Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Nombro de vizitoj


Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

Arkivoj

Kategorioj

La Sanktamartena kornokuko

La 11-an de novembro poloj solenis la nacian feston de la regajnita antaŭ 101 jaroj suvereneco. La 11-an de novembro pasis ankaŭ la patrona tago de la sankta Marteno el la franca Tours. Lian nomon portas unu el la ĉefaj stratoj de Poznano. Konforme al la longjara tradicio la elemento de la poznana festo estas la Sankt-Martenaj kornokukoj, laŭforme memorigantaj perdiĝintan hufon de la sanktula ĉevalo. La tradicio de ilia bakado kaj frandado lige kun la 11-a de novembro renaskiĝis  en la 19-a jarcento, kiam la paroĥestro de la Sankt-Martena paroĥo alvokis siajn fidelulojn fari ion por mizeruloj. Je la alvoko reagis poznana sukeraĵisto, relanĉante la bakadon de porokazaj kornokukoj. Riĉaj poznananoj aĉetadis ilin, povruloj ricevadis senpage. La tradiciao daŭras. Nunjare Caritas Poznań decidis disvendi okaze de la 11-a de novembro 25 mil Sankt-Martenajn kornokukojn. La enspezo  estas destinita por la aranĝo de la Sanktvespera Kristnaska Vespermanĝo sub unu tegmento por homoj mizeraj. Ĉiujare sur la tereno de la Internacia Poznana Foiro la 24-an de decembro oni preparas solenan vespermanĝon por 2 mil personoj.

El la elsendo 12.11.2019. Legas Barbara – 1’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Denove glacivino de la Jagelona Universitato

La vitokultivejo de la Jagelona Universitato en la loko Łazy apud la urbo Bochnia finas la duan produktociklon de glacivino. Jam la duan fojon, dank’ al konforma rikolto kaj vetero oni sukcesis rikolti frostiĝintajn vinberojn kaj produkti ĉi tiun maloftan en Pollando drinkaĵon. La universitata vitejo Apud la Biena Rojo kiel la unua en Pollando produktis la glacivinon en 2012. En 2018 post sesjara interrompo denove la aŭro, grandeco kaj kvalito de la rikolto ebligis kolekti vinberojn por glacivino, servota okaze de la plej proksima Kristnasko i.a. dum la universitataj solenaĵoj. Ĉi-foje la oferto estos pli riĉa ol en 2012. Glacivinon oni produktas el la frostiĝintaj sur vitoj vinberoj. La minumuma rikoltotemperaturo egalas al minus 7-8 celsiusaj gradoj. La fruktoj estas rikoltataj aŭtune kaj vintre, plej ofte nokte aŭ frumatene. Ĉiujare la universitata vitejo – kiu okupas 4 hektarojn sur kiuj kreskas 12 mil vitoj –  produktas de 12 ĝis 15 mil boteloj de ĉefe blanka kaj ruĝa vinoj.  Nunjare la rikolto estas je ĉirkaŭ 40 procentoj malpli granda ol pasintjare, kiam oni kolektis ĉirkaŭ 40 tunojn. Temis samtempe pri fruktoj riĉaj je sukero kun necesa acideco. La vitejo de la Jagelona Universitato servas al edukaj kaj eksperimentaj celoj, kiun utiligas ankaŭ studentoj de vinologio. Ĝis nun la Jagelona Universitato peredukis 200 vinologojn. Jen kaj jen ĝi organizas malfermajn tagojn. La lastaj okazis komence de septembro 2019.

