Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Nombro de vizitoj


Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

Arkivoj

Kategorioj

Jan Potocki. Manuskripto trovita w Zaragozo

Lige kun la 2015-a jaro  solenata i.a. kiel Jaro de Jan Potocki en la Reĝa Kastelo en Varsovio estas vizitebla ĝis la fino de januaro 2016 porokaza ekspozicio „Jan Potocki. Manuskripto trovita en Zaragozo”. Jan Potocki (1761-1815) blazone Pilawa estis ido de konata aristokrata gento, verkisto, dramverkisto, politikisto, historiisto, vojaĝanto, esploristo de antikva historio kaj de popolaj kutimoj. Li aŭtoris ankaŭ tekstojn historiajn, vojaĝraportojn el diversaj landoj, filozofiajn disertaĵojn kaj dramojn. La verko, kiu famigis lian nomon estas „Manuskripto trovita en Zaragozo” verkata ekde 90-aj jaroj de la 18-a jarcento. Ĝiaj unuaj fragmentoj aperis en presita formo franclingve en 1805. Temas pri la plurvefta romano, en kiu realo miksiĝas kun fantazio kaj historiaj kaj politikaj faktoj kun elementoj ĉerpitaj el legendoj kaj orientaj fabeloj. Jam ekde la unua eldono la verko inspiris multajn kreantojn. Unu el la plej novaj estas la serio de 12 grandformataj komponaĵoj de Sławomir Chrystow kreiĝintaj laŭ la mendo de Marek Potocki. Ili estas faritaj per la tekniko de tuĉdesegno, guaŝo kaj akvarelo. Krom tiuj ilustraĵoj en la ekspozicio vizitebla en la Reĝa Biblioteko estas prezentataj portretoj de la membroj de Potocki-familio i.a. de Anton Graff kaj Johann Baptist von Lampi, kelkaj objektoj apartenantaj al la aŭtoro de la Manuskripto kaj ankaŭ kajeroj kun la manuskripto de la romano. La objektoj kaj memoraĵoj devenas el la kolekto de Marek Potocki, la Kastela Muzeo en Łańcut, la Fondaĵo de Teresa Sahakian kaj la Reĝa Kastelo en Varsovio. Vidu la elsendon el la 26.06.2015.

El la elsendo 01.01.2016. Legas Maciek – 2’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 2016-a la Jaro de Henryk Sienkiewicz

La pola Senato proklamis la 2016-an jaron kiel Jaron de Henryk Sienkiewicz lige kun la 100-a datreveno de lia morto relifigante liajn meritojn en la instruado de fiero esti polo kaj pro la amo al la patrolando. Kiel substrekis polaj senatanoj pere de sia kreado, publica agado kaj socia aktiveco li vekis la nacian konscion, li instruis ami la patrolandon, li instruis la kapablon al sinoferoj. Kiel estis konstatite, en la rezolucio la Jaro estas proklamita ne nur por  omaĝi tiun ĉi Grandan Polon, sed ankaŭ por popularigi lian kreadon kaj ideojn troviĝantajn en liaj libroj,  unuavice temas pri patriotismo kaj ligiĝo al la tradiciaj valoroj. Dum la epoko de dispartigoj li verkis por animlevi la korojn kaj liaj verkoj trafis sub ĉies tegmentojn. Liaj romanoj publikigigataj poparte en gazetaro per la komuna kunlegado kunigis reprezentantojn de ĉiuj socitavoloj. La influo de Sienkiewicz-lingvaĵo je la nuntempa pola lingvo estas malfacile trotaksebla. Sienkiewicz estis kaj estas ambasadoro de poleco i.a pro la romano enhavanta universalajn valorojn, kiu estas „Quo Vadis”. Tio alprenas en la nuna momento de la kontraŭpuŝiĝo de civilizacioj kroman, nuntempan signifon. Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz blazone Oszyk, pseŭdonome Litwos estas unu el la ple popularaj polaj verkistoj kiel la aŭtoro de „Trilogio”, „Teŭtonkavaliroj”, „Quo Vadis”, „Połaniecki-Familio”  kaj en „Tra Dezerto kaj Praarbaro”. Pro la tuto de sia literaturista verkado li ricevis literaturan Nobel-premion en 1905. En sia tiuokaza parolado Henryk Siekiewicz reliefigis, ke tiu honoro estas aparte valora por li kiel  la filo de Pollando, kiun oni proklamis morta kaj jen unu el la pruvoj, ke ĝi vivas. Oni deklaris ĝin konkerita, kaj jen nova pruvo, ke ĝi kapablas venki.

El la elsendo 01.01.2016. Legas Tomek – 2’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Slavoj en la orienta Bavario

La ekspozicio Slavoj en la orienta Bavario funkcianta en la Arkeologia Muzeo de Varsovio prezentas eksterordinare valoran kolekton de historiaj objektoj ligitaj kun la slava setliĝado sur la tereno de Bavario. La esploroj de la germanaj arkeologoj elmontris, ke ĉi tiu tereno en la frua mezepoko estis enloĝata same de ĝermanoj kiel ankaŭ slavoj. La apogea periodo de la slava setliĝado datiĝas je la 8-a kaj 9-a jarcentoj, sed ĝia komenco estas multe pli frua. La sensaciaj malkovroj en Ratisbono pruvas, ke la unuaj slavoj venis al la tereno de Bavario jam fine de la 6-a jarcento. La prezentataj eksponaĵoj, kiel ora kaj arĝenta juvelaro, objektoj de la ĉiutaga uzo kaj malmulte konataj el Pollando unutranĉaj glavoj de la speco sax pruvas la reciprokajn influojn de la slava kulturo kun la ĝermanaj bajuvaroj (malnova nomo de bavaroj). Ili ankaŭ reliefigas komplikan bildon de la slava setliĝado – de la ĉiutaga vivo kaj pagana ritaro ĝis kristanigaj procezoj kaj asimiliĝo. La ekspozicio daŭranta ĝis la mezo de marto 2016 estis pretigita kunlabore kun la Muzeo de Ratisbono kaj la Arkeologiaj Muzeoj en Varsovio kaj Krakovo.

El la elsendo 01.01.2016. Legas Tomek – 1’24”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kristnaskaj Kripetoj en la Urba Muzeo de Vroclavo

Pli ol 130 kristnaskaj kripetoj de profesiaj kaj popolaj kreantoj el diversaj mondopartoj estas  rigardeblaj ĝis la fino de januaro 2016 en la Urba Muzeo de Vroclavo en la sudorienta Pollando. Temas pri rava kolekto de artobjektoj el Eŭropo, Afriko, ambaŭ Amerikoj, Azio kaj Aŭstralio.  Apartan atenton meritas sileziregionaj kestaj kripetoj, kies tradicio radikas en la 16-a jarcento. Ili prezentas kvazaŭ spektaklan spacon kun kripeto en la montara perspektivo kun arkitekturo inspirita de sileziaj vilaĝoj kaj urboj kaj asisto de figuroj personigantaj diversajn sociajn grupojn kaj profesiojn. En la ekspozicio troviĝas ankaŭ dek kelkaj buntaj, akrakoloraj krakovaj kripetoj, kiuj spegulas la arkitekturon de la urbo. Interesaj estas kripetoj faritaj el materialoj ekzotikaj, sed karakterizaj por la regiono, kie ili estis produktitaj, ekzemple el perlamoto, ekzotika ligno, teksaĵoj, vitro, ceramiko, alabastro. La ekspozicion titolitan „Alrapidis Bet Leĥem-on. Kristnaskaj Kripetoj el la tuta mondo” akompanas aĉetebla katalogo.

