Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Nombro de vizitoj


Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

Arkivoj

Kategorioj

La ekspozicio  “Paderewski” en la varsovia Nacia Muzeo

Ĝis la 20-a de majo en la Nacia Muzeo en Varsovio funkcias la ekspozicio „Paderewski” dediĉita al la renoma pola artisto, granda patrioto, politikisto Ignacy Jan Paderewski. Ĉi tiu ekspozicio inaŭguris ciklon da eventoj en la varsova muzeo ligitaj kun la 100-jariĝo de la reakiro de suvereneco fare de Pollando. En pliaj planoj estas la junia ekspozicio dediĉita al la historitema pentroarto de Józef Brandt kaj aŭtune ekspozicio dediĉita al la arto el la periodo, kiam Pollando estis reakiranta suverenecon. Ignacy Jan Paderewski renoma pola komponisto kaj pianisto, granda patrioto sian famon kaj muzikan talenton transformis en aktvadon favore al Pollando. Ĉie kie li koncertis antaŭ la internacia publiko, antaŭ plej signifaj figuroj de sia epoko li estis deklaranta, ke li devenas el la lando, kiu ne troviĝas sur la mapo de la mondo. Pri lia grandeco atestas ankaŭ tio, ke kiam Pollando reakiris la suverenecon en 1918 li rezignis pri sia arta kariero transprenante la ĉefministran postenon. La trunkon de la ekspozicio konsistigas la deponita en la Nacia Muzeo kolekto de Paderewski, kiun li en 1930 antaŭtage de sia operacio transdonis al ĝi. La operacio sukcesis, sed Paderewski ne ŝanĝis sian decidon. En la kolekto troviĝas dokumentoj, memoraĵoj, tolaĵoj, hejmaj memoraĵoj el lia domo en la bieno Riond-Bosson ĉe Morges en Svislando. Laŭ la arta vidpunkto la plej interesa estas lia artkolekto el la Fora Oriento, aparte la ĉinaj emajlaĵoj. Ĝis nun la kolekto estis prezentata nur fragmente,  nun oni ekspozicias pli ol 600 objektojn. Kadre de la ekspozicio estas rigardebla ankaŭ fragmento de la filmo „La Luna Sonato” el 1937, en kiu Paderewski ludas polonezon La Bemol Maĵoran de Chopin, Hungaran Rapsodion de Liszt, La lunan sonaton de Beethoven kaj sian faman menueton. La muziko el ĉi tiu filmo rolas kiel muzika fono de la varsovia ekspozicio.

El la elsendo 09.03.2018. Legas  Tomek – 2’12”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Internacia tago dediĉita al Metamorfozoj de Ovidio

Ekde 2005 en Liono, Francio okazas La Eŭropa Festivalo de Latino kaj Greka Lingvo . Pasintjare ĝi ekhavis novan, internacian formon koncentriĝante pri nur unu verko de la antikva aŭtoro, t.e. „Metamorfozoj” de Ovidio. Unu el ĝiaj elementoj estas legomaratono. En Eŭropo nunjare aliĝis al la evento 27 ŝtatoj, inkluzive de Pollando. En nia lando  temas pri Toruno, Lodzo, Poznano kaj Grodzisk Mazowiecki. Okaze de la evento la Fondaĵo „Traditio Europae” kunlaboranta kun la Filologia Fako de Kopernik-Universitato en Toruno kaj aliaj lokaj kulturinstancoj organizas en ĉi tiu urbo legomaratoron dediĉitan al la „Metamorfozoj”. En Toruno ĝi okazos la 23-an de marto. En la programo, en la tiea Etnografia Muezo, la studenta teatro „Status Quo” prezentos la enscenigon de la historio de Piramo kaj Thisbe el la 4-a libro de „Metamorfozoj” de Ovidio. Post la spektaklo okazos komuna legado de la 4-a libro en la pola lingo. Sekve la elektitajn partojn voĉlegos invititaj gastoj en diversaj lingvoj: latino, germana, nederlanda, franca, ĉeha, rusa, itala, hispana, portugala, bulgara, angla, ĉina. En Esperanto la tekston legos Maria Pokrzywnicka  el la Eduka Fako de la Muzeo. La fragmenton pri historio de Piramo kaj Thisbe el latina lingvo tradukis D-ro Vallienne,  disponigis ĝin al. torunaj esperantistoj Antonio De Salvo. Estus interese, se okaze de la Internacia Tago de Metamorfozoj en multaj universitataj filologiaj fakoj, bibliotekoj, muzeoj oni proponu pli vastskale la uzon de Esperanto.

El la elsendo 09.03.2018. Legas  Barbara – 2’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Koncertoj por la 100-jariĝo de sendependeco de Pollando

Inter eventoj planitaj por omaĝi la 100-jariĝon de la suverena Pollando troviĝas i.a. koncertoj en Vieno, Budapeŝto kaj Hongkongo, ekspozicioj, teatraj spektakloj kaj interbranĉaj projektoj. La proklamita pasintjare  registara programo „La suverena Pollando” planita por la jaroj 2017-2021 efektiviĝos sur kelkaj platformoj – loka, regiona, centra la eksterlanda. Inter la muzikaj eventoj eksterlande troviĝas Hong Kong Arts Festivalo (inter la 4-a kaj la 22-a de marto). Dum tiu renoma arta evento en Azio estos prezentita pola ĵazo kaj krome la projekto „Fortuna plays Szymborska”. La nunjara septembra Festivalo Bridging Europe en Budapeŝto estos dediĉita al la kulturo de Pollando kaj de la baltiaj landoj. Dum la inaŭgura koncerto de la festivalo Sinfonia Varsovia ligos la muzikan kulturon de Pollando kaj la baltiaj landoj. Krom aŭdiĝonta tiam Koncerta Simfonio de Karol Szymanowski okazos du pliaj koncertoj kaj multimedia instalaĵo dediĉita al la figuro kaj kreado de Ignacy Jan Paderewski. Komponaĵoj de Stanisław Moniuszko kaj Ignacy Jan Paderewski aŭdiĝos en septembro en Wiener Musikverein. La koncerton de la Nacia Simfonia Orkestro de Pola Radio gvidos ĝia arta direktoro, unu el plej estaraj direktistoj de la generacio Alexander Liebreich. Unu el la plej interesaj projektoj estas muzikspektaklo pri Ignacy Jan Paderewski produktota en Usono. La 11-an de novembro 2019 en Usono okazos la finalo de la projekto „Paderewski Cycle”, kadre de kiu naŭ usonaj kreantoj produktos 15-20 minutajan minispektaklojn muzikajn, inspiritajn per la vivo kaj heredaĵo de la pola komponisto, pianisto kaj politikisto.

El la elsendo 02.03.2018. Legas  Barbara – 3’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Nacia Biblioteko solenas la 90-jariĝon

La pola Nacia Biblioteko la 24-an de februaro 2018 solenis sian 90-jariĝon en la sendependa Pollando. Ĝiaj tradicioj estas pli malnovaj kaj referencas al la biblioteko de polaj nobeloj Jędrzej kaj Józef Załuski disponigita al la publiko en 1747. Komence ĝi enhavis 200 mil volumojn, inkluzive de la plej valoraj historiaj dokumentoj el i.a. tiel nomataj reĝaj kolektoj. Post la morto de la fondintoj la protekton super ĝi transprenis Komisiono por la Nacia Edukado. Jam en 1780 la Sejmo decidis pri ĝia rajto ricevi senpage ĉiujn presaĵojn aperantajn en la Respubliko. Post la falo de Kościuszko-insurekcio en 1795 la librokolektoj en la kvanto de 400 mil volumoj – kiel militpredo – estis transportitaj al Peterburgo, kie ili fundamentis la Caran Bibliotekon. La ideo de la nacia librejo revenis post la reakiro de la suvereneco en 1918. Ĝia ideodoninto kaj la unua direktoro Stefan Demby – ankoraŭ antaŭ ĝia lanĉo – certigis al ĝi la privilegion ricevi ĉiun ekzempleron de presaĵoj aperantaj en la lando. Al la bibliotekaj kolektoj eniris parto de Załuski-biblioteko reakirita baze de Riga-Traktato (1921) kaj ankaŭ privataj bibliotekoj, krome tiuj kreataj dum la aneksoperiodo kun la penso de la sendependiĝonta Pollando. En 1939 la kolektoj de la Nacia Biblioteklo enhavis 700 mil objektojn, inkluzive de malnovpresaĵoj, muziknotoj, grafikaĵoj, mapoj kaj atlasoj kaj 24 mil manuskriptojn el la plej frua periodo de la pola presarto. Aŭtune de la 1939 la plej valorajn librojn eblis veturigi al Kanado kaj deponi en la montreala banko. Multaj el tiuj, kiuj restis en Varsovio estis rabveturigitaj al germanaj bibliotekoj. Dum la germana okupacio dum ka celkonscia detruado de la polaj kolektoj en Varsovio estis forbruligitaj preskaŭ 80 mil malnovpresaĵoj, 26 mil manuskriptoj, 2500 inkunabloj, 100 mil desegnaĵoj kaj grafikaĵoj, 50 mil muziknotoj kaj teatrodokumentoj, riĉaj kartografiaj kolektoj, parto de katalogoj. I.a estis forbruligita tiam la manuskripto de „Sinjoro Tadeo” de Adam Mickiewicz. Aktuale la kolektoj de la Nacia Biblioteko havas pli ol 9 milionojn da objektoj. Krom presaĵoj kaj manuskriptoj temas pri mapoj,  muziknotoj, krome son- kaj aŭdovidaj dokumentoj. Dum la pasintjara aŭtuno La Bita Nacia Biblioteko Polona.pl festis la aldonon de la dumiliona objekto, kiun ĉe la ĵus menciita adreso (polona.pl) eblas konsulti kaj utiligi ankaŭ komerccele. 

