Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Nombro de vizitoj


Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

Arkivoj

Kategorioj

Kaŝuboj rekreis melodiojn de la tiel nomata malplena nokto

Kaŝuboj rekreis melodiojn de la t.n. malplena nokto, kiu en ilia regiono (la norda Pollando) difinas la lastan nokton antaŭ la entombigo de mortinto. Tiuvespere en la domo de mortinto ĉirkaŭ la korpo kolektiĝadis familianoj, amikoj, najbaroj por komune – ofte ĝis la mateno – preĝi rosarion, preĝi favore al la animo de la mortinto kaj kanti tiuokazajn kantojn. La KD „Por la suferantaj animoj. Kantoj de la malplena nokto” enhavas dek kelkajn kantojn por la vortoj konataj el i.a. 19-jarcentaj kantlibroj. Iliaj melodioj estis rekreataj dum renkontiĝoj kun maljunaj loĝantoj de la regiono. En la 19-a jarcento episkopoj en Pelplin eldonis kelkajn kantlibrojn kun kelkcent religiaj kantoj, ĉefe el la baroka epoko kun parto devananta probable el la mezepoko. Inter ili troviĝas la eldonita en 1871 en Pelplin kantlibro „Melodioj de piaj katolikaj kantoj cele la eklezian uzon. Aranĝitaj por orgenludo kaj kvarvoĉa kantado”. La alia „Kolekto de piaj katolikaj kantoj por la ekleia kaj hejma uzo” estis eldonita samjare. Tiuj kantlibroj estas daŭre utiligataj, sed en multaj ne plu troviĝas muziknotoj. Tio instigis la eldonon de la kompakta disko por daŭrigi la tradicion, kiu ankoraŭ antaŭ 20 jaroj vigla – nun iom post iom malaperas. Realigante la eldonprojekton pastro profesoro Jan Perszon dum siaj esplorvojaĝoj tra la Kaŝuba Regiono en 2015 surbendigis entute 90 kantojn.  Iliaj melodioj estis konservitaj en muziknota formo. Inter la eldonitaj kantoj estas „Mi jam iras al la tombo”, „Mi komencas lamentadon”, „Potenca Dio sur la tero kaj en la ĉielo”, „Sur miaj mortolittukoj”, „Ne forlasu nin”, „Ripozu nia kara frato”.

El la elsendo 22.04.2016. Legas Barbara – 2’26”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Amsterdamo de polaj judoj

„Amsterdamo de polaj judoj” estas la titolo de ekspozicio en la Juda Historia Instituto en Varsovio daŭronta ĝis la 18-a de septembro nunjare. Ĝi prezentas ligojn inter juda cenzuro en la Pola Respubliko kaj disvolvĝo de libroproduktado en la hebrea kaj jida lingvoj en Amsterdamo sur la fono de la polaj-nederlandaj ekonomiaj kaj kulturaj rilatoj. Ĉirkaŭ la jaro 1685 la juda Sejmo de Kvar Landoj (Va’ad Arba’ Aratzot), kiu estis la ĉefa organo de la juda komunumo en Pollando, eldonis plenan malpermeson presi judajn librojn. Tio alkondukis al falo de judaj presejoj en Pollando. La situacion plene utiligis presistoj el Nederlando, kiuj en signifa grado transprenis la produktadon de judaj libroj por la pola merkato. Kun la helpo de la devenantaj el Pollando ĉirkaŭ 100 judaj aŭtoroj, redaktoroj, korektistoj kaj kompostistoj ili komencis la libroproduktadon fariĝante ne sole produktocentro de tiuj libroj por Pollando, sed centro en la monda skalo. En Amsterdamo kreiĝis tiam eĉ aparta juda komunumo pola, kiu funkciis dum dek kelkaj jaroj. La Juda Historia Instituto disponas pri pli ol 200 volumoj de amsterdamaj presaĵoj el la 17-a/18-a jarcentoj, kiuj devenas el la retrovita en 1948 kolekto de kelkaj mil libroj kaŝitaj kaj pretigitaj de germanoj por forveturigo en la keloj de la kastelo en Trzebieszowice. La organizantoj de la ekspozicio elektis 31 presaĵojn, kiuj iliaopinie plej bone ilustras la menciitan historian epizodon.

El la elsendo 22.04.2016. Legas Barbara – 2’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Unutaga publika prezento de Florian-Psalmaro

La plej proksiman sabaton en la Prezidenta Palaco en Varsovio eblos rigardi nepritakseble valoran historian manuskripton, kiu estas Psałterz Floriański, Florian-Psalmaro. Ĝia teksto kreiĝis lime de la 14-a/15-a jarcentoj en latino, la pola kaj gemana lingvoj. Plej verŝajne ĝi estis donaco por la reĝino Jadwiga. La manuskripto malgraŭ paso de la jaroj en tre bona stato estas konservata en speciala kesto en la trezorejo de la Nacia Biblioteko. Temas pri belega pergamena kodo pezanta 4 kilogramojn kaj konsistanta el 300 – ilustritaj per minaturaj ornamoj – paĝoj. El pli posta, 16-jarcenta periodo devenas ĝiaj kovrilpaĝoj. La manuskripto inter la 17-a  kaj la 20-a jarcentoj troviĝis en la Abatejo de Sankta Floriano en Aŭstrio. Pollando post longaj kaj malfacilaj intertraktoj elaĉetis ĝin en 1931. Antaŭtage de la eksplodo de la 2-a mondmilito la tuta trezorejo de la Nacia Biblioteko inkluzive de la Psalmaro estis evakuita al. Kanado. Al. Pollando ĝi revenis post 20 jaroj. Kun la mezepoka manuskripto ligiĝas multaj misteroj. Sciencistoj disputas pri la loko de ĝia kreiĝo kaj uzanto. Al la plej grandaj misteroj kalkuliĝas ornamaj miniaturoj, kiuj prezentas ofte fantaziajn figurojn. La publika elmontro de Florian-Psalmaro okazas kadre de la ciklo „La unuaj/la plej malnovaj” pretigita okaze de la 1050-a datreveno de la bapto de Pollando. Ĉiumonate la Nacia Biblioteko publike disponigas en la Prezidenta Palaco la unuajn tekstojn  kaj la plej malnovajn historiajn objektojn de la pola kultuo kaj historio, dokumentanajn la komencon de la pola ŝtato.

El la elsendo 22.04.2016. Legas Barbara – 2’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Distingoj de Żabiński-familio

La internacia organizo From the Depths la unuan fojon enmanigis premiojn al kiuj patronecas Antonina kaj Jan Żabiński. La enmanigo okazis en la varsovia bestoĝardeno, la loko,  en kiu dum la tuta germana okupacio la familio Żabiński kaŝis judojn. La distingojn ricevis poloj, kiuj estis savantaj judojn, sed ne ricevis la medalon de Yad Vashem. Distingitaj estis Ryszard Żabiński, Skoczylas-familio kaj Natalia Borkiewicz. Premiojn enmanigis la establinto de la fondaĵo From the Depths kaj la ideodoninto Jonny Daniels.  En la nomo de la murdita de gestapo Skoczylas-familio kaŝanta judojn en kelo la distingon transprenis membro de tiu ĉi familio, Marcin Skoczylas. La filon de Antonina kaj Jan Żabiński, Ryszard Żabiński, kiu kune kun la gepatroj kaŝis judojn en la varsovia Zoologia Ĝardeno reprezentis lia fratino, Teresa Żabiński. En la nomo de Natalia Borkiewicz, polino, kiu savis infanon forĵetitan trans la fenestro de trajno celanta Aŭschwitz-koncentrejon transprenis ŝia filino kaj nepino Anna kaj Klaudia Żerebiec. Dum la solenaĵo estis legita letero de prezidento Andrzej Duda, kiu reference al la silueto de la geedza paro Żabiński elstarigis, ke sian domon ili transformis – kiel diris unu el la savitaj personoj en la „Noa-arkeon”. Tie kaŝiĝis iliaj amikoj, konatoj, proksimuloj kaj kuncivitanoj persekutataj kaj kondamnitaj je ekstermo de la germana 3-a Regno. Laŭ pritaksoj Żabiński-familio savis preskaŭ 100 judojn.