El la elsendo 25.12.2015. Legas Tomek – 1’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Historiaj „Registroj de malsanuloj” en la renovigado

Unikaj „Registroj de malsanuloj” el la kolekto de la krakovaj Bonfratuloj estis subigitaj al konservistaj laboroj. Troviĝas en ili informoj pri pacientoj, kiuj en la 17-a/18-a jarcentoj estis kuracitaj en la gviditaj de la monakoj hospitaloj, pri iliaj malsanoj kaj ilia bonstato, kaj eĉ pri malnovaj vestoj. La hospitala ordeno de s-ta Johano Dia, populare nomata Bonfratuloj estis venigita al. Pollando en 1609. Dum jaroj la monakoj gvidis hospitalojn, en kiuj estis kuracataj ĉefe la plej mizeraj loĝanoj de la urbo, kvakam ili ankaŭ akceptatis pacientojn pli bonstatajn kaj gastojn, ekzemple soldatojn, pilgrimantojn aŭ sacerdotojn. En la registro de pacientoj troviĝas ĉefe mizeruloj, difinataj kiel „pauperum” aŭ oldulo, studentoj kaj lerantoj de malatgradaj lernejoj, servistojn kaj diversspecajn metiistojn membriĝintaj en gildoj kiel ŝufaristoj, kudristoj, buĉistoj, franĝistoj, sapfaristoj, barborazistoj, bindistoj kaj ankaŭ muzikistoj. Temas pri la plej malnovaj registroj de malsanuloj konserviĝintaj en Pollando devenantaj el la bonfratulaj hospialoj en Zebrzydowice, Lublin kaj Krakovo. Troviĝas en ili ĉio, kion nun registras „informkarto de paciento”, do persona nomo, kelkfoje familia nomo, aĝo, konstatita malsano, longdaŭro de la hospitala estado kaj informo pri tio, ĉu la paciento estis kuracita aŭ mortis.  La plej malnova el la konservitaj registroj – latinlingva – devenas el la jaroj 1628-41 el Zebrzydowice. La tri ceteraj estis faritaj pollingve en Lublino kaj Krakovo en la dua duono de la 17-a jarcento kaj en la 18-a jarcento. La konservistaj laboroj daŭris ekde marto kaj ilian rezulton eblos rigardi en februaro en la organizota en la bonfratula klostro en Krakovo ekspozicio. La monako atendas, ke e 2016 al konservistaj laboroj estos subigitaj aliaj historiaĵoj el la klostra kolekto. Pliaj registroj de malsanuloj, registroj de medicinistaj rekomendoj kaj malnovpresaĵoj pri medicino. Aktuale Bonfratuoj gvidas kvar hospitalojn en Krakovo, Lodzo, Piaski (en la poznana provinco) kaj en Katowice.

El la elsendo 18.12.2015. Legas Tomek – 2’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Festivalo de malnova muziko  Actus Humanus

Ekde lundo ĝis la plej proksima dimanĉo en Gdansko daŭras la 5-a Festivalo  Actus Humanus, dum kiu prezentiĝas tiom elstaraj artistoj de la malnova muziko kiel violonisto  Giuliano Carmignola kun Accademia Bizantin kaj Ottavio Dantone, kontratenorulo Franco Fagioli, la formacio Graindelavoix kaj Björn Schmelzer,  Akademie für Alte Musik Berlin. Actus Humanus estas renoma festivalo, kies famo jam delonge transpaŝis la limojn de Pollando. Kun zorgeme prilaborita repertuaro prezentata de elstaruloj de la malnova muziko Actus Humanus de kelkaj jaroj okupas pintan lokon en la kulturaj rangolistoj. En la nuna jaro ĝi ricevis prestiĝan distingon EFFE – Europe for Festivals, Festivals for Europe. Atribuas ĝin la brusela societo Eŭropa Festivala Asocio. Tiamaniere la internacia ĵurio agnoskis la festivalon, kiu popularigas la eŭropajn heredaĵon kaj valorojn, artan rafinitecon kaj pripensitan, koheran programon. Konforme al la tradicio en la festivalo aŭdiĝas komponaĵoj ligitaj kun Kristnasko. La festivalaj koncertoj okazas en la gotikaj preĝejoj de sanktaj Johano kaj Jakobo, kaj ankaŭ en la historia 14-jarcenta Artus-Kortego. La festivalajn trasmisiojn realigas la 2-a Programo de la Pola Radio kaj rete Nacia Aŭdiovida Instituto.

El la elsendo 11.12.2015. Legas Tomek – 1’33”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

 Poloj aĉetas librojn en amasvendejoj

En 2014 okazis preskaŭ 15-procenta kresko de aĉetebleco de libroj en la amasvendejaj retoj kompare al 2013. La klientoj povas aĉeti laŭ atrakcia financa oferto ĉiasepcajn konsillibrojn, biografiojn, sensacitemajn librojn kaj kvalitan literaturon. La nombro de reklamoj rilataj al libroj en la varbfolioj de la komercaj retoj en 2014 egalis al 5255 kaj estis je 681 pli granda ol en 2013. Je pli ol 18 procentoj kreskis la nombro de reklamoj rilataj al la infana literaturo kaj je preskaŭ 13 procentoj rilate al libroj por plenkreskuloj. La komercaj retoj tiamaniere logas pli ambician klienton,  al kiu ili vendas kroman varon kun malgranda krompago. Tiu strategio tamen negative influas la librovendan merkaton pere de la ruiniga por ĝi prezobatalo.  Kvankam la komercaj retoj ne disponas pri same vasta librooferto kiel la tradiciaj librovendejoj, sed ili koncentriĝas pri la plej bone vendiĝantaj titoloj, eldonnovaĵoj, libroj de popularaj aŭtoroj, konsillibroj, kio forprenas la tradician klientaron de la librovendejoj. Malgraŭ tio ne la komercaj retoj estas la plej danĝeraj por tradiciaj librovendejoj, sed la interreto, kie la prezooferto estas multe pli favora.

El la elsendo 08.12.2015. Legas Milada

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

”Peko” en la Nacia Muzeo de Gdansko

Avidemo, envio, voremo, avaremo  bildigaj sur pli ol 300 artverkoj estas rigardeblaj kadre de granda ekspozicio „Peko” en la gdanska Nacia Muzeo. La eksponaĵoj devenas el la plej grandaj polaj muzeoj, krome el la Nacia Muzeo en Budapeŝto kaj el la fama Brukenthal-muzeo en Sibiu. La referenca al la tolaĵoj kaj grafikaĵoj estas la fama triptiko de Memling „La lasta juĝo” el la kolektoj de la Nacia Muzeo en Gdansko. La aŭtoroj de la ekspozicio memorigas, ke la pekosento en la eŭropa kulturo ligiĝas kun la heredaĵo de la meditereanea kulturo kaj judo-kristana religia tradicio. La prezentatajn tolaĵojn  aŭtoras i.a. pentristoj el Hispanio, Nederlando, Flandrio, Italio kaj Germanio. Troviĝas en ĝi pentraĵoj de tiaj artistoj, kiel Francisco Goya, Pieter Breugel la II-a, Albrecht Dürer, Edward Munch, Lucas Cranach, Otton van Veen. Inter la polaj pentristoj menciindaj estas i.a. Malczewski, Grottger, Hofman, Matejko, Witkacy, Podkowiński, Schulz.  La aŭtoroj de la ekspozicio memorigas, ke peko ne evitas politikon kaj regantojn. Do kvankam la ekspozicio „Peko” limiĝas al verkoj el la komenco de la 20-a jarcento ĝi spronas al enpensiĝo pri la moralaj sintenoj kaj dilemoj de la nuntempa epoko.

