Kulturkroniko

Ĝis la 10-a de januaro 2027 en la naskiĝdomo de Frederiko Chopin en Żelazowa Wola apud Varsovio daŭras la porokaza ekspozicio „George Sand (1804–1876). En la kalejdoskopo de la vivo kaj arto”. Ĝi estis organizita lige kun la 150-a mortodatreveno de la verkistino kaj prezentas malmulte konatajn veftojn el ŝia vivo. George Sand ne sole estis adorantino de la muzika talento de Frederiko Chopin, ŝi subtenadis artistojn, respekte rilatis al la naturo, kiun ŝi protektis, interesiĝis pri la arto. Pluaj interesiĝoj de Sand speguliĝas en ŝia originala literatura kaj epistolografia kreado, en ŝiaj akvarelaĵoj, en herbokajeroj kaj eĉ objektoj de la ĉiutaga vivo. La ekspozicio konsistas el ses temaj partoj dediĉitaj al la rolo de naturo en la vivo kaj kreado de George Sand, al artistoj vizitantaj ŝian bienon en Nohant, al ĉiutaga vivo hejme kaj dum veturadoj, literaturo, plastikaj artoj kaj percepto de ŝia kreado kaj bildo en la kulturo.
La unuan fojon en Pollando dum unu ekspozicio estas prezentataj pli ol 100 objektoj el la plej gravaj eŭropaj kolektoj ligitaj kun George Sand kaj Frederiko Chopin.
La ekspozicio estas elemento de la solenaĵoj ligitaj kun la 100-jariĝo de la Internacia Piankonkurso, kies patrono estas Frederiko Chopin, okazonta en 2027.

El la elsendo 05.10.2026. Legas Barbara – 02′ 03″

En la epoko de la kreskanta populareco de e-libroj kaj ĝenerala malkresko de interesiĝo pri paperaj libroj eldonejoj klopodas per bele dezajnitaj librokovriloj logi virtualajn legontojn. Tio fariĝis prioritato en la libroeldonado. La eldonejoj dungas tiucele elstarajn, nekonvenciajn artistojn por aŭtori la librokovrilojn. De ilia talento dependas, ĉu virtuala kliento/legonto donos al konkreta libro sian atenton.
Ne alie rezonis Pola Eldoninstituto PIW, kiu konfidis la taskon de la grafika prilaboro de sia librokolekto „Portretoj de la Polaj Regantoj” al la grafikisto Piotr Chuchla. Li decidis, ke la kovrilojn de la daŭre kreskanta serio, kiu ene de 7-8 jaroj grandiĝos ĝis 42 volumoj, ligu funkcieco kun klara grafika aspekto.
Tio evidentiĝis sukceso, ĉar la serio „Portretoj de la Polaj Regantoj” de la Pola Eldoninstituto akiris premion en la konkurso Red Dot Design Award. Temas pri la organizata ekde 1955 prestiĝa konkurso, unu el la plej famaj internaciaj eventoj el diversaj branĉoj. La serio „Portretoj de la Polaj Regantoj” venkis en la kategorio „Brands & Communication Design” – Markoj kaj Komunika Dezajno.
Piotr Chuchla, diplomito de arkitekturo kaj belartoj fieras pri multaj publikaĵoj kaj ekzpozicipartoprenoj same en Pollando kiel ankaŭ eksterlande. Siajn verkojn li prezentis i.a. dum la bienalo de artafiŝo en Bolivio (2013) kaj kadre de Salone Internationale del Mobile en Milano 2014.

