Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

Arkivoj

Kategorioj

Jubilea, 50-e eldono de la Ekonomia Forumo en Davos

Ekde hodiaŭ ĝis la 24-a de januaro en Davos okazas la 50-a Internacia Ekonomia Forumo. Ĝia devizo tekstas „Partneroj favore al ekvilibra kaj kohera mondo” kaj partoprenas ĝin preskaŭ tri mil personoj el 117 landoj, inkluzive 53 estrojn de la ŝtatoj kaj registaroj. La partoprenantoj traktas aferojn ligitajn kun la ŝlosilaj ekonomiaj kaj sociaj defioj gravajn el la vidpunkto de la monda mastrumado kaj la tuta homaro. Pollando ekde la komenco reprezentas prezidento Andrzej Duda. Ĵaŭde por la forumo venos post sia vizito en Japanio la pola ĉefministro, Mateusz Mazowiecki. Marde la pola preziento inaŭguris en Davos Polan Domon. Temas pri la prezidenta iniciato, kiu tre bone sukcesis pasintjare. Temas pri loko, en kiu estas promociitaj polaj interesoj kaj en kiu okazas merkatistaj kaj politikaj renkontiĝoj.

El la elsendo 21.01.2020. Legas Milada – 1’14”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pola ĉefministro en Japanio

Japanio estas unu el la du plej grandaj – post Koreio – aziaj investantoj en Pollando. En 2018 la polaj-japanaj komercaj spezoj egalis al 4,8 miliardoj da dolaroj. Donitaĵoj pri la 8 unuaj monatoj de 2019 elmontras preskaŭ 20-procentan kreskon. En 2018 Japanio investis en Pollando 955 milionojn da dolaroj. La pola ĉefministro, Mateusz Morawiecki ekde lundo estadas en Japanio por dutaga vizito laŭ invito de la japana ĉefministro Shinzo Abe. En sia lunda elpaŝo en la societo de merkatistoj Nippon Keidanren en Tokio Mateusz Mazowiecki esprimis la konvinkon, ke lia vizito firmigos la duflankan kunlaboron kun Japanio. Kiel sferojn de kunlaboro li menciis energetikon, elektromobilecon kaj novajn teknologiojn. Al la pola ĉeministro akompanas vicministro por la eksterlandaj aferoj kaj ministro pri klimato, merkatistoj. La vizito estis la okazo sumigi la realigostaton de agadoj en la jaroj 2017-2010 kadre de la pola-japana strategia partnereco kaj trakti la envivigon de la laŭvica plano por la jaroj 2021-2024.

El la elsendo 21.01.2020. Legas Milada – 1’44”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pola Zelmer sur la merkato kiel hispana marko

Unu el la plej popularaj polaj markoj kun pli ol 75-jara tradicio, produktanta elektrajn akcesoraĵojn de la hejma uzo Zelmer en 2013 fariĝis la proprietaĵo de la germana BSH Hausgeräte GmbH. La kompanio okupiĝanta pri la produktado de la akcesoraĵoj de la hejma uzo por Bosch kaj Siemens komencis produkti ankaŭ sub la nomo Zelmer.  Tamen en majo 2019 la grupo BSH informis pri ĉesigo de Zelmer-marko. Evidentiĝis tamen, ke la pola marko konata al generacioj de poloj ne malaperas de sur la merkato, sed ĝia proprietulo fariĝos la  hispana grupo B&B Trends, okupiĝanta pri simila produktado. Pri la distribuado de Zelmer-produktoj respondecas akcia kompanio Eurogama, funkcianta sur la pola merkato de 15 jaroj. Ĝia prezidanto Andrzej Woźniak certigis, ke kun la hispana partnero oni klopodos daŭrigi la tradicion kaj filozofion de la pola Zelmer-fabriko. Tamen povos aperi ankaŭ novaj produktokategorioj. Novaj aranĝaĵoj estos produktataj kaj en Pollando kaj ankaŭ en Hispanio kaj en Oriento.

El la elsendo 15.01.2020. Legas Milada – 1’35”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Malpermeso fiŝkapti moruon

Ekde la 1-a de januaro 2020 en la orienta parto de Baltiko validas malpermeso fiŝkapti moruojn. Eblaj estas sole hazardaj fiŝkaptoj, kiuj en la skalo de la jaro povas egali nur ĝis du mil tunoj. La decido de la unuaj ministroj por la fiŝkaptado celas rekonstrui la provizojn de la orienta moruo. Moruo el la orienta greko, grava laŭ ekonomia vidpunkto por Pollando, povis atingi pli ol unu metron, sed nun sciencistoj rimarkis, ke moruo pretas al generado, kiam ĝi havas apenaŭ 20 centimetrojn. Tio signifas, ke ĝi estas trafita de naneco. Samtempe ĝia nuna generopovo troviĝas sur la plej malalta nivelo ekde 1946. Malgraŭ avertoj de sciencistoj la uniaj ministroj spite iliajn rekomendojn estis decidantaj ekde 2013 pri jaraj fiŝkaptokvantoj pli grandaj ol rekomendite. La populacio de la okcidenta moruogrego ankaŭ troviĝas sur malalta nivelo. Tro ekspluatataj estas la moruprovizoj en la Norda kaj en Kelta Maroj kaj la morupopulacio en la Irlanda Maro troviĝas sur la plej malata notita nivelo.

El la elsendo 15.01.2020. Legas Maciek – 1’15”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Rezolucio de la pola Sejmo lige kun eldiroj de Putin

BP_Lastĵaŭde la pola Sejmo per aklamo proklamis rezolucion lige kun la antaŭnelongaj eldiroj de la prezidento de Rusio. En ĝi ni legas i.a.:

KG_La Sejmo de la Pola Respubliko kondamnas provakajn kaj malkongruajn kun la vero eldirojn de reprezentantoj de la plej superaj aŭtoritatoj de Rusa Federacio klopodantaj ŝarĝi Pollandon per respondeco pro la eksplodo de la 2-a mondmilito.

BP_ Grandecon de nacio kaj rilatojn inter ŝtatoj ne eblas konstrui sur mensogo kaj falsado de la historio, tial la Sejmo de Pola Respubliko estas devantigita memorigi, ke al la 2-a mondmilito alkondukis du tiamajn totalismaj ŝtatpotencoj: la hitlera Germanio kaj la stalinisma Sovetunio. Post la subskribo de la malfierinda pakto Ribbetrop-Mołotow la 23-a  de aŭgusto 1939 la unuaj viktimoj de ambaŭ totalismoj fariĝis Pollando kaj ŝtatoj de la Centra-Orienta Eŭropo. La milito kaŭzis morton de dekoj da milionoj da homoj, kreiĝon en Eŭropo de naziaj, germanaj  koncentrejoj kaj Holokaŭston – unu el la plej grandaj krimoj en la historio de la homaro.

KG_ Oni ne dubigas, ke nacioj de Sovetunio portis oferojn en la batalo kontraŭ la 3-a Regno, bedaŭrinde tio ne alportis al la ŝtatoj de la centra-orienta Eŭropo sendependecpn kaj suverenecon, kaj al iliaj loĝantoj respekton de la homaj rajtoj.  La Sejmo de la Pola Respubliko ne konsentas pri reveno al imperiismaj falsadoj, kiuj reirigas la historian dialogon de la aŭtoritatoj de Rusio kun aliaj nacioj.

El la elsendo 10.01.2020. Legas Barbara kaj Krystyna – 2’05”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Marda kunsido de la Kabineta Konsilio

Prezidento Andrzej Duda kunvokis por mardo la Kabinetan Konsilion. Ĝi estas dediĉita al du aferoj – la planitaj israelaj solenadoj lige kun la 75-a datreveno de la liberigo de la germana koncentrjo Auschwitz-Birkenau kaj situacio en la Proksima Oriento. Kiel klarigis la pola prezidento kunvokante la konsildebaton tiu situacio estas maltrankviliga, sed samtempe detale monitorata. Pollando havas bonajn rilatojn kun Irano kaj neniel partoprenis la kreiĝintan tenson. La misio de polaj soldatoj en Irako havas instrukcian, pacan karakteron, sed lige kun la situacio ĝiaj agadoj estis dume suspenditaj. La pola prezidento kunvokante la kunsidon rilatigis sin ankaŭ al la planita ĉeesto de Vladimir Putin dum Monda Forumo de Holokaŭsto en Jerusalemo. En la kontaktoj kun ĝiaj organizantoj Andrzej Duda prezentis kiel neallaseblan situacion, en kiu en la Forumo estas planitaj paroladoj de rusa, germana prezidentoj, de la prezidento de Francio, kies tiama registrao fikunlaboris kun germanoj,  kaj ne estas antaŭvidita elpŝo de la pola prezidento. Dum la kunsido prezidento Andrzej Duda informis, ke li ne partoprenos la eventon en Jerusalemo la 23-an de januaro.

