Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Nombro de vizitoj


Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

Arkivoj

Kategorioj

Interkonsento pri la brita foriro el la Unio

La gvidantoj de la 27 uniaj ŝtatoj kaj registaroj akceptis dum la pintrenkonto de la Eŭropa Unio interkonsenton pri la foriro de Britio el la Unio kaj politikan deklaracion pri la estontaj rilatoj. Laŭ la ĉefintertraktanto flanke de la  Unio, Michel Barnier la interkonsento estis necesa paŝo por konstrui fidon inter ambaŭ flankoj kaj estis bezona paŝo por la sekva fazo de ilia partnereco. La dokumento devas esti nun voĉdonita de la eŭropa kaj brita parlamentoj. La brita parlamento okupiĝos pri ĝi la 11-an de decembro.

El la elsendo 27.11.2018. Legas Milada  – 0’49”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sekurackonsilio de UN pri konflikto en Ukrainio

Lastdimanĉe en la baseno de Azova Maro rusoj pripafis kaj transprenis tri ŝipojn de la ukraina militfloto. Lige kun ĉi tiu fakto la ukraina prezidento Petro Petroszenko enkondukis en Ukrainio la militan staton por 30 tagoj ekde la 28-a de novembro.  La dokumenton aprobis la Plej Supera Konsilio de ĉi tiu lando. Hodiaŭ la Sekureckonsilio de la Unuiĝintaj Nacioj okupiĝis pri la konflikto en Ukrainio. La formala kunsido estis kunvokita laŭ la petpostulo de Pollando. Jacek Czaputowicz, la pola ministro por la eksterlandaj aferoj, en sia elpaŝo prezentis la rusan-ukrainan konflikton  kiel ĉefan defion por la eŭropa sekurecsisteno kaj por la monda ordo baziĝantaj sur la repekto de la internacia leĝaro. Plimulto de la membroj de la UN-oa Sekureckonsilio decide kondamnis Rusion lige kun la akaparo de la ukrainaj ŝipoj, kiuj klopodis ennavigi la Azovan Maron. Samtempe ili rifuzis la postulon de la rusa flanko klopodanta trudi debaton pri onidira perforto de ĝiaj limoj. Samtempe oni alvokis ambaŭ flankojn solvi la konflikton pacavoje pere de dialogo kaj intertraktoj.

El la elsendo 27.11.2018. Legas Milada kaj Barbara – 2’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

20.11 – Internacia Tago de la Infanaj Rajtoj

La teamo UEA ĉe UN memorigis, ke La 20-a de novembro estas grava tago: en tiu tago en 1959 la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj akceptis la Deklaracion de la Rajtoj de la Infano. La saman tagon la Ĝenerala Asembleo akceptis en 1989 la Konvencion pri la Rajtoj de la Infano. Gepatroj, instruistoj, flegistoj kaj kuracistoj, registaraj gvidantoj kaj aktivuloj en la civila socio, religiaj kaj komunumaj eminentuloj, entreprenistoj kaj informmediaj profesiuloj, kune kun gejunuloj kaj infanoj mem, povas ludi gravan rolon por taŭge konsciigi pri la Internacia Tago de la Infanaj Rajtoj en la propraj socioj, komunumoj kaj nacioj. Kaj esperantistoj, kiuj estas kunligantoj de la homoj trans naciaj kaj generaciaj limoj, povas aparte atentigi pri la situacio de infanoj tra la mondo per interveno ĉe la supre menciitaj personoj.