El la elsendo 12.11.2019. Legas Gabi – 2’09”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola merkato de dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj

Komence de novembro en Varsovio okazos la 4-a eldono de la  Kongreso „Dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj”, la plej grava konferenco por liverantoj de ĉi-specaj produktoj kaj servoj, dediĉita al eventoj kaj tendencoj en la sfero de dolĉaĵoj, plezurmordaĵetoj kaj sekaj fruktoj. En Pollando dolĉaĵojn kaj plezurmordaĵetojn konsumas 79 procentoj de poloj, kaj 57 procentoj faras tion por bonigi sian animagordon. La valoro de la dolĉaĵprodukta merkato estas taksata je 17, 3 miliardoj da zlotoj kaj konsistigas pli ol 13 procentojn de la pola nutraĵpodukta merkato. Ekde aŭgusto 2018 kaj julio 2019 la vendovaloro de  tiuj produktoj kreskis je 5,4 procentoj. Laŭ la esploroj de la Pola Ekonomia Instituto la pola merkato de dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj estas tre varia kaj ĝiaj unuopaj segmentoj disvoliĝas malsamritme. La esploroj pri konduto de konsumantoj konfirmas, ke homoj ne volas rezigni pri plezuro, kiun kaŭzas la konsumado de dolĉaĵoj. Samtempe kompromiso inter la konsumplezuro kaj kulposento dum la reganta modo je sano kaj bela korpo estas kontrolo de la kvanto kaj ĉiam malpli grandaj pakumoj. Oni atendas, ke novumaj produktoj kun salubraj kaj ekologiaj konsisteroj kaj samtempe komforto kaj progresoj en pakumteknologio certigos plian evoluon de la branĉo. Oni prognozas, ke la monda merkato de dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj kreskos jare je 5, 34 procetoj kaj en 2014 ĝi atingos la valoron de 762 miliardoj da  dolaroj. Laŭ informoj de la Pola Ekonomia Instituto aktuale la plej granda merkato de dolĉaĵoj kaj mordaĵetoj estas Eŭropo, sekvas la Norda Ameriko. Samtempe altiĝas la konsumnivelo de tiuj produktoj en la evoluintaj landoj, sed la merkato pli rapide kreskas en la disvolviĝantaj landoj.

El la elsendo 12.11.2019. Legas Maciek – 2’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Lernantoj omaĝas la 101-an datrevenon de la regajnita suvereneco

Antaŭtage de la 101-a datreveno de regajnita suvereneco de Pollando la 11-an de novembro 2019 en pli ol 19 mil lernejoj, antaŭlernejoj kaj klerigaj centroj okazis la evento „Pretaj kanti la himnon”. Dum ĝi lernantoj kaj iliaj instruistoj vendrede je la simbola horo 11.11 (kiu simbolas la daton de la regajnita suvereneco, tio estas la 11-a de novembro) plenumis kompletan, kvarstrofan version de la nacia himno. La unuan fojon la iniciato okazis en la 2018 jaro kiam partoprenis ĝin pli ol 5 milionoj da personoj. Simile kiel pasintjare al la kampanjo aliĝis lernejoj el eksterlando. Venis pli ol 100 aliĝoj el Usono, Kanado, Argentino, Armenio, Afriko, Kazaĥio, Ukrainio, Turkio, el Germanio, Francio, Britio, Aŭstrio, Litovio kaj Belgio. La pola edukmonisterio esperas, ke ĉi tiu iniciato por konstante eniros la polajn edukcentrojn. Samtempe ĝi instigas pridokumenti tiujn eventojn en la lernejaj retejoj kaj en la retaj platformoj.

El la elsendo 08.11.2019. Legas Milada – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ĉiam pli da poloj por senvianda dieto

Kiel informis Bloomberg la globskala konsumado de viando ekde la 60-aj jaroj de la pasinta jarcento kreskis pli ol duoble kaj la viandoproduktado ĝis 2050 povos ankoraŭ duobliĝi. Samtempe ne nur en la mondo, sed i.a. en Pollando sentiĝas forta tendenco rezigni pri la viandkonsumado aŭ ĝin limgi. Tio ligiĝas same kun la ideologiaj motivoj (la suferado de bestoj) kiel ankaŭ klimataj (la forcejgasa efekto). Kiel skribis antaŭnelonge „Rzeczpospolita” en Pollando estas jam unu miliono da vegetaranoj aŭ  veganoj. Duoble pli da personoj preparas sin entrepreni ĉi tiun paŝon. 43 procentoj de poloj tamen ne rezignas pri la konsumado de viando, sed signife limigas ĝian konsumadon. Ĉio ĉi kaŭzas la kreskantan bezonateco je plantaj produktoj. Malgraŭ tio, ke plantaj produktoj estas identigataj kun personoj aplikantaj vegetaran aŭ veganan dieton tamen en 90 procentoj aĉetas ilin personoj observantaj neniun dieton.