El la elsendo 02.03.2018. Legas  Barbara – 3’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pentroarto el la polaj muzeoj

Preskaŭ 10 mil polaj tolaĵoj el la intermilita periodo ĝis la fino de 2018 estos konsulteblaj sur la senpaga interreta platformo muzeana.com. Temas pri la nova projekto de la fondaĵo populariganta arton „Nemalbona arto” konsistanta el la virtuala katalogo de la pentroarto el 20 muzeoj el la tuta Pollando. Ĝi enhavos ankaŭ tiujn verkojn, kiuj ĉiutage troviĝas en muzeaj stalpejoj kaj ne eblas ilin rigardi en la muzeoj. La virtuala pentroarta katalogo celas ne sole personojn intersiĝantajn pri la arto dezirantajn sekvi kiel en la daŭro de la jaroj estis prezentataj elektitaj motivoj, kiel estis ŝanĝiĝanta modo, kiel speguliĝis en la arto kutimoj aŭ historiaj scenoj. La serĉilo koncernanta temaron aŭ aŭtoron ebligos rapide konatiĝi kun koncerna verko.  Alia serĉkategorio funkcios baze de ŝlosilaj vortoj pri naciaj motivoj – popolaj vestoj, panoramoj, historiaj, militistaj aŭ literaturaj motivoj. La katalogon kompletigos edukmaterialoj pri elektitaj pentraĵoj aŭ iliaj aŭtoroj, kaj akiritajn konojn eblos kontroli pere de minikvizoj.  Kun la fluo de la tempo la katalogo estos kompletigata.

El la elsendo 24.02.2018. Legas   Barbara – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 6-a Festivalo de Frankofonio

En marto en multaj polaj urboj i.a. Varsovio, Krakovo kaj Vroclavo okazos eventoj ligitaj kun la 6-a eldono de la Festivalo de Frankofonio. La festivalo populariganta la francan lingvon, kiun parolas preskaŭ 280 milionoj da personoj havos la formon de  koncertoj, spektakloj, literaturaj edukiniciatoj kaj kuirartaj renkontiĝoj. La eventon kunorganizas ambasadoj de Belgio, Demokratia Respubliko Kongo, Francio, Kanado, Luksemburgo, Maroko, Svislando, Senegalo, Urugvajo, reprezentantejo de Valonio-Bruselo, krome Franca Instituto en Pollando kaj Rumana Kulturinstituto. La nunjara eldono de la festivalo tradicie malfermita al ĉiuj aĝogrupoj aparte celas studentojn, tial ĝi estos traktita en la polaj universitatoj kiel evento speciala. La festivalo daŭros ekde la 1-a ĝis la 31-a de marto.

El la elsendo 24.02.2018. Legas   Barbara – 1’o6″

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Japanaj kimonoj en Krakovo

Ĝis la 4-a de aprilo la loĝantoj de Krakovo kaj ĝiaj vizitantoj povas admiri en la Muzeo de la Japana Arto kaj Tekniko Manggha pli ol 100 kimonojn. La tradiciaj japanaj vestoj devenas el la kolekto, kiu riĉigis la muzeon pasintjare. Kiel klarigas la ekspozicikuratoroj la varieco de la tradicia japana vesto estas atingata dank’ al la uzo de multspecaj teksaĵoj kaj ornammodeloj, kiuj faritaj mane aŭ maŝine estas teksataj, pentrataj aŭ brodataj. La mana pretigado de teksaĵoj por kimono okazas en specializaj metiejoj, kvankam nun pli ofte oni uzas helpon de maŝinoj kaj komputiloj. Simpla formo de kimono ebligas koncentriĝi pri ĝia ornamado. Apliko de multaj teknikoj kaj vastgamaj ornamideoj kaŭzis, ke kimono fariĝis unu el la plej belaj formoj de la japana arto kaj dum la pasantaj epokoj ili fariĝis diversstilaj. En 2017 ĉirkaŭ 200 kimonojn kun akcesoraĵoj, t.e. la zonoj „obi” donacis al la Muzeo Manggha Reiko Nakagura kaj Małgorzata Olejniczak. La nuna ekspozicio en Krakovo prezentas la plej belajn el inter ili.

El la elsendo 24.02.2018. Legas   Tomek – 1’13”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Chopin-konkurso kun la uzo de historiaj instrumentoj

La 1-a Internacia Chopin-konkurso kun la uzo de historiaj instrumentoj okazos en Varsovio inter la 2-a kaj la 14-a de septembro 2018. Ĝis la 1-a de majo profesiaj pianistoj en la aĝo de 18 ĝis 35 vivojaroj povas anonci sian kandidatiĝon. La nomoj de 30 pianistoj kvalifikitaj al la konkurso estos anoncitaj ĝis la 30-a de junio. Laŭ informoj de la Nacia Instituto de Frederiko Chopin la konkurso antaŭvidas tri etapojn. En la unua kaj la dua la partoprenantoj plenumos  solistajn recitalojn konsistantajn el komponaĵoj de Chopin-repertuaro, elektitajn komponaĵojn de Johann Sebastian Bach kaj polonezojn de polaj komponistoj verkantaj en la unua duono de la 19-a jarcento. En la tria, finala etapo ses solistoj plenumos elektitajn de si komponaĵojn de Chopin kun la Orkestro de la 18-a jarcento. Pianistoj disponos pri historiaj fortepianoj el la kolekto de la Nacia Instituto de Frederiko Chopin (Erard el 1838, 1849 kaj 1858, Pleyel el 1846 kaj 1854 kaj Broadwood el 1843), krome originalajn instrumentojn el la epoko kaj samepokajn instrumentajn kopiojn. La venkinto ricevos premion en la alteco de 15 mil eŭroj, la sekvaj premioj egalos al 10 kaj 5 mil eŭroj. La laŭreatoj ricevos krome koncertoproponojn kun la Orkestro de la 18-a jarcento kaj partoprenon en fonografiaj projektoj.

El la elsendo 16.02.2018. Legas   Barbara kaj Milada – 2’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kastelo-muzeo en Łańcut inaŭguras turisman sezonon

En la Kastelo-muzeo de Łańcut (la suda Pollando) estis inaŭgurita turisma sezono. Al la vizitantoj estis disponigita la dua kasteletaĝo kun hejmecaj ĉambroj, staloj kaj koĉerejo. Dum la dusemajna vintra paŭzo la kastelo estis ordigata, ĝiaj plankoj polurataj, lustroj lavataj same kiel la arĝentaĵoj. Estis ankaŭ lavataj kaj aranĝataj la fenestrokurtenoj. Pasintjare la kastelon en Łańcut vizitis pli ol 440 mil personoj. Gastoj de la nuna sezono havos la eblecon i.a. admiri plurajn artverkojn devenantajn el la malnovaj kastelkolektoj, artverkojn aĉetitajn postmilite aŭ pruntaĵojn el aliaj muzeoj. La plej malnovaj eksponaĵoj apartenas al. la kolekto kolekton kreata de la princino Izabela Lubomirska, kiuj al Łańcut trafis en la dua duono de la 18-a jarcento. Apartan atrakciaĵon konsistigas la 2-a kasteletaĝo, la unuan fojon disponigita al la turistoj en la pasinta jaro. Troviĝas tie ĉambroj kun hejmeca karaktero,  kiel Pompeja Saloneto el la 80-aj jaroj de la 18-a jarcento kun oleopentraĵoj de Vincenzo Brenna ne sur la muro, sed sur tolaĵoj kovrantaj murojn.  La rokokostila saloneto kun ligna murfinpretigo parte el la 18-a kaj parte el la 19-a jarcentoj, kavalira salono kun originala Moire-stila murteksaĵo, laborejo por la vestado de dommastrino, kies roboj estis transportataj laŭŝtupare al la vestejo sur la 1-a etaĝo. Łańcut-kastelo estis nun  subigita al la ĝisfunda, la plej granda post la 2-a mondmilito,  restaŭro. Estis renovigitaj ĉiuj ejoj de la 2-a etaĝo kaj kelkiuj ĉambroj de la 1-a etaĝo, kiel reduta salonego, skulptarta galerio, parada ŝtuparo, kolumna salonego, ĉina apartemento. La konservistaj laboroj rilatis entute al 84 kastelinternoj. Por la vizitantoj estis disponigita krome la kastela orkidea salonego, oranĝerio,  vintra ĝardeno kun diversaj ekzotikaj, en niaj kondiĉoj,  plantoj. La kastelo en Łańcut ekde 13 jaroj troviĝas en la prestiĝa listo de la polaj Historimonumentoj.