El la elsendo 19.04.2016. Legas Tomek – 1’44”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Muzeo Polin distingita

La Muzeo pri la Historio de la Polaj Judoj POLIN en Varsovio estis distingita per la prestiĝa premio  European Museum of the Year Award 2016.  Ĝi estis atribuita rekone por la agado de la centro, kiu certigas al la vizitanatoj unikan atmosferon, imagoriĉan interpreton kaj prezenton de komuna multjarcenta historio de judoj kaj poloj, rekone por la eduka misio de la muzeo. La ĵurianojn impresis la zorge konceptita ekspozicio pri la historio de judoj en Pollando montranta ĝian riĉon, ilustranta ankaŭ malfacilajn momentojn. Ĝuste la kapablo paroli pri malfacilaj temoj en la spirito de reciproka respekto kaj kompreno vekis apartan rekonon. Aprecita estis riĉa eduka kaj kultura programo de la muzeo, multaj eventoj adresitaj al vasta kaj varia publiko. Dum la nunjara eldono de la premio pri la Eŭropa Muzeo de la Jaro rivalis 49 kandidatoj el 24 landoj. La celo de la organizantoj estas premii centron, kiu klopodas laŭeble bone servi al la socio superante la tradician kadron disponigi al vizitantoj sole kolektojn.

El la elsendo 19.04.2016. Legas Tomek – 1’14”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozicio por la 1050-a datreveno de la bapto de Pollando

Muzeo de la Origino de la Pola Ŝtato en Gniezno, la okcidenta Pollando pretigis porokazan ekspozicion lige kun la 1050-a datreveno de la bapto de Pollando, kiam estis baptita ĝia princo, Mieszko la 1-a. Sian premieron ĝi havos la 19-an de aprilo en Bjalistoko. Tio konformas al la ideo de la muzeo, ke el la regiono en kiu okazas tre multaj porokazaj eventoj la historian eventon oni samtempe solenu ekster ĝi.  Post Bjalistoko ĝi estos prezentita en kelkaj aliaj urboj de la regiono, en aliaj landopartoj kaj fine ankaŭ eksterlande.  La ekspozicio ne grupigas historiajn dokumentojn, sed dank’ al sia intelekta koncepto respondas ĉiajn demandojn ligitajn kun la cirkonstancoj de la historia bapto. En la prilaboro de la respondendaj demandoj partoprenis ne sole muzeaj laborantoj, sed ankaŭ  liceaj lernantoj. Oni povas do ekscii, kiel povis aspekti la bapto, kie ĝi okazis, kial ĝuste tie, ĉu Mieszko la 1-a estis bona kristano, kion kredis slavoj. La ekspozicio konsistas el grafikaj paneloj kaj elektronika aplikaĵo, servanta samtempe kiel gvidilo tra la ekspozicio, dank’ al kio la ekspozicio estas vizitebla de homoj kun diversaj misfunkcioj.  Elemento de la aplikaĵo estas animaĵo prezentanta kiel povis aspekti la pagana sanktejo sur la Monto de Lech en Gniezno mallonge antaŭ la bapto. Temas pri la plej malnova parto de la urbo, sur kiu jam fine de la 9-a jarcento troviĝis ununava ortagnula preĝejeto, alikonstruita de Mieszko la 1-a fine de la 10-a jarcento en sanktejon sur la plano de kruco.

El la elsendo 15.04.2016. Legas Maciek – 1’51”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Afrikaj pupoj en la Nacia Muzeo de Szczecin

Ĉirkaŭ 200 afrikaj pupoj el i.a. Malio, Niĝero kaj Niĝerio estas rigardeblaj en la Nacia Muzeo de Szczecin (la nordokcidenta Pollando). La ekspozicio “Infanoj de magio. Afrikaj pupoj kaj marionetoj” estas dediĉita al afrika pupteatro. Kvankam ili ĉiuj radikas en la loka ritaro, ili tamen ligas religian kaj nereligian mondon. Per formvarieco kaj funkcidiverseco ili reliefigas la bunton de Afriko. La pupteatro en Afriko signife malsimilas disde tiu konata el la eŭropa realo. Spektakloj konsistas el mallongaj  scenprezentoj ligantaj dancon kun muziko sen aparta beletra dramvefto. Ofte ili estas spontanaj kaj neprognozeblaj. La afrikaj pupoj malsimilas laŭ formo kaj dimensio. Iuj estas tre malgrandaj, por animi pli grandajn estas necesaj kelkaj pupistoj. La pupojn oni animas per manoj, piedofingroj, portante ilin sur la kapo, en la brakoj aŭ antaŭ si. Krome en la Nacia Muzeo de Szczecin funkcias aktuale alia ekspozicio dediĉita al Afriko. Ĝi prezentas tradiciajn kaj nuntempajn afrikajn teksaĵojn kaj kostumojn. Eblas konatiĝi ankaŭ kun la aplikataj teksoteknikoj kaj ornamteknikoj popularaj en Afriko. La ekstereŭropaj kolektoj de la ŝĉecina muzeo enhavas pli ol 36 mil eksponaĵojn, inkluzive de ĉ. 25 mil arkeologiaj objektoj el la ŝtona epoko en Afriko.

El la elsendo 10.04.2016. Legas Tomek – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Infanaĝo kaj klerigo de junaj aristokratoj

Ekspoziciojn dediĉitajn al la infanaĝo kaj klerigo de junaj aristokratoj prezentos en la nova sezono Zamoyski-familia Muzeo en Kozłówka (la orienta Pollando). Ĝi troviĝas en la palaca-parka komplekso, unu el la plej bone konservitaj magnataj rezidejoj en Pollando. Jam ekde aprilo en la palaca Teatrejo funkcias ekspozicio laŭtitole dediĉita al la abiturientaj ekzamenoj („Bakalaureaty arystokraty”) prezentanta la infanaĝon kaj edukperiodon de junaj aristokratoj kaj idoj de grandbienuloj.  Ĝi reliefigas diversajn etapojn de la maturiĝado kaj edukado en Zamoyski-familio, kaj ankaŭ de personoj kun ili parencaj. Ĝi ĉirkaŭprenas la vivperiodon de Jan Zamoyski (1542-1605), granda reĝa kanceliero, establinto de Zamoyski-Akademio, kiu estis la unua pola privata altlernejo ĝis la 1-a duono de la 20-a jarcento. Inter la eksponaĵoj troviĝas i.a. portretoj de infanoj, iliaj desegnaĵoj kaj eksponaĵoj ligitaj kun ilia mondo de ludoj kaj distro. Parto de ekspozicio estas aranĝita kiel infanĉambro el la pasinta epoko. Videbliĝas ankaŭ diversaj lernoakcesoraĵoj kiel inkujoj, korespondaĵoj pri eduko de junularo. La 1-an de junio, kiu estas Tago de infano estos malfermita ekspozicio „Mi desegnos al vi fabelon” , en kiu estos prezentitaj ilustraĵoj el malnovaj libroj por infanoj kaj junuloj el Zamoyski-biblioteko en Kozłówka, el aliaj institucioj kaj privataj kolektoj. La ekspozicion akompanos muzeaj lecionoj ligantaj al la temaro de malnovaj ludoj kaj infandistroj. Aŭtune estas planita scienca sesio dediĉita al la infanaĝo kaj edukado de junaj aristokatoj.