El la elsendo 05.11.2019. Legas Maciek – 1’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Speciala Ekonomia Sfero de Łódź avanas en Eŭropo

En la plej nova rangolisto de ekonomiaj sferoj de fDi la lodza Speciala Ekonomia Sfero ektroviĝis sur la dua loko inter la plej bonaj en Eŭropo. Ĝi akiris ankaŭ la titolon de la plej bona sfero por firmaoj el la sektoro de malgrandaj kaj mezgrandaj enteprenoj. La rangolisto fDi Free Zones of the Year 2019, kiel la unusola en la mondo registras kaj komparas la agadojn de specialaj ekonomiaj sferoj, registaraj agentejoj kaj aliaj institucioj de merkatista medio kreataj de sendepenaj merkatistaj ekspertoj. La lodza sfero inter preskaŭ 100 kandiatiĝintaj estis aprecita pro investorezultoj kaj kreo de vasta oferto de kromproduktoj por investantoj. En 2018 ĝi logis 30 investantojn, kiuj deklaris engaĝiĝon kun la valoro de 1,5 miliardoj da zlotoj kaj ĉirkaŭ 800 novajn laborlokojn. En 2019 ĝis oktobro ĝi jam ripetis tiun rezulton loginte 23 investaĵojn kun la valoro de preskaŭ 1,5 miliardoj da zlotoj.

El la elsendo 05.11.2019. Legas Maciek – 1’13”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Polo gvidos en 2020 la grupon A6

La estro de la Pola Agentejo de la Aera Navigado, Janusz Janiszewski ekde januaro 2020 gvidos dum unu jaro aliancon de la plej grandaj eŭropaj institucioj de la aernavigado, Grupon A6. En ĝian konsiston eniras Aena (Hispanio), DFS (Germanio), DSNA (Francio), ENAV (Italio), NATS (Britio) kaj la grupo membriganta Aŭstrion, Norvegion, Estonion, Finnlandon, Irlandon, Svedion kaj Danion – Naracon. Grupo A6 kreiĝis por kunordigi la esplorevoluigajn kaj investajn laborojn de la ĉefaj liverantoj de la servoj de la aernavigado en la programo SESAR – Single European Sky ATM Research. Krome en siaj laboroj ĝi koncentriĝas pri la ŝlosilaj strategiaj sferoj estantaj objekto de komuna interesiĝo, ligitaj kun la reguloj rilatantaj al transporto kaj aviado. Pola Agentejo de la Aera Navigado aliĝis al A6 meze de 2014. Ĝi estas la unusola en la lando institucio instrukcianta kaj dunganta kontrolistojn de la aviada trafiko. Ĝi servas tutdiurne, 7 tagojn semajne priservante ĉiutage ĉirkaŭ 2,5 mil kaj jare ĉirkaŭ unu milionon da flugoj. Ĝi respondecas krome pri la pola aerspaco kaj aviada infrastrukturo, kiun ĝi konstruas kaj evoluigas.