El la elsendo 07.01.2020. Legas Milada – 1’47”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pliaj israelaj domoj sur la palestinaj teritorioj

La israelaj aŭtoritatoj aprobis elkonstruon de 1936 novaj domoj en israelaj setlejoj sur la administrataj palestinaj teritorioj,  informis lastlunde la eksterregistara organizo Peace Now, monitoranta la evoluon de la isreala setlado. En la lastaj jaroj akcelis la konstruado de judaj setlejoj sur la Okcidenta Bordo de Jordano kaj en la Orienta Jerusalemo. Tio elvokas pliajn tensiojn inter Israelo kaj Palestoma Aŭtonomio. Sur ĉi tiuj teritorioj vivas tri milionoj da palestinanoj kaj pli ol 600 mil judoj.  La internacia socio en decida plimulto taksas la israelan setledon kiel nelegalan konforme al la 4-a Ĝeneva Konvencio. En novembro pasintjare la usona ŝtatsekretario Mike Pomppeo deklaris tamen, ke la israela setlado sur la Okcidenta Bordo de Jordano ne malkongruas kun la internacia leĝaro.

El la elsendo 07.01.2020. Legas Milada – 1’15”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Paradoj de Tri Reĝoj en 900 urboj

Tradicie la 6-an de januaro tra la stratoj de Pollando kaj ekster ĝi moviĝos Paradoj de la Tri Reĝoj. En 872 lokoj de nia lando kaj 21 eksterlande.  La nunjara kiel devizon citas la vortojn de la pola kristnaska kanto „Hodiaŭ en Bet’ Leĥem” pri mirakloj anoncataj de anĝeloj. Ĝuste la komuna kantado de la kristnskaj kantoj eksterdome, en la publika spaco, lumgvidas la eventon okazantan de 11 jaroj. Tiel komune oni memorigas ilin kunkantante de la plej malnovaj ĝis la nuntempaj. La ideo de la Paradoj de la Tri Reĝoj ekde la komenco estis varme bonvenigita kaj amase partoprenita, aparte de la gepatroj kun infanoj. Du jarojn  post la unua parado en Varsovio aliĝis pliaj urboj. Denove la plej impona Parado okazos nunjare en Varsovio inaŭgurota per la komuna preĝo de Anĝeluso ĉe la Kastela Placo kaj laŭtlego de la evangelifragmento pri la sekvado de la Bet Leĥema Stelo fare de la Tri Reĝoj. La Paradon inaŭguros la Sankta Familio sur azeno en la akompano de anĝeloj kaj romianoj, familioj kun malgrandaj infanoj. Post ili moviĝos la Reĝoj – Melĥioro, Baltazaro kaj Gasparo. En la varsovia Parado ili reprezentos Afrikon, Azion kaj Eŭropon. Melĥioro moviĝos sur kamelo, Baltazaro en kanuo kaj Gasparo sur platformo en la formo de romia fortreso. Cele al la Placo de Piłsudzki oni preteriros la koretegon de Herodo, scenon de batalo inter bono kaj malbono kaj anĝelan pordegon. Sur la ĉefa scenejo sur la placo okazos bonvenigo de la Sankta Familio kaj adorkliniĝo de la Tri Reĝoj. Al la parado akompanos koncerto de la kristnaskaj kantoj, kristnaska bazaro, kripeto kun vivantaj animaloj kaj multaj konkursoj. En 56 lokoj okazos publika kvestado por la somerumado de infanoj kaj junuloj el malbonstataj familioj. 

El la elsendo 03.01.2020. Legas Barbara – 2’36”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kristnaskaj arbetoj pluservos al la socio

Nur antaŭnelonge ni informis pri la deveno de niaj verdaj kristnaskaj arbetoj.  En ies domoj ili eĉ ĝis la komenco de februaro kreos apartan etoson, en alies – oni ilin forigos pli frue. En Varsovio jam komenciĝis la kampanjo „Varmo el la naturo”, kiu celas „verdan” energion el la sekiĝintaj pingloarbetoj. Ĝis la fino de marto 2020 la forĵetataj arbetoj – jam sen dekoraĵoj – estos forportataj de specialaj urboservoj kaj alifarataj je biomaso, kiu estos utiligita en la elektrohejtejoj.  Tiamaniere kreiĝos la hejto- kaj elektroenrgio. Varsovio kunorganzas ankaŭ rekolektadon de pingloarboj en la potoj. Pinoj aŭ pieceoj povos esti plantitaj en arbaroj, abioj povos ornami la urbajn skvarojn.

El la elsendo 31.12.2019. Legas Krystyna – 0’58”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Patronoj de la jaro 2020

En la pasanta jaro la parlamento decidis per apartaj rezolucioj pri kelkaj Patronoj de la 2020-a jaro. Inter ili estas sankta Johano Paŭlo la 2-a i.a. unu el la plej grandaj patroj de la sendependeco de Pollando. Lian 100-a naskiĝdatrevenon oni solenos en majo 2020. Samjare pasas la 400-a mortodatreveno de hetmano Stanisław Żółkiewski, la partopreninto kaj ankaŭ gviditno de ĉiuj militoj de la Respubkiko en la dua duono de la 16-a jarcento kaj en la komenco de la 17-a jarcento. La Jaro de Tyrmand omaĝos la memoron de la aŭtoro de la fama romano „La malbonulo” kaj de senkompromisa „Taglibro 1954”, kiu en la malfacilaj por Pollando jaroj manifestis kuraĝon kaj intetektan sendependecon. Venontjare pasas lia 100 naskiĝdatreveno kaj samtempe lia 35-a mortodatreveno. La patrono de la 2020-a jaro estas ankaŭ Roman Ingarden – unu el la plej elstaraj polaj filozofoj, kiu lasis enorme riĉan verkoheredaĵon kaj kies labortemaro estis enorme vasta. En 2020 pasas la 50-a datreveno de lia morto. La Sejmo decidis krome, ke en 2020 ni solenos la Jaron de la Varsovia Batalo, kiu decidis pri la sortoj de la pola-bolŝevista milito. En la 2020 estos solenota ankaŭ la Jaro de la Nupto de Pollando kun la maro. Temas pri historia evento okazinta antaŭ 100 jaroj, dum kiu generalo Józef Haller ĵetis en la marajn akvojn la oran nuptoringon. Ĝi signis la realiron de Pollando al Baltiko, kion garantiis la Versajla Traktato.

El la elsendo 31.12.2019. Legas Milada – 02’25”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Bonega rezulto de polaj gimnazilernantoj

Polaj gimnazilernantoj ektroviĝis en la avana grupo de la tutomonda edukesplorado  PISA. Ĝi estas la plej granda internacia testado de la edukatingaĵoj de gejunuloj. En 2018 partoprenis ĝin 78 landoj kaj eduksistemoj. Lernantoj de polaj gimnazioj akiris la 10-an lokon. Inter la uniaj landoj la lernantoj el Pollando ektroviĝis ĉepodie konsiderante ĉiujn testitajn lernoobjektojn. Ili okupis la trian lokon rilate  matematikon kaj natursciencojn. Koncerne legadon kun kompreno ili ricevis la kvaran lokon.  En la internacia skalo la unuajn lokojn okupis lernantoj el Azio – el Ĉinio, Singapuro, Makao kaj Hongkongo. Laŭvicaj lokoj apartenas al gimnazianoj el Estonio, Kanado kaj Finnlando. Ĝuste Estonio kaj Finnlando,  kiel la unusolaj uniaj landoj preterpasis Pollandon en la testado de PISA. La rezulto de la polaj 15-jaruloj estas statistike nedistingebla disde rezultoj de lernantoj el Irlando kaj Koreio. Statistike similajn rezultojn al Pollando havas  ankaŭ Svedio, Novzelando kaj Usono. Malpli bonajn disde la polaj gimnazianoj rezultojn notis junularo el plimulto de la eŭropaj landoj, el Japanio, Aŭstralio kaj Tajvano. En la unua testado de PISA en la 2-mila jaro la nivelo de la polaj lernantoj el liceoj, teknikumoj kaj profesiaj lernantoj estis signife malpli alta ol la mezindica rezulto kaj malpli bona ol en plimulto de la eŭropaj landoj. En laŭvicaj eldonoj de la testado en 2003, 2006, 2009, 2012, 2015 kaj 2018 partoprenis ĉefe la 15-jaraĝuloj el la lastaj gimnaziaj klasoj akirante ĉiam pli bonajn rezultojn.  La testadon de kompetentoj de la 15-jaruloj, sigle PISA, realigas ekde la 2-mila jaro Orgnizo por la Ekonomia Kunlaboro kaj Evoluo. Oni taksas ne tiom la staton de la konoj de lernantoj kiom la kapablon apliki ilin.