El la elsendo 16.02.2018. Legas  Tomek kaj Barbara – 2’29”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Stalowa Wola prezentas la ĉinan terakotan armeon

La loĝantoj de la loko Stalowa Wola en la apudkarpatia vojevodio (la suda Pollando) havos la eblecon ĝis la fino de marto admiri duplikatojn de la mondfamaj figuroj de la  Terakota Armeo de la 1-a Imperiestro de Ĉinio.  Kalkulata al la mondaj mirindaĵoj ekde 1987 ĝi troviĝas en la listo de la monda kulturheredaĵo de Unesko.  En la loka regiona muzeo de Stalowa Wola troviĝas 40 terakotaj soldatoj, inkluzive la imperiestron Qin, infanterianoj, arkopafistoj, oficiroj, ĉevaloj kaj ĉevaltiraj veturiloj. Ili estis faritaj sammaniere kiel la originaloj, rigardeblaj sole en la ĉina Xi’an. La armeo estis farita el terakoto, kiu antaŭ du mil jaroj estis transportata el la tuta Ĉinio al la konstruloko de la imperiestra maŭzoleo. La karakteriza trajto de la figuroj estas tio, ke ili ne identas. Ĉiu havas la malsamajn vizaĵtrajtojn, mimikon, hararanĝon, ĉiu estas prezentita en malsama pozo kaj estas malsame armilekipita. Kuriozaĵo estas,  ke la terakotaj soldatoj estis ekipitaj per veraj armiloj, i.a. glavoj, halebardoj, arbalestoj. Iliaj forĝitaj elementoj estas funkcipovaj ĝis nun.  La surpriza malkovro de la maŭzoleo dum la putfosado en 1974 fariĝis arkeologia sensacio de la 20-a jarcento. Ĝis nun estis elterigitaj  pli ol 8 mil figuroj. Shi Huang el Qin-dinastio, kiu transprenis la povon havante 13 jarojn komencis la konstruadon de la Granda Ĉina Muro. Li unuigis la malnovan ĉinan ŝtaton inaŭgurante ĝian  modernan staton. Li envivigis unuecigitan sistemon de mezuroj, pezoj, komunan valuton kaj alfabeton. La ekspozicio en Stalowa Wola estas vizitebla ĝis la 27-a de marto.

El la elsendo 09.02.2018. Legas  Tomek – 1’52”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Arkivo de Henryk Mikołaj Górecki en Nacia Biblioteko

Preskaŭ kompleta arkivo de unu el la plej elstaraj polaj komponistoj de la lasta jarcento, la mortinta antaŭ 8 jaroj Henryk Mikołaj Górecki ektroviĝis en la kolektoj de la Nacia Biblioteko. Temas i.a. pri la komponistaj manuskriptoj, i.a de lia 3-a Simfonio, personaj leteroj, inkluzive leteron de Johano Paŭlo la 2-a, korespondaĵoj kun multaj kreantoj kaj ankaŭ kvin kajeroj vastigantaj konojn pri kelkiuj komponaĵoj de Górecki, kiuj klarigas la kreoprocezon kaj la kreajn planojn de la komponisto.  En la arkivo troviĝas ankaŭ la komponaĵo Susan (por la miksita koruso a capella), kiu estis ĝis nun ne konata kaj nepublikigita. La aĉeton de la manuskriptoj ebligis helpo de la pola kulturministerio. La arkivo de Henryk Mikołaj Górecki en Nacia Biblioteko estos konsultebla de esploristoj kaj kreantoj.

El la elsendo 09.02.2018. Legas  Maciek – 1’02”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Laŭvica albumo pri polaj tataroj

Muzulmana Religia Asocio en Pola Respubliko eldonas laŭvican albumon kun fotoj kaj priskribo de la tradicioj de polaj tataroj. Ĝi estas dediĉita al la ritoj ligitaj kun la akcepto de la infano en la tataran komunumon. Ĝis nun aperis albumoj pri iliaj nuptaj kaj sepultaj tradicioj. La albumo „Kaj memoru nomon vian. Ritoj de transiroj de polaj tataroj – azan” fermas la serion. Azan estas la unua rito de transiro ligita kun la naskiĝo de infano enkondukanta ĝin en la konfesian vivon. Dum ĝi la gepatroj elektas por la infano plej ofte du nomojn. La unua estas oficiala, la alia uzata ĉiutage. La azan-solenaĵo en la ĉeesto de imamo havas familian karakteron okazante hejme aŭ en luita salono. Por ĝi estas necesa tablo kovrita per blanka tablotuko, sur kiun oni metas Koranon, akvoglason, panon kun salo kaj ŝafan felon, kio estas tipa por la tatra tradicio. Troviĝas sur ĝi ankaŭ dolĉa regalmanĝo „sadoga” el mielo, faruno kaj butero servata al la gastoj en la fino de la solenaĵo. En Pollando vivas ĉirkaŭ kvin mil tatardevenaj muzulmanoj. Plej multnombre en la nordorienta Pollando en la lokoj Bialistoko, Sokółka, Suchowola kaj Dąbrowa Białostocka.

El la elsendo 02.02.2018. Legas  Maciek – 1’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Zalipie inter 30 plej belaj lokoj en Eŭropo

La vilaĝo Zalipie en la krakova vojevodio ektroviĝis inter 30 plej belaj, vizitendaj lokoj en Eŭropo laŭ la Japana Asocio de Vojaĝoficejoj JATA (Japanese Association of Travel Agents). Zalipie famas pro la kutimo de la lokaj virinoj ornami per flormotivoj i.a. la domfrontonojn kaj frontonojn de la hejmaj mastrumejoj. De jaroj en junio estas organizata konkurso „La pentrita ĥato”, kiu logas ne sole rivalantinojn, sed ankaŭ ĉiam pli multajn turistojn. La  konkurso „La pentrita ĥato” estas konsiderata la plej malnova, se temas pri popola arto. Ĝi ne havas fiksan daton kaj ĉiujare okazas dum la unua semajno post la religia festo de Dia Korpo. Dum tri konkursaj tagoj Zalipie svarmas de vizitantoj, inter kiuj troviĝas kreskanta nombro de eksterlandaj turistoj. Entute la krakova vojevodio fariĝas turisme pli alloga. En la pasinta jaro temis pri 16 milionoj da turistoj.

El la elsendo 02.02.2018. Legas  Maciek – 1’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 16- kaj 17-jarcentaj moneroj retrovitaj en Bydgoszcz

Al la Regiona Muzeo en Bydgoszcz trafis jarkomence aparta trezoro. Temas pri 480 oraj moneroj kaj 200 aliaj objektoj, i.a. juveloj, bidoj, objektoj de religia kulto el la 16-a kaj 17-a jarcentoj, retrovitaj dum la arkeologiaj laboroj en la loka katedralo. Neniu supozis dum la rutinaj arkeologiaj laboroj ligitaj kun la renovigo de la sanktejo la ekziston de tiuj objektoj. Plimulto de la troviĝantaj sub la planko de presbiterio moneroj devenas el la 40-aj jaroj de la 17-a jarcento. La plej malnova datiĝas al 1570, la plej nova al 1652. Plimulton konsistigas moneroj el la Unuiĝintaj Nederlandaj Provincoj, sed krome temas ankaŭ pri dukatoj el Toruno kaj Poznano, el Aŭstrio kaj eĉ Turkio. La historia juvelaro origine troviĝanta en ligna kesto kun metalaj fermiloj konsistis el ringoj, ornampendaĵoj, surkudraĵoj ĉefe oraj aŭ inkrustitaj de noblaj ŝtonoj. La ligna kesto ne konserviĝis. La valoro de la bidgoŝĉa trezoro estas enorme granda, ĝian devenon esploras arthistoriistoj.