El la elsendo 29.10.2019. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

El la pola gazetaro _29.10.2019

En 2018 Pollando denove avanis kiel ŝtato atribuanta en plejmulto la rajton de legala estado al eksterlandanoj venantaj el ekster la Unio. Kiel skribis la lunda „Puls Biznesu” temis pri 635,24 mil personoj, kio konsisitigas 20 procentojn de ĉiuj permesoj eldonitaj en la Unio. En tiu listo sekvis Germanio (544 mil), Britio (451 mil), Francio (265 mil), Hispanio (260 mil), Italio (239 mil) kaj Svedio (125 mil). Kiel informis la gazeto reference al la donitaĵoj de Eurostat la uniaj ŝtatoj donis pasintjare 3,2 milionojn da unuaj estadpermesoj al la civitanoj venantaj el ekster la Unio. Tio estas la plej alta kvanto da legalaj enmigrantoj de 10 jaroj. Kiel atentigas „Puls Biznesu” Pollando gvidas ankaŭ, se temas pri estadpermesoj eldonataj lige kun la deziro entrepreni laboron. Ricevis ilin 328 mil personoj.  Daŭre avanas ukrainanoj, kiuj el la suma kvanto de 527 mil venintaj al la uniaj landoj 78-procente restis en Pollando. Sekvis civitanoj de Ĉinio, Hinda Unio, Sirio, Belorusio, Maroko, Usono, Brazilo, Turkio kaj Rusio. Civitanoj de ĉi tiuj 10 landoj ricevis entute 54 procentojn de ĉiuj unuaj estadpermesoj en la Unio. La motivoj de la estadpermesoj dependas de civitaneco. Ukrainanoj en 2018 estis akirantaj ilin pro laboreziro, ĉinoj pro la deziro edukiĝi, marokanoj pro familiaj kialoj.

El la elsendo 29.10.2019. Legas Milada – 2’25”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pollando en la Konsilio de Homaj Rajtoj

Pollando fariĝis membro de la Konsilio de la Homaj Rajtoj ĉe Unuiĝintaj Nacioj. Kiel helpa organo de UNo ĝi respondecas pro la agadoj favore al la respektado de la homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj en la mondo. En ĝian konsisiton eniras 47 ŝtatoj. Ĝi rajtas gvidi informmisiojn kaj establi esplorkomisionojn. Tri fojojn jare ĝi analizas staton de la observado de la homaj rajtoj en la ŝtatoj-membroj de la Unuiĝintaj Nacioj. Sian trijaran funkcion en la Konsilio, apud aliaj landoj, elektitaj en ĝian konsiston pasintsemajne Pollando komencos la 1-an de januaro 2020.

El la elsendo 22.10.2019. Legas Milada – 0’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

350 lernantoj en Podlaĥia Infana Universitato

Preskaŭ 350 lernantoj el Bjalistoko kaj kelkaj aliaj podlaĥiaj urboj povos en la nuna akademia jaro frekventi la okupojn de la Podlaĥia Infana Univeristato, la edukprojekto de la Bjalistoka Politekniko. La projekto funkcianta de dek unu jaroj estas adresita al la lernantoj ekde la 4-a ĝis la 6-a klasoj de la bazaj lernejoj. En la nuna studenta jaro infanoj dum 15 sesioj povas konatiĝi kun elektitaj problemoj de la scienco kaj arto kaj certiĝi, ke tiuj temoj estas interesaj. Finance la projekton subtenas la komunumaj organizaĵoj de Bjalistoko, Bielsk Podlaski, Hanjówka, Siemiatycze, Sokółka, Augustów. Iliaj komunumaj aktivuloj atentigas, ke la projekto preparas estontajn studentojn vekante ĉe ili interesiĝojn por la scienco kaj ekzaktaj lernoobjektoj. Laŭ la prezidanto de Bjalistoko, Tadeusz Truskolaski la projekto logos ankaŭ estonte infanojn studi en bonaj bjalistokaj altlernejoj. La ĝisnunajn eldonojn de la Podlaĥia Infana Universitato partoprenis preskau 1,3 mil lernantoj.

El la elsendo 22.10.2019. Legas Milada – 1’33”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tria avanco de polaj pilkistoj

Polaj piedpilkistoj el la reprezenta teamo de Pollando elbatalinte lastdimanĉe avancon al Euro 2020 surmetis T-ĉemizojn kun la surdorsa E-lingva surskribo  „TRIA AVANCO”. Jam kaze de la antaŭaj avancoj de la pola piedpilkista reprezentantaro sur T-ĉemizoj de futbalistoj aperis stimulaj sloganoj. En 2016 sian avancon al Euro en Francio ili festis en T-ĉemizoj kun la slogano “Vive la Pologne”. Avancinte aŭtune 2017 por Futbalista Mondpokalo en Rusio sur iliaj T-ĉemizoj videbliĝis la slogano „Polska dawaj” (Pollando aktivu). Ĉi-foje ili aplikis Esperanton, ĉar prezentiĝis la problemo kun elekto de taŭga lingvo. Nome Euro 2020 disvolviĝos en eĉ 12 landoj. La uzo de Esperanto sur la polaj piedpilkistaj T-ĉemizoj elvokis simpatian kaj pozitivan reagon de raportisto de la pola televido.