El la elsendo 10.04.2016. Legas Tomek – 1’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Julia Hartwig – oficiro de la Honora Legio

Julia Hartwig, unu el la plej rekonitaj polaj nuntempaj poetinoj, verkistino, eseistino kaj tradukistino estis distingita de francoj per la oficira ordeno de la Honora Legio. Pli frue, en 2007 ŝi ricevis la titolon de la Kavaliro de Honora Legio. Dum la enmanigo de la ordeno la franca ambasadoro en Pollando Pierre Buler elstarigis, ke la distingo venas rekone por ŝia impona verkaro aparte en la traduka sfero kaj popularigado de grandaj 20-jarcentaj plumhomoj verkantaj franclingve,  en Pollando. La 95-jara poetino komencis la popularigadon kaj tradukadon de la franca literaturo ankoraŭ antaŭ poezia librodebuto. Ŝia traduko de la poeziaĵo „En la centro de la mondo” de Cendras aperis en 1947 en „Antologio de nuntempa franca literaturo”. En la periodo 1947-50 ŝi estis stipendiitino de la franca registaro. En la 1962 en Pollando aperis ŝia monografio dediĉita al Apollinair, 10 jarojn poste eldonita ankaŭ en Francio. En 1972 ŝi dediĉis libron al granda romantika poeto Gerard de Nerval. Hartwig tradukis en la polan poeiaĵojn de Paul Eluard, Max Jacob kaj Pierre Reverdy kaj prozon de  Louis Aragon kaj Romain Rolland. Ŝi mem kiel poetino eldonis plurajn poezivolumojn, verkis poezian prozon. Ŝiaj verkoj estis tradukitaj i.a. en la lingvojn francan, anglan, germanan, italan, rusan, grekan, hungaran kaj finnan.

El la elsendo 01.04.2016. Legas Barbara – 2’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 130-a naskiĝdatreveno de Tadeusz Kotarbiński

La 31-an de marto 2016 pasis la 130-a naskiĝdatreveno de Tadeusz Kotarbiński, unu el la plej elstaraj polaj filozofoj. Kotarbiński estas konata unuavice kiel kreinto de la ideo de reismo, priskribanta mondon baze de ekzistantaj materialaj objektoj. Tio ligiĝas ankaŭ kun la koncepto, ke ĉiu esto estas korpo. Laŭ Kotarbińki ne eblas distingi inter animo kaj korpo, ĉar ambaŭ vortoj signifas sentantan kaj rezonantan homon. Filozofoj agnoskas reismon kiel esencan kontribuon al metodologio de sciencaj esploroj en diversaj branĉoj. Kotarbiński engaĝiĝis ankaŭ al elkonstruo de teorio de prakseologio. Temas pri kolekto de ĝeneralaj principoj, laŭ kiuj devas esti planitaj kaj entreprenataj agadoj, por ke ili estu efikaj. Tadeusz Kotarbiński interesiĝis ankaŭ pri Esperanto. En la kolekto de eldiroj de eminentaj polaj intelektuloj el 1964 li i.a. konstatis, ke Esperanto estas la plej racia el ĉiuj lingvoj al li konataj, ke li  studis ĝian gramatikon kaj lernis vortojn, ke li legis E-versaĵojn kaj ankaŭ lernis parkere tekstojn. Liaopinie nemalmulte grava estas la fakto, ke al Esperanto fremda estas rasismo, ke ĝi incitas nenies naciajn ambiciojn. Kiel li vortumis la neŭtraleco de Esperanto tiurilate – apud la ĉiuokaze frapanta simpleco – estas la plej granda valoro por la fratiĝado  de la nacioj loĝantaj sur ĉiuj kontinentoj.

El la elsendo 01.04.2016. Legas Barbara – 1’59”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Trezoro en la dominikana klostro en Krakovo

Dum la ordigado de la trezorejo en la dominikana klostro en Krakovo estis malkovrita nepritakseble valora kolekto de oraj objektoj. Tri el ili havas gravuritajn literojn SPDGRP, kio signifas  Sigismundus Primus Dei Gratia Rex Poloniae kaj blazonojn de Pollando kaj Litovio. Laŭ artkonservisto kaj ĉefzorganto de la trezorejo, tio indikas, ke temas pri elementoj devenantaj el objekto kun reprezenta karaktero, ekzemple la reĝa sceptro, povas esti de reĝo Sigismunudo la 1-a Maljuna.  Se tio konformiĝus, temus pri sensacia malkovro, ĉar ĉi-specaj objektoj ne troviĝas en la polaj kolektoj.  Krom tio i.a. oni retrovis romiajn ringojn kun valoraj gemoj, orelornamaĵojn kaj scitan arĝentan pinglon. Povas esti, ke la malkovritaj trezoroj devenas el la kolektoj de dominikano, pastro Adam Studziński, kiu ekde la 70-aj jaroj de la 20-a jarcenoj serĉis objektojn kaŝatajn de monakoj por potekti ilin kontraŭ la rabado de Sovetunio en la orienta parto de la iama Pola Respubliko. En la 1970 pastro Adam Studziński magistriĝis en la krakova Belarta Akademio pri la Artobjekta Konservado. Pri tio li okupiĝis ĝis la vivofino unuavice en la krakova dominikana klostro, en kiu li malkovris kaj restaŭris ĝian plej malnovan parton.

El la elsendo 01.04.2016. Legas Maciek – 1’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pasiono en la survitra pentroarto

Ĝis la 3-a de majo en la Katolika Kulturcentro „Bona loko” en Varsovio funkcias ekspozicio de la survitra pentroarto, sub la titolo „La Pasiono – la karesma meditado”. Ĉiujn verkojn aŭtoras Janina Walczak-Budzicz en Zakopane, forte ligita kun la montarana tradicio kaj literaturo. La popularan en la apudmonara regiono pentristan teknikon ŝi lernis de sia edzo, konata kaj renoma popolkreinto.  Ŝiaj artaj atigaĵoj estis prezentitaj en la kolektivaj kaj individuaj ekspozicioj en la lando kaj eksterlande (Norvegio, Rusio, Germanjo, Aŭstrio, Kanado, Japanio, Ĉinio, Peruo, Slovakio).  Janina Walczak-Budzicz estas ankaŭ renoma poetino, publicistino kaj socia aktivulino. Ŝi verkas en la montaran lingvaĵo, en literatura pola lingvo, slovake. Ŝi estis multfoje premiita en la polaj kaj internaciaj konkursoj. Pro sia arta kaj socia laboro li ricevis multajn ŝtatajn distingojn. Janina Walczakowa-Budzicz ricevis ankaŭ la premion de Oskar Kolberg pro la meritoj por la popola kulturo kaj la tuto de la tiukampa  laboro.