El la elsendo 04.12.2015. Legas Maciek – 1’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La unua Muzeo de Poloj Savantaj Judojn

En la loko Markowa en la Apudkarpatia Regiono (la suda Pollando) estos funkciigita Muzeo de Poloj Savantaj Judojn, kiu portos la nomon de la familio Ulm (E-elsendo el la 20.03.2015). Ĝia inaŭguro havos internacian karakteron. Nun daŭras la finpretigaj laboroj. La muzeo omaĝos polojn, kiuj endanĝerigante la propran vivon savis judojn dum la 2-a mondmilito. Iliaj nomoj estos prezentitaj sur la muro apud la muzeo kaj sur la placo sur lumigitaj informtabuloj troviĝos nomoj   de judoj murditaj de germanoj. Estas konataj nomoj de 200 viktimoj kaj ĉ. 900 kazoj de la savado de ilia vivo fare de poloj en la apudkarpatia regiono. Temas pri la unua ĉi-speca muzeo en Pollando. Kompletigos ĝin Fruktoĝardeno de Memoro. La lokalizo de la muzeo ne estas hazarda. Frumatene, la 24-an de marto 1944 germanaj ĝandarmoj murdis ok judojn. Kvin virojn kun la nomo Szall el Łańcut kaj du judinojn Gołda kaj Genia Goldman. Estis murditaj ankaŭ poloj ilin kaŝantaj: Józef Ulm kaj lia edzino Wiktoria estanta en la 9-a monato de gravedeco kaj 6 iliaj infanoj. La plej aĝa estis 8-jara.

El la elsendo 04.12.2015. Legas Maciek – 1’32”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nederlanda kaj flandra pentroarto en Szczecin

La ekspozicio „Ne sole tulipoj” en la Nacia Muzeo de Szczecin (la nordorienta Pollando) prezentas la 16-, 17-jarcentan pentroarton de Nederlando kaj Flandrio. 120 tolaĵoj devenas el la Ŝtata Muzeo en Schwerin, kie ili troviĝas kiel donacita kolekto de privata kolektanto Christoph Muller. La unuan fojon ili estas prezentita ekster la muzea sidejo en Schwerin. Plimulto de la pentraĵoj prezentas vastan spektron de la vivo de nederlandanoj.  Krome sur la tolaĵoj bildigantaj la „oran epokon” en la nederlanda kaj flandra pentroarto prezentiĝas pejzaĝoj, senviva naturo, militistaj scenoj kaj ankaŭ portretoj. Inter ĉi lastaj apartan atenton meritas portreto de kuracisto de Jan Brueghel Pli Aĝa. Kelkaj pentraĵoj havas edifan emfazon dank’ al la kaŝiĝantaj en ili enigmoj, kiujn la spektanto devis mem malkaŝi. La ekspozicio „Ne sole tulipoj” estas rigardebla en homework help Szczecin ĝis la 10-a de aprilo 2016.

El la elsendo 27.11.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

 „Ĉe Uzuristo” de Georg de la Tour en la Reĝa Kastelo

La tolaĵo „Ĉe Uzuristo” de la franca barokepoka pentristo Georg de la Tour ĝis la 10-a de januaro 2016 estas admirebla en la varsovia Reĝa Kastelo kadre de la ciklo „Artgalerio de unu pentraĵo”.  La Tour, originala kaj iom mistera pentristo el la unua duono de la 17-a jarcento, apartenas al pentristoj elstaraj, kvankam iom forgesitaj de la arthistorio. La tolaĵo fine de la 18-a jarcento apartenis al Eugeno la Lotaringia, princo de d’Elboeuf de Lambesc. Lia edzino sian havaĵon inkluzive de la donacita al ŝi bildo heredigis al Łukasz Dąmbski, ŝia havaĵa konsilisto kaj artkolektanto. Lia plenrajtigito Tomasz Dąmbski deponis la kolektojn en la Nacia Instituto de Ossoliński-familio en Lvovo, kie ili eniris la konsiston de la Muzeo de Lubomirski-princoj. Komence la pentraĵo estis opiniata la verko de Gerard della Notte, sekve de Theodor Romboust. Nur dum la monografia ekspozicio en 1972 „Ĉe Uzuristo” estis agnoskita kiel la tolaĵo de  La Tour. En 1974 dank’ al retrovita subskribo la supozoj de ekspertoj estis konfirmitaj. Disputa evidentiĝis krome la titolo „Ĉe uzuristo”. La franca literaturo titolis ĝin „reguligado de kontoj aŭ ŝuldorepagado. Laŭ polaj arthistoriistoj la bildo komentas la socian situacion de la loĝantoj de Lotaringio. Bonstate vestitaj viroj simbolas reĝajn oficistojn, barbohava maljunulo signifas kamparanon. Tio bildigas la malfacilan situacion de la paŭperiĝanta loĝantaro, kiu ne kapablas elteni la financajn postulojn de la franca reĝo aŭ lotaringia princo.

El la elsendo 20.11.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nova 5-zlota monero kun la urbodomo de Poznano

La Nacia Pola Banko ĵus encirkuligis novan 5-zlotan moneron el la serio „Malkovru Pollando”, sur kies renverso troviĝas la bildo de la urbodomo de Poznano. Ĝi estas jam la 4-a monero en la serio inaŭgurita en majo de la pasinta jaro. Ĝis nun aperis „25 jaroj de libereco”, „La Reĝa Kastelo en Varsovio”, „La kanalo de Bydgoszcz”. La eldonkvanto de la nova monero egalos al unu miliono 200 mil ekzempleroj. Se temas pri numismatikaĵoj ligitaj kun Poznano, en kiu funkcias konataj por esperantistoj Interlingvistikaj Studoj, en 2003 la Nacia Monemisiejo eldonis monerojn lige kun la 750-jariĝo de la fondoakto de la urbo. En 2013 kadre de la serio por kolektantoj „Polaj Futbalistaj Kluboj” aperis momenro dediĉita al la klubo „Warta-Poznań”. Encirkuligitaj estis ankaŭ numismatikaĵoj okaze de la 40-jariĝo de la kontraŭkomunista elano „Junio ‘56” kaj duzlota monero prezentanta la tiean Franciskanan Klostron.

El la elsendo 13.11.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola Radio – nacia kulturinstitucio

Ankoraŭ antaŭ sia nomumo profesoro Piotr Gliński, la nova pola ministro por la kulturo kaj nacia heredaĵo deklaris, ke Pola Radio devas fariĝi nacia kulturinstitucio. Ligiĝos kun tio nova maniero financi la publikan radion. Tion celos transformo de la publika radio – same kiel de la lokaj radiostacioj – el la komercaj kompanioj en la naciajn kulturinstituciojn. Laŭ profesoro Gliński la evoluo de la pola kulturo celos ĝian stabiligon, se temas pri institucioj, artistoj kaj kreantoj. La evoluo celas ankaŭ la ligon de la pola ŝtatintereso, de la patriotaj valoroj kaj tradicioj kun tio, kion donas kulturo.