El la elsendo 31.12.2019. Legas Gabi – 02’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

De kie la kristnaskaj abioj en polaj domoj

Antaŭ kelkaj jaroj ekregis modo je plastaj kristnaskaj pinglorbetoj. Kaj kvankam daŭre ili estas aĉeteblaj la interesiĝo pri vivantaj arboj kreskas. Kreskas la konscio, ke tiuj artefaritaj arbetoj el la Fora Oriento signife sengradigas la medion. Tio koncernas kaj ilian produktadon kaj ankaŭ ilian transporton tra miloj da kilometroj. Eĉ se artefarita arbeto tearie povas servi multajn jarojn, sed ĉefe temas pri teorio, ĉar ŝanĝiĝas modo, la materialo el kiu ili estas farataj. Eĉ unuamomente verda arbeto kovriĝas de povo, perdas la koloron, detruiĝas. Ekstremaj ekologoj nunjare lanĉis la ideon, ke la vivantan abion en poto oni pruntu kaj postfeste redonu, sed tio verŝajne ne multajn konvinkas. La vendataj okaze de la Kristnasko abioj devenas unuavice el specialaj privataj plantejoj kaj el ili al la merkato trafas eĉ 6 milionoj da arbetoj. Tiuj plantejoj troviĝas ĉefe en Pomerio, la norda Pollando, kie regas la plej favoraj kondiĉoj. Pri la plantado de la kristnaskaj abietoj, pingloarboj okupiĝas ankaŭ la entrepreno Ŝtataj Arbaroj, sed ĝia areo estas signife malpli granda kaj oni vendas nur ĉ. 100 mil kristnaskajn pigloarbetojn. Ili kreskas ĉefe sur la grundoj, kie ne eblas semi la arbojn. Forstistoj vendas ankaŭ abietojn, kiuj estas forhakataj por maldensigi la arbaron. Por ilia plantado oni ne aplikas artefaritajn sterkojn, oni evitas herbicidojn, oni ne pritranĉas iliajn branĉojn. Ŝtataj Arbaroj ĉiujare organizas kampanjon „kristnaska abieto”,  dum kiu intensiĝas kontroloj de ŝtatarbaraj gardistoj malgraŭ tio, ke la ŝtelado de la arbetoj estas tre malofta – en la lastaj jaroj temis nur pri kelkdeko da tiaj kazoj.

El la elsendo 26.12.2019. Legas Maciek – 01’58”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kristnasko en Pollando, la tradicio malmulte ŝanĝiĝas

I.a. la opinisonda CBOS de jaroj okupiĝas pri la enketado de poloj pri la signifo de Kristnasko. Ĉi jare la opinisonda institucio koncentriĝis pri la demando ĉu Kristnasko estas festo religia aŭ familia. Malgraŭ tiel starigita demando la aŭtorino de la enketado konfesis, ke ambaŭ demandoj aŭ konstatoj reciproke sin ne ekskludas, kvankam ŝiaopinie eblas tiel spuri, kio por poloj dum la Kristnaska festado estas la plej grava. Sendepende de religiemo kaj konvinko pri la esenco de la festoj en plimulto de la polaj domoj oni flegas kristnaskajn tradiciojn kaj kutimojn. 99 procentoj de la enketitoj interŝanĝas bondezirojn, 98 procentoj kundividas dum la bondezira interŝanĝado de siaj kormesaĝoj blankan oblaton kaj konsumas sanktvesperajn pladojn. Iom malpli, ĉar 97 procentoj pretigas kaj ornamas hejme la kristnaskan abion. Decida plimulto de la enketitoj fastas la 24-an de decembro (88 procentoj),  91 procentoj dum la Sanktvespera (antaŭkristnaka) Vespermanĝo lasas kroman pladon por neatendita gasto kaj samtiom aĉetas donacojn disdonatajn laŭ la pola kutimo (fine de  la Solena Vespermanĝo), 88 procentoj de poloj kantas kune la kristnaskajn kantojn. 83 procentoj de poloj vizitas tombojn de proksimuloj. Kvankam al la tradicioj de la unua, kaj aparte la dua tago de Kristnasko apartenas  vizitoj ĉe familianoj aŭ konatoj, tiun kutimon flegas ĉiam pli da poloj. Laŭ CEBOS-enketo eĉ 95 procentoj de poloj deklaras tion, antaŭ 19 jaroj deklaris tion nur  75 procentoj de poloj.

El la elsendo 26.12.2019. Legas Milada – 02’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

ASEM debatas en Madrido

En Madrido komenciĝis lastlunde renkontiĝo de la ministroj por la eksterlandaj aferoj de Eŭropo kaj Azio. Ĝi okazas kadre de la 14-a eldono de la konferenco ASEM, kiu estas kunlabora platformo inter Eŭropo kaj Azio grupiganta 51 ŝtatojn kaj du internaciajn organizojn. La dutagan eventon partoprenas la nova estro de la unia diplomataro, Josep Borrell, kiu ĝis la fino de novembro estis hispana ministro por la eksterlandaj aferoj. Dum la unua tago de la konferenco okazinta sub la devizo „Eŭropo kaj Azio: komune favore al efika plurflanka kunlaboro” Borell alvokis al komunaj agadoj favore al solvo de la mondaj problemoj. I.a. temas pri problemoj ligitaj kun klimatŝanĝoj, kulaboro koncerne sekurecon,  komercon kaj egalrajtecon de seksoj. Aliaj prelegintoj atentigis pri la neceso firmigi la plurflankan kunlaboron kaj krei plurdimensiajn kaj  ekvilibrajn rilatojn inter Eŭropo kaj Azio.

El la elsendo 17.12.2019. Legas Barbara kaj Krystyna – 01’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La unua urba abeluja farmo en Bjalistoko

Kvin abelujoj, inkluzive de kvar historiaj, formas la unuan urban abelujan farmon en Bjalistoko. Ĝi troviĝas sur la skvaro en najbarejo de unu el la komercaj centroj.  Kun la tiea tereno apud la rivero Biała najbaras la florriĉaj herbejoj kaj sunflora kultivejo.  Aldone estis planitaj tie fruktoarboj. Ĉio ĉi konformas al la porekologiaj agadoj entreprenitaj de la urbo. La unua mielrikolto estas planita por printempo  en majo kaj la urbo destinos ĝin por celoj popularigantaj Bjalistokon. En malgrandaj vazetoj mielo servos diversokaze kiel donaco por la gastoj de la urbo kaj ĝiaj loĝantoj. Oni premisas, ke el ĉiu abelujo oni ricevos de 50 ĝis 70 kilogramoj da mielo.

El la elsendo 17.12.2019. Legas Barbara kaj Maciek – 0’52”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Festokaza butikumado de poloj

Nunjare lige kun la Kristnasko pola familio elspezos meze pli ol 1500 zlotojn. Preskaŭ 70 procentojn de tiu sumo poloj elzpezos butikumante en la tradiciaj vendejoj. Laŭ la konsilfirmao Deloitte tiuj elspezoj krekis kompare al la pasinta jaro je 6,1 procentoj. El ĝia esplorado „Festokaza butikumado 2019” okazigita en 8 eŭropaj landoj  rezultas tamen, ke elektronika komerco en Pollando evoluas malpli rapide ol en la  ceteraj esploritaj landoj. Ĉe ni temas pri 2,7 procentoj kompare al 4,8 procentoj en Eŭropo. Al la interreta butikumado konvinkas nin liverado de varo al la hejmo – tion deklaris 62 procentoj de la enketitoj, vasta sortimento kaj konvinko, ke oni ne perdas tempon butikumante interrete – po 58 procentoj. Gravas krome la facileco kompari la prezon. Tion deklaris 57 procentoj de la enketitoj. Kiel avantaĝon de la tradicia butikumado poloj traktas la eblecon tuj ricevi la aĉetitan varon – tio gravas por 77 procentoj de la respondintoj, politikon de interŝanĝo kaj redono de aĉetita varo – tion konfesis 76 procentoj de personoj, protekton de la persondonitaĵoj, kion deklaris  75 procentoj de la respondintoj kaj la eblecon ricevi fakulan konsilon de la vendisto. Tion alte takas 74 procentoj de la respondintoj.

El la elsendo 17.12.2019. Legas Barbara kaj Milada – 2’05”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Disdono de Nobel-premioj

En la salonegoo de la stokholma filharmonio – en kiu troviĝis 1560 gastoj – artistoj kaj politikistoj, ĵurnalistoj, sciencistoj kaj personoj invititaj de Nobelpremiitoj okazis hodiaŭ, t.e. marde la solenaĵo de la enmanigo de Nobel-premioj. 14 Nobel-premiitoj transprenis Nobel-diplomojn kaj orajn medalojn el la manoj de la reĝo Karlo la 16-a Gustavo. Inter ili troviĝis Olga Tokarczuk, kiu ricevis Literaturan Nobel-premion pro la 2018-a jaro. La Sveda Akademio atribuis ĝin al la verkistino pro „rakonta imagopovo kaj enciklopedieca pasio, kiuj signifas la transpaŝadon  de limoj kiel ekzistoformon”.  Samtage la 15-a laŭreato transprenis Pacan Nobel-premion en Oslo. Ni aldonu, ke Olga Tokarczuk establis fondaĵon favore al verkistoj kaj tradukistoj. Ĝia tasko estos ankaŭ popularigi la polan kulturon.