El la elsendo 25.03.2016. Legas Maciek – 1’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Karesmaj Tradicioj de Oriento kaj Okcidento

Meze de marto la Fondaĵo de la Akademio de Malnova Muziko en Szczecin (la nordokcdenta Pollando) per la koncerto „La karesmaj tradicioj de Oriento kaj Okcidento” solene inaŭguris novan artan sezonon. La fondaĵo daŭrigos en 2016 siajn ĉiujarajn projektojn kiel „Muziko en Malnova Szczecin” (en la historiaj internoj de la urbo), la 13-a ĉi-jare Ŝĉecina Festivalo de la Malnova Muziko okazos sub la devizo „Inter la ĉielo kaj la tero”. La celo de la festivalo estas formado de la muzika identeco de Okcidenta Pomerio lime de slava, nordia kaj germana kulturoj, en dialogo kun landaj centroj de la malnova muziko. Nunjare okazos krome la 7-a eldono de la koncerta ciklo „Laŭ la Gotika Intinero” prezentonta la malnovan muzikon en la historiaj, gotikaj konstruaĵoj de la Okcidenta Pomerio. La fondaĵo  realigos ankaŭ koncertan ciklon sub la titolo „Muzeaj koncertoj”. Entute temos pri kelkdek koncertoj de la malnova muziko en Pollando kaj eksterlande. La orkestro de la fondaĵo turneos tra Germanio. Koncerta itinero en Ukrainio kun la programo „La perdiĝinta mondo de la operoj de Józef Elsner” okazos kadre de la projekto de la pola kulturministerio populariganta la polan kulturon eksterlande.

El la elsendo 25.03.2016. Legas Maciek – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nova pola objekto proponita al Unesko-listo

La Centro de la Monda Heredaĵo en Parizo pozitive pritaksis la peton de Pollando, ke la postministaj objektoj de Tarnowskie Góry ektroviĝu sur la listo de la monda Unesko-heredaĵo. La definitiva decido estas atendata meze de la 2017-a jaro. Nun pri la pola peto okupiĝas ICOMOS, Internacia Konsilio por la Protekto de Historiaj Objektoj kaj Historiaj Lokoj.  Meze de la jaro estas atendata vizito de eksperto de ĉi tiu organizo en Tarnowskie Góry. La polan dokumenton prilaboris Societo de la Amantoj de la regiono Tarnowskie Góry kun aferkerna helpo de Nacia Institucio pri la Heredaĵo. Komence ekspertoj kvalifikis al la petdokumento 26 postministajn objektojn, inkluzive de 150-hektaraj subterejoj post la malnova minado de plumbo, arĝento kaj zinko. Finfine el la subtera parto estis apartigitaj du ŝaktoj: Profunda Ŝakto Frederiko kaj Ŝakto Dio Helpu. Sur la monda listo de Unesko-heredaĵo troviĝas 1031 objektoj, el Eŭropo eĉ 442. Plej multaj sur la malnova kontinento estas en Italio – 15. Pollando okupas la 10-an lokon kun 14 objektoj.

El la elsendo 18.03.2016. Legas Gabi – 1’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Stimuli la legadon

La Nacia Biblioteko ĉiun duan jaron anoncas la esplorrezultojn pri legado de poloj. Ĝi finas la pilaboradon de la nunjara raporto, baldaŭ publikigota. Tamen jam nun estas sciate, ke 63 procentoj de la enketiaj personoj dum unu jaro legis neniun libron, kaj tio signifas kreskon kompare al esploroj de antaŭ du jaroj. Tiun negativan fenomenon celas renversigi plurjara programo pri evoluigo de la legado por la jaroj 2016-2020. Por ĝia realigo estos destinitaj 669 milionoj da zlotoj. 435 milionoj devenos el la ŝtata buĝeto kaj 234 milionoj estos investitaj el komunumaj rimedoj. La unuan fojon por plibonigi la situacion estis prezentita  solvo baziĝanta sur la principo de sinergio, ĉi-kaze rilate kunlaboron de du ministerioj: por la kulturo kaj por la nacia edukado. Antaŭe pri similaj projektoj respondecis sole kulturministerio. Inter la prioritatoj troviĝas la aĉetado de eldonnovaĵoj por la publikaj biliotekoj. Jam en aprilo ili povos peti la tiucelan kromfinancadon. Alia prirotato kunordigata de Libroinstituto rilatas al investaĵoj en la biblioteka infrastrukturo, por kiu nunjare estos elspezitaj 30 milionoj da zlotoj. La tria prioritato estos realigata de la edukministerio. Temas pri popularigado de legado inter infanoj kaj junuloj per aĉeto de eldonnovaĵoj por lernejaj bibliotekoj.  Nunjare estos tiucele elspezitaj 30 milionoj da zlotoj – en la daŭro de la 5-jara programo 150 milionoj.

El la elsendo 18.03.2016. Legas Gabi – 1’59”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pentristoj el Normandio en la Nacia Muzeo en Szczecin

Ĝis la 22-a de majo en la Nacia Muzeo en Szczecin eblas rigardi la tolaĵojn de tiaj pentristoj kiel Eugene Delacroix, Claude Monet aŭ August Renoir en la ekspozicio „Pentristoj el Normandio”. Konsistigas ĝin 80 verkoj el pli ol 120 kolektitaj en 1992 fare de la Konsilio de la Regiono Malsupra Normandio. La spektanto malkovras la francan pejzaĝon per la rigardo de la plej renomaj francaj impresionistoj Monet kaj Renoir kaj inspirintaj ilin Delacroix i Boudin. La publikon allogas ne sole famaj nomoj. Ĝi prezentas multajn superbajn tolaĵojn de pentristoj malpli konataj. La ĉarma Normandio ĝuis inter ili popularecon dank’ al aparta lumo, kiun filtris la mara aero. La ekspozicio estas dividita laŭ kvar grupoj lige kun la loko de tolaĵkreiĝo. Temas pri la ĉirkaŭaĵoj de la farmbieno Saint-Simeon, normandaj vilaĝoj kaj urbetoj, normada marbordo kaj pejzaĝoj de apud Sejno. La pentraĵoj por konstante troviĝas en Abbaye aux Dames en Caen. La elektita pentraĵkolekto „turneas” tra la mondo popularigante la francan arton kaj Normandion. Ĝi jam estis prezentita i.a. en Usono, Japanio, Estonio, Ukainio. Szczecin estas la dua en Pollando urbo, en kiu eblas rigardi la ekspozicion antaŭe okazintan en Poznano.  La ŝĉecinan ekspozicion akompanas riĉa eduka programo.