El la elsendo 05.10.2026. Legas Maciek – 01′ 50″

En la varsovia Muzeo de Łazienki-parko ĝis la mezo de novembro eblas rigardi preskaŭ 100 verkojn de Nabis-artistoj, kiuj influis la evoluon de la moderna arto. La bildoj i.a. de Maurice Denis, Paul Ranson kaj Paul Sérusier devenas el la polaj kaj eksterlandaj kolektoj, inkluzive de la franca Musée d’Orsay.
Nabis-artistoj formis artan grupon, kiu funkciis en Francio en la jaroj 1888-1899. Ili rifuzis la principojn de la akademia pentroarto kaj iliajn bildojn karakterizis profundaj koloroj, klara konturo kaj dekoracia karaktero. Kvankam la grupo ne funkciis longe ĝi inspiris multajn postajn artistojn, i.a. kubistojn. Ĝi estis moderna, sed samtempe mistera pri kio atestas ilia nomo, Nabi kiu en la araba kaj hebrea lingvoj signifas profeton.
La varsovia ekspozicio en la Muzeo de Łazienki–parko proksimigas la fundamentan rolon de Nabi-artistoj, kiun ili ludis en la elformiĝo de la moderna arto. Malgraŭ sia esenca influo je la kreado lime de la 19-a kaj 20-a jarcentoj daŭre ili ne estas sufiĉe konataj al la vasta publiko. La ekspozicio enhavas verkojn el la kolektoj de 11 eksterlandaj institucioj en Francio, Svislando, Nederlando kaj Hungario. Plimulto neniam antaŭe estis prezentita en Pollando.
La patronecon super la ekspozicio transprenis la Franca Ambasado en Pollando, la Franca Instituto en Pollando kaj Pola Nacia Fondaĵo.
El la elsendo 05.10.2026. Legas Maciek – 01′ 43″

La 94-jaraĝa kolektanto el Częstochowa transdonis al la varsovia Wilanów-palaco 48 historiajn horloĝojn. Ili devenas el la plej renomaj eŭropaj manufakturoj de la 18-a kaj 19-a jarcentoj i.a. el Francio, Nederlando kaj Aŭstrio.
La emerita kirurgo, eksa direktoro de la kirurgia hospitalo en Częstochowa estas fama kolektanto, kiun krom horloĝoj i.a. interesas skulptaĵoj, malnovaj mebloj, medaloj kaj apogbastonoj, pri kiuj li verkis libron. Entute li eldonis ĉirkaŭ 25 librojn, ĉefe dediĉitajn al la historio de medicino kaj al la kolektado. La transdonitaj 48 horloĝoj estos prezentitaj al la publiko en la palacaj pavilonoj.
Kelkajn semajnojn pli frue Mieczysław Wyględowski donacis horloĝon por la muzeo de Kossak-familio kreiĝanta en Krakovo. Temas pri la krakova branĉo de grava arta familio, kies kvar generacioj lasis gravan spuron en la pola kulturo kaj scienco. La horloĝo en la formo de pokalo kun orumitaj dekoraĵoj apartenis al Wojciech Kossak, la pola pentristo reprezentanta pentroarton kun historia kaj batalrilata temaro.

El la elsendo 25.09.2026. Legas Gabi – 01′ 39″

Fine de julio en la loko Choroszcz apud Bjalistoko estis transdonita por la publika uzo altklasa historia pavilono el la somera rezidejo de Branicki-familio. La negranda palaco en Choroszcz situanta sur artefarita insulo, ĉirkaŭita per akvokanaloj konstruitaj laŭ la versajla modo, estis la rezidejo de la reĝa hetmano Jan Klemens Branicki (1689-1771), kiu kompletigis la ĉefan rezidejon de la magnato en la proksima Bjalistoko.
La 18-jarcenta somera rezidejo de Branicki-familio estis konstruata ekde 1745 preskaŭ ĝis la morto de la hetmano. Post la incendio en 1915 la palaceto estis rekonstruita nur en la jaroj 1961-73. Nun ĝi rolas kiel Muzeo de Palacaj Internoj kun la konstanta ekspozicio de la palacaj internoj el la 18-a kaj 19-a jarcentoj. Samtempe la palaco kolektas eksponaĵojn kaj dokumentojn ligitajn kun la historio de la palaco kaj ĝiaj posedantoj, ankaŭ meblojn kaj artmetiaĵojn el la sama periodo.