El la elsendo 10.12.2019. Legas Milada – 1’21”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pli ol 120 milionoj da homoj devos alikvalifikiĝi

Laŭ enketo de IBM dum la plej proksimaj tri jaroj pli ol 120 milionoj da laborantoj en la mondo devos alikvalifikiĝi pro la influo de artefarita inteligenteco. La ŝanĝo de laborulaj kvalifikoj estas la ĉefa problemo de multaj labordonantoj asertantaj, ke manko de talentuloj estas la plej grava minaco por iliaj organizoj. Krome la instrukciado de laborantoj postulas nun pli da tempo ol iam – 36 tagojn dum en 2014 sufiĉis tri tagoj. Oni antaŭvidas, ke la artefarita inteligenteco ne nur forigos, sed ankaŭ kreos laborlokojn, sed novajn, por altigi kvalifikojn de laborantoj ĉe novaj laborpostenoj. Laŭ IBM la efika maniero por forigi mankojn de la laborulaj kapabloj estos enlaborigado de fremdlandaj laboranoj de ekster la organizo kaj delegado de ili al diversaj fakoj. Jam dum la plej proksimaj 3 jaroj alikvalifikigon postulos ĉirkaŭ 50 milionoj 300 mil ĉinaj laborantoj, 11 kaj duona milionoj da usonanoj kaj 7  milionoj 200 mil britoj. Japanio (kun 4,9 milionoj da laborantoj) kaj Germanujo (2,9 milionoj) troviĝas en la unuaj kvin ŝtatoj de la mondo kun plej alta virtuala nombro de laborantoj ŝanĝontaj kvalifikojn lige kun la artefarita inteligenteco.

El la elsendo 10.12.2019. Legas Maciek -1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Dutaga renkontiĝo de la gvidantoj de NATO-ŝtatoj kaj registaroj

En Londono komenciĝis hodiaŭ, t.e. marde la dutaga renkontiĝo de la gvidantoj de NATO-ŝtatoj kaj registaroj. Ĝi estas organizita lige kun la 70-jariĝo de la subskribo de la Nordatlantika Pakto. Pollandon reprezentas i.a. prezidento Andrzej Duda. Li partoprenos renkontiĝon organizitan de la usona prezidento Donald Trump, por kiu estas invititaj gvidantoj de la ŝtatoj, kiuj destinas por la defendo 2 procentojn de la Landa Produkto Brutte. Prezidento Duda partoprenos ankaŭ la sesion organizitan de la gvidaj mondaj cerbumorganizoj pri sekureco. La londonaj interparoloj havas apartan karakteron. Estis planitaj i.a. unu trihora labora sesio de la prezidentoj kaj kabinetestroj de NATO-ŝtatoj. Ne temas pri formala pintrenkonto, ĉar tiuj okazas ĉiun duan jaron. La plej proksima venontjare.

El la elsendo 03.12.2019. Legas Milada

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Hejmedukado ĉiam pli populara

La hejmedukado trovas ĉiam pli da pledantoj en Eŭropo. Kiel la modelo servas Usono, kie ĝi komenciĝis antaŭ tridek jaroj. Aktuale la sciojn hejme alproprigas 2,3 milionoj de la usonaj lernantoj. Antaŭ 30 jaroj temis pri 850 mil. En Eŭropo avanas ĉi-rilate Britio, kie hejme lernas ĉirkaŭ 48 mil junuloj. Nun ĉi tiu lernometodo populariĝas en Italio. Unu el la kaŭzoj estas malkresko de la instrunivelo en la publikaj lernejoj kaj manko de garantio, ke alta instrunivelo koncernos ĉiujn lernoobjektojn. La malalta instrunivelo sekvas i.a. el la streboj al egaleco kaj neekskludo, kio kaŭzas ĝeneralan malkreskon de la studnivelo de la lernantoj. Laŭ Solène Tadié el „National Catholic Register” aparte populariĝanta en la lernejaj programoj teorio pri socia kaj ne biologia genro instigas gepatrojn eduki siajn infanojn hejme aŭ en kooperativoj okupiĝantaj pri la hejma edukado, kiel Scuola Libera G.K. Chesterton, kiu ĉerpas inspiron el la usona hejma edukmodelo. Dume mankas donitaĵoj kaj esploroj pri ĉi tu socia fenomeno en Italio, sed la temo ne malaperas el la itala gazetaro. En Pollando en 2017 estis jam pli 14 mil lernantoj studantaj hejme.  

El la elsendo 03.12.2019. Legas Maciek  – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 10-a plebiscito por elekti Arbon de la Jaro

Ekfunkciis la 10-a eldono de la tutlanda plebiscito por elekti „Arbon de la jaro”. En ĝia daŭro oni identigas arbojn ligitajn kun la loka historio kaj tradicio integranta loĝantojn. La laŭreato estos anoncita somere de 2020. Aktuale ĝia organizanto, la Klubo Gaja ĝis la fino de novembro atendas kandidatiĝojn. La proponojn povas alsendi individuoj, societoj, regionaj kaj lokaj loĝejaj komunumoj, klerigcentroj, oficejoj de la ŝtata kaj komunuma administracio. La plebiscito ekde la komenco celas firmigi ekologian konscion, pormediajn agadojn kaj aktiviĝon de la loka socio. Nunjare oni ne serĉas arbojn plej aĝajn, plej altajn, plej dikajn, plej belajn aŭ plej rarajn. La celo estas elekti arbojn plej korproksimajn, kiuj spronas la impagopoon, ligiĝas kun iu loka evento kaj unuigas homojn. La ĵurio komence de marto elektos 16 finalanojn, kiuj rivalos pri la titolo Arbo de la Jaro en junio 2020. La venkonto reprezentos Pollandon en la konkurso Eŭropa Arbo de la Jaro 2021. Pasintjare la titolon de Arbo de la Jaro akiris pli ol 200-jara igra sambuko kreskanta sur la skvaro inter domblokoj en la centro de la sudorienta urbo Rzeszów. Ĝi reprezentos Pollandon en la venontjara eldono de la internacia plebiscito. Pasintjare la venkinto estis migdalujo el la hungara Pecs. La pola kandidato, acero el la loko Krasnystaw, okupis inter 15 kandidatoj la 6-an lokon.

El la elsendo 26.11.2019. Legas Maciek  – 1’43”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tempo gravas

Eĉ se en la ĉiutaga vivohasto ofte ŝajnas al ni, ke mankas tempo por agrablaĵoj evidentiĝas, ke tio okazas pro nia neefika tempoplanado aŭ ĝia manko. Tion oni ekscias el la enketo „Tempo gravas. Opinioj kaj kutimoj de poloj ligitaj kun la pasigado de tempo”. Ĝia celo estis difini kiel poloj disponas pri sia tempo kaj ĉu kontentas pri tio. Ĉiu tria enketito konfesis, ke perdas tempon pro trafikstopadoj, la alia kaŭzo estas prokrastado de siaj labor- kaj lernodevoj. Tion deklaris 27 procentoj de la respondintoj. 26 procentoj rekte konfesis, ke perdo de valora tempo ligiĝas kun malbona tempoplanado. Inter aliaj tempovoruloj estis menciita tro malfrua ellitiĝado, troa perdo de tempo en la Interreto, komputilludado aŭ televidrigardado. Kvankam poloj konscias pri siaj praktikoj manifestiĝantaj en neefika tempomastrumado ili ankaŭ konscias, por kio ili ŝatus destini tempon en maniero pli efika. Por signifa parto (du je kvin personoj) la plej granda prioritato estas tempo pasigata kun  la familio kaj infanoj. Dominas ĉi-rilate virinoj kompare kun viroj je 16 procentoj. Inter la aliaj prioritatoj troviĝas vojaĝoj (37 procentoj), ripozo kaj tempo por si mem (35 procentoj) kaj tempo por hobioj kaj interesiĝoj (29 procentoj). En ĉi lasta grupo je 10 procentoj viroj superas virinojn. Poloj sekve mencias kiel gravan tempon tiun pasigatan kun vivpartnero, sanprizorgadon, librolegadon kaj tempon por amikoj. Malplej multaj estas tiuj, kiuj preferus sian tempon dediĉi al lernado, laboro, butikumado. Konsiderante la aĝon de enketitaj poloj la plej granda enverguro koncernas zorgon pri sano. Je 12 procentoj pli da enketitoj en la aĝo de 40 ĝis 60 jaroj preferus destini tempon por la sanprizorgado ol respondintoj 18-39-jaraĝaj.

El la elsendo 26.11.2019. Legas Tomek  – 2’15”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pollando rezignas pri gaso el Rusio

Konforme al la antaŭanonco la Pola Naftominado kaj Gasindustrio informis la rusan Gazprom, ke ĝi ne longigos la kontrakton pri gasliveroj al Pollando. Ekde 2023 ĝi plene rezignos pri importo de la rusa krudaĵo. Tio sekvas el la konsekvence realigata ekde 2015politiko de la pola registaro pri diversigo de gasliveroj, kio celis firmigon de energisekureco de Pollando. La subskribita en 1996 kontrakto fare de pola viĉcefministro Waldemar Pawlak validas ĝis la 31-a de decembro 2022. Ĝi antaŭvidas la liverojn en la kvanto de 10 miliardoj da kubometroj da gaso jaro. Konforme al la trudita de Gazprom klaŭzo Pollando devas aĉetadi almenaŭ 8,7 miliardojn da kubometroj de la kontraktita gaso jare. La kontraktokondiĉoj por Pollando estas ekstreme malfavoraj kaj ĝi jare tropagas por la rusa gaso ĉirkaŭ unu miliardon da zlotoj. La kontrakto pri gasliveroj inter pola kompano kaj Gazprom delonge ne konsideris la merkatkondiĉojn kaj metis la polan klienton en malpli avantaĝan pozicion kompare al aliaj eŭropaj ŝtatoj.