El la elsendo 11.03.2016. Legas Maciek – 1’46”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Planoj por Sienkiewicz-Jaro en Kielce

Riĉan kulturan oferton lige kun la daŭranta Sienkiewicz-Jaro pretigis la Nacia Muzeo en Kielce. Okazos multaj ekspozicioj, i.a. en ĝia filio, kiu estas Sienkiewicz-palecento en Oblęgorek. Henryk Sienkiewicz ricevis la palacon kiel dankdonacon de la pola socio en 1900 por la 25-jariĝo de sia verkista laboro. La monkolekton partoprenis poloj el ĉiuj tri dispartigitaj partoj de Pollando. La verkisto vivis en Oblęgorek ekde 1902-1914, kiam post la eksplodo de la 1-a mondmilito li forveturis al Svislando, kie en Vevery li mortis. La unua ekspozicio planita en Oblęgrek estos dediĉita ĝuste al la lasta vivetapo de Sienkiewicz en Vevey apud Laŭzano, kiam kune kun Igancy Jan Paderewski li organizis Svisan Ĝeneralan Komitaton por Helpo al Militviktimoj en Pollando. La ekspozicio titolita „Tempo mezurita per svisa horloĝo” prezentos fotojn el tiu periodo, dokumentojn ligitajn kun la agado de la komiteto, korespondaĵojn, distingojn kaj diplomojn, omaĝantajn la rolon de Sienkiewicz. Ĝi daŭros ekde mezo de aprilo ĝis la fino de aŭgusto.  Dum du semajnoj de novembro Oblęgorek prezentos ekspozicion „La fontplumo de Sienkiewicz”, kiu proksimigos la historion de liaj manuskriptoj, per kiuj li kutimis pridonaci siajn amikojn kaj konatojn. Plej multaj manuskiptoj de la pola Nobel-premiito troviĝas nun en la kolektoj de Ossoliński-Instituto kaj Nacia Biblioteko. La vivon kaj verkaron de Henryk Sienkiewicz bildigos la novembra ekspozicio en la Senato de Pola Respubliko en Varsovio. Similian karakteron havos ekspozicio en Brno laŭ peto de la praga Pola Instituto.  Krome estas planataj datrevenaj eldonaĵoj: katalogo de la kolektoj el Oblęgorek-palaco kaj taglibroj de Maria Szetkiewicz, la edzino de la verkisto. En la planoj de la Nacia Muzeo de Kielce estas ankaŭ tutlanda scienca sesio, ciklo da koncertoj kaj kunflugo de lernejanoj el  lernejoj, kies patrono estas Sienkiewicz. Okazos trarigardo de filmoj kamereaitaj baze de Sienikiewicz-romanoj kaj familia literatura pinkino ĉirkaŭ la romano „Quo Vadis”.

El la elsendo 04.03.2016. Legas Tomek – 2’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tunelo sub la Urba Arsenalo en Krakovo

Arkeologoj ekzamenis la misterojn de tunelo sub la Urba Arsenalo en Krakovo, kiu plej verŝajne rolis kiel sekreta pasejo. Evidentiĝis, ke la troviĝanta tie en la profundo de 6 metroj sub la ternivelo ŝtona muro vasta je 1,2 metroj estas restaĵo de la dua murdefenda ringo de Krakovo. La tunelo mem longas 16 metrojn, altas 2 metrojn kaj estas vasta je unu kaj duona metroj. La koridoro tutece estas pioĉita en la kalka roko. Komence arkeologoj taksis, ke ĝi povis kreiĝi en la dua duono de la 14-a jarcento aŭ lime de la 14-a kaj la 15-a jarcentoj servante kiel forfluejo de la urbaj forfalaĵoj en la foson aŭ kiel sekreta pasejo. La duan version favoras la fakto, ke tunelo ne havis kompaktan ŝtonan fundon. Sekretaj pasejoj plenumis diversajn funkciojn. Eblis laŭe de ili venigi helpon aŭ provizojn por la sieĝata urbo, eblis organizi militistan atakon kontraŭ malamiko. En la tersuperŝutita tunelo estis malkovrita arkitektura detalo el ruĝa marmoro kun plantornamaĵoj kaj orumaĵoj. Evidentiĝis, ke temas pri altarfragmento el ĉ. 1533 jaro aŭtorita de itala skuptisto Giovanni Maria Padovani. Tio estas eksterordinara detalo. La altaro projektita de Padovani povas esti difinita kiel perlo de Renesanco, unu el la unuaj polaj renesacaj verkoj. Kiel misteran eblas trakti la demandon kiamaniere ĝi ektroviĝis en la subarsenala tunelo. La altaro de Padovani farita por Wawel-katedralo  en la postbaroka periodo estis malkomponita. Kelkaj ĝiaj fragmentoj troviĝas en difinitaj lokoj, kelkaj perdiĝis. La retrovita fragmento troviĝos ekde nun en la krakova muzeo de Czartoryski-familio, en kies protekto troviĝas la Arsenalo. La Urba Arsenalo apud la Reĝa estas la dua ĉi-speca konstruaĵo en Krakovo. Konstruita apud la defendomuroj servis por staplado de armiloj kaj militakcesoraĵoj. En 1874 la komunumo trandonis ĝin por la muzeaj celoj al princo Władysław Czartoryski. Aktuale troviĝas tie sidejo de la Artgalerio de Moderna Arto, krome historiaj eksponaĵoj de antikvaj meditereaneaj kulturoj.

 El la elsendo 04.03.2016. Legas Gabi – 2’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Perdo por la pola kulturo, mortis Karl Dedecius

Lastvendrede en Franfurto ĉe Majno mortis Karl Dedecius, elstara tradukisto, populariganto de la pola kulturo en Germanio, pledanto por la pola-germana interkompreniĝo. Karl Dedecius naskiĝis en 1921 en Lodzo. Rekrutigita al Wehrmacht li patoprenis en la staliningrada batalo. Li estis malliberigito de sovetuniaj ostaĝejoj. Post la fuĝo el Germana Demokratia Respubliko Dedecius laboris en iu el la okcidentgermanaj asekursocietoj. Tiam li komencis sian krean laboron. Li tradukis pli ol 3 mil poeziaĵojn, publikigis en germanaj eldonejoj kelkdek volumojn de la pola liriko, li verkis vicon da artikoloj pri la pola literaturo, kulturhistorio kaj humanistiko. Dum dekoj da jaroj li tenis amikajn rilatojn kun polaj aŭtoroj kaj homoj el la kultura mondo, organizis ekspoziciojn, literaturistajn renkontojn, prelegojn kaj konferenojn dediĉitajn al la polaj aferoj. Dank’ al li multaj polaj aŭtoroj, tradukistoj, eldonistoj partoprenis stipendiajn programojn kaj studvojaĝojn tra Germanio. Sen Karl Dedecius signifa parto de la pola literaturo restus nekonata al leganto en Germanio, Aŭstrio aŭ Svislando. Dum pli ol 60 jaroj li tradukadis verkojn de polaj klasikaj poetoj en la germanan, eldonis multajn teoriajn disertaĵojn pri la literaturo de la slavaj landoj kaj pri tradukteorio. Al liaj ĉefverkoj kalkuliĝas i.a. la 50-voluma “Pola Biblioteko” kaj “Panoramo de la Pola Literaturo de la 20-a jarcento”. En 1979 Karl Dedecius establis Germanan Instituton pri la Pola Kulturo  en Darmstadt kaj ekde 1997 estis ĝia direktoro. La Instituto kune kun la fondaĵo de Robert Bosch atribuas ĉiujare premion – al kiu patronecas Karl Dedecius – al tradukistoj de la germana literaturo en Pollando kaj de la pola en Germanio rekone pro elstaraj tradukatingaĵoj kaj pro la kontribuo al la pola-germana interkompreniĝo.  Pro sia agado Dedecius estis distingita per la titolo de honorofica doktoro,  doktoro Honoris Causa de pluraj universitatoj en Pollando kaj Germanio. Li ricevis ankaŭ multajn altgradajn ŝtatajn distingojn.