El la elsendo 21.11.2018. Legas Barbara – 1’24”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ĉiam pli da vitejoj en Pollando

En la daŭro de la lastaj kvar jaroj en Pollando la nombro de la vitokultivantoj duobliĝis. Aktaule en la lando estas ĉirkaŭ 230 vitejoj kaj ilia areo okupas 394 hektarojn. En la sezono 2017/2018 (20017 je 2018) poloj produktis 5207 hektolitrojn da vinoj. En la pola klimato plej bone sukcesas vinoj blankaj kaj la pola vinprodukta branĉo ligas multajn esperojn kun ŝaŭmvinoj. La polaj vinoj akiras ĉiam pli grandan popularecon kaj ĉiam pli altajn prezojn. Ili komencis aperi en memservaj favorprezaj nutraĵvendaj retoj – kie ili rapide disvendiĝas. En la specializaj vinvendejoj iliaj prezoj kelkfoje atingas eĉ kelkcent zlotojn. Malgraŭ la evoluo de la pola vinprodukta sektoro ĝi foras disde tiaj vinproduktaj potenculoj kiel Italio, kie la vitejoj okupas la areon de 900 mil hektaroj kaj la jara vinproduktado egalas al 55 milionoj da hektolitroj.

El la elsendo 21.11.2018. Legas Maciek – 1’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Malkresko de mizero kaj socia ekskludo en la Eŭropa Unio

La risko de mizero kaj socia ekskludo en la Eŭropa Unio malkreskas. En 2017 ĝi koncernis 22,5 procentojn de la unia populacio kaj estis je unu procento malpli granda ol en 2016. En 2012 kompare al 2017 ĝi estis pli alta je 2,3 procentoj. Laŭ la donitaĵoj de Eurostat – la unia statistika oficejo – la vivsituacio de eŭropanoj pliboniĝas kun ĉiu jaro. En 2012 eĉ 123,8 milionoj da uniaj loĝantoj estis taksitaj kiel personoj kun la risko suferi mizeron kaj socian ekskludon. En 2017 tiu nombro mekreskis je 10,9 milionoj da personoj. Senĉese de jaroj en la plej malbona situacio troviĝas loĝantoj de Bulgario, Rumanio kaj Greklando, kvankam en ĉiuj estis notitaj pozitivaj pliboniĝoj. En Pollando en 2017 preskaŭ unu kvinono de la loĝantoj estis minacitaj per mizero kaj ekskludo, kio koncernis 7,3 milionojn da poloj, tio estis je 2,8 milionoj da personoj malpli ol kvin jarojn pli frue. Plej efike la mizeron kontraŭbatalas ĉehoj, kie nur 12,2 procentoj de la populacio estis minacitaj de mizero kaj ekskludo. Inter 2012 kaj 2017 je 2 procentoj kreskis la risko de mizero kaj eksludo  en Nederlando. En 2017 ĝi koncernis 17 procentojn de la populacio.

El la elsendo 21.11.2018. Legas Milada – 2’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Granda Vortaro de la Pola Sciencakademio

La Granda Vortaro de la Pola Lingvo de la Pola Sciencakademio (http://www.wsjp.pl) enhavas jam 70 mil vortojn kaj estas libere disponigita rete. La elektronika versio ebligas facilan serĉadon inter riĉa enhavo notanta ne sole unuopajn vortojn, sed ankaŭ unuojn plurvortajn, inkluzive de frazeologiaĵoj.  Krome ĝi ebligas konstantan riĉigadon, spuradon de la lingvoŝanĝoj, sekvadon de evolutendencoj. La Granda Vortaro de la Pola Lingvo de la Pola Sciencakademio ne nur klarigas la vortosignifojn. Ĝi kompletigas ilin per informoj pri vortdeveno, tema klasifiko, sintakso. Eblas informiĝi pere de ĝi pri vortkonjugacio, prononco, signifoligoj kun aliaj vortoj. La vortaro liveras ankaŭ informojn pri lingva korekteco, pri tio kiuj vortoj havas parolturnan karakteron kaj ne devintus esti uzataj en oficialaj situacioj kaj pri variantoj de gramatikaj formoj allaseblaj en neoficiala komunikado aŭ taksataj kiel malkongruaj kun la lingva normo. La Granda Vortaro de la Pola Lingvo de la Pola Sciencakademio estas dokumenta vortaro baziĝanta sur aŭtentika bazo, ĉefe provizoj de la Nacia Korpuso de la Pola Lingvo. La signifo de ĉiu vorto estas ilustrita per kelkaj uzoformoj, citaĵoj el aŭtentikaj tekstoj.