El la elsendo 15.10.2019. Legas Krystyna – 1’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La parlamentaj balotoj en Pollando 2019

Lastdimanĉe en Pollando okazis balotoj al la Sejmo kaj Senato, t.e. al du ĉambroj de la pola parlamento. Laŭ la oficialaj balotrezultoj de la Ŝtata Balotkomisiono en la parlamento de la nuna oficperiodo troviĝos kvin grupiĝoj. La reganta Juro kaj Justeco akiris memstaran plimulton. Voĉdonis por ĝi 8 milionoj 51 mil 935 personoj, t.e. 43,59 procentoj de la balotintoj. Ĝi havos 235 mandatojn. La Civitana Platformo akiris 27,40 procentojn de la voĉoj kaj disponos pri 134 mandatoj. Por Alianco de Demokrata Maldekstrularo – kiu revenas al la parlamento – voĉdonis 12,56 procentoj de la balotintoj kaj ĝi disponos pri 49 mandatoj. La balotkomisiono de la Kamparana Partio ricevis 8, 55 procentojn de la voĉoj. Ĝi disponos pri 30 mandatoj. La kvinan lokon okupis Konfederacio akirinte subtenon de 6,81 procentoj de la balotintoj. Ĝi disponos pri 11 mandatoj. Unu mandaton havos Germana Malplimulto. La balotfrekventeco egalis al 61,74 procentoj, kio estas la plej alta rezulto ekde parte liberaj parlamentaj balotoj en la 1989-a jaro. La balotojn partoprenis 18 678 457 poloj.

El la elsendo 15.10.2019. Legas Milada – 2’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

EU kaj usona prezidento alvokas Turkion

La ministroj por la eksterlandaj aferoj de la uniaj landoj alvokis Turkion ĉesigi armitajn agadojn en la nordorienta Sirio kaj retiriĝi el la regiono. Ili tamen ne interkonsentis komunan embargon je vendo de armiloj al Ankaro. Unuopaj uniaj ĉefurboj inividue decidos pri ĉi tiu afero. Lastlunde la usona prezidento Donald Trump en telefona interparolo kun la turka prezidento Recep Erdogan  alvokis fini la invadon en Sirio kaj proklami tujan armisticon. Rilate tri  turkajn ministrojn estis aplikitaj sankcioj.

El la elsendo 15.10.2019. Legas Barbara – 0’43”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Post la forpaso de Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof

Kun profunda aflikto ni kaj la tuta E-komunumo akceptis la informon, ke la 9-an de oktobro 2019 forpasis en Parizo havante 95 jarojn la postmorta nepo de la lingvokreinto Ludoviko Lazaro Zamenhof, Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof. Ludwik Zamenhof naskiĝis en la familio de la plej aĝa filo de la lingvokreinto Adam Zamenhof. Li kaj lia edzino Wanda Zamenhof, familie Frenkiel estis aktivaj esperantistoj, sed ilia filo ne estis denaskulo. Ludwik – naskiĝinta 8 jarojn post la morto de sia avo lernis la Interacian Lingvon 9-jaraĝa pro la deziro partopreni la Universalan Kongreson de Esperanto en Stokholmo (1934). Liaj instruistinoj fariĝis la onklinoj Zofia kaj Lidia Zamenhof.  Poste Ludwik Zamenhof partoprenis la Universalajn Kongresojn en Romo (1935), Vieno (1936), Varsovio (1937). Kiam en 1939 germanoj invadis Pollandon li estis nur 14-jaraĝa. Kiel junulo li spertis en Varsovio la kruelon de la eksplodinta en septembro 1939 2-a modmilito. Multajn ĉi-rilatajn informojn troviĝas en la libro de Zofia Banet-Fornalowa „Familio Zamenhof” en la ĉapitro dediĉita al lia patrino Wanda Zamenhof. Ili eĥas ankaŭ en la rememoro de Ludoviko Kristoforo pri  la translokiĝo el la getto al la paroĥo de Ĉiuj Sanktuloj en Varsovio en lia intervjuo por Roman Dobrzyński en la libroforme eldonita rivera interparolo “Zamehof-strato”:  “Al la paroĥdomo de la katolika preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj ĉe Grzybowski-placo invitis nin loĝi la paroĥestro Marceli Godlewski. La paroĥo de Ĉiuj Sanktuloj ne estis likvidita, kvankam ŝanĝiĝis ĝiaj paroĥanoj. Ni translokiĝis al iliaj ĉambroj laŭ la invito de la paroĥestro”.  Je la demando pri tio ”kiel vi fartis en la paroĥa domo Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof respondis: ”Mi nomis ĝin Oazo de Ĉiuj Sanktuloj. En la getto oni loĝis en teruraj kondiĉoj, la homoj vivis nekredeble interpremitaj. Al Varsovio estis transportataj homamasoj de ekstere, ankaŭ el eksterlando, ĉefe el Germanio. Foje en unu loĝejo vivis kelkdek homoj. Ili povis nur poparte enesti. Dum unuj varmiĝis interne, la aliaj promenis ekstere. Nenio mirinda, ke la paroĥdomo, fakte ĝia ĝardeno, similis al oazo. Ĝenerale en tiu malriĉa kvartalo mankis verdaĵoj. Malmulajn  arbojn oni forhakis rapide por hejtado. El la infero, ŝtopita de la svarma homamaso kaj miasmo – oni eniris en la korton plenan de floroj; ĝi similis al la galerioj de la italaj klostroj, kiujn mi memoris de la vojaĝo en la jaro 1935. En la “oazo” kunvenis ofte miaj geamikoj kaj familianoj, loĝantaj en diversaj partoj de la getto”.  La pastron Marceli Godlewski Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof rememoris, ke “en la getto li faris ĉion eblan, en la tiamaj cirkonstancoj, por helpi al la homoj. Li zorgis ne nur pri “siaj” loĝantoj, sed laŭeble ankaŭ pri aliaj gettanoj. Multaj homoj vizitadis la paroĥdomon por manĝi teleron da varma supo tiel longe kiel eblis tion fari”. La  milito finiĝis kaj inter la mirakle saviĝintaj personoj troviĝis ankaŭ Wanda kaj Ludoviko Kristoforo Zamenhof. Pri tiu epizodo Wanda Zamenhof skribis  – citaĵo el la libro de Zofia Banet-Fornal – „Mi kun mia filo mirakle saviĝis dank’ al helpo de kuracistoj, kiuj havis rajton eniri getton. Entute, la poloj, loĝintaj post la muroj de getto multe helpis al ni dum kaj post forlaso de tiu malliberejo”.  