El la elsendo 04.03.2016. Legas Gabi – 3’47”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Skulptaĵoj de Igor Mitoraj en Pompejo

Skulptaĵoj de Igor Mitoraj estos ekspoziciotaj sur la arkeologia tereno en Pompejo en la suda Italio. En la subĉiela ekspozicio daŭronta inter la 15-a de majo 2016 kaj la 8-a de januaro 2017 eblos rigardi liajn 28 monumentecaj verkojn. La ekspozicio de la mortinta en 2014 skulptistoloĝanta en Toskanio rolos kiel daŭrigo de granda prezento de liaj skulptaĵoj en la Valo de Temploj en Agriĝento, Sicilio okazinta antaŭ 5 jaroj kaj difinta kiel granda arta evento. Skulptaĵoj de Mitoraj estos dislokitaj en diversaj lokoj sur la tereno de la arkeologiaj foslaboroj en Pompejo. Imponaj laŭ la grandeco verkoj, inspirataj de la antikva arto kaj mitologio estos enkomponitaj en la antikvan arkitekturon de la urbo, detruita pro la erupto de Vezuvio en la 79-a jaro. Igor Mitoraj dum kelkdek jaroj loĝanta en Italio estis unu el la plej  konataj kaj aprecataj artistoj. La subĉiela ekspozicio de liaj skulptaĵoj post lia morto okazis en Pietrasanta, kie li havis domon kaj laborejon, liaj verkoj estis prezentitaj ankaŭ en la proksima Pizo.

El la elsendo 26.02.2016. Legas Barbara – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La malfrumezepoka religia skulptaĵo restaŭrita

La malfrumezepoka grejsa figuro de Dipatrino kun Jesuo-Infaneto aŭtorita plej verŝajne de  Jacob Beinhart, konata silezia skulptisto kaj pentristo estas restaŭrita. En aprilo ĝi estos ekspoziciita en la Nacia Muzeo de Vroclavo. Ĝia kopio trovos lokon en la preĝejo de s-ta Maria Magdelena kaj Apostolo Andreo, kie antaŭe troviĝis la originalo. La skulptaĵo estis grave damaĝita en 1945 dum la sieĝado de la fortreso Breslau, kiam la preĝejo pro la bombeksplodo estis senigita je tegmento kaj turkaskoj. En la vroclava preĝejo konserviĝis sole la skulptaĵa trunko. La ceterajn elementojn oni opiniis perditaj aŭ detruitaj. Post jaroj evidentiĝis, ke la kapo de la Madono troviĝas en la Dioceza Muzeo en Poznano, kion oni malkovris en 2013. Dank’ al la interkompreniĝo kun ĝi eblis reakiri kaj restaŭri la historian skulptaĵon. Bedaŭrinde ne estis retrovita la originalo de Jesuo-infaneto. Sen tiu fragmento ĝi estos ekspoziciita. En la kopio de skulptaĵo por la preĝejo tiu ĉi fragmento estis rekreita.

El la elsendo 19.02.2016. Legas Maciek – 1’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 2-a festivalo „Gorzkie Żale – Nowe Epifanie”

Inter la 10-a de februaro kaj la 20-a de marto 2016 en Varsovia daŭras la dua eldono de la karesma festivalo. Ĝia nunjara devizo „Libera volo ĉe la vojforkiĝo” riĉas je ekspozicioj, filmprezentoj, koncertoj, spektakloj, debatoj kaj labordiskutoj referencantaj al la komenciĝonta  daŭranta en la Katolika Eklezio  Karesmo. Por preskaŭ 6-semajna periodo la Centro de Penso de Johano Paŭlo la 2-a prilaboris eventojn, kies gvidmotivo estas vojforkiĝo aŭ vojkruĉiĝo kiel simbolo de kristanimso por unuj,  dum por aliaj kiel simbolo de multaj elektoebloj. Tiu motivo jen emfazas la alieniĝon de homo, jen sekvojn de ties decidoj, jen la forton de libera volo. La programo baze de la malnovpolaj verkoj reliefigas la riĉon de la tradiciaj teatraj formoj. Ĝi proksimigas ankaŭ modernejn scenejajn formojn reference al. la nuntempaj verkoj. La festivalon akompanos/as i.a.  tiaj eventoj kiel „Rito de la perdo. Funebra bankedo” aŭ diversaj laborrenkontoj por plej junaj partoprenantoj. La Centro de Penso de Johano Paŭlo la 2-a funkcianta ekde 2006 esploras, pridokumentas kaj en noveca maniero popularigas la instruon de Johano Paŭlo la 2-a”.

El la elsendo 12.02.2016. Legas Tomek – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pilgrimmemoraĵoj de antaŭ 600 jaroj bitigitaj

Pli ol 700 historiaj objektoj ligitaj kun la pilgrimadoj en la 14/15-jarcenta Gdansko (la norda Pollando) estas jam konsulteblaj interrete (http://archeoportalpl/). La kolekto 99-procete devenas el sistemaj fosesploroj kaj estas provizita per kompleta dokumentaro. Temas i.a. pri pilgrimplaketoj, kiujn oni fiksis al vestaĵo dum la pilgrimado kaj ankaŭ alispecaj pilgrimmemoraĵoj kiel sonoriletoj, etaj speguloj,  etaj relikvujoj k.s. Ĉiuj objektoj devenas el foslaboroj, kiujn oni efektivigis sur la tereno de Gdansko dum la lasta jarcentkvarono kaj nun troviĝas en la loka Arkeologia Muzeo. Tiu ĉi riĉa kolekto laŭ muzeaj laborantoj pruvas unuflanke la religiemon de gdanskanoj kaj aliflanke pruvas la signifan rolon de Gdansko laŭe de la mezepokaj itineroj de eŭropaj pilgrimantoj. La unua parto de kolekto jam rete vizitebla enhavas 739 eksponaĵojn. Nunjare aldoniĝos pliaj 300 atestantaj pri la la kulto de la Plej Sankta Maria-Virgulino.  La elektronikaj donitaĵoj ebligas retrovi kaj identigi ne nur lokon kaj esplorsezonon, dum kiu estis efektivigita malkovro, sed ankaŭ institucion, kiu gvidis arkeologiajn esplorojn, nomon de la esplorestro, registritajn kuntekstojn kaj rilatajn  historiajn objektojn.

El la elsendo 07.02.2016. Legas Maciek – 1’36”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Bitigotaj provizoj de la Reĝa Kastelo en Varsovio

Bitigotaj muzeaj objektoj, i.a. pentraĵoj, skulptaĵoj, grafikaĵoj kaj arkivaĵoj de la varsovia Reĝa Kastelo ekde 2019 troviĝos en nova scienca-eduka portalo. Ĝi prezentos ankaŭ rezultojn de la sciencaj esploroj kaj didaktikajn materialojn por lernejoj. La projekto celas grandigi la alireblecon al. la kastelaj provizoj, al. ĉio ĉi kio estas la Reĝa Kastelo kiel konstruaĵo, muzeo kaj homoj, kiuj pri ĉi tiu heredaĵo okupiĝas. Dum la pretigado de la portalo unuavice oni konsideris la bezonojn de la utiligantoj kaj de la socio interesiĝanta pri kulturo kaj deziranta utiligi ĝiajn bonaĵojn en maniero moderna kaj facila. La platformo prezentos la esplorrezultojn el la sfero de historio, arthistorio kaj muzea agado. Ĝia eduka parto liveros plurkomunikilan oferton kun muzeaj lecionoj kaj didaktikaj materialoj por ĉiuj edukniveloj. La trian parton konsistigos virtuala gvidilo tra la muzeaj kaj arkivaj kolektoj. Kadre de la projekto estos disponigitaj pli ol 9 mil objektoj kun adekvata priskribo ankaŭ en la angla lingvo. La laboroj komenciĝos la 1-an de julio nunjare kaj finiĝos la 30-an de junio 2019.