El la elsendo 26.11.2019. Legas Milada – 1’37”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eŭropaj produktoj protektataj en Ĉinio

La Eŭropa Unio subskribis kun Ĉinio interkonsenton pri protekto de geografiaj markoj. Laŭ informoj de „Rzeczpospolita” la interkonsento enviviĝos post unu jaro kaj antaŭvidas protekton de 100 geografiaj markoj el la Unio kontraŭ falsado kaj alproprigado kaj egale protekton de 100 geografiaj markoj el Ĉinio. En la listo troviĝas i.a. pola vodko, la hispana Cava, la franca Champagne, la fromaĝo Feta, Irish whiskey, Münchener Bier, Ouzo, Porto, Prosciutto di Parma i Queso Manchego, Českobudějovické pivo kaj Tokaj. Krom pola estos protektataj vodoj el Litovio, Svedio kaj Finnlando.  Inter la ĉinaj produktoj troviĝas i.a. la faseola pasto Pixian, blanka teo Anji, riso Panjin kaj zingibro Anqiu. Kiel skribas „Rzeczpospolita” la produkto kun geografia marko estas meze 2,23-oble pli kosta ol tiu, kiun ĝin ne havas. Meze, ĉar prezo de iuj protektataj geografiaj produktoj superas kelkoble la mezan prezon. Tio koncernas ekzemple konjakon. La gazeto sciigas, ke en la unia listo dominas produktoj el Italio kaj Francio, sekvas Hispanio, Portugalio, Greklando, Germanio, Britio. 12 landoj, inkluzive de Pollando havas en tiu listo nur po unu produkton. Ĉinio estas la dua lando laŭ la grandeco de la eksporto de la agrikulturaj-konsumaj produktoj el la Unio. Ĝia valoro en la periodo inter septembro 2018 kaj aŭgusto 2019 egalis al 12,8 miliardoj da eŭroj. Ĉinio estas ankaŭ la dua merkato, se temas pri la eksporto de la uniaj produktoj geografie markitaj i.a. vinoj, agrikulturaj nutraĵaj produktoj kaj fortaj alkoholaĵoj. La ĉina merkato – kiel atentigas „Rzeczpospolita”  – estas atrakcia por la eŭropaj produktantoj de nutraĵoj kaj drinkaĵoj pro la rapide kreskanta tie meza klaso interesiĝanta pri renomaj, originalaj, altkvalitaj eŭropaj produktoj.

El la elsendo 19.11.2019. Legas Milada – 2’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

4,8 milionoj da nelegalaj enmigrantoj en Eŭropo

El la ĵus publikigita esploro de la usona centro Pew Research Center  esploranta nelegalajn enmigrantojn en Eŭropo rezultas, ke estas da ili inter 3,9 kaj 4,8 milionoj. Nur inter 20 kaj 25 procentoj atendas respondon je azilpeto. De 2,9 ĝis 3,8 milionoj da enmigrantoj ne prezentis ĝin. Kompare kun 2016 kreskis la nombro de nelegalaj enmigrantoj.   Tridek procentoj devenas el la landoj de Azio kaj Pacifiko, 23 procentoj el la landoj ekster EFTA (Eŭropa Sfero de Libera Komerco), 21 procentoj el la afrikaj kaj proksimorientaj landoj kaj 8 procentoj el la landoj de la Centra kaj Suda Ameriko. La raporto precizigas, ke 56 procentoj de la nelegalaj enmigrantoj troviĝas en Eŭropo malpli ol kvin jarojn, 27 procentoj pli ol 10 jarojn. En plimulto temas pri viroj  – 54 procentoj (sed en Germanio temas pri 60 procentoj kaj en Britio nur pri 48 procentoj). 65-procente ili ne superis la 35-an vivojaron.  Plej multaj enmigrantoj kun nereguligita statuso troviĝas en Germanio, Britio, Italio kaj Francio.

El la elsendo 19.11.2019. Legas Milada – 1’45”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Sanktamartena kornokuko

La 11-an de novembro poloj solenis la nacian feston de la regajnita antaŭ 101 jaroj suvereneco. La 11-an de novembro pasis ankaŭ la patrona tago de la sankta Marteno el la franca Tours. Lian nomon portas unu el la ĉefaj stratoj de Poznano. Konforme al la longjara tradicio la elemento de la poznana festo estas la Sankt-Martenaj kornokukoj, laŭforme memorigantaj perdiĝintan hufon de la sanktula ĉevalo. La tradicio de ilia bakado kaj frandado lige kun la 11-a de novembro renaskiĝis  en la 19-a jarcento, kiam la paroĥestro de la Sankt-Martena paroĥo alvokis siajn fidelulojn fari ion por mizeruloj. Je la alvoko reagis poznana sukeraĵisto, relanĉante la bakadon de porokazaj kornokukoj. Riĉaj poznananoj aĉetadis ilin, povruloj ricevadis senpage. La tradiciao daŭras. Nunjare Caritas Poznań decidis disvendi okaze de la 11-a de novembro 25 mil Sankt-Martenajn kornokukojn. La enspezo  estas destinita por la aranĝo de la Sanktvespera Kristnaska Vespermanĝo sub unu tegmento por homoj mizeraj. Ĉiujare sur la tereno de la Internacia Poznana Foiro la 24-an de decembro oni preparas solenan vespermanĝon por 2 mil personoj.

El la elsendo 12.11.2019. Legas Barbara – 1’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Denove glacivino de la Jagelona Universitato

La vitokultivejo de la Jagelona Universitato en la loko Łazy apud la urbo Bochnia finas la duan produktociklon de glacivino. Jam la duan fojon, dank’ al konforma rikolto kaj vetero oni sukcesis rikolti frostiĝintajn vinberojn kaj produkti ĉi tiun maloftan en Pollando drinkaĵon. La universitata vitejo Apud la Biena Rojo kiel la unua en Pollando produktis la glacivinon en 2012. En 2018 post sesjara interrompo denove la aŭro, grandeco kaj kvalito de la rikolto ebligis kolekti vinberojn por glacivino, servota okaze de la plej proksima Kristnasko i.a. dum la universitataj solenaĵoj. Ĉi-foje la oferto estos pli riĉa ol en 2012. Glacivinon oni produktas el la frostiĝintaj sur vitoj vinberoj. La minumuma rikoltotemperaturo egalas al minus 7-8 celsiusaj gradoj. La fruktoj estas rikoltataj aŭtune kaj vintre, plej ofte nokte aŭ frumatene. Ĉiujare la universitata vitejo – kiu okupas 4 hektarojn sur kiuj kreskas 12 mil vitoj –  produktas de 12 ĝis 15 mil boteloj de ĉefe blanka kaj ruĝa vinoj.  Nunjare la rikolto estas je ĉirkaŭ 40 procentoj malpli granda ol pasintjare, kiam oni kolektis ĉirkaŭ 40 tunojn. Temis samtempe pri fruktoj riĉaj je sukero kun necesa acideco. La vitejo de la Jagelona Universitato servas al edukaj kaj eksperimentaj celoj, kiun utiligas ankaŭ studentoj de vinologio. Ĝis nun la Jagelona Universitato peredukis 200 vinologojn. Jen kaj jen ĝi organizas malfermajn tagojn. La lastaj okazis komence de septembro 2019.