El la elsendo 26.01.2018. Legas  Tomek – 1’13”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Poznana Filharmonio premiitz pro „Quo Vadis”

La unua en la mondo diska surbendigo de la oratorio „Quo Vadis” de Feliks Nowowiejski akiris la prestiĝan premion de International Classical Music Awards-2018. La eldonita – de la germana diskoprotuktejo cpo – albumo estis nomumita en la kategorio de voĉa-instrumenta muziko. La enmanigo de la premio okazos en aprilo 2018 en Katowice. Inter la premiitoj de ICMA-2018 troviĝas ankaŭ pianistoj Krystian Zimerman kaj Szymon Nehring, krome orkestrdirektisto Krzysztof Urbański. „Quo Vadis” de Nowowiejski rivalis kun du aliaj diskoj “Stabat Mater” de Antoni Dvořak, kaj “Vesproj” opuso 37 de Siergiej Rachmaninow. “Quo vadis” estis registrita dum koncerto la 29-an de junio 2016 en la Aŭlo de Adam Mickiewicz-Universitato en Poznano. La oratorio estis prezentita al muzikŝatantoj en la koncerta salonego de la Poznana Filharmonio en la Jaro de Feliks Nowowiejski (en la 70-a datreveno de lia naskiĝo,) kaj en la Jaro de Henryk Sienkiewicz. Unu tagon poste la komponaĵo estis plenumita en Konzertsaal Universitat der Kunste Berlin, ĉar  “Quo vadis” parte kreiĝs ĝuste en Berlino, kie Feliks Nowowiejski studis kaj laboris. Dank’ al la dudiska albumo de cpo „Quo Vadis” trafas al la muzikŝatantoj en la tuta mondo. Ĝi jam akiris favorajn recenzojn en la prestiĝa brita magazino “Gramophone”. Ĝi fariĝis ankaŭ disko de la monato de la monatrevuo de  MusicWeb International. La prapremiero de  “Quo vadis”, kiu estis sekve varme bonvenigita en multaj eŭropaj landoj kaj en Ameriko, okazis en 1907. En la intermilita periodo „Quo Vadis” estis prezentita ĉirkaŭ 200 fojojn en diversaj urboj de Eŭropo kaj ambaŭ Amerikoj en 13 lingvaj versioj.

El la elsendo 23.01.2018. Legas  Tomek – 1’55”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 100-a datreveno de suverenco en Bialistoko

La 2018-a jaro estas solenata en Pollando kiel jaro de la 100-a datreveno de la reakiro de suvereneco post la 123-jara foresto sur la mapo de Eŭropo. Krom la jam konataj eventoj ankaŭ unuopaj urboj kaj medioj prezentas siajn omaĝplanojn. Kaj ekzemple la loĝantoj de Bialistoko solenos en 2018 la centjariĝon de la reakiro de sendependeco fare de Pollando per muralo, t.e.  murpentraĵo  pri Esperanto kaj libereco, koncertoj, plantado de arboj kaj arbustoj ĉe „Skvaroj de la 100-jariĝo”. Kiel substrekis dum speciala gazetara konferenco la prezidanto de Bialistoko, Tadeusz Truskolaski pro la graveco de la jubilea jaro la bjalistokanoj omaĝos la sendependecon  per vico da eventoj en la daŭro de la tuta jaro kaj ne sole la 11-an de novembro. Kadre de la solenadoj estos organizitaj i.a. ekspozicio de portretoj de marŝalo Józef Piłsudzki aŭtoritaj de Ludomir Sleńdziński, ekspozicio pri la 100-jariĝo de la akiro de la balotrajtoj fare de virinoj. Okazos ankaŭ edukaj laborrenkontoj „Ni, fronte al sendependeco”. Oni intencas intervjui la plej aĝajn loĝantojn de la urbo pri tio, kiel ili memoras la unuajn jarojn de la reakirita libereco. Ĝis la fino de januaro estos solvita konkurso por porokazaj aranĝoj, kiuj ricevos specialan emblemon elektotan de la urboloĝantoj. Bialistoko destinis por la porokazaj eventoj 250 mil zlotojn.

El la elsendo 19.01.2018. Legas  Przemek – 1’37”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eurostat pri plej popularaj lokoj el Unesko-listo

Eurostat publikigis liston de la plej popularaj lokoj el la listo de la Monda Unesko-heredaĵo en Vikipedio. Inter pli ol unu mil lokoj el Unesko-listo estas menciitaj dudek lokoj, elektitaj per la suma kvanto da vizitoj en tiuj virtualaj lokoj. Du troviĝas en Pollando. Temas pri la eksa germana koncentrejo Auschwitz-Birkenau kaj la Malnova Urbo en Varsovio. La koncentrejo Auschwitz-Birkenau okupis la 4-an lokon kun 4,6 milionoj da vizitoj. La varsovia Malnova Urbo troviĝas ĉe la 17-a loko kun 2,7 milionoj da vizitoj. Plej popularaj estis la sejnaj bulvardoj en Parizo, la urbocentro de Romo kaj historiaj kvartaloj de Instambulo. La duono de la lokoj el la plej populara dudeko troviĝas en Eŭropo. En la interreta listo de Unesko pri la eksa germana koncentrejo Auschwitz-Birkenau (en la listo ekde 1979) estas i.a. notite, ke ĝiaj postrestaĵoj atestas pri la kondiĉoj, en kiuj okazis la hombuĉado fare de Hitler-soldatoj. La Malnova Urbo en Varsovio troviĝanta en la listo ekde 1980 estas priskribita kiel loko, kiu dum la Varsovia Insurekcio 1944 estis 85-procente detruita de germanoj.

El la elsendo 19.01.2018. Legas  Maciek – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Podlaĥia Muzeo riciĝis je portretoj de Bialistoko-fondintoj

La bialistoka Podlaĥia Muzeo aĉetis fine de la pasinta jaro portretojn de la establinto de la urbo Jan Klemens Branicki kaj lia edzino Izabela, kiu estis mecenatino de la kultura vivo en la urbo. Temas pri valora akiraĵo, ĉar memoraĵoj ligitaj kun Branicki-familio en la polaj kolektoj ne abundas. Hetmano Jan Klemens Branicki (1689-1771) estis la plej granda magnata potenculo en la 18-a jarcento gvidante vastskale konceptitan politikon. Liaj havaĵoj troviĝis ne sole en Bialistoko kaj la vojevodio, sed ankaŭ en la krakova regiono (la suda Pollando), sur la tereno de la nunaj Ukrainio kaj Belorusio.  La portretoj  de Jan Klemens kaj Izabela el la 18-a jarcento estis aĉetitaj komence de decembro dum aŭkcio en Munkeno. Post la necesaj analizoj kaj konservistaj laboroj ili estos ekspoziciataj en la Artgalerio de la Pola Pentroarto en Bialistoko, kie estas prezentata i.a. la 19-jarcenta portreto de Jan Branicki el la muzeaj kolektoj. En ili troviĝas ankaŭ la dokumento el 1769 kun la aŭtografoj de Branicki kaj libroj el la kolekto de Izabela Branicka.

El la elsendo 12.01.2018. Legas  Barbara – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Trezoro de Peruo. La reĝa tombo en Castillo de Huarmey

Ĝis la fino de majo 2018 en la varsovia Etnografia Muzeo funkcias la unua en Pollando ekspozicio de antaŭinkaaj historiaj objektoj. Temas pri pli ol 150 originalaj eksponaĵoj, i.a. ora kaj arĝenta juvelaro, ceramikaĵoj kovritaj per polikromiaĵoj kaj aliaj. Ili venis por la prezento „Trezoro de Peruo. La reĝa tombo en Castillo de Huarmey” el la Nacia Muzeo de Arkeologio, Antropologio kaj Historio de Peruo en Limo. Plimulto de ili estis malkovrita dum la esploroj de la pola arkeologia misio en Castillo de Huarmey. Poloj malkovris tie la unuan ne prirabitan tombon de la antaŭkolombia kulturo Wari de antaŭ ĉirkaŭ 1200 jaroj. Dank’ al apliko de la plej nova virtuala teknologio kaj la t.n. vastigita realo la vizitantoj povos surmetante specialajn okulvitrojn transporti sin al la loko de la polaj foslaboroj en Peruo. En la monumenteca tombo troviĝis skeletoj de 64 personoj, ĉefe virinoj kaj pli ol 1200 valoraj objektoj el arĝento, oro, bronzo, luksaj ceramikaĵoj kaj aliaj. Inter rigardeblaj objektoj troviĝas tre delikataj, zorgeme ornamitaj teksaĵoj, apartenantaj al reprezentantoj de la tiamaj elitoj. Aparta atrakciaĵo estas la prezentata la unuan fojon – arte kaj science rekreita – hiperrealisma rekonstruo de la busto kaj vizaĝo de reĝino el Castillo de Huarmey, virino sepultita en la plej alta loko de la malkovrita tombo.

