Kulturkroniko

Ekspozicioj en Muzeo de Paperhistorio en Duszniki-Zdrój

En la Muzeo de Paperhistorio en Duszniki-Zdrój, la sudokcidenta Pollando, estis funkciigitaj du novaj ekspozicioj kiujn nur dum du unuaj tagoj vizitis sep mil personoj. La unua estas dediĉita al la temo polaj paperaj monbiletoj kaj la alia al la paperarto. La unua koncernas konojn pri la polaj bankbiletoj cirkuligataj ekde 1794 kaj prezentas ilian historion kaj signifon por la pola ŝtateco ekde la fino de la dekoka jarcento ĝis hodiaŭ. Inter la eksponaĵoj troviĝas veraj raraĵoj kiel dikpapera plurtavolpapermasa monero el la jaro 1574 cirkuligita en la Nederlanda protestanta Lejdeno aŭ polaj bankbiletoj el la periodo la Kościuszko-insurekcio la 18-a jarcento. El la intermilita periodo la atenton kaptas la 100-zlota monero el la jaro 1932 kiu prezentas kverkon kiel simbolon de la forto kaj firmeco de la pola ŝtato. La ekspozicio prezentas ankaŭ monerojn el la periodo de la popola Pollando inkluzive monbileton kun ministo el 1948 kiu pro sia 500-zlota valoro en la kvindekaj kaj sesdekaj jaroj estis sopirataj de ĉiuj poloj. La ekspozicion kompletigas laboratorio kun aranĝaĵoj por ekzameni modernajn sekursistemojn de la nuntempaj bankbiletoj interalie kun apliko de la ultraviola lumo kaj infraruĝa radiado kaj mikroskopo por rigardi mikropresaĵojn. Tiujn aranĝaĵojn povas uzi ĉiu vizitanto por kontroli la aŭtentecon de propraj bankbiletoj. La ekspozicio kreiĝis kunlabore kun la nacia pola banko kaj pola produktejo de valorpaperoj. Parto de realigita projekto ĉirkaŭprenas ankaŭ speciale projektitan eduksalonon kaj novuman sistemon estingi fajron helpe de la akvonebulo. Dank’ al tio estis sekurigita la konstruaĵo de la loka akvomuelejo en Duszniki-Zdrój. Kreiĝis ankaŭ moderna laborejo por bitigi kolektojn kaj por subigi al konservistaj laboroj pli ol kvarcent muzeajn objektojn kreiĝintajn baze de papero.

El la elsendo 15.09.2017 – 02′ 56″

Festivalo de la Davidaj Psalmoj

Ĝis la 3-a de septembro nunjare en Rzeszów, Markowa apud Łańcut kaj en Kolbuszowa en la suda Pollando daŭris Festivalo de la Davidaj Psalmoj omaĝante la justulojn. La ĉefcelo de la festivalo en kiu prezentiĝis Piotr Rubik, Dariusz Malejonek kaj Yaakov Lemmer estis omaĝi polojn savantajn judojn dum la dua mondmilito. La gvidideo estis memorigi Ulm-familion kies ĉiujn membrojn inkluzive infanojn oferis sian vivon por savi judojn. La festivalo reliefigis la gravecon de la funkciigo de la muzeo de poloj savantaj judojn en Markowa kiu portas la nomon de Ulm-familio. Ĝi kontribuas al vastigo de dialogo kaj intimigo de kunlaboro inter la pola kaj juda nacioj. La unuan festivalan koncerton en aŭgusto antaŭis renkontiĝo kun Sigmund Rolat en la muzeo en Markowa artmecenato, aktivulo por la pola-juda dialogo. La naskiĝinta en la 1900-a jaro Józef Ulma (aŭ Ulm) estis konata en la regiono hortikulturisto, abelbredisto, social aganto, bibliotekisto, kaj katolika aganto. Lia pasio estis la fotografado. La pli juna je dek du jaroj edzino Wiktoria okupiĝis pri la infanoj kaj hejmlaboroj. Frumatene la 24-an de marto 1944 en Markowa germanaj ĝendarmoj murdis ok judojn kaj kaŝantan ilin tutan familion. Krom Józef kaj Wiktoria estanta en la lasta monato de gravedeco estis murditaj iliaj ses infanoj inter kiuj la plej aĝa havis ok jarojn.

El la elsendo 09.09.2017. Legas Maciek – 01′ 44″