El la elsendo 13.11.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Karl Dedecius. Literaturo – Dialogo – Eŭropo

“Karl Dedecius. Literaturo – Dialogo – Eŭropo”, tiel estas titolita ekspozicio rigardebla ĝis la mezo de decembro 2015 en Collegium Polonicum en Słubice (la okcidenta Pollando). Ĝi estis pretigita kune kun la Muzeo de la urbo Lodzo.  Temas pri laŭvica komuna entrepreno de ambaŭ establoj dediĉita al la popularigo de la kreado de elstara germana tradukanto de la pola literaturo en la germanan  lingvon. Dank’ al la nuna ekspozicio la vizitanto povas konatiĝi kun la reala kaj metafora spaco de la tradukista laboro, kaj la tradukfilozofio de Dedecius. Pere de tekstoj kaj bildoj sur paneloj estas prezentitaj amikecoj de Dedecius kun polaj poetoj. La instalaĵo havas formon de libro, en kiu i.a. troviĝas indikoj kiel traduki la nacian kulturon en fremdajn lingvojn. Collegium Polonicum en Słubice kaj la Muzeo de la urbo Lodzo de jaroj klopodas popularigi la atingaĵojn de Dedecius i.a. per la scienca periodaĵo „La jarlibro de Karol Dedicius” aŭ organizita antaŭ kelkaj jaroj ekspozicio „Karl Dedecius kaj Lodzo”. Ĝuste en Lodzo Karl Dedecius naskiĝis en 1921. Rekrutigita al Wermaht li paroprenis la Staliningradan batalon. Li estis malliberigito de sovetiaj ostaĝejoj. Fuĝinte el GDR (Germana Demokrata Respubliko) li laboris en iu el la okcidentgermanaj asekurkompanioj. Tiam li komencis sian krean verkadon, sen kiu signifa parto de la pola literaturo restus nekonata al la legantoj en Germanio, Aŭstrio kaj Svislando. Dedecius de pli ol 60 jaroj tradukas tekstojn de klasiukuloj de la pola poezio en la germanan lingvon. Li eldonis multajn teoriajn tekstojn pri literaturo de la slavaj lingvoj kaj pri la teorio de la tradukado. En 1979 Karl Dedecius establis Germanan Instituton pri la Pola Kulturo en Darmstadt, kies direktoro li estis ĝis 1997. Li ricevis honoran doktortitolon de multaj universitatoj en Pollando kaj en Germanio. Krome Karl Dedecius estis distingita per multaj altrangaj ŝtataj distingoj.

El la elsendo 06.11.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Majstroj de paŝtelarta tekniko

En la Nacia Muzeo en Varsovio daŭras la ekspozicio „Majstroj de la paŝtelarto”. Inter la aŭtoroj de 250 tolaĵoj troviĝas tiom renomaj polaj pentristoj, kiel Stanisław Wyspiański, Leon Wyczółkowski, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Olga Boznańska, Władysław Ślewiński kaj Teodor Axentowicz. Krom polaj estas ankaŭ bildoj de eksterlandaj pentristoj, kiel Jean-Francois Millet (la kortega pentristo de la lasta pola reĝo), Adolph Menzel kaj Max Liebermann. La elektitaj pentraĵoj kaj ilia aranĝo kronologia kaj laŭtema – kun aparta atento donita al la vefoj de la virina, salonega arto kaj portreto – prezentas enorman riĉon de la Muzeo. Samtempe la ekspozicio prezentas la historion de paŝtelteknika arto ekde la 16-a jarcento ĝis la unua unuo de la 20-a jarcento, kun la reliefigo de ĝia rolo en la pola arto. Krom verkoj de konataj artistoj en la Nacia Muzeo estas rigardeblaj verkoj de pentristoj hodiaŭ forgesitaj, sed ĝuintaj famon kaj rekonon dum sia vivo. Inter ili estas Emilia Dukszyńska-Dukszta – agnoskita pionierino de la virina kreado en Varsovio fine de la 19-a jarcento, Witold Pruszkowski, Kazimierz Mordasewicz aŭ Leon Kaufmann. Unu el la plej grandaj atrakciaĵoj de la ekspozicio estas la prezentata la unuan fojon post la 20-aj jaroj de la intermilita dudekjariĝo la tolaĵo de Leon Wyczółkowski „La Wawel-kastela Trezorejo” el 1907.

El la elsendo 30.10.2015. Legas Milada

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Finalanoj de la 17-a Internacia Chopin-konkurso

Lastvendrede estis anoncitaj la  nomoj de 10 finalanoj de la 17-a Internacia Chopin-konkurso. Entute kvalifikiĝis pianistoj el 8 landoj: Seong-Jin Cho el la Suda Koreio, Aljosa Jurnić el Kroatio, Aimi Kobayashi el Japanio,  Kate Liu, Eric Lu el Usono,  Szymon Nehring el Pollando,  Georgijs Osokins el Latvio, Charles Richard-Hamelin el Kanado, Yike (Tony) Yang el Kanado kaj Dmitry Shishkin el Rusio. En la finalo ili ludos unu el du fortepianaj konĉertoj de Frederiko Chopin: Mi-minoran opuso 11 aŭ Fa-minoran opuso 21. Akompanos al ili la Simfonia Orkestro de la Nacia Filharmonio direktata de Jacek Kasprzyk. En la 3-a etapo de la konkurso rivalis 20 pianistoj inkluzive de tri poloj. La finalaj priaŭskultoj komenciĝis dimanĉe kaj daŭros ĝis la 20-a de oktobro. La nomo de la finalano estos anoncita nokte inter la 20-a kaj 21-a de oktobro. En la tago de anonco de la nomoj de la konkurslaŭreatoj okazos ilia koncerto ripetota la 22-an kaj la 23-an de oktobro. Internacia Chopin-konkurso okazas ĉiun kvinan jaron kaj estas nun unu el la plej malnovaj kaj gravaj pianistaj konkursoj de la mondo. Por la nunjara anoncis sin 450 personoj el la tuta mondo. Entute la konkurson partoprenis 78 pianistoj. Organizis ĝin la Nacia Instituto de Frederiko Chopin kaj patronecon super ĝi transprenis pezidento Andrzej Duda.

El la elsendo 20.10.2015. Legas Gabi

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Trezoro el la loko Środa Śląska rigardebla ĝis la jarfino

La ora nuptokrono el la 14-a jarcento konsistigas la plej valoran eksponaĵon de la tiel nomata trezoro el Środa Śląska [sroda slonska]  rigardebla ĝis la jarfino en la Nacia Muzeo de Vroclavo. Komplekso de mezepokaj historiaj objektoj retrovitaj fine de la 80-aj jaroj de la pasinta jarcento apartenas al la plej valoraj objektoj retrovitaj en Eŭropo. Laste la krono  apartenis al Blanka de Valois la unua edzino de Karlo la 4-a Luksemburga mortinta en 1348, do baldaŭ post la onidira kaŝo kaj perdo de la trezoroj. Alia tre valora eksponaĵo estas agrafo ornamita per kameo el kalcedono servanta por kunfiksi ceremoniajn kortegajn mantelojn, kronvestojn kaj vestojn liturgiajn. Krome rigardeblaj estas du oraj virinaj kapornamaĵoj el la fino de la 12-a jarcento, oraj ringoj, sigelringo kun motivo de duonluno kaj stelo kaj parto de retrovitaj oraj moneroj. Laŭ hipotezo de sciencistoj la oraj valoraĵoj ektroviĝis en Środa Śląska  kiel garantiaĵo de prunto, kiun Karlo la 4-a Luksemburga prenis de judaj bankistoj. La retrovitaj dum konstrulaboroj trezoroj estis transdoniaj al la Nacia Muzeo en Vroclavo kaj la unuan fojon prezentitaj en 1997, sekve deponitaj en ekspozicio de Środa Śląska. La krono kaj aliaj antikvaĵoj el la kolekto estis prezentitaj krome en ekspozicioj en Varsovio, Dresdeno, Valladolid kaj Bruselo.