El la elsendo 12.01.2018. Legas  Maciek – 1’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Solena parado de la Tri Reĝoj

Sabate, en la festo de Epifanio, la 6-an de januaro tra 644 loĝlokoj en Pollando kaj 16 ekster ĝiaj limoj ekmoviĝos Solenaj Paradoj de la Tri Reĝoj. La plej granda estos la varsovia, kiu startos de sur la Kastela Placo tuj post la Anĝeluso. Temas pri laŭvice jam 10-a publika evento,  por kiu estas invititaj ĉiuj,  konforme al la devizo „Dio estas por ĉiuj”. La nunjaraj figuroj de la Tri Reĝoj reprezentos tri kontinentojn kaj tri generaciojn. Junulo, simbolos homon, kiu sojle de sia plenkreska vivo serĉas kaj trovas la vivvokiĝon. Matura vivo – reprezentanta edzojn kaj familipatrojn – simbolas homon, kiu serĉas Jesuon kaj ĝustan vojon por si mem kaj sia familio. Oldulo, reprezentas grizaĝan generacion, kiu fine de sia vivo, riĉa je multaj spertoj, retrovas vojon al Jesuo. La akompana publiko ankaŭ en kronoj kaj kun reĝaj atributoj tradicie komune plenumos la kristnaskajn kantojn, ankaŭ teme ligitajn kun la Epifanio. Okaze de la pasanta nunjare 100-jariĝo de la renaskiĝo de Pollando la tradicia kantolibro por la publiko enhavas 14 polajn kristnaskjn kantojn kun ilia historia priskribo. Dum evento okazos kvestado „La Saĝuloj por la Oriento” cele al kulturaj kaj edukaj institucioj funkciantaj ekster la orienta limo de Pollando. Kun ĉiu jaro sur la mapo de la solena parado aldoniĝas novaj lokoj, lastatempe ĉirkaŭ 100. Ne nur en Pollando, sed ankaŭ en la mondo. En 2018 ekster Europo la paradoj okazos en Afriko kaj la Norda Ameriko.

El la elsendo 05.01.2018. Legas  Milada – 2’12”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La sukcena Stelo de Paco por Bet Leĥem

La 6-an de januaro 2018 en la Groto de la Naskiĝo de Jesuo en Bet Leĥem estos instalita eksterordinara verko de la pola sukcenartisto Mariusz Drapikowski. Temas pri lia donaco, Stelo de Paco el la montara kristalo, orumita metalo kaj sukceno. Sur ĝiaj ok brakoj troviĝas la surskribo Stelo de Paco en 16 lingvoj i.a. aramea, pola, japana, ĉina, araba, hebrea, angla, franca kaj itala. Ĝi troviĝos sur la volbo de la groto en la parto apartenanta al katolikoj. La Stelo de Paco per delikata lumo traiĝados tra montara kristalo kaj sukceno lumigante varmkolore la lokon, kie laŭ la tradicio Jesuo estis metita en la stalon. Ĝi troviĝos ĉirkaŭ du metrojn for de la stelo troviĝanta en la planko en la ortodoksa parto de la groto. La ok brakoj de la Stelo  enhavas simbolan signifon. La cifero ok referencas al Kristo, kiel Nova Komenco, ĉar sep en la hebrea ikonografio signifas tempon plenumitan, fermitan. La stelo enhavas polajn akcentojn. Temas pri la uzita sukceno kaj vota signifo de la farita laboro omaĝe al la 100-a datreveno de la reakiro de sendependeco de Pollando kaj kun peto, ke Dio protektu Pollandon kaj la mondon kontraŭ milito pridonacante ĝin per firma paco.

El la elsendo 05.01.2018. Legas  Maciek – 1’28”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ne nur Oriento en la Palaco sub la Lada Tegmento

Orientaj tapiŝoj, murteksaĵoj, nobelaj teksaj vestozonoj, nederlandaj mebloj, itala majoliko, historiaj horloĝoj estas de kelkaj tagoj admireblaj en la ekspozicio „Ne nur Oriento. La aĉetoj de la Fondaĵo de Teresa Sahakian 2007-2017” en la varsovia Palaco sub la Lada Tegmento. La ekspozicio omaĝe al Teresa Sahakian en la 10-a datreveno de ŝia morto daŭros ĝis la fino de novembro 2018. Kvankam plimulton de sia vivo Teresa Sahakian pasigis ekster Pollando, sed dum la tuta vivo ŝi estis forte ligita kun la hejmlando kaj enamiĝinta al Varsovio. Teresa Sahakian apartenis al la grupo de la plej senavaraj sponsoroj de la varsovia Reĝa Kastelo, subtenante ĝin dum rekonstruo kaj aranĝado de la kastelaj internoj. En 1989 kaj 1991 ŝi trandonis al la Kastelo kolekton de la orientaj tapiŝoj kaj plurajn verkojn de la orienta kaj okcidenta ornamarto. Ŝi testamentis por la kastelo parton de siaj artaj kolektoj kaj la tutan heredaĵon. La eksterordinara kolekto de la Fondaĵo konata ĝis nun pro pli ol 600-objekta kolekto de la orientaj tapiŝoj kaj teksaĵoj estis kompletigita per pliaj orientaj teksaĵoj, tre interesaj objektoj de la eŭropa arto, inkluzive de artverkoj ligitaj  kun Pollando.

El la elsendo 05.01.2018. Legas  Tomek – 2’24”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Muzeo de Wadowice vizitebla ankaŭ virtuale

Posedantoj de plurfunkciaj poŝtelefonoj dank’ al senpaga aplikaĵo por la sistemoj Android kaj IOS povas virtuale viziti Muzeon de la Familia Domo de Johano Paŭlo la 2-a en Wadowice. Ĝiaj kolektoj estas prezentataj kiel filmoj pri elektitaj ekspozicisalonoj, kiel komputilaj animaĵoj, skanitaj eksponaĵoj en 3D, sondokumentoj kaj tekstoj. La apo ebligas ne sole rigardi muzeajn eksponaĵojn, sed krome konatiĝi kaj refreŝigi la konojn pri la figuro de la pola papo, lia aktivado kaj heredaĵo. La Muzeo de la Familia Domo de Johano Paŭlo la 2-a en Wadowice troviĝas en la brikdomo,  en kiu loĝis Wojtyła-familio,  kaj en kiu en 1920 naskiĝis Karol Wojtyła. Ĝi kreiĝis en 1984, sed en 2010 komenciĝis ĝia 4-jara alikonstruo. Temas pri la unua ĉi-speca ekspozicio pri Johano Paŭlo la 2-a en la mondo.

El la elsendo 29.12.2017. Legas  Tomek – 0’44”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kvin resaŭritaj reĝaj sarkofagoj denove en Wawel-kastelo

Kvin restaŭritaj nunjare reĝaj sarkofagoj revenis al la katedralo de Wawel-kastelo. Ili apartenas al la reĝinoj Anna Habsburg, Barbara Zapolyi, al reĝidino Anna Maria Waza kaj al reĝido Aleksander Karol Waza. Estis restaŭrita ankaŭ la minisarkofago kun la restaĵoj de reĝo Stanisław Leszczyński. La plej grandan defion por specialistoj konsistigis la konservistaj laboroj pri la sarkofago de reĝido Aleksander Karol Waza, dum kiuj estis aplikita lasera metodo purigi stanon. Ĉiuj sarkofagoj estis samtempe purigitaj de korodo, krome estis riparitaj iliaj mekanikaj difektoj kiel fendoj kaj faldoj. Feraj elementoj de sur la sarkofagoj el la 30-aj jaroj estis anstataŭigitaj per novaj el nekorodebla ŝtalo. La orumitaj fragmentoj de dekoraĵoj estis kovritaj per 24-karata oro. Ĉe la minisarkofago de reĝo Stanisław Leszczyński estis revenigitaj kaj rekonstruitaj ĉiuj pli frue perdiĝintaj dekoraj elementoj, kiel girlandoj, rozetoj kaj krono. Dum la renovigado okazinta en la tn. Sigismunda Kripto  estis necese forigi la murtegaĵon ĝis la alteco de pli ol unu metro. Tio fariĝis la okazo malkovri fragmenton de la muroj de la antaŭromanika sanktejo el la epoko de la pola reganto Chrobry (la komenco de la 11-a jarcento), kiu en la dua duono de la 11-a jarcento estis anstataŭigita per romanika konstruaĵo, kies fragmentoj estas nun ankaŭ videblaj.

