoj, kiuj produktojn. La vizitadon dum la semajno oni organizas grupe, individuaj personoj povas viziti la novan muzeon lunde. funkciis en la regiono en la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Inter la eksponaĵoj troviĝas boteloj, glasoj, pokaloj, kestoj, bareloj, kronfermiloj, krampfermiloj, etikedoj, biermatoj, fotoj, dokumentoj kaj krome instrumentoj kaj aranĝaĵoj por la bierfarado.
La muzeo troviĝas en la historia konstruaĵo de la malnova maltejo, kies tri etaĝoj estis restaŭritaj kaj adaptitaj kiel ekspozicisalonegoj. La vizitadon faciligas lifto liganta ĉiujn etaĝojn. La vizitprogramo kun la gvidanto ĉirkaŭprenas konatiĝon kun la teknologia pruduktolinio kaj gustumadon de la regionaj bieroj. Surloke eblas aĉeti la elektitajn produktojn. La vizitadon dum la semajno oni organizas grupe. Individuaj personoj povas viziti la novan muzeon lunde.

El la elsendo 30.05.2022. Legas Pamela – 01′ 09”

La 12-a Librofoiro en Varsovio

Inter la 26-a kaj 29-a de majo 2022 en la varsovia Palaco de Kulturo kaj Scienco kaj aldone sur la ĉirkaŭa spaco antaŭ la konstruaĵo okazos la laŭvica, 12-a eldono de la Varsovia Librofoiro. En ĝia daŭro varian oferton prezentos 400 eldonistoj el la lando kaj eksterlando. La Honora Gasto de la varsovia librofoiro estos Norvegio kaj ĝian prezenton organizas Norwegian Literature Abroad – NORLA kunlabore kun la Norvega Ambasado en Varsovio. La renkontiĝo de la norvegaj aŭtoroj kun la pola publigo laŭ la intenco de la organizantoj kaj la invitita gasto plibonigos la reciprokan konatiĝon kaj firmigos ligojn inter ambaŭ landoj. La norvega gasto de la varsovia librofoiro prezentiĝas sub la devizo „La revo enestas en ni”. La varsovian eventon patoprenos 30 aŭtoroj el Norgeio, kiuj dum kvar foriraj tagoj partoprenos 50 literaturajn programerojn. Dum la libroforio prezentiĝos ankaŭ du aŭtorinoj kreantaj jojkojn, kiuj estas grava identiga elemento de sameoj.
La foiron eblos viziti senpage, parto de la eventoj estos perita de sociaj portaloj.

El la elsendo 20.05.2022. Legas Maciek – 01’26”