Fine de januaro venis interesaj informoj pri dormo ne nur ĉe la cerbohavaj estaĵoj.Rezultas el ili, ke ne nur homoj dormas unu trionon de la diurno, t.e. tagnokto, sed ankaŭ tiaj organismoj kiel koraloj, meduzoj kaj aktinioj, t.e. maranemonoj. Tio laŭ esploristoj rilatas al
vivaj estaĵoj, ekde kniduloj ĝis homoj, posedantaj la nervosistemon.
Ĝis nun ne estis konata la motivo. La novaj esploroj – priskribitaj en la prestiĝa „Cell Host & Microbe” – elmontras la tag-noktan vivciklon de koraloj, en kiu nokte ili falas en la formon de dormo, kiu estas momento, kiam la difektita dum la aktiva vivfazo DNA kaj ĉela streĉiteco estas regenerataj.
La esploroj estis faritaj de hispanaj sciencistoj ĉe la viva korala rifo sur la Karaiba Maro. Hispanaj sciencistoj ekzamenis Pseudodiploria strigosa, kiu vivas tie en simbiozo kun mikroalgo Breviolum. La organismoj estis observataj tage kaj nokte, kaj subigitaj je UV-radiado kaj efikado de substancoj damaĝantaj DNA. Por ekzameni la reagon de iliaj organismoj esploristoj krome delikate ĝenis ilian dormodaŭron. Evidentiĝis, ke dum la tago, dank’ al la algoj, interne de koralĉeloj okazas fotosintezo, kreiĝas nutra organika materio, sed samtempe negativaj RFT/ROS-elementoj kreskigantaj damaĝojn en DNA. Nokte por forigi ili aktiviĝis regeneraj procezoj. Kiam esploristoj kreskigis ĉelan streĉitecon la estaĵoj dormis pli longe kvazaŭ ilia organismo mem enŝaltis la regeneran funkcion.
Ne temas sole pri koraloj. La esploroj priskribitaj en Nature Communications pruvas, ke ankaŭ meduzoj kaj aktinioj maranemonoj dormas preskaŭ samlonge kiel homoj. Ĉirkaŭ unu trionon de la tagnokto ili pasigas en la stato memoriganta dormon, kaj eĉ dumtage ekdormante por mallongaj momentoj. La objekto de la esploroj de israelaj sciencistoj estis meduzoj Cassiopea andromeda kaj maranemonoj Nematostella vectensis. Helpe de kameraoj emisiantaj la infraruĝon estis stimulita natura ciklo: 12 horoj lumaj kaj 12 horoj mallumaj. Evidentiĝis, ke meduzoj, kiuj vivas en simbiozo kun algoj la plej aktivaj estas dumtage, nokte dormas, sed ankaŭ meze de la tago ankaŭ ekdormas por mallonge.
La aktiniojn karakteriza kontraŭa vivritmo – frumatene ili ripozas kaj vigliĝas kiam krepuskiĝas. Por esti certa, ke temas pri vera dormo kaj ne simpla ripozo, esploristoj mezuris reagojn de iliaj organismoj je lumo aŭ predo. La dormo de meduzoj estis difinita, kiam ilia korpo pulsis malpli ol 37 fojojn dum minuto en la daŭro de tri minutoj. La dormo de aktinioj estis difinita kiel ili restis senmovaj dum 8 aŭ pli da minutoj. La rezultoj elmontris ke ambaŭ organismoj dormas ĉirkaŭ 8 horojn tagnokte.
La esplorrezultoj ŝanĝas nian komprenon de dormo ebligante konstati, ke temas pri universala biologia fenomeno estas universala biologia fenomeno de ripozo kaj regeneriĝo karakteriza por la vivo, aperinta antaŭ 500-700 milionoj da jaroj.
El la elsendo 10.02.2026. Legas Barbara – 04′ 35″