El la elsendo 16.10.2015. Legas Krystyna kaj Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pentristaj artverkoj de polaj artistoj en Vroclavo

Ekde la unuaj tagoj de oktobro en la Urba Muzeo en Vroclavo funkcias ekspozicio „Artverkoj de la pola pentroarto el la limperiodo de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj”. Temas i.a. pri tolaĵoj de Olga Boznańska, Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski, Aleksander Gierymski, Stanisław Wyspiański, Władysław Śliwiński, Józef Pankiewicz, Józef Chełmoński, Wojciech Weiss, Włodzimierz Tetmajer. Ĉiuj 69 plej gravaj pentraĵoj devenas el la privata kolekto. Ekzemple la tolaĵo de Leon Wyczółkowski „Fiŝkaptisto portanta kankrojn” el 1889 la lastan fojon estis prezentita publike antaŭ la 2-a mondmilito en la varsovia artgalerio „Zachęta”. Multaj el ĉi tiuj tolaĵoj dum jaroj troviĝis en la muzeoj kaj artgalerioj en Varsovio, Poznano kaj Krakovo. Subite evidentiĝis, ke ili ĉiuj estas la propraĵo de iu familio loĝanta en Vroclavo, kiu reprenis ĉiujn ĉi bildojn kaj post kelkjara prilaboro decidis ekspozicii ilin en la Urba Muzeo de Vroclavo. La ekspozicio finiĝonta fine de febraro 2016 inaŭguros la eventojn ligitajn kun Vroclavo kiel Kultura Ĉefurbo de Eŭropo.

El la elsendo 09.10.2015. Legas Milada

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Libere viziteblaj Chopin-recitaloj

Ekde la lasta lundo, t.e. la 5-a de oktobro ĝis la 15-a en la sidejo de Sinfonia Varsovia ĉe la dekstraborda Varsovio okazas libere viziteblaj recitaloj de partoprenantoj de la  17-a Internacia Pianista Chopin-konkurso. Laŭ informoj de Janusz Marynowski la direktisto de Sinfonia Varsavia dum ĉi tiuj eksterkonkursaj recitaloj prezentiĝos la plej bone aŭguraĝintaj pianistoj. Laŭ lia informo „ĉiu, kiu pro diversaj motivoj ne povas partopreni dumtagajn konkursajn priaŭskultojn samtage vespere povos ĝui Chopin-muzikon en la plenumo de artistoj, kiuj rivalis matene. La tradicio  de ĉi tiuj recitaloj kreiĝis antaŭ 5 jaroj kaj jam tiam ĝuis grandan interesiĝon  de varsovianoj.

El la elsendo 06.10.2015. Legas Milada

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 17-a Internacia Pianista Konkurso de Frederiko Chopin

 La 1-an de oktobro en Varsovio komenciĝis la 17-a Internacia Pianista Konkurso de Frederiko Chopin. Inaŭguris ĝin koncerto de elstara pianistino Martha Argerich, kiu ludis  la fortepianan konĉerton La-minoran opuso 54 de Robert Schumann. Lastĵaŭde koncertis  krome Nelson Goerner kaj estis plenumita Polonezo por simfonia orkestro de Krzysztof Penderecki, speciale komponita por la inaŭguro. Tiuj muzikaj eventoj inaŭguris la sinsekvajn 23 konkursaj tagoj, inter kiuj 15 estas destinitaj por priaŭskultoj de junaj pianistoj el 20 landoj. La plej proksiman sabaton komenciĝas la 1-a etapo de la konkursaj priaŭskultoj. Kiel la unuaj rivalos laŭ la lotuma elekto tri poloj: Tymoteusz Bies, Rafał Błaszczyk, Łukasz Piotr Byrdy. La konkurson partoprenas 78 pianistoj, inter kiuj estas 15 poloj. La dua etapo de la konkurso daŭros inter la 9-a kaj la 12-a de oktobro, la tria – inter la 14-a kaj la 16-a oktobro. La pianistoj plenumos ekskluzive komponaĵojn de Chopin disponante pri 4 fortepianoj de Steinway, Yamaha, Kawai kaj Fazioli.  10 pianistoj kvalifikiĝontaj al la  finalo (18-20-a de oktobro) ludos unu el la du fortepianaj konĉertoj de Chopin akompanite de la Orkestro de la Nacia Filharmonio direktota de Jacek Kasprzyk. La pianistojn pritaksos 17 persona internacia ĵurio sub la gvido de profesorino Katarzyna Popowa-Zydroń. En ĝia konsisito troviĝas eĉ 4 iamaj laŭreatoj de la konkurso: Adam Harasimowicz (1955), Marta Argerich (1965), Garrick Ohlsson (1970) kaj Yundi (2000). La konkurson organizis la Nacia Instituto de Frederiko Chopin. Ĝia honora patrono estas la pola prezidento, Andrzej Duda.

El la elsendo 02.10.2015. Legas Barbara kaj Krystyna

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eŭropa Tago de Lingvoj

Morgaŭ en la tuta  Eŭropo okazos la 14-a Eŭropa Tago de Lingvoj lanĉita de la Konsilio de Eŭropo en 2001 kaj nun solenata en 47 landoj. Ĝi popularigas la konon de la lingvoj kaj prezentas la lingvovariecon en Eŭropo. Nunjare ĝia devizo tekstas: “Lingvoj estas nia forto”. En Varsovio la porokazaj eventoj komenciĝis kelkajn tagojn pli frue. I.a. la 23-an de septembro en la Varsovia Universitato komenciĝis internacia konferenco dediĉita al la pritaksado de lingvaj kompetentoj,  dum kiu ĝiaj partoprenantoj diskutis,  kiel konstrui la plej trafajn testojn, kiuj ekzamenas la lingvokonojn. Inter ĵaŭdo kaj dimanĉo okazas specialaj lecjonoj kaj laborrenkontoj por infanoj, gejunuloj kaj plenkreskuloj, multaj pere de la skajpo, kio ebligas  partopreni ilin en la tuta lando. La programo ampleksas pli 60 retajn okupojn pri 13 fremdaj lingvoj: la angla, bulgara, ĉeĥa, dana, franca, greka, hispana, irlanda, germana, portugala, rumana, slovaka kaj ĉeĥa. En Varsovio okazas laborrenkontoj teatraj, muzikaj,  kurirartaj. Al la solenadoj de la Eŭropa Tago de Lingvoj aliĝis krome Krakovo, Katowice kaj Vroclavo. En la du unuaj urboj okazas subĉiela urba ludo la Misio “Babelo, ” en kiu eblas fari viziton en la fortreso de ĉifroj kaj estas planitaj  paroldueloj kaj parolbataloj. Vroclavo i.a. organizas la prezentiĝojn “Plurlingva Eŭropo”. Cambridge English en Pollando, la kunorganizanto de la eventoj anoncis funkciigon de du programoj adresitaj al instruistoj kaj lernantoj:  „Ready, Steady, Speak: gimnaziano bone regas la anglan” kaj   „Write on” – temas pri konkurso por gimnazianoj kaj supergimnazianoj verki anglalingve.