El la elsendo 25.09.2026. Legas Maciek – 01′ 18″

Por oktobro 2026, lige kun la pasonta la 3–an de ĉi tiu monato 800-a mortodatreveno de s-ta Francisko el Asizo, la Varsovia Arkidioceza Muzeo preparis la ekspozicion „Poverello. S-ta Francisko el Asizo”, kiu estas pli ol la religia rakonto pri lia figuro. La vizitantoj konatiĝos kun s-ta Francisko pere de pentroarto, skulptarto kaj grafiko dank’ al verkoj de la plej renomaj, diversepokaj polaj artistoj.
Ili ĉiuj reprezentas tutece malsaman impresiĝemon kaj artteknikojn. Tiu komparo de la 19-jarcenta realismo kun la postmilita ekspresiĝemo kaj nuntempa ilustra tekniko reliefigas kiom inspira estis la figuro de s-ta Francisko por polaj artistoj.
La eksponaĵoj devenas el pli ol 20 muzeaj kaj klostraj artkolektoj el la tuta lando kaj el multaj kolektoj privataj.

El la elsendo 25.09.2026. Legas Milada – 01′ 28″

La Nacia Muzeo en Lublino solenanta nunjare sian 120-jariĝon estas unu el la plej grandaj muzeoj en la orienta Pollando. Kreita laŭ la iniciato de elstara etnografo kaj lingvisto, Hieronim Łopociński prezentas historiajn objektojn el diversaj branĉoj kiel ekzemple. arto, arkeologio, numismatiko, militakcesoraĵoj, etnografio kaj literaturo. Ĝi havas kvin filiojn en Lublino mem kaj du eksterajn en Kraśnik kaj Nałęczów.
Aktuale en la Muzeo ĝis la 27-a de septembro eblas rigardi preskaŭ 600 japanajn eksponaĵojn en la ekspozicio „La epoko de Samurajoj”. Inspiris ĝin du japanaj samurajaj glavoj el Edo- epoko, kiuj estis registritaj inter la muzeaj kolektoj. La epokon de samurajoj ilustras la menciitaj glavoj, elementoj de samuraja ekipaĵaro, artmetiaĵoj kaj kolekto de japanaj lignogravuraĵoj. Inter la eksponaĵoj troviĝas unuafoje prezentataj objektoj el la kolekto de Peter Janssen el la Samuraja Muzeo en Berlino kaj el aliaj muzeaj centroj en Pollando.
Pasintjare la Nacian Muzeon en Lublino vizitis pli ol 500 mil personoj kaj unu el la plej popularaj estis ekspozicio dediĉita al la kreado de virinoj, entute 133 artistinoj. En 2022 Lublino prezentis la unuan en Pollando ekspozicion dediĉitan al la vivo kaj kreado de unu el la plej elstaraj poldevenaj artistinoj, Tamara Łempicka. Ekde 2023 la Nacia Muzeo en Lublino prezentas ekspozicion dediĉitan al Łempicka kun ŝiaj tolaĵoj speciale aĉetitaj por la muzea kolekto.

El la elsendo 15.09.20l26. Legas Gabi – 02′ 18″

En la Muzeo de Memoro pri Siberiekzilitoj daŭras la portempa ekspozicio „Arpilleras – fadenoj de memoro”, pretigita kunlabore kun la Muzeo de Memoro kaj Homaj Rajtoj en Santiago (Ĉilio).
Arpilleras, tradicia ĉilia metiarto, konsistas el koloraj, teksaj bildoj, kiuj dum la reĝimo de Pinochet akiris plian signifon. Patrinoj, edzinoj, filinoj aŭ fratinoj de personoj arestitaj de Pinochet-reĝimo pere de tiuj teksaĵoj klopodis rakonti pri sia enzorgiĝo pri proksimuloj, pri sufero kaj traŭmato. La teksaĵoj rakontas pri perforto, timo kaj rezisto. La komunaj virinaj renkontoj dediĉitaj al arta laboro helpis ankaŭ al ili fronti la solecon.
Arpilleras atestas hodiaŭ la historian veron kaj estas atesto de rezisto kontraŭ la militista diktaturo de Pinochet, unu el la plej kruelaj en Latina Ameriko, daŭrinta 17 jarojn. Ili estas komunaj al similaj verkoj de Siberiekzilitoj, kiuj – en alia historia epoko, kaj en aliaj cirkonstancoj – klopodis doni ateston pri sia sorto kreante skulptaĵojn, desegnaĵojn kaj aliajn artaĵojn. Tiu klopodo en arta formo emfazi siajn traŭmatajn travivaĵojn estas tre simila kaj tial „Arpilleras – fadenoj de memoro” trovis taŭgan lokon en la Muzeo de Memoro pri Siberiekzilitoj, kie troviĝas ankaŭ ĉi-rilataj verkoj de poloj trude forpelitaj el la hejmlando.