En tiu periodo ili ambaŭ alprenis la nomon Zaleski. La fino de la 2-a mondmilito signifis alian politikan realon en ĉi tiu parto de Eŭropo. Ne plu eblis partopreni la postmilitajn Universalajn Kongresojn, kvankam tiun ĉi en Berno 1947 Wanda Zamenhof partoprenis mem dum Ludoviko sendis telegramon same kiel li faris por iuj postaj UK-oj.  Aparte signifa evidentiĝis la kongreso de la 100-jariĝo en Varsovio en 1987, kiam la direktoro de UEA, Simo Milojević, sukcesis retrovi en diversaj mondopartoj sep membrojn de la Zamenhofa familio, kiuj alvenis kiel honoraj gastoj, inter ili Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof kun sia dua edzino Juliette. Reaperinte post la dudekjara paŭzo, Ludoviko Kristoforo jam firme restis inter la esperantistaro. Per siaj intervjuoj por diversaj amaskomunikiloj li  engaĝiĝis por popularigado de la IL kaj ĝia ideo.  Li ankaŭ renkontiĝadis kun esperantistoj, ne sole okaze de la Universalaj Kongresoj.   La ofta vizitcelo de Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof fariĝis Bjalistoko, kiun li vizitis la unuan fojon dum la Varsovia UK 1987. De tiu partopreno mi havas apartajn  rememorojn, kiam kun li, Andrzej Pettyn kaj aliaj akompanaj personoj ni estis  vizitantaj tiuperiode Bjalistokon. En la jaro 2000 Ludoviko Kristoforo Zaleski Zamenhof akceptis simbolan diplomon lige kun la fakto, ke lia avo Ludoviko Zamenhof gajnis la unuan lokon en la plebiscito por „Bjalistokano de la 20-a jarcento”. En la jaro 2007 li estis nomumita la honora civitano de Bjalistoko inter 14 aliaj distingitoj. Li kelkfoje vizitis Bjalistokon kiel membro de la Fondumo Zamenhof respondeca pri la konstruo de Zamenhof-Centro. Por ĉiuj kongresanoj de la bjalistoka Universala Kongreso restas en kora memoro lia partopreno en ĉi tiu kongreso okazinta en la 100-a naskiĝdatreveno de lia avo, Ludoviko Lazaro Zamenhof. La profesian karieron de Ludwik Zaleski-Zamenhof fundamentis  studoj en la Varsovia Politekniko 1946-49 kie li diplomitiĝis kiel inĝeniero pri konstruado. Li doktoriĝis poste pri teknologio de streĉbetono. En 1959 havante 34 jarojn li translokiĝis al Parizo kaj daŭrigis sian profesian karieron en Francio kaj aliaj landoj. Li publikigis multajn artikolojn kaj librojn pri sia fako. Post la emeritiĝo en 1993 li okupiĝis pri faka konsultado, partoprenis sciencajn konferencojn kaj kongresojn. Li vizitadis ankaŭ Universalajn Kongresojn kaj ĉiam tre kortuŝaj momentoj estis liaj mesaĝoj persone direktataj dum la solenaj Inaŭguroj, aŭ laŭtlegataj kaze de lia foresto. Apartan emfazon havis lia saluto direktita dum la Solena Inaŭguro de la 100-a UK en Lilo., kiun ni prezentis en nia kongresa raporto el la 26-a de julio 2015. En ĝi li prezentis kiel siajn sekvantojn en la longa tradicio de familiaj kongressalutantoj siajn filinojn, kiujn li havis kun sia unua edzino Krystyna Tyszka – Hanna Zaruski Zamenhof kaj Margareta Zaleski Zamenhof. Kaj ĝuste la ĉeeston de Margareta Zaleski Zamenhof inter la kongresanoj kore rememoras la partoprenintoj de la Universalaj Kongresoj en Lisbono kaj Lahtio.  Hodiaŭ je iliaj manoj – je la manoj de Margareta Zaleski-Zamenhof kaj je la manoj de Hanna Zaruski Zamenhof mi persone kaj nia tuta Redakcio transdonas korajn kondolencojn.