El la elsendo 25.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Henryk Sławik omaĝita en Hungario

Fragmento de la Danuba riverbordo flanke de Buda en Budapeŝto ricevis lastvendrede la nomon de la pola politikisto Henryk Sławik, reprezentanto de la pola elmigra registaro, kiu dum la 2-a mondmilito aktivis en Hungario por savi polajn judojn. Dum la porokaza solenaĵo la urbestro de Budapeŝto, Istvan Tarlos memorigis, ke Hungario dum la milito fariĝis la rifugejo por 120 mil poloj post la eksplodo de la 2-a mondmilito. La pola ambasadoro Roman Kowalski agnoskis la nomumon de fragmento de la Danuba riverbordo per la nomo de Sławik kiel simbolon de enorma amikeco inter la pola kaj hungara nacioj. La solenaĵon partoprenis la nepo de Sławik, Zbigniew Kutermark. Henryk Sławik post la eksplodo de la 2-a mondmilito traiĝis tra Rumanio al Hungario, kie li fariĝis la prezidanto de la Civitana Komitato Protektanta Polajn Rifuĝintojn en Hungario. Li estis unu el la reprezentantoj de la pola registaro en elimigrejo. Kun diskreta subteno de la hungaraj aŭtoritatoj li organizis kontrabandadon de poloj al la polaj armeaj fortoj en Okcidento. Krome preparante falsajn dokumentojn baze de falsaj ekleziaj baptoatestiloj Henryk Sławik savis ĉ. 5 mil polajn judojn, kiuj venis al Hungario. Kunlabore kun la sacerdotaro li organizis orfodomon por la judaj infanoj, kiu funkciis sub la ŝildo de la orfodomo por la infanoj de polaj oficiroj. Kiam germanoj invadis Hungarion Henryk Sławik komencis labori konspire. Perfidita de germana fikunlaboranto li estis arestita en julio 1944 kaj subigita al torturoj  en Budapesto. Malgraŭ tio li ne perfidis la nomon de sia kunlaboranto Jozsef Antall. Direktita al la koncentrejo Mauthausen-Gusen li estis mortpendigita en aŭgusto 1944. Aparta felietono dediĉita al Henryk Sławik aperis en nia programo 07.02.2014.

El la elsendo 25.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 1-a festivalo de la Barokaj Operoj

La prapremiero de „Orlando”, la opero de Georg Friedrich Haendel inaŭguris dum la unua semajnfino de septmbro la 1-an Festivalon de la Barokaj Operoj „Dramma per musica”. Ĝis la 20-a de septembro en la Reĝa Teatro en la Malnova Oranĝerio de la Reĝa Lazienki-Parko,  en la teatro de la Varsovia Ĉambra Orkestro, la koncerta studio de la Pola Radio kaj la Kolumna Salonego de la historia fakultato de la Varsovia Universitato okazis ĉambraj koncertoj, muzikspektakloj kaj recitaloj. Sume kadre de la festivalo la publiko ĝuis sume 19 muzikeventojn, inter ili menciinda estas la ĉambra koncerto „Baroko je kvin voĉoj”, la muzika spektaklo „Teatro alla moda” kaj prezento de la opero de Haendel „Agrippina”, kiu estis enscenigita pasintjare en la Reĝa Teatro. En la sceneja formo estis prezentitaj verkoj de la plej gravaj kreantoj de la baroka muziko i.a. de Georg Friedrich Haendel, Antonio Vivaldi kaj Jean-Philippe Rameau en la plenumo de polaj artistoj, kiujn la organizantoj volis popularigi.

El la elsendo 19.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Perdita Heredaĵo

La Eŭropaj Tagoj de la Kulturheredaĵo pasas sub la devizo „Perdita heredaĵo”. Ilia pola inaŭguro okazis lastsabate en Elbląg. La iniciatintoj volas doni la atenton kaj samtempe antaŭmalhelpi la nerevenigeblan perdon de la riĉaĵoj de la kulturheredaĵo. Detruitaj historiaj objektoj, forŝtelitaj artverkoj, sed ankaŭ la plej intimaj familiaj memoraĵoj, fotoj, rememoroj havas eksterordinaran signifon kaj formas nian identecon. Necesas ilin flegi por ne perdi ilin senrevene. La elekto de la urbo Elbląg por la inaŭguro de la Tagoj ne estas hazarda. Sekve de la militdetruoj ĝi estis preskaŭ ĝisfunde ruinigita kaj revivigo de la malnovurba kvartalo daŭras ĝis hodiaŭ. La tasko estis entreprenita fine de la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento, kiam de sur la 90-procente detruita tereno oni forigis ruinojn kaj surkreskintaj sur ĝi arbustojn kaj arbetojn. La celo de la rekonstruo estis rekrei la bildon de la antaŭmilita kvartalo, kio aktuale estas efektivigita 70-procente. Inter aliaj atrakciaĵoj de la Eŭropaj Tagoj de la Kultura Heredaĵo en Varmio kaj Mazurio estas i.a. Kavalira Grunwald-Turniro kaj edukaj laborrendevuoj dediĉitaj al la malnova vivo en Olsztyn-kastelo.

El la elsendo 19.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Inaŭgurita la varsovia Muzeo pri Katyń-krimo

Ĵaŭde, la 17-an de septembro, en la datreveno de la sovetunia atako kontraŭ Pollandon en Varsovio estis malfermita Muzeo pri Katyń-krimo. Temas pri la unua en la mondo martirologia-muzea-esplora centro dokumentanta Katyń-krimon kontraŭ 22 mil polaj ostaĵoj kaj malliberigitoj tenataj en la jaroj 1939-1940 en la sovetiaj ostaĝejoj kaj malliberejoj. Ĝi kreiĝis sur la tereno de la Varsovia Citadelo laŭ la venka projekto el 2010 farita en la arkitekta leborejo Brzozowski-Grabowiecki. La malfermo de la Muzeo pri Katyń-krimo 75 jarojn post la elmurdo de polaj ostaĝoj fare de la Ruĝa Armeo estis evento, kiun poloj kaj la familioj de la viktimoj de la sovetia hombuĉado atendis de jaroj. Dum la periodo de Popola Pollando la memoro pri ĝi estis forviŝata laŭ ĉiaj ebloj kaj la lokoj de krucometado estis detruataj. Dum la solenaĵo inaŭguranta la muzeon prezidento Andrzej Duda diris, ke Katyń-krimo devas esti nomita kiel krimo de la hombuĉado. Ĉefministro Ewa Kopacz memorigis, ke dignan omaĝon de la granda nacia ofero atendis generacioj de poloj.