El la elsendo 14.11.2018. Legas Maciek – 1’29”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 100-jariĝo de la regajnita suvereneco de Pollando

Lastdimanĉe, la 11-an de novembro Pollando solenis la 100-jariĝon de la regajnita en la 1918-a jaro sendependeco. La centraj solenaĵoj okazis en Varsovio kaj krome dum ĉirkaŭ unu mil porokazaj eventoj en la tuta lando. Politikstoj el la tuta mondo direktis tiuokaze al Pollando gratulojn kaj bondezirojn. Ĉirkaŭ 30 objektoj en la tuta mondo estis omaĝe prilumitaj per la polaj naciaj koloroj – la blanka kaj la ruĝa. La plej granda evento estis la Marŝo de Sendependeco en Varsovio, kun 250 mil partoprentoj. Ĝi havis du devizojn „Por vi, Pollando” kaj „Dio, Honoro, la Patrujo”. La tradicia marŝo, organizata laŭ socia iniciato nunjare okazis kun la subteno de la ŝtato. Partoprenis en ĝi prezidento Andrzej Duda kaj ĉefministro Mateusz Morawiecki. Laŭ la pola ministro por la internaj aferoj, Joachim Brudzińdki la solenaĵoj estis sekuraj kaj trapasis en la etoso de la ĝojplena festado. Temis pri la plej granda ĉi-speca manifestacio en la historio de la pola ĉefurbo. Dum la matenaj centraj solenaĵoj ĉe la Placo de Józef Piłsudzki, unu el la patroj de la pola sendependeco, ĉe la Tombo de Nekonata Soldato la prezidento Duda anoncis la rekonstruon de la Saksa Palaco. La Tombo de Nekonata Soldato ekde 1925 troviĝis sub la kolonaro de la Palaco. La palaco estis eksplodigita de germanoj post la falo de la Varsovia Insurekcio fine de decembro 1944. La komunistaj aŭtoritatoj restaŭris nur ĝian centran parton, en kiu en 1946 estis relanĉita Tombo de Nekonata Soldato. La rekonstruota palaco laŭ la prezidento de Pollando rolos kiel simbolo referencanta al la rekonstruprocezo de Pollando inaŭgurita antaŭ 100 jaroj, kaj kiel videbla signo de la  kreskanta Pollando.

El la elsendo 14.11.2018. Legas Milada – 2’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

100-jariĝo de la virinaj balotrajtoj en Pollando

Lastunde, la 6-an de novembro en la Konstitucia Tribunalo okazis konferenco dediĉita al la 100-jariĝo de la akiro de la balotrajtoj de polinoj. En la brila prelego profesoro Andrzej Nowak prezentis lekcion, kiu bildigis la virinan genion kaj la fortan influon de virinoj je la formo de la pola ŝtateco. La diskuto pri la temo „Kial la balotrajtoj de virinoj en la 2-a Pola Respubliko estis evdentaĵo” rilatis al la pola emancipiga movado antaŭ 1918. La konferencon akompanis ekspozicio „Pola vojo al la egalrajteco de virinoj”. Samtempe estis lanĉita libro de pastro Jan Urban „Por la balotrajtoj de virinoj”. La honora gasto de la konferenco estis la vicprezidanto de la Konstitucia Tribunalo de Kroatio, Snježana Bagić.

El la elsendo 09.11.2018. Legas Milada – 1’04”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Poloj subtenas organizaĵojn de publika bono