El la elsendo 29.01.2016. Legas Tomek – 1’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Poloj pri la prahistorio de la Iberia Duoninsulo

Laŭ esploroj de polaj esploristoj la venigado de fajnaj ceramikaĵoj el la fora Fenicio al la antikva Iberiio estis malpli ofta ol supozite. Objektoj taksataj kiel origine fenicaj evidentiĝis lokaj imitaĵoj. Tio estas unu el la rezultoj de la dujara esplorprojekto, dum kiu arkeologoj ekzamenis de kie devenis importitaj fenicaj ujoj retrovataj en tombejoj kaj setlejoj el la frua fera epoko en la valo de la rivero Gwadalkiwir. „La komenco de feroepoko en la sudokcidenta parto de la Iberia Duoninsulo: kronologio kaj materiala kulturo” estas la unua pola esplorentepreno sur la Iberia Duoninsulo. Inter polaj specialistoj estis ne sole arkeologo, sed ankaŭ kemikiistoj kaj specialistoj pri fizikokemiaj metodoj. La kemia ekzamenado de onidire fenicaj ujoj elmontris, ke temas pri lokaj imitaĵoj. Nur malmultaj ekzamenitaj objektoj verŝajne venis el Fenicio. Alia problemo, kiun esploris poloj estis detaligo de kronoliogio de arkeologiaj loĝtrovaĵoj en la suda Iberio dum la unua jarcento antaŭ nia erao. Tiurilate estis aplikita la metodo C14 kaj la analizo de la provaĵoj okazis en laboratorio en la irlanda Belfasto kadre de la akademia kunlaboro. Tiu esploro ebligis dubigi la ĝisnun rekonitan kronologion kaj kelkkaze evidentiĝis,  ke la spuroj estas je 200 jaroj malpli novaj ol supozite. Tradicie oni asertas, ke influite de fenicoj inter la iberia socio aperis la rito de la postmorta korpobruligado. Sed fenicaj komercistoj aperis tie en 9 jarcento antaŭ nia erao. Polaj esploroj elmontris, ke la rito de la korpobruligado sur la Iberia Duoninsulo estis praktikata jam lime de la 11-a kaj 10-a jarcentoj antaŭ nia erao.  Nun la polaj esploristoj ricevis inviton ekzameni antikvajn olivlampojn el la egipta Berenike.

El la elsendo 29.01.2016. Legas Maciek – 2’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ripozo kun arkitekturo

Homoj ofte klopodas distanciĝi de la urbo kaj ĉiutagaj zorgoj serĉante ripozon dum la semajnfina kontakto kun la naturo. Tamen kiel elmontras la plej novaj esploroj simile ripozige efikas tempo pasigita en la ĉirkaŭaĵo de bela arkitekturo. Laŭ esploristoj el la Universitato en Warwick ne estas necese fuĝi for de la urba bruo, sed promeni al lokoj karakteriziĝantaj per bela arkitekturo. Por plibonigi nian bonfarton ne estas necesa verda scenaro, sed unuavice plaĉa scenaro. Baze de pluraj analizoj specialistoj elmontris, ke pliboniĝon de nia animagordo kaj bonfarto simile kiel parkoj, arbaroj, naturbelaĵoj influas ankaŭ belaj arkitekturaj objektoj, estetikaj valoroj de la urbaj konstruaĵoj, interesa dezajno en la urba spaco. Simile kiel susurantaj arbaroj kaj florplenaj herbejoj ili ankaŭ kaŭzas kontentosenton, provizas nin per pozitiva energio kaj ĝenerale influas plibonige la animagordon. Kaj tio signifas, ke la medio en kiu ni troviĝas ĉiutage havas pli grandan influon je nia bonfarto ol oni komence pensis. Tio estas grava signalo por arkitektoj kaj personoj okupiĝantaj pri la planado de la urba spaco, ke jam ĉe la etapo de planado ili memoru ne sole pri funkcieco de koncerna loko, sed ankaŭ pri ĝiaj estetikaj valoroj.

El la elsendo 22.01.2016. Legas Tomek – 1’30”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kamparanoj” de Władysław Reymont en 160 eldonoj

Ĝis la mezo de marto la loĝantoj de Skierniewice en la centra Pollando povas viziti ekspozicion „Kamparanoj” de Reymont en 160 eldonoj”. La ekspozicio prezentas diverslingvajn versiojn de la fama verko de Władysław, i.a. ĉinan, svedan, kroatan, hebrean el la privata kolekto de Zbigniew Stania, la posedanto de la Artgalerio  de Arkivaĵoj kaj Regionaj Memoraĵoj en la vilaĝo Lipce Reymontowskie. Ĝuste tiun lokon elektis la aŭtoro por la intrigo de sia romano “Kamparanoj”. Li estis ligita kaj kun ĝi  kaj kun ĉirkaŭaj lokoj inkluzive de Skierniewice. En  Skierniewice Reymont havis amikojn kaj rolis en la amatora teatro. En decembro 2015 pasis la 90-a mortodatreveno de Reymont, kiu akiris la mondan famon ĝuste dank’ al la romano “Kamparanoj”,  pro kiu en 1924 li ricevis literaturan Nobel-premion. En sia vivo Reymont paktikis diversajn profesiojn.  Li estis tajloristo, fervojoficisto, rolis en vagaj teatraj trupoj, laboris kiel ĵurnalisto, verkis novelojn. En siaj romanoj li traktis problemaron ligitan kun moraj transformiĝoj, socio, historio. Signifan lokon en la kreado de Reymont okupas la romano “Promesita Tero” – filmita de Andrzej Wajda – prezentanta la kreiĝon de la industria Lodzo lime de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. En decembro 2015 ĝi estis rekonita kiel entute la plej bona pola filmo.

El la elsendo 22.01.2016. Legas Gabi kaj Barbara – 1’57”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Konservita sarkofago de reĝo Stefan Batory

Finiĝis la konservado de la sarkofago de reĝo Stefan Batory. Dum la plej proksima monato eblos admiri ĝin en la krakova Wawel-kastelo en la kapelo de Vazoj. Poste estos en ĝin metita kupra ĉerko kun la teraj restaĵoj de la monarko. Personoj vizitontaj estonte la Reĝajn Tombojn povos vidi nur unu flankon de la sarkofago, tial la nuna estas escepta okazo. La stanaj platoj – imitontaj arĝenton – estis koroditaj kaj ilia protekto dum la antaŭaj konservistaj laboroj kaŭzis, ke ili ekhavis kompakte grizan koloron. Forigo de oksidaĵoj ebligas rigardi la sarkofagon en plena brilo. Dum konservistaj laboroj la ligna kesto enhavata stanajn ornamplatojn estis anstataŭita per speciala konstruaĵo el nekorodebla ŝtalo. Konservistoj revenigis polikromiaĵojn, orumaĵojn kaj rekonstruis detalojn de skulptaj elementoj baze de dokumetaro en 1877. Sur la supron de la sarkofago revenis portreto de la reĝo Stefan Batory. Temas pri kopio baze de la ekzistanta bildo. Nur nun eblas rigardi ankaŭ fajnajn dekoraĵojn antaŭe tute nevideblajn. Pli fruaj rekonstruoj de la sarkofago okazis en la jaroj 1877 kaj 1931. Ekde 2008 estis restaŭritaj sep sarkofagoj troviĝantaj en Wawel-katedralo. La konservistajn laborojn atendas 11 pliaj.