El la elsendo 29.12.2017. Legas  Tomek – 1’32”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sukcena altaro de la Patrujo

En la preĝejo de sankta Brigida en Gdansko estis inaŭgurita 13-metra Sukcena Altaro de la Patrujo kiel dankvoto pro la papado de Johano Paŭlo la 2-a kaj reakiro de sendependeco fare de Pollando en 1918. La konstruata ekde 2001 jaro altaro havas la surfacon de 120 kvadrataj metroj kaj ĝia plej grava elemento estas la bildo de Dipatrino-Protektantino de Laborhomoj en mantelo el tre rara  blanka sukceno. Kiel ĝia modelo servis bildo pentrita de pastro Franciszek Znaniecki baldaŭ post la masakro de laboristoj en decembro 1970. Ĝi estas la plej granda arkitektura verko el sukceno, pli malpli 50 procentojn pli granda ol la Sukcena Ĉambro kaj trioble pli alta ol ĝi. La sukcena altaro kreiĝis baze de metala kadro enkomponita en la antaŭaltaron, sur kiu estas instalitaj pluraj sukcenaj elementoj. Projektis ĝin eksa rektoro de la gdanska Belarta Akademio, profesoro Stanisław Radwański kaj gdanska sukcenartisto Mariusz Drapikowski, kiuj aŭtoras ankaŭ plimulton de la elementoj. La sukceno uzita por la altaro ne estis aĉetata, sed venis kiel oferdono de sukcenartistoj, loĝantoj de Gdansko kaj de la tuta Pollando.

El la elsendo 26.12.2017. Legas  Maciek – 1’20”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eksterlandanoj ene de tradicioj de la Pola Kristnasko

En la Lernejo de la Pola Lingvo en la Silezia Universitato en Katowice studas personoj el 52 landoj alproprigante la polan lingvon kaj konatiĝante kun la polaj kulturo kaj tradicioj.  Plaĉas al ili la tradicioj ligitaj kun nialanda Kristnasko, festa menuo, bondezira kundividado de blanka oblato, la simbolo de interpaciĝo, pardono, amikeco kaj amo. Kundividado de ĝi dum la Sanktvespera Manĝo havas samtempe materian kaj spiritan emfazon reference al la Patronia pano, kiu signifas ritan panon, sed ankaŭ aludas ankaŭ al la deziro esti bona por la alia kiel pano. Eksterlandanoj volonte partoprenas la aranĝadon de Kristnaskaj Minispektakloj kaj tiuj, kiuj  dumfeste restas en Pollando ofte pasigas tiujn tagojn en la polaj domoj.

El la elsendo 26.12.2017. Legas  Milada – 1’04”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Artverkoj ligitaj kun la Kristnasko en Krakovo

En la artgalerioj de la Nacia Muzeo en Krakovo estas rigardeblaj multaj artverkoj ligitaj kun Kristnasko. I.a. temas pri la 16-jarcenta ikono bildiganta la enmondiĝon de Jesuo en la Palaco de Episkopo Erazm Ciołk kaj pentraĵo de Jacek Malczewski „La sankta Vespero en Siberio” rigardebla en la Draphaloj. Inter pli ol 600 objektoj kaj artverkoj en la ekspozicio „Heredaĵo” troviĝas historia la 18-jarcenta kripeto el la klostro de Karmelaninoj prezentanta en la biblia sceno ankaŭ polajn nobelojn. En ekspozicio dediĉita al Stanisław Wyspiański la kristnaskaj motivoj estas  admireblaj en la projekto de vitralo por la krakova Maria-preĝejo, kiujn faris komune Stanisław Wyspiański kaj Józef Mehoffer. Temas pri scenoj el la vivo de la Dipatrino „Kristnasko” kaj „Adorkliniĝo de Tri Reĝoj”. La vitralo estis muntita en Maria preĝejo en decembro 1891. Elektitaj filioj de la krakova Nacia  Muzeo funkcias en la dua tago de Kristnasko, t.e. hodiaŭ, dum  ĉiuj,  en la Festo de Tri Reĝoj, Epifanio la 6-an de januaro 2018.

El la elsendo 26.12.2017. Legas  Milada – 1’30”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sabla kristnaska kripeto en Oliwa

Vid-al-vide al la eniro al Oliwa-parko en Gdansko de kelkaj tagoj staras sabla kristnaska kripeto farita el 90 tunoj da sablo. Kreita de lokaj artistoj ĝi prezentas la Sanktan Familion kaj Tri Reĝojn en la akompano de ŝafidoj. Ĝi altas 3 metrojn, vastas 5 metrojn.  5-metra estas ankaŭ ĝia profundo. La sablo uzita por la publika artverko estis speciale selektita, tiel ke ĝi formas kompaktan bulon kaj ne similas al stranda sablo. La sablaj kristnaskaj kripetoj kreiĝas tiuloke ekde la 2013-a jaro. Oni esperas, ke la sabla konstruaĵo transdaŭros ĝis la 6-a de januaro, la tago de la Tri Reĝoj. Protektas ĝin kontraŭ pluvo kaj neĝo speciala tegmento. La 16-an de decembro la Fondaĵo Gdanska Komunumo planas organizi ĉe ĝi la Sanktan Vesperon, t.e. kristnaskan renkontiĝon de la loka socio. Estas invititaj ĉiuj loĝantoj kaj ŝatantoj de Oliwa. Multaj kunportos propramane pretigitajn festokazajn frandaĵojn.

El la elsendo 15.12.2017. Legas  Maciek – 1’06”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Wilanów palaco lume rekreita

Ĝis la 25-a de februaro 2018, varsovianoj povos ĝui unu el siaj plejŝatataj promenadolokoj en tute nova eldono. Temas pri la Wilanów Palaco en Varsovio, kies lumiga sistemo estis tute nove aranĝita. Dank’al lumiga sistemo estos kreitaj historiaj ĝardenaj pavilonoj kaj pergoloj, fontanoj kaj rozarbustoj – ĉio ĉi pere de profesie instalitaj novaj lumaranĝaĵoj. La nova lumigosistemo rilatiĝas al la bela arkitekturo kaj historio de la palaco. La ekspozicidetaloj enhavos elementojn de la blazona ikonografio de la pola reĝo Johano la 3-a Sobieski (la sama, kiu gvidis la venkan batalon kontraŭ la Otomana Imperio sub Vieno en la 1683-a jaro) kaj elementojn de la palaca arkitekturo. En la norda ĝardeno la vizitantoj vidos kreitan per la lumo ĝardenan padon kun 17-jarcenta altano. De ĝi eblos iri al teraso, sur kiu estos lumbildigitaj oranĝoarbetoj similaj al tiuj, kiuj iam kresiks en la reĝa oranĝejo. La organizantoj de la atrakciaĵo ne forgesis ankaŭ pri luma kadro por memorfotoj surfone de la palaco kaj pri tiel nomataj mapping, tio estas tridimensiaj bildoj utiligantaj kiel fonon la palacajn murojn.

El la elsendo 08.12.2017. Legas  Barbara kaj Maciek – 1’28”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Polonicum premiis popularigantojn de la pola lingvo kaj kulturo

La Centro de la Pola Lingvo kaj Kulturo por Eksterlandanoj de la Varsovia Universitato „Polonicum”  jam la 12-an fojon honoris popularigantojn de la pola lingvo kaj kulturo, kiuj laboras eksterlande.  En novembro la premion Polonicum 2017 ricevis la Pola Biblioteko en Parizo, establita en 1838 fare de la membroj de la Granda Elmigrintaro por kolekti librojn, arkivaĵojn kaj nacimemoraĵojn. Ĝia kolekto enhavas nun pli ol 200 mil volumojn, inkluzive de manuskriptoj, mapoj, atlasoj, krokizoj kreiĝintaj inter la 16-a kaj 20-a jarcentoj. La Pola Biblioteko en Parizo estas la plej malnova pola institucio eksterlande. Distingita estis ankaŭ d-ro David Kolbaia el la Studumo pri la Orienta Kulturo de la Varsovia Universitato, estro de la Kaŭkazia Stacio de la universitato en Tbilisi, populariganto de la pola lingvo kaj kulturo en ĉi tiu urbo. Li retrovis perdiĝintan tradukon de „S-ro Tadeo” en la kartvelan lingvon el 1955, kompletigis ĝin, provizis per kritika komentario kaj pretigis por la preso. Alia distingito estas la funkcianta de 40 jaroj Polish Studies Center Indiana University Bloomington liganta sciencan agadon kun la popularigado de la pola kulturo.