El la elsendo 12.11.2019. Legas Gabi – 2’09”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola merkato de dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj

Komence de novembro en Varsovio okazos la 4-a eldono de la  Kongreso „Dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj”, la plej grava konferenco por liverantoj de ĉi-specaj produktoj kaj servoj, dediĉita al eventoj kaj tendencoj en la sfero de dolĉaĵoj, plezurmordaĵetoj kaj sekaj fruktoj. En Pollando dolĉaĵojn kaj plezurmordaĵetojn konsumas 79 procentoj de poloj, kaj 57 procentoj faras tion por bonigi sian animagordon. La valoro de la dolĉaĵprodukta merkato estas taksata je 17, 3 miliardoj da zlotoj kaj konsistigas pli ol 13 procentojn de la pola nutraĵpodukta merkato. Ekde aŭgusto 2018 kaj julio 2019 la vendovaloro de  tiuj produktoj kreskis je 5,4 procentoj. Laŭ la esploroj de la Pola Ekonomia Instituto la pola merkato de dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj estas tre varia kaj ĝiaj unuopaj segmentoj disvoliĝas malsamritme. La esploroj pri konduto de konsumantoj konfirmas, ke homoj ne volas rezigni pri plezuro, kiun kaŭzas la konsumado de dolĉaĵoj. Samtempe kompromiso inter la konsumplezuro kaj kulposento dum la reganta modo je sano kaj bela korpo estas kontrolo de la kvanto kaj ĉiam malpli grandaj pakumoj. Oni atendas, ke novumaj produktoj kun salubraj kaj ekologiaj konsisteroj kaj samtempe komforto kaj progresoj en pakumteknologio certigos plian evoluon de la branĉo. Oni prognozas, ke la monda merkato de dolĉaĵoj kaj plezurmordaĵetoj kreskos jare je 5, 34 procetoj kaj en 2014 ĝi atingos la valoron de 762 miliardoj da  dolaroj. Laŭ informoj de la Pola Ekonomia Instituto aktuale la plej granda merkato de dolĉaĵoj kaj mordaĵetoj estas Eŭropo, sekvas la Norda Ameriko. Samtempe altiĝas la konsumnivelo de tiuj produktoj en la evoluintaj landoj, sed la merkato pli rapide kreskas en la disvolviĝantaj landoj.

El la elsendo 12.11.2019. Legas Maciek – 2’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Lernantoj omaĝas la 101-an datrevenon de la regajnita suvereneco

Antaŭtage de la 101-a datreveno de regajnita suvereneco de Pollando la 11-an de novembro 2019 en pli ol 19 mil lernejoj, antaŭlernejoj kaj klerigaj centroj okazis la evento „Pretaj kanti la himnon”. Dum ĝi lernantoj kaj iliaj instruistoj vendrede je la simbola horo 11.11 (kiu simbolas la daton de la regajnita suvereneco, tio estas la 11-a de novembro) plenumis kompletan, kvarstrofan version de la nacia himno. La unuan fojon la iniciato okazis en la 2018 jaro kiam partoprenis ĝin pli ol 5 milionoj da personoj. Simile kiel pasintjare al la kampanjo aliĝis lernejoj el eksterlando. Venis pli ol 100 aliĝoj el Usono, Kanado, Argentino, Armenio, Afriko, Kazaĥio, Ukrainio, Turkio, el Germanio, Francio, Britio, Aŭstrio, Litovio kaj Belgio. La pola edukmonisterio esperas, ke ĉi tiu iniciato por konstante eniros la polajn edukcentrojn. Samtempe ĝi instigas pridokumenti tiujn eventojn en la lernejaj retejoj kaj en la retaj platformoj.

El la elsendo 08.11.2019. Legas Milada – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ĉiam pli da poloj por senvianda dieto

Kiel informis Bloomberg la globskala konsumado de viando ekde la 60-aj jaroj de la pasinta jarcento kreskis pli ol duoble kaj la viandoproduktado ĝis 2050 povos ankoraŭ duobliĝi. Samtempe ne nur en la mondo, sed i.a. en Pollando sentiĝas forta tendenco rezigni pri la viandkonsumado aŭ ĝin limgi. Tio ligiĝas same kun la ideologiaj motivoj (la suferado de bestoj) kiel ankaŭ klimataj (la forcejgasa efekto). Kiel skribis antaŭnelonge „Rzeczpospolita” en Pollando estas jam unu miliono da vegetaranoj aŭ  veganoj. Duoble pli da personoj preparas sin entrepreni ĉi tiun paŝon. 43 procentoj de poloj tamen ne rezignas pri la konsumado de viando, sed signife limigas ĝian konsumadon. Ĉio ĉi kaŭzas la kreskantan bezonateco je plantaj produktoj. Malgraŭ tio, ke plantaj produktoj estas identigataj kun personoj aplikantaj vegetaran aŭ veganan dieton tamen en 90 procentoj aĉetas ilin personoj observantaj neniun dieton.

El la elsendo 05.11.2019. Legas Maciek – 1’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Speciala Ekonomia Sfero de Łódź avanas en Eŭropo

En la plej nova rangolisto de ekonomiaj sferoj de fDi la lodza Speciala Ekonomia Sfero ektroviĝis sur la dua loko inter la plej bonaj en Eŭropo. Ĝi akiris ankaŭ la titolon de la plej bona sfero por firmaoj el la sektoro de malgrandaj kaj mezgrandaj enteprenoj. La rangolisto fDi Free Zones of the Year 2019, kiel la unusola en la mondo registras kaj komparas la agadojn de specialaj ekonomiaj sferoj, registaraj agentejoj kaj aliaj institucioj de merkatista medio kreataj de sendepenaj merkatistaj ekspertoj. La lodza sfero inter preskaŭ 100 kandiatiĝintaj estis aprecita pro investorezultoj kaj kreo de vasta oferto de kromproduktoj por investantoj. En 2018 ĝi logis 30 investantojn, kiuj deklaris engaĝiĝon kun la valoro de 1,5 miliardoj da zlotoj kaj ĉirkaŭ 800 novajn laborlokojn. En 2019 ĝis oktobro ĝi jam ripetis tiun rezulton loginte 23 investaĵojn kun la valoro de preskaŭ 1,5 miliardoj da zlotoj.

El la elsendo 05.11.2019. Legas Maciek – 1’13”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Polo gvidos en 2020 la grupon A6

La estro de la Pola Agentejo de la Aera Navigado, Janusz Janiszewski ekde januaro 2020 gvidos dum unu jaro aliancon de la plej grandaj eŭropaj institucioj de la aernavigado, Grupon A6. En ĝian konsiston eniras Aena (Hispanio), DFS (Germanio), DSNA (Francio), ENAV (Italio), NATS (Britio) kaj la grupo membriganta Aŭstrion, Norvegion, Estonion, Finnlandon, Irlandon, Svedion kaj Danion – Naracon. Grupo A6 kreiĝis por kunordigi la esplorevoluigajn kaj investajn laborojn de la ĉefaj liverantoj de la servoj de la aernavigado en la programo SESAR – Single European Sky ATM Research. Krome en siaj laboroj ĝi koncentriĝas pri la ŝlosilaj strategiaj sferoj estantaj objekto de komuna interesiĝo, ligitaj kun la reguloj rilatantaj al transporto kaj aviado. Pola Agentejo de la Aera Navigado aliĝis al A6 meze de 2014. Ĝi estas la unusola en la lando institucio instrukcianta kaj dunganta kontrolistojn de la aviada trafiko. Ĝi servas tutdiurne, 7 tagojn semajne priservante ĉiutage ĉirkaŭ 2,5 mil kaj jare ĉirkaŭ unu milionon da flugoj. Ĝi respondecas krome pri la pola aerspaco kaj aviada infrastrukturo, kiun ĝi konstruas kaj evoluigas.

El la elsendo 29.10.2019. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

El la pola gazetaro _29.10.2019

En 2018 Pollando denove avanis kiel ŝtato atribuanta en plejmulto la rajton de legala estado al eksterlandanoj venantaj el ekster la Unio. Kiel skribis la lunda „Puls Biznesu” temis pri 635,24 mil personoj, kio konsisitigas 20 procentojn de ĉiuj permesoj eldonitaj en la Unio. En tiu listo sekvis Germanio (544 mil), Britio (451 mil), Francio (265 mil), Hispanio (260 mil), Italio (239 mil) kaj Svedio (125 mil). Kiel informis la gazeto reference al la donitaĵoj de Eurostat la uniaj ŝtatoj donis pasintjare 3,2 milionojn da unuaj estadpermesoj al la civitanoj venantaj el ekster la Unio. Tio estas la plej alta kvanto da legalaj enmigrantoj de 10 jaroj. Kiel atentigas „Puls Biznesu” Pollando gvidas ankaŭ, se temas pri estadpermesoj eldonataj lige kun la deziro entrepreni laboron. Ricevis ilin 328 mil personoj.  Daŭre avanas ukrainanoj, kiuj el la suma kvanto de 527 mil venintaj al la uniaj landoj 78-procente restis en Pollando. Sekvis civitanoj de Ĉinio, Hinda Unio, Sirio, Belorusio, Maroko, Usono, Brazilo, Turkio kaj Rusio. Civitanoj de ĉi tiuj 10 landoj ricevis entute 54 procentojn de ĉiuj unuaj estadpermesoj en la Unio. La motivoj de la estadpermesoj dependas de civitaneco. Ukrainanoj en 2018 estis akirantaj ilin pro laboreziro, ĉinoj pro la deziro edukiĝi, marokanoj pro familiaj kialoj.

El la elsendo 29.10.2019. Legas Milada – 2’25”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pollando en la Konsilio de Homaj Rajtoj

Pollando fariĝis membro de la Konsilio de la Homaj Rajtoj ĉe Unuiĝintaj Nacioj. Kiel helpa organo de UNo ĝi respondecas pro la agadoj favore al la respektado de la homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj en la mondo. En ĝian konsisiton eniras 47 ŝtatoj. Ĝi rajtas gvidi informmisiojn kaj establi esplorkomisionojn. Tri fojojn jare ĝi analizas staton de la observado de la homaj rajtoj en la ŝtatoj-membroj de la Unuiĝintaj Nacioj. Sian trijaran funkcion en la Konsilio, apud aliaj landoj, elektitaj en ĝian konsiston pasintsemajne Pollando komencos la 1-an de januaro 2020.