Laŭ la informoj de la pola financministerio 14,1 milionoj de la polaj impostopagantoj subtenis en 2018 organizaĵojn de la publika bono per 761,3 milionoj da zlotoj en la formo de unuprocenta enspezimposto pro la jaro 2017. En la komenca periodo, kiam ĉi tiu iniciato startis (2004) temis pri 80 mil personoj, kiuj unu procenton de sia enspezimposto destinis por tiuj ĉi organizaĵoj. La suma valoro egalis tiam al 10,4 milionoj da zlotoj. En la tuta lando funkcias 8863 organizaĵoj de la pubika bono, 30 inter ili avanas laŭ la vidpunkto de ricevata subteno. Samtempe por plimulto de la organizaĵoj la unuprocenta enspezimpa subteno estas la baza kaj kelkfoje la unusola formo por financi sian agadon. Impostopaganto liverante unu procenton de sia enspezimposto al iu ajn organizaĵo de publika bono perdas nek unu zloton, sed decidas pri la  celo disponigi ĉi tiun kvoton, kiu ĉiukaze trafus al la fisko.

El la elsendo 06.11.2018. Legas Milada – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Morbilo atakas

Laŭ la julia raporto de ECDC (Eŭropa Centro Preventi kaj Kontroli Malsanojn) en Eŭropo estis konstatita kresko de infektiĝoj je morbilo.  En 2018 (la stato je la 11-a de julio) plej multajn malsaniĝojn oni konstatis en Rumanio (4317), Francio (2588), Greklando (2238)  kaj Italio (1716). Ankaŭ en Pollando Morbilo ĉesas esti forgesita kontaĝa malsano. Ekde la jarkomenco ĝis la 15-a de oktobro malsaniĝis 128 personoj. En la sama periodo de 2017 temis nur pri 58 kazoj.  La morbilo estis konstatita ĉefe ĉe civitanoj de Ukrainio, kiu jam de unu jaro oni batalas kontraŭ ĉi tiu malsano. Nur en la lasta semajno de oktobro la malsaniĝoj en Ukrainio egalis al 1319 kazoj. Ekde la jarkomenco je morbilo malsaniĝis tie pli ol 35 mil personoj. Morbilo estas  kontaĝa mortminaca malsano. Unu malsanulo povas infekti 19 sanajn personojn. Laŭ la pola sanministro 95 procentoj de poloj estas injekciitaj kontraŭ morbilo, kio estas sendube trankviliga informo. Li konfirmis la informojn de „Rzeczpospolita”, ke daŭras laboroj pri projekto de malpermeso enveturi Pollandon fare de personoj ne injekciitaj el la triaj landoj. Verkonformige servus tiucele la t.n. flava injekcikajero de Monda Sanorganizo.

El la elsendo 06.11.2018. Legas Milada – 1’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola fojno por Svedio

Svedaj ĉevalbredistoj ricevis la unuajn transportojn de fojno de siaj polaj kolegoj kadre de la helpokampanjo organizita en la sekvo de la nunjara sekecperiodo en Svedio. La kampanjo organizita de la Pola Asocio de Ĉevalbredistoj estis akceptita kun granda rekono. Nome laŭ Kristine Fransson el la Bredista Asocio de la Sveda Ardena Ĉevalo post la nunjara ekstrema sekeco la svedaj ĉevalbredistoj ne havante furaĝon devis konsideri forbuĉon de parto de ĉevaloj. Ĝis nun oni direktis al Svedio dek transportojn kun fojno, kvin pliaj estas en preparo. La pola furaĝo, fojno kaj insilaĵo celas unuavice la regionojn en plej signifa grado plagitaj de sekeco, tio estas Skanion kaj Smollandon. La donacantoj estas 12 agrikulturaj bienoj kaj staloj el la centra kaj norda Pollando. Poloj kolektas fojnon, la sveda flanko financas la transporton.

El la elsendo 06.11.2018. Legas Maciek – 1’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Post la balotoj en Hesio