El la elsendo 19.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La malnovperuaj erotikaj ceramikaĵoj

La malnovperuaj erotikaj ceramikaĵoj de Mochica-kulturo de antaŭ 1500 jaroj estas ekspoziciataj,  nur por la plenkreskuloj,  en la Muzeo de Arkady Fiedler en la loko Puszczykowo apud Poznano en la okcidenta Pollando. La ekspozicio de „ceramika Kamasutra” en speciale konstruita pavilono konsistas el 30 figuroj de paroj en senprudaj seksaj pozoj. Laŭ la  kunkreinto de la muzeo, la filo de konata pola mondvojaĝanto kaj verkisto ĉi tiu ekspozicio estas unusola ne nur en Pollando, sed ankaŭ en Eŭropo. La kopioj de la figuroj prezentataj en la Muzeo Larco en Limo estis venigitaj al Pollando interkompreniĝe kun la perua kulturministerio. Arkady Radosław Fiedler atentigis, ke kvankam prezentataj figuroj de virinoj kaj viroj povas elvoki pudoran reagon aŭ ĉe aliaj iom rapidan korbaton neniu devus senti sin ĝenita. Estonte oni eldonos ilustritan gvidlibron tra la ekspozicio kaj eble estos vendeblaj ceramikaj miniaturaĵoj,  sed pri ĉi lasta ideo decidos la interesiĝo de la vizitantoj. La florinta antaŭ 1500 jaroj Mochica-kulturo famiĝis pro altgrade evoluinta agrikulturo, konstruarto, grundpliboniga sistemo kaj vojreto. Pri la evoluo de ĉi tiu kulturo atestas ankaŭ ceramikaĵoj. Mochic-anoj estis difinataj kiel grekoj de la Suda Ameriko. Por poloj temas pri interesa, sed mistera kulturo. Ĝi ne konis skriboarton kaj esprimis sin per ceramikaĵoj. Tiel kreiĝis la ceramika libro de ĉi tiu  popolo, kiu rilatas ankaŭ al ĝia seksa vivo. La Muzeo-Literatura Laborejo de Arkady Fiedler en Puszczykowo ekzistas de preskaŭ 40 jaroj kaj estas gvidata de liaj du filoj kun la  familioj. Ĉiujare vizitas ĝin ĉ. 20 mil personoj. La patrono de la muzeo Arkady Fiedler (1894-1985) realigis 30 mondvojaĝojn, verkis 32 librojn eldonitajn en 23 lingvoj en pli ol 10-miliona eldonkvanto.

El la elsendo 13.09.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 15-jarcenta breviero revenis

Antaŭ kelkaj tagoj la 15-jarcenta breviero – forveturigita en 1943 de germanoj kun aliaj bibliotekaj kolektoj kaj artverkoj el Vroclavo  kaj dum 65 jaroj konsiderita kiel perdiĝinta – estis transdonita al la kolektoj de la universitata biblioteko de la urbo. La pergamena kodo el 1415 difinata kiel „Breviarium Wratislaviense” kaj „Libra viaticus” estis farita de  Jan el la loko Połaniec kaj Marcin el la loko Oława. Ĝi konsistas el 425 paĝoj kaj ĝia originala leda kovrilo devenas el la 16-a jarcento. En latina teksto troviĝas 17 oraj inicialoj kaj plurkoloraj miniaturoj. En la manuskripta fako de la Universitata Biblioteko en Vroclavo troviĝas 13 mil manuskriptoj, inter kiuj tri mil estas riĉe ornamitaj  mezepokaj manuskriptoj. Temas pri la plej granda ĉi-speca kolekto en la lando, kiu enhavas ĉirkaŭ 40 procentojn de la manuskriptoj el la antaŭmilita urba biblioteko de Vroclavo.

El la elsendo 13.09.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La nacia legado de la romano „La Pupo” de Bolesław Prus

La plej proksiman sabaton en la tuta lando okazos la laŭtlegado de la fama romano de Bolesław Prus „La Pupo”. Inaŭguros la legadon en Varsovio en la Saksa Ĝardeno la prezidento Andrzej Duda kune kun la edzino. La legadon daŭrigos aktoroj, kiujn akompanos muziko de sep komponistoj aŭdiĝanta realtempe. La unuopaj  12 ĉapitroj de la romano, eblas elŝuti el la interreta paĝo de la kampanjo. Ĉiu persono, kiu  kunportos al la varsovia Saksa Ĝardeno propran ekzempleron de la romano ricevos porokazan memorstampon. La nacia legotago estis iniciatita antaŭ tri jaroj kun la celo popularigi la bazajn verkojn de la pola kulturo, firmigi senton de la nacia identeco kaj popularigi la kulturon de la parola lingvo en ĝiaj plej kremaj manifestiĝoj. Kun ĉiu jaro grandiĝas la nombro de la partoprenantoj de la kampanjo. Pasintjare la „Trilogio” de Henryk Sienkiewicz estis legita en pli ol 2 mil lokoj en Pollando: bibliotekoj, lernejoj, oficejoj, stacidomoj kaj sur la urbaj foriplacoj.

El la elsendo 04.09.2015. Legas Gabi

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La muzeo de la Toruna Mielkuko

En la Malnovurba Kvartalo de Toruno estis funkciigita Muzeo de la Toruna Mielkuko, prezentanta pli ol 600-jaran bakhistorion de la lokaj specialaĵoj. Ĝi troviĝas en la adaptitaj 19-jarcentaj konstruaĵoj de la mielkuka fabriko de Gustaw Wasse. Pli frue kun la historio de la loka mielkuka bakado eblis konatiĝi kadre de la ekspozicio „La mondo de la Toruna mielkuko” funkciinta en la keloj de Kopernikdomo. La ekspozicio kaj akompanaj renkontoj pri la mielkuka bakado ĝuis grandan interesiĝon, kiun limigis tamen tro malgranda spaco.

En la nova muzeo la vizitantoj povas konatiĝi kun ĉiuj misteroj de la jarcenta tradicio de la toruna mielkuko komencante de necesaj ingrediencoj por pretigi la paston tra la bakmanieroj ĝis la mielkula distribuado. Ĉio ĉi estas prezentita en atrakcia formo kun utiligo de modernaj teknologioj. La ekspozicio prezentiĝas sur tri etaĝoj. En la kelo, kie la gastojn bonvenigas virtuala mielkuka vendistino troviĝas ekspozicio „La mielkukaj radikoj – de la bakformo ĝis la fornelo”, en kiu estas prezentataj unikaj mielkukaj bakformoj ekde la 17-a ĝis la 20-a jarcentoj kaj la industria fornelo por la mielkuka bakado el la 60-aj jaroj de la pasinta jarcento. La teretaĝo estas dediĉita por la mielkukaj labor­rendevuoj kaj ekspozicio „La sensoriĉa mielkuka mondo”. La vizitantoj povas mem partopreni la bakadon de mielkukoj el originala pasto kaj ankaŭ konatiĝi kun spicoj utiligitaj por la mielkuka bakado, sekvante sur la tuŝekrano la lokojn, el kiuj ili estis importitaj. Sur la unua etaĝo estis pretigita ekspozicio „Mielkuko en salonego, kuirejo, vendejo kaj klubo”. Ĉiu povas eniri tradician kuirejon, en kiu estis bakitaj mielkukoj, rigardi la liver­aŭtomobilon per kiu antaŭ jaroj la mielkukoj estis transportataj el fabriko al vendejoj. La ekspozicio ebligas konatiĝi kun diversaj specoj de mielkukoj kaj variaj pakumoj el diversaj periodoj. Tie ĉi funkcias ankaŭ nostalgia klubokafejo aranĝita en la stilo de la postmilita Pollando.  La vizitantojn atendas ankaŭ aliaj arakciaĵoj kiel filmo pri tio,  de kio deriviĝas la nomo de la plej fama toruna mielkuo „katarzynka” (katrinjo). Eblas enrigardi plur­funkcian kuirlibron kun receptoj pri diversaj mielkukoj kaj elŝuti interesan recepton. Aldone disponebla estas projekcio pri la mielkuka produktado en la fabriko „Kopernik” en Toruno. En la virtuala vestoŝanĝejo eblas partopreni ludon, kiu ebligas al vizitanto ekroli kiel mielkuka vendistino aŭ fabrika posedanto.

