En la Suda Ameriko sciencistoj faris maloftan malkovron identiginte la unuan vastan tektitan kampon en Brazilo. Fragmentoj de tiel nomata kosma vitro estis nomitaj geraisitoj laŭ la malkovroloko en la ŝtato Minas Gerais. Laŭ la esploristoj ĝi estas restaĵo de asteroida kolizio kun la Tero antaŭ proksimume 6, 3 milionoj da jaroj.
Tektitoj formiĝas, interalie, kiam ekstertera objekto kolizias kun la tersurfaco, fandante rokojn kaj elĵetante iliajn fragmentojn je konsiderindaj distancoj. Ĉi tiuj vitrecaj fragmentoj konsistigas specon de tempokaps ulo, konservanta spurojn de pratempaj kosmaj katastrofoj.
Ĝis nun sur la Tero estis identigitaj nur kelkaj gravaj tektitokampoj kaj la brazilaj grandigas ĉi tiun grupon.
La esploradon gvidis teamo gvidata de Álvaro Penteado Crósta, geologo kaj profesoro en la Instituto pri la Teraj Sciencoj ĉe la Ŝtata Universitato de Campinas (IG-UNICAMP). La rezultoj estis publikigitaj en “Geology.
Laŭ esploristoj la geraisita kampo en Brazilo etendiĝas sur pli ol 900 kilometroj, kio donas al ĝi lokon inter la plej grandaj tektitaj areoj sur la Tero. Estis trovitaj ĉirkaŭ 600 vitrecaj fragmentoj, ĝis 5 cm grandaj. Laboratoria analizo konfirmis ilian klasifikon kiel tektitoj, formiĝintaj sekve de asteroida kolizio kun la Tero.
La koliziinta objekto ne estis malgranda. La volumeno de fanditaj rokoj kaj la vasta areo kun iliaj fragmentoj elmontras kolizion potencan. Verŝajne tamen ĝi estis malpli intensa ol tiu, kiu kreis la plej grandan tektitokampon sur la Tero, kiu etendiĝas de Azio ĝis Aŭstralio. Kvankam sciencistoj trovis spurojn de ĉi tiu kolizio en la formo de tiel nomata kosma vitro, la kratero, kiu devintus resti post tia ekstertera kolizio kun nia planedo, ankoraŭ ne estas trovita. Laŭ profesoro Crósta povas ŝajni afero nekutima, ke tia kolizio ne lasis krateron, tamen nur tri el la ses gravaj klasitaj tektitokampoj havas konfirmitajn kraterojn. Estontaj studoj, kun la uzo de novaj teknikoj, povos ŝanĝi la aktualan staton de niaj konoj.
Aktuale la esplorteamo de Crósta prilaboras esplormodelojn por taksi la efikon de la energio, la enirrapidecon de asteroido en la teran atmosferon, la trajektorian angulon kaj la totalan volumenon de fandita materialo. Ĉi tiuj kalkuloj fariĝos pli precizaj kiam estos kolektitaj pliaj datumoj pri la dismetiĝo de geraisitoj.
Ĉi tiu malkovro en Brazilo ne nur malfermas gravan ĉapitron en la historio de kolizoj de la eksterteraj objektoj kun la Tero, sed ankaŭ sugestas, ke tektitoj povas pli vaste troviĝi sur la Tero ol oni asertis ĝis nun.
El la elsendo 15.03.2026. Legas Barbara – 04′ 01″