El la elsendo 08.12.2017. Legas  Tomek – 1’30”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Moda na Cranacha

La 31-an de oktobro en la Nacia Muzeo en Vroclavo (en la sudokcidenta Pollando) estis inaŭgurita ekspozicio titolita Modo je Cranach (pollingve Moda na Cranacha) prezentanta la pentroarton el la periodo de la protestanta reformo en Vroclavo kaj en Malsupra Silezio. La verkoj de Lucas Cranach kaj de artistoj el lia rondo rolas kiel la interpretoŝlosilo por prezenti lian influon en la artan vivon de la regiono. Inter la kelkdekaj pentraĵoj de Cranach ekspoziciataj en Vroclavo troviĝas interalie Salome kun la kapo de Holoferno aŭ Adamo kaj Eva. La direktoro de la Nacia Muzeo en Vroclavo, Piotr Oszczanowski, substrekas, ke oni ne povas forgesi pri la grandega influo de la Cranach-familio en la arton de granda parto de Eŭropo kaj pri la krea fekundeco. Aldonendas, ke temas pri artistoj, kiujn nuntempe oni povus difini kiel lertajn artokomercistojn, pro kio iliaj verkoj troviĝas en multnombraj muzeoj, interalie en Vroclavo, kun kiu la familio Cranach havas ja ligojn. Nome, ĝuste en Vroclavo la filino de Lucas Cranach la Juna, edziniĝis al fama tiutempe kuracisto Johann Herman kaj kiel doto ŝi alportis al Vroclavo pentraĵojn aŭtoritaj de siaj patro kaj avo. Temis pri verkoj tiom kvalitaj, ke la imperiestro Rudolfo la Dua petis unu el ili por ekspozicii ĝin en sia kolekto de la Hradĉany kastelo en Prago. La vroclavanoj, tamen, respondis al la regnestro, ke eble li elektu alian pentraĵon: temis ĝuste pri la menciita kadre de la ekspozicio Salome kun la kapo de Holoferno, venigita al Vroclavo el Budapeŝto.

El la elsendo 01.12.2017. Legas  Barbara kaj Maciek – 1’57”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Beksińscy. Videosona albumo

Ekde la 10-a de novembro en la polaj kinejoj eblis spekti la dokumentan filmon (pollingve Beksińscy. Album wideofoniczny), kies scenaro kreiĝis surbaze de sukcese venidĝanta en Pollando biografia libro Beksińscy. Duobla porteto (Beksińscy. Portret podwójny) de Magdalena Grzebałkowska. La premiero de la filmo okazis kade de la ĉi-jara, 57-a eldono de la Krakova Filmfestivalo, dum kiu ĝi ricevis apartan distingon de la ĵurio. La filmo estis prezentita ankaŭ dum aliaj polaj filmfestivaloj, interalie en Lodzo, Kazimierz Dolny kaj Sopot. Ĉie ĝi vekis grandan interesiĝon de la spektantaro kaj spronis al longdaŭraj, postprezentaj diskutoj kun la aktoroj. La emociajn reagojn de la publiko kaŭzas interalie la majstre prezentita ĉefa vefto de la filmo, nome la historio de la familio de Zdzisław Beksiński, fama pola pentristo. Liaj komplikaj rilatoj kun la filo Tomasz, suferanta pro depresio kaj plurfoje provinta ĉesigi sian vivon, en la filmo estis precize rekonstruitaj pere de privataj, ĝis nun nepublikigitaj sonaj, filmaj kaj fotografiaj arkivaĵoj de la familio Beksiński. Ĉio-ĉi eblis dank’al pli ol duonjarcenta pridokumentado de la vivo de sia familio fare de Zdzisław Beksiński. Nome, pere de leteroj, fotografioj, sonaj memoraĵoj kaj amatorecaj fimoj, la pentristo kreis siaspecan memorarkivejon de la familio; ĝiaj fragmentoj estis majstrece enplektitajn en la scenaron. Tiamaniere, la filmaj scenoj distingiĝas per altgrada realeco, per kiu la filmspektanto iĝas proksima atestanto de la suferoplena historio de Zdzisław Beksiński.

El la elsendo 01.12.2017. Legas  Barbara kaj Maciek – 2’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La japana muzaiko en la krakova Manggha-muzeo

Ekde septembro en la krakova Manggha-muzeo funkcias ekspozicio „La japana muzaiko” proksimigante la bazajn informojn pri Japanio, ĝia geografio, kulturo, arto, ĉiutagaĵoj kaj kuirarto.  Tiu edukkaraktera ekspozicio celas ne sole infanojn. Dank’ al 9 ekspozicisegmentoj la vizitantoj konatiĝas kun pluraj faktoj  pri la japana geografio, demografio, religio kaj simboloj. Sekve oni prezentas japanajn festojn, kuirarton kaj teksaĵojn kaj laŭvice vizitanto eniras la mondon de japana kaligrafio kaj papero. Ne mankas popkultura segmento,  en kiu eblas konatiĝi same kun la tradiciaj, kiel ankaŭ nuntempaj ludoj kaj bildstrioj. La lasta parto, kiun oni eniras preterirante la miniaturajn arbojn bonsai kaj floraranĝojn ikebana, proksimigas la spacon de la tradicia japana domo kun tatamoj,  verando kun alrigardo al la ŝtonĝardeno zen. En la interno estas prezentitaj kirasoj kaj glavoj. Dum la ekspozicio daŭronta ĝis la 7-a de januaro 2018 estis planitaj multaj akompanaj aranĝoj dum kiuj eblas lerni kaligrafion, la preparadon de miniaturaj dolĉaĵoj wagashi (ŭagaŝi), la elfaradon de lignogravuraĵoj, de la tuketoj furoshiki (furoŝiki) aŭ kreado de paperpupoj washi ningo (ŭaŝi ningo).

El la elsendo 24.11.2017. Legas  Gabi – 1’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La ĉerkoportreto en la iama Pollando

Lige kun la pasinta komence de novembro Festo de la Mortintoj, komuna por kristana religia kulturo valoras memorigi la artbranĉon ne konatan ekster Pollando kaj ligitan kun ĉerkoportretoj. Nome en la baroka epoko la funebraj ceremonioj similis al kelktaga, teatra spektaklo latine difinata „pompa funebris”, al kiuj familioj estis longe sin preparantaj.  Por la bezonoj de la sepulto estis komponataj specialaj verkoj, paroladoj, homilioj kaj ankaŭ kreataj „castrum doloris”, specifaj „dolorkasteloj”. Temis pri ornamaj katafalkoj dekoritaj per nigraj funebraj rubandoj, kovrilaj teksaĵoj kaj kandelingoj. Ne ĉiuj kompreneble povis al si permesi ĉi-specan pompan sepulton, ĉar tio ligiĝis kun grandegaj kostoj. Por eviti ilin kelkfoje iuj jam en la testamento estis indikantaj, ke sepulto de la koncernato estu modesta. Antaŭ tiu epoko ĉerkoj antaŭ la entombigo estis malkovrataj kaj la funebrantoj povis adiaŭi la forpasinton vidante lin postmorte. Tio ne eblis en situacio kiam entombigopreparoj longiĝis. En tio originas la ĉerka portreto. Dank’ al ĝi la forpasinto estis kvazaŭ kunĉeestanto de la propra sepulto pere de sia portreto. La forpasinto estis prezentata en realisma maniero kun malfermitaj okuloj kaj bone videblaj realismaj vizaĝtrajtoj, kiujn eblis vidi eĉ de kelkmetra distanco. Malgraŭ tio, ke la polaj ĉerkoportretoj estas kuriozaĵo laŭ la monda skalo kiel artverko veran aprezon kaj agnoskon ili akiris nur en la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento. La ĉerkoportertoj estis pentritaj per oleofarboj rekte sur la kupra, plumba-stana aŭ arĝenta lado kun la dimensio de 45 je 50 centimetroj. Ilia formo ses- aŭ oklatera ligiĝis kun la formo de la ĉerko. La portretoj estis lokataj ĉe la kapo, ĉe la plandumoj estis metata tabulo kun informoj pri la mortinto kaj ties meritoj. Flanke de la ĉerko troviĝis la gentoblazonoj. Post la entombigo la ĉerka porteto estis pendigata en preĝejo aŭ familia tombokapelo. Al la nuntempuloj la ĉerkoportetoj  liveras informojn pri la ŝanĝiĝanta dum jaroj modo. Ne nur la vizaĝtrajtoj estis prezentitaj realisme, sed oni ankaŭ zorgis pri realisme pentritaj vestodetaloj, juveloj. Viroj kutime estis prezentataj kun tradicia tiam hararanĝo kaj la lipharoj, en tradiciaj nobelaj vestoj. Virinoj en solenaj roboj el orfadenaj teksaĵoj kaj modaj barokepoke ŝaloj ĉirkaŭ la kapo kaj vizaĝo aŭ felaj kapkovriloj. En pli posta periodo ili estis pentrataj en dekoltitaj roboj kun pufitaj manikoj, kun perloj, puntaĵoj kaj ornamaj rubandoj. La plej riĉaj kolektoj de la pola funebra pentroarto troviĝas en la Nacia Muzeo en Poznano kaj en la Muzeo de Międzyrzec en la okcidenta Pollando.