 La unuaj mencioj pri la mielkukoj de Toruń devenas el ĉ. 1380-a jaro kaj rilatas al bakisto Nicolas Czan, kiu krom pano bakis ankaŭ spickukojn. La membranta en Hanzo Toruno troviĝis ĉe la vojkruciĝo de la plej gravaj komercaj itineroj. Dank’ al tio eblis importi el la foraj landoj necesajn ing­rediecojn por la bakado de mielkukoj kiel cinamon, kariofilon, zingibron, muskaton, kardamonon. Dum jaroj en Toruno ekzistis multaj entreprenoj, en kiuj oni bakis mielkukojn, sed la posedantoj tre zorge protektis siajn bak­sekretojn ne nur kontraŭ la loka konkurenco, sed ankaŭ mielkukaj bakmajstroj el Nurimbergo.

El la elsendo 28.08.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pola arto en la Nacia Muzeo de Koreio

Ĉirkaŭ 260 objektoj, inter kiuj estas skulptaĵoj, pentraĵoj, afiŝoj troviĝas en la inaŭgurita en la Nacia Muzeo de Koreio ekspozicio „La pola arto: Nerezistebla spirito”. Temas pri la sama ekspozicio, kiu sub la titolo „Trezoroj el la lando de Chopin” estis pli frue prezentata en Pekino. La ekspozicio prezentas la historion de la pola arto – komencante de la mezepokaj skulptaĵoj tra tolaĵoj de la polaj 19-jarcentaj pentristoj ĝis la 20-jarcenta arto. Elektante ekspoziciaĵojn la polaj organizantoj gvidis sin per la karaktero de la pola 19-jarcenta pentroarto, enhavanta historiajn referencojn kaj ĝia arta kvalito. Laŭ la deziro de la koreaj organizantoj la ekspozicio estis pliampleksigita per eksponaĵoj rekte ligitaj kun Fryderyk Chopin kaj Mikołaj Kopernik. Temas i.a. pri muldaĵo de la mano de Chopin, liaj portertoj pentritaj de Wojciech Weiss kaj Janusz Przybylski. Krome temas pri la tolaĵo de Jan Matejo  „Astronomo Kopernik, alivorte interparolo kun Dio” kaj kopioj de la instrumentoj uzataj de la sciencisto.  La inaŭguron de la ekspozicio akompanis koncerto de pianisto Maciej Grzybowski kaj ciklo da prelegoj pri la pola historio kaj kulturo, i.a. pri la pola desegnaĵo kaj dezajno. La lekcion pri la pola kinematografio gvidis la korea reĝisoro Song II Gon, studinta en Lodzo kaj perfekte reganta la polan lingvon. La ekspozicio „La pola arto: nerezistebla spirito” en la Nacia Muzeo de Koreio en Seŭlo daŭros ĝis la fino de aŭgusto.

 El la elsendo 21.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Hoplitoj. Pri la militarto de la antikva Grekio

Almenaŭ ĝis la jarfino en la Nacia Muzeo de Varsovio funkcios la ekspozicio “Hoplitoj. Pri la militarto de la antikva Grekio”. Ĝi proksimigas la sukceson de la greka civilizacio, kiu estus neebla sen alta nivelo de la militarto, dank’ al kiu grekoj sukcesis ofte supervenki eĉ multe pli grandajn armeojn. Venkon i.a. apud Maratono elbatalis unuavice hoplitoj, peze armitaj infanterianoj formitaj en falangoj. Iliaj sukcesoj elformis signifagrade la miton de eŭropa civilizacio – kapabla sin defendi kontraŭ la multnombra malamiko dank’ al moralaj valoroj de individuaj soldatoj kaj bona organizo.

Inter la eksponaĵoj de la varsovia ekspozicio troviĝas unika kasko el la epoko de Homero kaj ŝildo de hoplito el la junperiodo de Leonidas, la komandanto de 300 spartantoj pereintaj apud Termopiloj (inter la 6-a kaj 5-a jarcentoj antaŭ Kristo). Temas pri speciala ekspozicio okazanta en la vestiblo de la galerio de la antikva arto, kiu ankoraŭ ne estas disponigita al la publiko pro alikonstruado.  La antikvaj armiloj kaj militekipaĵaro devenas el la kolektoj de la Nacia Muzeo kaj Muzeo de la Polaj Armeaj Fortoj. Aliaj valoraj eksponaĵoj devenas el la iama kolekto de Axel Guttmann, kiuj estis deponitaj en la Nacia Muzeo de lia filo Aleksander. Entute temas pri ĉirkaŭ 40 eksponaĵoj. Krom antikvaj armiloj kaj militekipaĵaj elementoj temas ankaŭ pri pentritaj grekaj vazoj, sur kiuj estas prezentitaj ekzemple hoplitoj dum rajdo, la leĝerarmitaj rajdantoj.

Lige kun ĉi tiu prezento en la muzeo daŭras ankaŭ ĝis la jarfino akompanaj eventoj – renkontiĝoj, prelegoj, laborrenkontoj – inkluzive de specialaj por familioj kun infanoj. Jen kelkaj iliaj titoloj: “Hoplitoj – la piliero de la greka poliso (urboŝtato), “Antikva Sparto – faktoj kaj mitoj”, “De Trojo ĝis Ĥeroneo – evoluo de la greka militarto”, “Hoplitoj – kuraĝaj, fortaj, batalpretaj”.

El la elsendo 14.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola spektaklo inaŭguris la Festivalon en Avinjono

La spektaklo „Forhakado” de Krystian Lupa inaŭguris la nunjaran Teatran Festivalon en Avinjono (Francio). Ĝi tuj estis agnoskita de la kritikistoj kiel artverko, rava arta manifesto, spirraba emfazo de la imagoforto de la pola reĝisoro. Temas do pri grandstila reveno de Krystian Lupa al Francio kaj grandega internacia sukceso de la Pola Teatro el Vroclavo (la sudokcidenta Pollando). La polan version de „Forhakado” laŭ Thomas Bernhard rigardis pli ol tri kaj duonmila publiko kaj ĉiu el la kvin enscenigoj estis interrompataj per entuziasmaj intervenoj de la publiko kaj longdaŭraj ovacioj. La pola teatra grupo  jam ricevis invitojn por 12 spektakloj de la teatraĵo en la pariza Odeon, kaj ankaŭ por la festivaloj en Parizo, Tokio kaj Hongkongo. La reĝisoro ricevis krome la inviton por evento Monato de la teatro de Krystian Lupa en Francio kaj proponon de internacia kunprodukto de laŭvica spektaklo de li reĝisorota. Al  Vroclavo la spetaklo revenos en septembro.

El la elsendo 07.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pola-hindunia teatra kunlaboro

En julio en la Teatra Instituto okazis tre interesa spektaklo en la pola-hindunia kunlaboro. Nome estis enscenigita la teatraĵo „Poŝto” de Rabindranath Tagore, Nobel-premiito,  kiu omaĝas la memoron de Janusz Korczak. Reĝisoris ĝin Manish Mitra. Temis pri spektaklo plurlingva plenumita de polaj kaj hinduniaj aktoroj. La 18-an de julio 1942 ĝi estis enscenigita en la Orfodomo de la Varsovia Getto antaŭtage de la deporto de Korczak kaj liaj edukitoj al la germana koncetrejo sur la tereno de Pollando, Treblinka. La spektaklo de Mitra rakontas pri la interplektiĝado de la arto kaj vivo en la malfacila tempo.

El la elsendo 07.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

 

1  2  3  4  5  6  7  8 9 10 11