Post la anonco de balotrezultoj en Hesio, Germanio kancelieto Angela Merkel deklaris, ke ŝi ne rekandidatiĝos kiel gvidanto de CDU dum la decembra elekta kongreso de la partio. Dum la balotoj en Hesio CDU atinginte 28 procentojn da voĉoj tamen perdis eĉ 10,3-procentan subtenon. Tio estas la malplej bona rezulto de 50 jaroj. Simile SPD atinginte 19,8 procentojn da voĉoj perdis la 10,9-procentan subtenon. Temas pri ĝia plej malbona rezulto dum la ĝisnunaj federacilandaj balotoj en Hesio. La veraj venkintoj estas Verduloj kun 19,4 procentoj da voĉoj kaj la partio AFD kiu atingis 12,1 procentojn da voĉoj kaj la unuan fojon ĝiaj reprezentantoj troviĝos en la hesia parlamento. Angela Merkel konfirmis ankaŭ, ke ŝia nuna oficperiodo kiel la germana kanceliero estas la lasta kaj post 2021 ŝi klopodos pri neniu politika posteno. Eĉ se okazus antaŭdataj balotoj ŝi ne klopodos pri la kanceliera ofico.

El la elsendo 30.10.2018. Legas Barbara – 1’24”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eurostat pri enmigrado en la Eŭropa Unio

Laŭ la Eŭropa Statistika Oficejo, Eurostat Pollando akceptis pasintjare la plej multajn enmigrantojn el la teritorioj troviĝantaj ekster de la Eŭropa Unio. Oni eldonis en Pollando 683 mil unuajn estaddokumentojn al civitanoj el la landoj ne apartenantaj al la Unio, kio konsistigis eĉ 22 procentojn de ĉi-specaj dokumentoj eldonitaj sur la tereno de la komunumo.  Je ĉiuj mil loĝantoj de Pollando kalkuliĝis 18 enmigrantoj kaj laŭ ĉi tiu vidpunkto nia lando okupis la 3-an lokon en la Unio. Eĉ 85 procentojn de la enmigrantoj konsisitigas ukrainanoj, kiuj ricevis 585 439 dokumentojn.  Ili avanas en la tuta Unio, ĉar en 2017 la enmigrajn dokumentojn ricevis entute 662 mil ukrainanoj. La sekvan lokon okupis sirianoj kun 223 mil enmigraj dokumentoj. Pliajn lokojn okupis ĉinoj, baratanoj, usonanoj kaj marokanoj. 88 procentoj el inter ukrainanoj en la tuta Unio trovis rifuĝejon en Pollando, neniu siriano klopodis akiri enmigroedokumentojn en nia lando. Nunjare Pollando subskribi komence de majo  la finan deklaracion de la konferenco pri enmigrado okazintan en Marakeŝo. La konferencon organizitan sub la patroneco de la Eŭropa Komisiono partoprenis reprezentantoj de la registaroj de la uniaj ŝtatoj kaj Afriko. Ĝi agnoskis la enmigradon la fundamenta meniero certigi ekonomian kreskon.

El la elsendo 30.10.2018. Legas Barbara – 1’57”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Palestina-israela konflikto en Sekureckonsilantaro

La palestina-israela konflikto estis la ĉeftemo de la lastĵaŭda malferma kunsido de la Sekureckonsilantaro de UN-o. La kunordiganto de la pacprocezo de UN-o en la Proksima Oriento, Nikołaj Mładenow kaj aliaj paroladintoj alvokadis al intertraktoj, kiuj povus supervenki longdaŭran stagnon.  Laŭ Mładenove la konstruado de israelaj loĝkolonioj kaj ruinigado de palestrinaj kontruaĵoj ĉe la okupaciata Okcidenta Bordo subfosas la perspektivofundamentojn establi suverenan palestinan ŝtaton. La kunordiganto kondamnis teroron, perforton  kaj incitadon, kiuj ruinigas fidon inter ambaŭ flankoj. Membroj de la sekureckonsilantaro elmontradis la neceson restarigi la palestinan-israelan dialogon. Ili kritikis la senproprociajn agadojn rilate al protestantaj civiluloj reliefigante, ke la solvo de la konflikto povas okazi voje de politika procezo kaj establo de ambaŭ ŝtatoj.