El la elsendo 11.10.2019. Legas Barbara kaj Milada – 13’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pollando kun unu el la plej altaj ekonomikreskoj

Dum la podia diskuto en la sudorienta Pollando „Serĉante nuntempajn gvidantojn en la epoko de ekonomiaj defioj kaj teknologia revolucio”  la pola ministro por financoj, investaĵoj kaj evoluo, Jerzy Kwieciński atentigis, ke Pollando notas aktuale unu el la plej altaj ekonomiaj kreskoj ne nur en Eŭropo, sed en la mondo. La profitoj el tio – pro la realigado de la modelo de inkluziva kresko – koncernas la tutan socion. Tio signifas, ke en la ekonomia kresko partoprenas kaj pro ĝi avantaĝojn ĝuas  ĉiuj civitanoj. Li atentigis, ke unu el la elementoj subtenantaj la ekonomian kreskon de Pollando estas la nacia valuto, kiu certigas sekurecon en la makroekonomia mastrumado kaj samteme donas al ni multe pli grandan elastecon reagi je deeksteraj ŝokoj. Dank’ al tio aktuale ni evoluas pli rapide. Kiel atentigis la ministro, „ni ne diras „ne” al eŭro, sed aktuale por ni  estus tro frue” akcepti komunan valuton.

El la elsendo 08.10.2019. Legas Milada – 1’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Komuna vizio pri la unia agrikulturo

Lunde en Varsovio estis subskribita komuna deklaracio de la landoj de la Vajmara Triangulo pri la vizio  de la unia agrikulturo. Temas pri la starpunkto de la estroj de koncernaj ministerioj de Pollando, Germanio kaj Francio pri reformo de la Komuna Agrikultura Politiko, scienc-esplora kunlaboro por enivigadi novajn teknologiojn, rilate minacojn kaj defiojn ligiĝantajn kun seninterkonsenta Briteliro. En la deklaracio temas  ankaŭ pri la ŝlosila rolo de malgrandaj kaj familiaj agrikulturistaj bienoj, kiel ŝlosila elemento de la eŭropa agrikulturo. Laŭ la pola ministro pri la agrikulturo, Jan Krzysztof Ardanowski la rolo de agrikulturistoj estas certigi la nutraĵsekurecon al la Malnova Kontinento, sed la plej grava elemento estas eŭropaj agrikulturistoj mem, al kiuj necesas certigi konforman enspeznivelon, pri kio necesas zorgi  komune.

El la elsendo 08.10.2019. Legas Maciek – 1’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola Naturscienca Universitato kunlaboras kun Ĉinio

Fine de septembro en Poznano (la okcidenta Pollando) gastis 100-persona delegacio el Ĉinio lige kun la decido de la loka Naturscienca Universitato vastigi kunlaboron kun ĉinaj altlernejoj kadre de la projekto pri nova Silka Vojo. En la delegacio troviĝis sciencistoj, prezidantoj kaj rektoroj de la plej grandaj agronomiaj altlernejoj de Ĉinio kaj el la landoj membriĝantaj en la internacia organizo SAERIA. Ĝi estas eksterregistara, nekomerca kaj internacia kunlabora platformo por libervole aliĝantaj agronomiaj altlernejoj, institucioj kaj entreprenoj el la ladoj kaj regionoj laŭe de la Silka Vojo, aktivantaj favre al agronomia edukado kaj teknologiaj esploroj de koncerna regiono. Kadre de SAERIA-forumo en Poznano okazis internacia konferenco pri perado de agronomiaj teknologioj rilatantaj al problemoj ekde la universitataj studoj ĝis envivigado de novumoj. La Naturscienca Universitato de Poznano kunlaboras kun ĉinaj universitatoj jam preskaŭ 30 jarojn. Ĉio komenciĝis per didakta kunlabro kun kelkaj el ili. En la sekvaj jaroj kunlaboro vastiĝis je sciencaj esploroj. La nuna tria etapo rilatas al la kunlaboro de polaj firmoj ligitaj kun agrikulturo kaj hortikulturo. Ĉinoj interesiĝas pri bonegaj polaj spertoj koncerne kultivadon de pomoj, nigraj riboj, aronioj.  Krome  pri hibridaj legomoj kaj vegetala reproduktado el semoj. La kunlaboro kun eksterlandaj altlernejoj apartenas al la prioritatoj de la poznana Naturscienca Universitato.

El la elsendo 01.10.2019. Legas Gabi – 2’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

 

2 komentoj al Novaĵoj

Respondi

Retpoŝtadreso ne estos publikigita. Devigaj kampoj estas markitaj *

Tiu ĉi retejo uzas Akismet por malpliigi trudaĵojn. Ekscii kiel viaj komentaj datumoj estas traktataj.