El la elsendo 22.01.2016. Legas Gabi kaj Barbara – 1’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Historiaj restaĵoj el la batalkampo de Grunwald

Finiĝis la konservistaj laboroj pri 100 plej interesaj historiaj objektoj retrovitaj dum la lastaj du jaroj sur la batalkampo de Grunwald el 1410. La publiko povos ilin rigardi en la Muzeo de la kontraŭteŭtonkavalira batalo en la loko Stębark dum la maja Nokto de Muzeoj. Krom elementoj de armiloj kaj fragmentoj de batalakcesoraĵoj al la konservado estis subigitaj preskaŭ ĉiuj numismataĵoj  trovitaj sur la esplorata tereno,  ne nur devenataj el la mezepoko. Dank’ al la pasintjara esplorado de la bataltereno la bazo de arkeologiaj fontoj de la muzeo riĉiĝis pli ol 100-procente. Temas pri malgranddimensiaj objektoj, ĉar pli grandaj kaj valoroj estis kolektitaj tuj post la batalo. Oni ne ekskludas retrovi ankaŭ tiajn en la sekvaj esplorsezonoj. Muzeistoj elstarigas la signifon de la retrovo de objektoj atestantaj pri la komercaj kontaktoj de la Romia Imperio kun la loĝantoj de la ĉirkaŭaj terenoj, pri kio atestas romiaj numismataĵoj kaj retrovon sur Grunwald-kampo de militrestaĵoj el la 1-a kaj la 2-a mondmilitoj. Sur la batalkampo de Grunwald la arkeologiajn esplorojn kun la partopreno de sciencistoj kaj arkeologoj krom laborantoj de la muzeo partoprenas ankaŭ esploristoj el Danio, Norvegio, Britio kaj Pollando. Sciencistoj volas nun identigi lokon de la ĉefa batalo de la polaj kaj alianciĝintaj soldatoj kontraŭ la teŭtonkavalirajn trupojn.

El la elsendo 15.01.2016. Legas Barbara – 1’48”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sensacia malkovro en Gniezno

En la Katedrala Arkivo de la unua pola ĉefurbo Gniezno estis retrovitaj pli ol unu kaj duona mil dokumentoj el la limperiodo de la 15-a kaj la 16-a jarcentoj, inkluzive de la procesa dokumento el 1462 kaj dokumento de la episkopa juĝisto el 1501. Tiu malkovro estas des pli grava, ĉar dokumentoj de antaŭ pli ol 500 jaroj konserviĝis nenie krom Gdansko kaj Vroclavo. La retrovo okazis dum la ordigado de la malnova sidejo de la Katedrala Arkivo fare de ĝiaj laborantoj kaj laborantoj de la Historia Instituto de la Pola Sciencakademio.  Krom ĉirkaŭ 1700 kompletaj dokumentoj aŭ konserviĝintaj en iom grandaj fragmentoj estas ankaŭ amaso da malpli grandaj folipecoj. Ĉiujn eblas kompari al la nuntempaj tribunalaj aktoj. Nun ili estas registrataj kaj ordigataj, sekve ili estos skanitaj kaj en pli fora estonteco disponigitaj publike. La laboroj same pro la stato de la dokumentoj, ilia lingvo (latino en la mezepoka varianto), skribmaniero (mallongigoj kaj gotika literformo) ne progresas rapide. Oni atendas kromajn rimedojn por ilia konservado kaj prilaboro de ilia katalogo kun preciza priskribo kaj resumo.

El la elsendo 15.01.2016. Legas Barbara – 1’33”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ligna trezoro, projekto savi la malnovan arkitekturon

Elektronikaj modeloj de malnovaj lignokonstruaĵoj kaj itinero de polaj urbetoj en la lublina vojevodio, kiuj fieras pri ĉi-specaj historiaj kostruaĵoj, publikaĵoj pri la ligno en la pola arkitekturo kaj rondiranta ekspozicio pri la pola kaj norvega ligna arkitekturo estas frukto de la pola-norvega projekto „Ligna trezoro. Protektante la heredaĵon ni kreas estontecon”. La ekspozicio estis jam prezentita en la Norvega Esplorinstituto pri la Kultura Heredaĵo en Oslo kaj en la Muzeo de Larvik. Ĝis la 10-a de januaro ĝi estas rigardebla sur la korto de la Kastelo en Lublin (la orienta Pollando). Pli frue ĝi estis ekspoziciata en urbetoj, kiujn ĉirkaŭprenis la projekto. Akompanis tion laborrenkontoj i.a. por lernejoj, komunumoj, lokaj socioj pri tio, kiel protekti lignajn historiajn objektojn. Elektronikaj modeloj de kvin polaj urboj en la lublina vojevodio – Krasnobród, Szczebrzeszyn, Dubienka, Wojsławice kaj Tyszowiec, kaj krome de la norvega Larvik kun la historiaj stratplanoj estos rigardeblaj ankaŭ en la Interreto.

El la elsendo 10.01.2016. Legas Tomek 

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Vroclavo, Eŭropa Ĉefurbo de Kulturo

Kiel ni jam plurfoje informis Vroclavo en la sudokcidenta Pollando en 2016 rolas kiel Eŭropa Ĉefurbo  de Kulturo. La solenaĵo inaŭguranta ĉi tiun eventon okazos inter la 15-a kaj la 17-a de januaro. La ĉefa urbo de la Malsupra Silezio kundividas ĉi tiun titolon kun la hispana San Sebastian, kiu estas la ĉefa urbo de la regiono Gipuzkoa en la Vaska Aŭtonomia Komunumo. La ĉefevento de la inaŭgura solenaĵo estos spektaklo el la speco „perfomace” „Vekiĝo”, en kiu la historion de la urbo ŝpinos kvar spiritoj: Spirito de Grandaj Defioj, Spirito de Novumoj, Spirito de Rekonstruo kaj Spirito de Inundo. La 17-an de januaro ili vekiĝos en kvar diversaj  lokoj de la urbo kaj laŭ kelkkilomentra itinero ili celos por renkontiĝi sur la vroclava urboplaco. Kadre de la solena inaŭguro la 16-an de januaro en la Muzeo de Arkitekturo estos prezentita ekspozicio „Made in Europe. 25 jarojn de la Unia premio pri la nuntempa arkitekturo Mies van der Rohe Award”. Estos en ĝi prezentitaj modeloj de 170 plej bonaj arkitekturaj verkoj. La 15-an de januaro en la artgalerio „Awangarda” estos solena inaŭgurita la ekspoicio „Sonado” prezentanta la kreadon de la vaska skulptisto Eduardo Chilida, unu el la plej gravaj hispanaj artistoj el la 2-a duono de la 20-a jarcento. Sume dum la tri inaŭguraj tagoj estas planitaj ĉirkaŭ 100 kulturaj eventoj disvolviĝontaj en diversaj urbopartoj. Por la periodo, kiam Vroclavo plenumos la rolon de la Eŭropa Ĉefurbo de Kulturo estas planitaj entute mil arteventoj el diversaj artbranĉoj. Vroclavo preparis sin por ĉi tiu rolo ekde la 2013-a jaro.

El la elsendo 10.01.2016. Legas Maciek 

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

1  2  3  4  5  6  7  8 9 10 11