El la elsendo 23.10.2018. Legas Milada – 1’21”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Komunumaj balotoj en Pollando

Lastdimanĉe en Pollando okazis la komunumaj balotoj. La oficialaj rezultoj estas atendataj marde aŭ merkrede. Laŭ la enkondukaj donitaĵoj gajnis ilin la reganta Juro kaj Justeco, por kiu voĉdonis 33 procentoj de la balotintoj. La duan lokon okupis kandidatoj de la Civitana Koalicio kun la rezulto egala al ĉirkaŭ 25 procentoj. Alie aspektas la situacio, se temas pri la elekto de la  urboprezidantoj. En Varsovio en la unua balotraundo venkis Rafał Trzaskowski el la Civitana Koalicio akirinte pli ol 54 procentojn de la voĉoj. La dua balotraŭndo je urboprezidantoj okazos en Krakovo kaj en Gdansko.

El la elsendo 23.10.2018. Legas Milada – 1’01”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La memoro pri Johano Paŭlo la 2-a daŭre viglas

Hodiaŭ pasas la 40-a datreveno de  la elekto de Karol Wojtyła, la papo de la Romkatolika Eklezio. Por 92 procentoj de plenkreskaj poloj Johano Paŭlo la 2-a restas grava referencfiguro. 72 procentoj deklaras koni liajn instruojn kaj 69 procentoj gvidas sin en la ĉiutaga vivo per liaj indikoj. Tio rezultas el la septembraj esploroj de la opinisonda CBOS-instituto. Krome ĝiaj esploroj elmontras, ke 13 jarojn post la morto de Johano Paŭlo la 2-a la viglan memoron pri li deklaris 96 procentoj de la enketitoj, inkluzive de 63 procentoj, por kiuj temas pri tre firma memoro. Kvankam la partopreno en religiaj praktikoj iugrade influas la rekonon de la pola papo kiel referencfiguro en la ĉiutaga vivo, sed eĉ personoj religie nepraktikantaj rimarkas en li en plimulto (71 procentoj) la imitmodelon. Johano Paŭlo la 2-a restas la morala aŭtoriatulo por 99 procentoj de personoj kredantaj kaj vivantaj konforme al la Ekleziinstruo, por 90 procentoj – kiuj difinas sin kredantaj laŭ propra maniero – kaj ankaŭ por 56 procentoj de respondintoj deklarantaj sin kiel personoj nededicitaj aŭ nekredantaj. Johano Paŭlo la 2-a estis la papo, kiu eĉ tri fojojn alparolis la publikon esperantlingve kaj enkondukis la kutimon peri la kristnaskajn kaj paskajn mesaĝojn ankaŭ en la Internacia Lingvo.

El la elsendo 16.10.2018. Legas Milada – 2’02”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola vetoo en la Konsilio de la Eŭropa Unio

Lastĵaŭde Pollando vetoois la konkludojn de la Konsilio de la Eŭropa Unio pri la aplikado de la Ĉarto de la Fundamentaj Rajtoj en 2017. La vetoo sekvis el la manko de konsento por vortumo pri la persekutado de kristanoj kaj judoj. La pola flanko dum la renkontiĝo de la justicministroj en Bruselo substrekis, ke egale al la observado de la rajtoj de homoj kun malsama seksa orientiĝo, de infanoj de enmigrantoj aŭ de virinoj – necesas konsideri en la konkludo la bezonon protekti kristanojn kaj judojn kontraŭ la religia diskriminado. La pola justicministro Zbigniew Ziobro deklaris, ke respektante la civitanajn liberojn kaj toleremon ne eblas aprobi falsan bildon de la realo. Nome la dokumento tutece prisilentas la sferon de efektiva kresko de netoleremo kaj incitado de malalmo rilate al personoj kredantaj.