El la elsendo 15.09.2026. Legas Maciek – 01′ 37″

Eŭropaj Tagoj de la Kultura Heredaĵo estas la plej granda eŭropa soci-kultura projekto. Ĝia celo estas popularigi la kulturan heredaĵon, promocii historion kaj identecon de lokaj socioj, reliefigi la komunajn eŭropajn radikojn kaj popularigi la interkulturan dialogon. La Tagoj estas organizataj jam de 30 jaroj dank’ al la komuna iniciato de la Konsilio de Eŭropo kaj la Eŭropa Unio, kiun partoprenas 48 landoj. Pollando partoprenas en ĉi tiu iniciato ekde 1993.
Dum la Tagoj la partoprenantoj povas senpage viziti historiajn objektojn, kiuj normale ne estas libere viziteblaj kaj partopreni multajn porokazajn eventojn – ekspoziciojn, koncertojn, laborrenkontojn, prelegojn.
La nunjara 34-a eldono de la Eŭropaj Tagoj de la Kultura Heredaĵo, okazanta sub la devizo „Estonteco pasinteco. Heredaĵo minacita”, estos inaŭgurita en Pollando en Bielsko Biała en la suda Pollando. Eventoj ligitaj kun ĝi okazos inter la 18-a kaj 20-a de septembro, kaj semajnfine la 26-an kaj 27-an de septembro. La Tagoj servos kiel invito al diskuto pri la respondeco pro la protekto same de historiaĵoj kiel ankaŭ de vivaj tradicioj, kutimoj kaj praktikoj transdonataj de generacio al generacio. Ili estos ankaŭ okazo cerbumi pri reinterpreto de la koncepto de heredaĵo kaj ĝia adapto al la novaj kuntekstoj kulturaj, sociaj kaj teknologiaj.

El la elsendo 15.09.2026. Legas Milada – 02′ 34″

Ĝis la 13-a de septembro en la Muzeo de la Varsovia Arkidiocezo estas vizitebla ekspozicio „Art Déco kaj Sacrum. La dekora arto de la intermilita jardudeko”. Temas pri la unua en Pollando tiom vastskala prezento, kiu bildigas la ligojn de la tiuepoka estetiko kun la religia spaco.
Objektoj, kiuj kutime servis al la liturgio, en la ekspozicio atestas pri momento, kiam la tradicia religia arto frontis la lingvaĵon de modernismo kaj la elegantecon de la stilo art déco.
La ĉefan lokon en la ekspozicio okupas ornato kaj meskalika kovrilo el Wawel-katedralo en Krakovo, projektitaj de Zofia Stryjeńska. La ekspozicio enhavas krome la aŭtoritan de ŝi kristnaskan kripeton. Multas samstilaj artaĵoj de aliaj renomaj artistoj de la epoko kaj objektoj el la tn. Zakopane-skolo ligitaj kun la montarana arto.
El la kolektoj de la Muzeo mem devenas eksterordinara bibliofila objekto – „Paŝtistaj kristnaskaj kantoj de Tytus Czyżewski kun lignogravuraĵoj” de Tadeusz Makowski. La prezentataj objektoj el la privataj kolektoj neniam antaŭe estis prezentitaj, la aliaj devenas el diversaj muzeaj centroj en Pollando. Kvankam en la intermilita jardudeko plimulto de la pastraro rilatis al modernismo kun rezervo la artistoj ĉiam pli kuraĝe eksperimentis kun simpligita formo, geometria alrigardo al la objektoj kaj la dekorstilo de art déco. La eksplodo de la 2-a mondmilito ĉesigis tiun procezon antaŭ ol ĝi maturiĝis.
La postmilita realo kaj malamika rilato de la nova reĝimo al la Eklezio puŝis la temon al la marĝeno de sciencaj esploroj kaj el kolektiva memoro por kelkdek jaroj. La ekspozicio kreiĝis kiel frukto de sciencaj sesioj en Płock, kiuj proksimigis kiom multo estas ankoraŭ en ĉi tiu sfero malkovrenda.

El la elsendo 05.09.2026. Legas Gabi – 02′ 20″