El la elsendo 22.10.2019. Legas Milada – 0’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

350 lernantoj en Podlaĥia Infana Universitato

Preskaŭ 350 lernantoj el Bjalistoko kaj kelkaj aliaj podlaĥiaj urboj povos en la nuna akademia jaro frekventi la okupojn de la Podlaĥia Infana Univeristato, la edukprojekto de la Bjalistoka Politekniko. La projekto funkcianta de dek unu jaroj estas adresita al la lernantoj ekde la 4-a ĝis la 6-a klasoj de la bazaj lernejoj. En la nuna studenta jaro infanoj dum 15 sesioj povas konatiĝi kun elektitaj problemoj de la scienco kaj arto kaj certiĝi, ke tiuj temoj estas interesaj. Finance la projekton subtenas la komunumaj organizaĵoj de Bjalistoko, Bielsk Podlaski, Hanjówka, Siemiatycze, Sokółka, Augustów. Iliaj komunumaj aktivuloj atentigas, ke la projekto preparas estontajn studentojn vekante ĉe ili interesiĝojn por la scienco kaj ekzaktaj lernoobjektoj. Laŭ la prezidanto de Bjalistoko, Tadeusz Truskolaski la projekto logos ankaŭ estonte infanojn studi en bonaj bjalistokaj altlernejoj. La ĝisnunajn eldonojn de la Podlaĥia Infana Universitato partoprenis preskau 1,3 mil lernantoj.

El la elsendo 22.10.2019. Legas Milada – 1’33”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tria avanco de polaj pilkistoj

Polaj piedpilkistoj el la reprezenta teamo de Pollando elbatalinte lastdimanĉe avancon al Euro 2020 surmetis T-ĉemizojn kun la surdorsa E-lingva surskribo  „TRIA AVANCO”. Jam kaze de la antaŭaj avancoj de la pola piedpilkista reprezentantaro sur T-ĉemizoj de futbalistoj aperis stimulaj sloganoj. En 2016 sian avancon al Euro en Francio ili festis en T-ĉemizoj kun la slogano “Vive la Pologne”. Avancinte aŭtune 2017 por Futbalista Mondpokalo en Rusio sur iliaj T-ĉemizoj videbliĝis la slogano „Polska dawaj” (Pollando aktivu). Ĉi-foje ili aplikis Esperanton, ĉar prezentiĝis la problemo kun elekto de taŭga lingvo. Nome Euro 2020 disvolviĝos en eĉ 12 landoj. La uzo de Esperanto sur la polaj piedpilkistaj T-ĉemizoj elvokis simpatian kaj pozitivan reagon de raportisto de la pola televido.

El la elsendo 15.10.2019. Legas Krystyna – 1’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La parlamentaj balotoj en Pollando 2019

Lastdimanĉe en Pollando okazis balotoj al la Sejmo kaj Senato, t.e. al du ĉambroj de la pola parlamento. Laŭ la oficialaj balotrezultoj de la Ŝtata Balotkomisiono en la parlamento de la nuna oficperiodo troviĝos kvin grupiĝoj. La reganta Juro kaj Justeco akiris memstaran plimulton. Voĉdonis por ĝi 8 milionoj 51 mil 935 personoj, t.e. 43,59 procentoj de la balotintoj. Ĝi havos 235 mandatojn. La Civitana Platformo akiris 27,40 procentojn de la voĉoj kaj disponos pri 134 mandatoj. Por Alianco de Demokrata Maldekstrularo – kiu revenas al la parlamento – voĉdonis 12,56 procentoj de la balotintoj kaj ĝi disponos pri 49 mandatoj. La balotkomisiono de la Kamparana Partio ricevis 8, 55 procentojn de la voĉoj. Ĝi disponos pri 30 mandatoj. La kvinan lokon okupis Konfederacio akirinte subtenon de 6,81 procentoj de la balotintoj. Ĝi disponos pri 11 mandatoj. Unu mandaton havos Germana Malplimulto. La balotfrekventeco egalis al 61,74 procentoj, kio estas la plej alta rezulto ekde parte liberaj parlamentaj balotoj en la 1989-a jaro. La balotojn partoprenis 18 678 457 poloj.

El la elsendo 15.10.2019. Legas Milada – 2’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

EU kaj usona prezidento alvokas Turkion

La ministroj por la eksterlandaj aferoj de la uniaj landoj alvokis Turkion ĉesigi armitajn agadojn en la nordorienta Sirio kaj retiriĝi el la regiono. Ili tamen ne interkonsentis komunan embargon je vendo de armiloj al Ankaro. Unuopaj uniaj ĉefurboj inividue decidos pri ĉi tiu afero. Lastlunde la usona prezidento Donald Trump en telefona interparolo kun la turka prezidento Recep Erdogan  alvokis fini la invadon en Sirio kaj proklami tujan armisticon. Rilate tri  turkajn ministrojn estis aplikitaj sankcioj.

El la elsendo 15.10.2019. Legas Barbara – 0’43”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Post la forpaso de Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof

Kun profunda aflikto ni kaj la tuta E-komunumo akceptis la informon, ke la 9-an de oktobro 2019 forpasis en Parizo havante 95 jarojn la postmorta nepo de la lingvokreinto Ludoviko Lazaro Zamenhof, Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof. Ludwik Zamenhof naskiĝis en la familio de la plej aĝa filo de la lingvokreinto Adam Zamenhof. Li kaj lia edzino Wanda Zamenhof, familie Frenkiel estis aktivaj esperantistoj, sed ilia filo ne estis denaskulo. Ludwik – naskiĝinta 8 jarojn post la morto de sia avo lernis la Interacian Lingvon 9-jaraĝa pro la deziro partopreni la Universalan Kongreson de Esperanto en Stokholmo (1934). Liaj instruistinoj fariĝis la onklinoj Zofia kaj Lidia Zamenhof.  Poste Ludwik Zamenhof partoprenis la Universalajn Kongresojn en Romo (1935), Vieno (1936), Varsovio (1937). Kiam en 1939 germanoj invadis Pollandon li estis nur 14-jaraĝa. Kiel junulo li spertis en Varsovio la kruelon de la eksplodinta en septembro 1939 2-a modmilito. Multajn ĉi-rilatajn informojn troviĝas en la libro de Zofia Banet-Fornalowa „Familio Zamenhof” en la ĉapitro dediĉita al lia patrino Wanda Zamenhof. Ili eĥas ankaŭ en la rememoro de Ludoviko Kristoforo pri  la translokiĝo el la getto al la paroĥo de Ĉiuj Sanktuloj en Varsovio en lia intervjuo por Roman Dobrzyński en la libroforme eldonita rivera interparolo “Zamehof-strato”:  “Al la paroĥdomo de la katolika preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj ĉe Grzybowski-placo invitis nin loĝi la paroĥestro Marceli Godlewski. La paroĥo de Ĉiuj Sanktuloj ne estis likvidita, kvankam ŝanĝiĝis ĝiaj paroĥanoj. Ni translokiĝis al iliaj ĉambroj laŭ la invito de la paroĥestro”.  Je la demando pri tio ”kiel vi fartis en la paroĥa domo Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof respondis: ”Mi nomis ĝin Oazo de Ĉiuj Sanktuloj. En la getto oni loĝis en teruraj kondiĉoj, la homoj vivis nekredeble interpremitaj. Al Varsovio estis transportataj homamasoj de ekstere, ankaŭ el eksterlando, ĉefe el Germanio. Foje en unu loĝejo vivis kelkdek homoj. Ili povis nur poparte enesti. Dum unuj varmiĝis interne, la aliaj promenis ekstere. Nenio mirinda, ke la paroĥdomo, fakte ĝia ĝardeno, similis al oazo. Ĝenerale en tiu malriĉa kvartalo mankis verdaĵoj. Malmulajn  arbojn oni forhakis rapide por hejtado. El la infero, ŝtopita de la svarma homamaso kaj miasmo – oni eniris en la korton plenan de floroj; ĝi similis al la galerioj de la italaj klostroj, kiujn mi memoris de la vojaĝo en la jaro 1935. En la “oazo” kunvenis ofte miaj geamikoj kaj familianoj, loĝantaj en diversaj partoj de la getto”.  La pastron Marceli Godlewski Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof rememoris, ke “en la getto li faris ĉion eblan, en la tiamaj cirkonstancoj, por helpi al la homoj. Li zorgis ne nur pri “siaj” loĝantoj, sed laŭeble ankaŭ pri aliaj gettanoj. Multaj homoj vizitadis la paroĥdomon por manĝi teleron da varma supo tiel longe kiel eblis tion fari”. La  milito finiĝis kaj inter la mirakle saviĝintaj personoj troviĝis ankaŭ Wanda kaj Ludoviko Kristoforo Zamenhof. Pri tiu epizodo Wanda Zamenhof skribis  – citaĵo el la libro de Zofia Banet-Fornal – „Mi kun mia filo mirakle saviĝis dank’ al helpo de kuracistoj, kiuj havis rajton eniri getton. Entute, la poloj, loĝintaj post la muroj de getto multe helpis al ni dum kaj post forlaso de tiu malliberejo”.  En tiu periodo ili ambaŭ alprenis la nomon Zaleski. La fino de la 2-a mondmilito signifis alian politikan realon en ĉi tiu parto de Eŭropo. Ne plu eblis partopreni la postmilitajn Universalajn Kongresojn, kvankam tiun ĉi en Berno 1947 Wanda Zamenhof partoprenis mem dum Ludoviko sendis telegramon same kiel li faris por iuj postaj UK-oj.  Aparte signifa evidentiĝis la kongreso de la 100-jariĝo en Varsovio en 1987, kiam la direktoro de UEA, Simo Milojević, sukcesis retrovi en diversaj mondopartoj sep membrojn de la Zamenhofa familio, kiuj alvenis kiel honoraj gastoj, inter ili Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof kun sia dua edzino Juliette. Reaperinte post la dudekjara paŭzo, Ludoviko Kristoforo jam firme restis inter la esperantistaro. Per siaj intervjuoj por diversaj amaskomunikiloj li  engaĝiĝis por popularigado de la IL kaj ĝia ideo.  Li ankaŭ renkontiĝadis kun esperantistoj, ne sole okaze de la Universalaj Kongresoj.   La ofta vizitcelo de Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof fariĝis Bjalistoko, kiun li vizitis la unuan fojon dum la Varsovia UK 1987. De tiu partopreno mi havas apartajn  rememorojn, kiam kun li, Andrzej Pettyn kaj aliaj akompanaj personoj ni estis  vizitantaj tiuperiode Bjalistokon. En la jaro 2000 Ludoviko Kristoforo Zaleski Zamenhof akceptis simbolan diplomon lige kun la fakto, ke lia avo Ludoviko Zamenhof gajnis la unuan lokon en la plebiscito por „Bjalistokano de la 20-a jarcento”. En la jaro 2007 li estis nomumita la honora civitano de Bjalistoko inter 14 aliaj distingitoj. Li kelkfoje vizitis Bjalistokon kiel membro de la Fondumo Zamenhof respondeca pri la konstruo de Zamenhof-Centro. Por ĉiuj kongresanoj de la bjalistoka Universala Kongreso restas en kora memoro lia partopreno en ĉi tiu kongreso okazinta en la 100-a naskiĝdatreveno de lia avo, Ludoviko Lazaro Zamenhof. La profesian karieron de Ludwik Zaleski-Zamenhof fundamentis  studoj en la Varsovia Politekniko 1946-49 kie li diplomitiĝis kiel inĝeniero pri konstruado. Li doktoriĝis poste pri teknologio de streĉbetono. En 1959 havante 34 jarojn li translokiĝis al Parizo kaj daŭrigis sian profesian karieron en Francio kaj aliaj landoj. Li publikigis multajn artikolojn kaj librojn pri sia fako. Post la emeritiĝo en 1993 li okupiĝis pri faka konsultado, partoprenis sciencajn konferencojn kaj kongresojn. Li vizitadis ankaŭ Universalajn Kongresojn kaj ĉiam tre kortuŝaj momentoj estis liaj mesaĝoj persone direktataj dum la solenaj Inaŭguroj, aŭ laŭtlegataj kaze de lia foresto. Apartan emfazon havis lia saluto direktita dum la Solena Inaŭguro de la 100-a UK en Lilo., kiun ni prezentis en nia kongresa raporto el la 26-a de julio 2015. En ĝi li prezentis kiel siajn sekvantojn en la longa tradicio de familiaj kongressalutantoj siajn filinojn, kiujn li havis kun sia unua edzino Krystyna Tyszka – Hanna Zaruski Zamenhof kaj Margareta Zaleski Zamenhof. Kaj ĝuste la ĉeeston de Margareta Zaleski Zamenhof inter la kongresanoj kore rememoras la partoprenintoj de la Universalaj Kongresoj en Lisbono kaj Lahtio.  Hodiaŭ je iliaj manoj – je la manoj de Margareta Zaleski-Zamenhof kaj je la manoj de Hanna Zaruski Zamenhof mi persone kaj nia tuta Redakcio transdonas korajn kondolencojn.

El la elsendo 11.10.2019. Legas Barbara kaj Milada – 13’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pollando kun unu el la plej altaj ekonomikreskoj

Dum la podia diskuto en la sudorienta Pollando „Serĉante nuntempajn gvidantojn en la epoko de ekonomiaj defioj kaj teknologia revolucio”  la pola ministro por financoj, investaĵoj kaj evoluo, Jerzy Kwieciński atentigis, ke Pollando notas aktuale unu el la plej altaj ekonomiaj kreskoj ne nur en Eŭropo, sed en la mondo. La profitoj el tio – pro la realigado de la modelo de inkluziva kresko – koncernas la tutan socion. Tio signifas, ke en la ekonomia kresko partoprenas kaj pro ĝi avantaĝojn ĝuas  ĉiuj civitanoj. Li atentigis, ke unu el la elementoj subtenantaj la ekonomian kreskon de Pollando estas la nacia valuto, kiu certigas sekurecon en la makroekonomia mastrumado kaj samteme donas al ni multe pli grandan elastecon reagi je deeksteraj ŝokoj. Dank’ al tio aktuale ni evoluas pli rapide. Kiel atentigis la ministro, „ni ne diras „ne” al eŭro, sed aktuale por ni  estus tro frue” akcepti komunan valuton.

El la elsendo 08.10.2019. Legas Milada – 1’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Komuna vizio pri la unia agrikulturo

Lunde en Varsovio estis subskribita komuna deklaracio de la landoj de la Vajmara Triangulo pri la vizio  de la unia agrikulturo. Temas pri la starpunkto de la estroj de koncernaj ministerioj de Pollando, Germanio kaj Francio pri reformo de la Komuna Agrikultura Politiko, scienc-esplora kunlaboro por enivigadi novajn teknologiojn, rilate minacojn kaj defiojn ligiĝantajn kun seninterkonsenta Briteliro. En la deklaracio temas  ankaŭ pri la ŝlosila rolo de malgrandaj kaj familiaj agrikulturistaj bienoj, kiel ŝlosila elemento de la eŭropa agrikulturo. Laŭ la pola ministro pri la agrikulturo, Jan Krzysztof Ardanowski la rolo de agrikulturistoj estas certigi la nutraĵsekurecon al la Malnova Kontinento, sed la plej grava elemento estas eŭropaj agrikulturistoj mem, al kiuj necesas certigi konforman enspeznivelon, pri kio necesas zorgi  komune.

El la elsendo 08.10.2019. Legas Maciek – 1’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola Naturscienca Universitato kunlaboras kun Ĉinio

Fine de septembro en Poznano (la okcidenta Pollando) gastis 100-persona delegacio el Ĉinio lige kun la decido de la loka Naturscienca Universitato vastigi kunlaboron kun ĉinaj altlernejoj kadre de la projekto pri nova Silka Vojo. En la delegacio troviĝis sciencistoj, prezidantoj kaj rektoroj de la plej grandaj agronomiaj altlernejoj de Ĉinio kaj el la landoj membriĝantaj en la internacia organizo SAERIA. Ĝi estas eksterregistara, nekomerca kaj internacia kunlabora platformo por libervole aliĝantaj agronomiaj altlernejoj, institucioj kaj entreprenoj el la ladoj kaj regionoj laŭe de la Silka Vojo, aktivantaj favre al agronomia edukado kaj teknologiaj esploroj de koncerna regiono. Kadre de SAERIA-forumo en Poznano okazis internacia konferenco pri perado de agronomiaj teknologioj rilatantaj al problemoj ekde la universitataj studoj ĝis envivigado de novumoj. La Naturscienca Universitato de Poznano kunlaboras kun ĉinaj universitatoj jam preskaŭ 30 jarojn. Ĉio komenciĝis per didakta kunlabro kun kelkaj el ili. En la sekvaj jaroj kunlaboro vastiĝis je sciencaj esploroj. La nuna tria etapo rilatas al la kunlaboro de polaj firmoj ligitaj kun agrikulturo kaj hortikulturo. Ĉinoj interesiĝas pri bonegaj polaj spertoj koncerne kultivadon de pomoj, nigraj riboj, aronioj.  Krome  pri hibridaj legomoj kaj vegetala reproduktado el semoj. La kunlaboro kun eksterlandaj altlernejoj apartenas al la prioritatoj de la poznana Naturscienca Universitato.

El la elsendo 01.10.2019. Legas Gabi – 2’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

 

3 komentoj al Novaĵoj

Respondi

Retpoŝtadreso ne estos publikigita. Devigaj kampoj estas markitaj *

Tiu ĉi retejo uzas Akismet por malpliigi trudaĵojn. Ekscii kiel viaj komentaj datumoj estas traktataj.