El la elsendo 16.10.2018. Legas Milada – 1’14”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pacaj Nobel-premiitoj dediĉas sian premion al viktimoj de seksa perfoto

La laŭreatoj de la nunjara Paca Nobel-premio, 63-jaraĝa Denis Mukwege el Demokratia Respubliko Kongo kaj 25-jaraĝa Nadia Murad el Irako dediĉis sian premion al virinoj en la tuta mondo, kiuj fariĝis la viktimoj de la seksa perforto. La premion ambaŭ laŭreatoj akiris pro la klopodoj ĉesigi la uzon de seksa perforto kiel instrumenton de militoj kaj militistaj konfliktoj. Mukwege kiel la konga ginelogo plimulton de sia vivo dediĉis por helpi al la viktimoj de seksa perforto en sia lando. Dum preskaŭ 20 lastaj jaroj li estis atestanto de militkrimoj rilate virinojn, knabinojn kaj infanojn. Dum la lastaj jaroj li operaciis ĉirkaŭ 5 mil virinojn, viktimojn de la seksa perforto. Nadia Murat, la iraka socia agantino,  estas unu el tri mil knabinoj konfesantaj jazidismon perfortitaj de la batalantoj de la Islama Ŝtato post ilia sukcesa invado kontraŭ la nordan parton de Irako, kie ŝi loĝis. Sukcesinte fuĝi en 2014 ŝi raportis  pri sia tragedio unu jaron poste antaŭ la Sekureckonsilantaro de UN-o. La enmanigo de la premio okazos la 10-an de decembro nunjare en Oslo.

El la elsendo 09.10.2018. Legas Milada – 1’44”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Papo veninta el la malantaŭo de la fera kurteno

„Papo veninta el la malantaŭo de la fera kurteno” estas la titolo de internacia konferenco, kiu inter la 9-a kaj la 12-a de oktobro okazas en Pollando kaj Hungario. Ĝi estas kunorganizita de la pola Instituto de la Nacia Memoro kaj la hungara  Nemzeti Emlekezet Bizottsag. Historiistoj, i.a. el Pollando, Hungario, Germanio kaj Usono priparolas la influon de Johano Paulo la 2-a je la ŝtatoj kaj Eklezioj de la komunista bloko. La agado de la pola papo, kies 40-a datreveno de la investo pasos venontsemajne en signifa grado kontribuis al la faligo de komunistaj diktatorecoj en la Centra kaj Orienta Eŭropo. La papado de Johano Paŭlo la 2-a akiris grandegan prestiĝon en la tuta mondo kaj li mem fariĝis la plej influpova spirita gvidanto de la 20-a jarcento. La konferencon partoprenas historiistoj el kelkaj landoj de la iama sovetunia bloko: Rumanio, Bulgario, Ĉeĥio, Slovakio, Hungario, Litovio, Germanio kaj Pollando. Ankaŭ esploristoj el Usono.

El la elsendo 09.10.2018. Legas Milada – 1’30”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Polaj ĉokoladofrandemuloj

En la lastaj jaroj en Pollando kreskis la konsumado de ĉokolado kaj ĉokoladaj produktoj. En 2016 statistika polo konsumis pli ol 6 kilogramojn da ĉokolado, tio estas 30-procente pli ol en 2011. Aparta kresko estas notita en la hejmaj mastrumejoj, tio estas en la polaj familioj. Dum tri jaroj la pokapa kresko egalis al 2, 4 kilogramoj jare kaj en la daŭro de 5 jaroj kreskis je 122 procentoj. Tiun fenomenon oni ligas kun la kresko de la enspezoj, ĉar laŭ la ekspertoj ĉokolado kaj ĉokoladaj produktoj apartenas al tiuj nutroproduktoj, kiuj plej forte reagas je la ŝanĝoj de la enspezonivelo.   Ekzemple en 2016 en 20 procentoj de la hejmaj mastrumejoj kun la plej malaltaj enspezoj la konsumado de ĉokolado kaj ĉokoladaj produktoj egalis al preskaŭ 1,7 kiliogramoj pokape. En la grupo de 20 procentoj de la mastrumejoj kun plej altaj enspezoj tiu konsumado estis preskaŭ duoble pli alta. La produktata en Pollando ĉokolado ĉiam pli grandkvante trafas sur la eksterlandajn merkatojn. Laŭ Eurostat en 2017 Pollando estis la kvina plej granda produktanto de ĉokolado en la Unio eksportinte pli ol 115 mil tunojn da ĉokolado. Polan ĉokoladon pasintjare oni povis frandi en 111 landoj. En la unio la plej grandaj klientoj de la pola ĉokolado estas Germanio, Britio kaj Ceĥio. Tamen daŭre Pollando pli importas ol eksportas. En Pollando la importo de ĉokolado egalis en 2017 al pli ol 128 mil tunoj. Plej multe ni importas el Germanio, Italio kaj Nederlando.