El la elsendo 17.11.2017. Legas  Maciek – 3’42”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Konservistaj laboroj pri la plej malnova meslibro

Unu kaj duonan jaron prenis laboroj pri ĝisfundaj konservistaj laboroj de la plej malnova presita en Pollando meslibro. Temas pri la 16-jarcenta Vroclava Meslibro (Missale Vratislaviense), kiu pro la intensa uzado ne konserviĝis en bona stato. La kovriloj estis difektitaj,  kelkaj paĝoj lozaj kaj sub la fingroj detruiĝantaj. Dum la restaŭraj laboroj kelkiuj paĝoj estis subigitaj al kompleksa konservado ligita kaj kun la forigado de malpuraĵoj, kiel ankaŭ kun la kompletigado per papermaso en speciala maŝino. La meslibro enhavas tekstojn de sanktamesaj preĝoj kaj celebroordon. La unuaj meslibroj en Pollando aperis en la 10-a jarcento kiel manuskriptoj venigitaj el la okcidenta Eŭropo. Ekde la 12-a jarcento tiuj manuskriptoj estis jam kopiataj en la lando. La unuaj presitaj aperis fine de la 15-a jarcento. La ĵus restaŭrita Vroclava Meslibro troviĝas nun en la staplejo de la Libroeldonejo en Cieszyn, kie estas stabilaj klimataj kondiĉoj – adekvataj temperaturo, humideco kaj limigita lumefikado. Ĝi estis eldonita en Krakovo en 1505 fare de Jan Haller kaj Sebastian Hyber laŭ la komisio de la loka episkopo Jan Turzon.

El la elsendo 17.11.2017. Legas  Gabi – 1’38”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola Radio Chopin

La 11-an de novembro, en la 99-a datreveno de la reakiro de la suvereneco fare de Pollando sian emisiadon inaŭguros Polskie Radio Chopin (Pola Radio Chopin). Ĝi rolos kiel kompendio de konoj pri la vivo kaj kreado de la elstara pola komponisto. La nova stacio estas aŭskultebla bite laŭ la teknologio DAB+ kaj en la interreto ĉe la adreso chopin.polskieradio.pl. Ĝia programo estos elirpunkto por konsideroj pri la pola kaj eŭropa muziko. La eŭropa kunteksto kompletigos konojn pri tio, kio konsisitigas polan muzikan kulturon kaj historion de la plenumarto de la pola muziko. En la stacio dominos la kreado de Chopin, sed estos prezentataj ankaŭ komponistoj de la malnova, baroka kaj klasika muziko. Dank’ al la nova stacio estos memorigitaj priaŭskultoj de la registrataj ekde 1955 Chopin-konkursoj kiel ankaŭ koncertoj registritaj dum aliaj festivaloj i.a. Internacia Chopin-festivalo en Duszniki kaj Internacia Muzikfestivalo „Chopin kaj lia Eŭropo”. En la interreta paĝo eblos konatiĝi kun aktualaĵoj ligitaj kun la serioza muziko kaj Chopin-rilata temaro, eventoj, konkursoj kaj eldonnovaĵoj. La pola kulturministro deklaris, ke Pollando elaĉetos la posedorajtojn al. la katalogo de la polaj sonkolektoj de la firmao Warner Music Poland. La antaŭa registaro vendis al. ĝi en 2015 la firmaon Polaj Surbendigoj kun 36 mil sonregistroj de polaj artistoj kontraŭ 8 milionoj da zlotoj, t.e. ne plenaj du milionoj da eŭroj.

El la elsendo 10.11.2017. Legas  Milada kaj Barbara – 2’15”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Palaco de Krakovaj Episkopoj – Historimonumento

La Palaco de la Krakovaj Episkopoj en Kielce kune kun la tiea katedrala komplekso ektroviĝos en la listo de la Historimonumentoj, sur kiu troviĝas jam i.a. la teŭtona kastelo en Malbork, batalkampo ĉe Grunwald, klostro ĉe la Hela Monto. Ĝis nun ĉi tiun prestiĝan titolon havas 70 historiaj objektoj, inkluzive de tri el la sanktakruca vojevodio (la centra Pollando): neolitaj silikaj minejoj en la loko Krzemionki, klostro sur la monto Sankta Kruco kaj cisterciana abatejo en Wąchock. Nun aldoniĝas la Palaco de la Krakovaj Episkopoj en Kielce, unu el la plej bone konserviĝintaj ĉi-specaj rezidejoj el la epoko de Vasa-dinastio. La Historimonumentoj povas esti arkitekturaj objektoj, kulturaj panoramoj, urbaj aŭ vilaĝaj kompleksoj, teknikaj historiaĵoj, objektoj de la defenda konstruarto, parkoj, ĝardenoj, tombejoj, memorlokoj ligitaj kun la plej gravaj eventoj aŭ historiaj figuroj kaj arkeologiaj esplorterenoj. Laŭplane la listo lige kun la venontjara 100-jariĝo de la sendependeco de Pollando enhavos 100 ĉi-specajn objektojn.

El la elsendo 10.11.2017. Legas  Maciek kaj Barbara – 1’21”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kompleta katalogo de la reĝaj murtapiŝoj

Kreiĝis kompleta katalogo de la ornamaj murtapiŝoj (arasoj) de reĝo Sigismundo Aŭgusto (la 16-a jarcento) enhavanta analizon de la stato, historion kaj artan karakterizon de 138 ornamaj teksaĵoj el la reĝa Wawel-kastelo en Krakovo, kiuj konserviĝis ĝis nun. Temas pri 628-paĝa eldonaĵo kun 390 ilustraĵoj. La reĝo Sigismundo Aŭgusto mendis la murtapiŝojn ĉe la plej renomaj teksistaj metiejoj de Bruselo. La kreiĝintaj en la jaroj 1550-60 murtapiŝoj prezentas bibliajn scenon, riĉan flaŭromondon kaj ekzotikajn animalojn. Komence la kolekto konsisitis el 160 teksaĵoj, ĝis nun restis nur 138. 136 troviĝas en Krakovo kaj po unu en Varsovio kaj Amsterdamo. La arasoj estis tekstitaj el lano kaj silko kun la uzo de multaj arĝentaj kaj oraj fadenoj kaj origine estis uzataj dum la plej pompaj solenaĵoj de la reĝa korto. La reĝo testamentis ilin al la fratinoj kaj post ilia morto la arasoj fariĝis la posedaĵo de la Pola Reĝolando. En 1795 rusoj forveturigis ilin al Petersburgo kaj redonis nur en 1921 baze de Riga-traktato. Multaj estis damaĝitaj pro tranĉado kaj maltaŭga uzado kaj konservado. Post la eksplodo de la 2-a mondmilito la kolekto estis evakuita tra Rumanio, Francio kaj Britio al Kanado kaj revenis al la reĝa Wawel-kastelo en Krakovo en 1961. La kolekto de la ornamaj murtapiŝoj en Wawel-kastelo estas la unusola parto de la reĝa rezidejo konserviĝinta ĝis hodiaŭ el la epoko de Jagelonoj. Ĝi estas la plej granda ĉi-speca kolekto en Pollando, unu el la plej grandaj en Eŭropo.

El la elsendo 10.11.2017. Legas  Gabi kaj Barbara – 2’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

1 2  3  4  5  6  7  8  9 10 11 12 13 14