El la elsendo 04.10.2018. Legas Tomek – 1’47”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La unua pola-finna satelito en 2018

Ankoraŭ nunjare sur la ĉirkaŭteran orbiton estos lanĉita la unua pola-finna observa satelito, kiel konsistero de 18 kunlaborantaj satelitoj. La komerca satelito ICEYE-X2 pezos 85 kilogramojn kaj estos provizita per la radaro SAR (kun la tiel nomata sintetika aparataro) de la pola-finna firmao ICEYE. Tio ebligos la observadon de la tersurfaco sendepende de la veterkondiĉoj. La laboroj pri la aranĝaĵo daŭris tri jarojn kaj koherigaj procedoj okazis dum la lastaj 6 monatoj en Finnlando kaj Pollando. Ambaŭ firmaoj subskribis jam intencoleteron, laŭ kiu en la daŭro de la plej proksimaj kvin jaroj Creotech Instruments okazigos koherigon de eĉ 18 satelitoj el la celata konstelacio ICEYE. Krom la ebleco monitori la elementajn plagojn la reto de malgrandaj satelitoj povas servi ankaŭ por malkovri naftoverŝigojn, monitori la ĉebordajn sferojn aŭ infrastrukturon. Pro la priservo de la konstelacisatelitoj respondecos Centro de Satelitaj Operaciaj ĉe la pola ICEYE-sidejo en Varsovio.

El la elsendo 04.10.2018. Legas Tomek – 1’09”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nova sidejo de la Konfucea Instituto en Krakovo

Printempe de la venonta jaro en Krakovo (la suda Pollando) estos funkciigita la nova sidejo de la Konfucea Instituto – Centro de la Ĉina Lingvo kaj Kulturo de la Jagelona Universitato. Pli ol la duonon de la kostoj  de la modernigaj laboroj – en la jam ekzistanta universitata konstruaĵo el la 60-aj jaroj de la pasinta jarcento – kovras ĉinaj partneroj. En la kvaretaĝa konstruaĵo krom didaktaj salonegoj, lingvolaboratorioj, oficejoj troviĝos ankaŭ aŭlo, pri kiu la Instituto ĝis nun ne disponis, destinita por 126 personoj. La tereno antaŭ la konstruaĵo estos inspirita per la ĉina ĝardenarto. Tiel ĝi fariĝos ne nur nova atrakcia verda spaco en la urbocentro, sed krome popularigos la ĉinan kulturon kaj arton. La Konfucea Instituto en Krakovo kreiĝis en 2006 kaj aktuale estas unu el inter pli ol 500 ĉi-specaj institucioj en la mondo. Ĝi gvidas kursojn de la mandarena lingvo ne sole por studentoj, sed ankaŭ por ĉiuj interesiĝantoj. En sia oferto ĝi havas ankaŭ kursojn por merkatistoj. Ĉiujare la tieajn kursojn partoprenas ĉirkaŭ unu mil personoj. La Instituto organizas la agnoskatajn en la tuta mondo ekzamenojn de la ĉina lingvo. Inter decembro 2017 kaj junio 2018 subiĝis al ili preskaŭ 500 personoj. Ĉiujare la krakova Konfucea Instituto organizas proksimume 80 kulturajn eventojn, i.a. lekciojn, laborrenkontojn, prelegojn, instrukciadojn, filmprezentojn, ekspoziciojn, solenadojn de la tradiciaj ĉinaj festoj.

El la elsendo 04.10.2018. Legas Tomek – 1’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11 12 13 14 15 16 17