Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

La naskiĝurbo de Esperanto

Arkivoj

Kategorioj

Libere viziteblaj Chopin-recitaloj

Ekde la lasta lundo, t.e. la 5-a de oktobro ĝis la 15-a en la sidejo de Sinfonia Varsovia ĉe la dekstraborda Varsovio okazas libere viziteblaj recitaloj de partoprenantoj de la  17-a Internacia Pianista Chopin-konkurso. Laŭ informoj de Janusz Marynowski la direktisto de Sinfonia Varsavia dum ĉi tiuj eksterkonkursaj recitaloj prezentiĝos la plej bone aŭguraĝintaj pianistoj. Laŭ lia informo „ĉiu, kiu pro diversaj motivoj ne povas partopreni dumtagajn konkursajn priaŭskultojn samtage vespere povos ĝui Chopin-muzikon en la plenumo de artistoj, kiuj rivalis matene. La tradicio  de ĉi tiuj recitaloj kreiĝis antaŭ 5 jaroj kaj jam tiam ĝuis grandan interesiĝon  de varsovianoj.

El la elsendo 06.10.2015. Legas Milada

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 17-a Internacia Pianista Konkurso de Frederiko Chopin

 La 1-an de oktobro en Varsovio komenciĝis la 17-a Internacia Pianista Konkurso de Frederiko Chopin. Inaŭguris ĝin koncerto de elstara pianistino Martha Argerich, kiu ludis  la fortepianan konĉerton La-minoran opuso 54 de Robert Schumann. Lastĵaŭde koncertis  krome Nelson Goerner kaj estis plenumita Polonezo por simfonia orkestro de Krzysztof Penderecki, speciale komponita por la inaŭguro. Tiuj muzikaj eventoj inaŭguris la sinsekvajn 23 konkursaj tagoj, inter kiuj 15 estas destinitaj por priaŭskultoj de junaj pianistoj el 20 landoj. La plej proksiman sabaton komenciĝas la 1-a etapo de la konkursaj priaŭskultoj. Kiel la unuaj rivalos laŭ la lotuma elekto tri poloj: Tymoteusz Bies, Rafał Błaszczyk, Łukasz Piotr Byrdy. La konkurson partoprenas 78 pianistoj, inter kiuj estas 15 poloj. La dua etapo de la konkurso daŭros inter la 9-a kaj la 12-a de oktobro, la tria – inter la 14-a kaj la 16-a oktobro. La pianistoj plenumos ekskluzive komponaĵojn de Chopin disponante pri 4 fortepianoj de Steinway, Yamaha, Kawai kaj Fazioli.  10 pianistoj kvalifikiĝontaj al la  finalo (18-20-a de oktobro) ludos unu el la du fortepianaj konĉertoj de Chopin akompanite de la Orkestro de la Nacia Filharmonio direktota de Jacek Kasprzyk. La pianistojn pritaksos 17 persona internacia ĵurio sub la gvido de profesorino Katarzyna Popowa-Zydroń. En ĝia konsisito troviĝas eĉ 4 iamaj laŭreatoj de la konkurso: Adam Harasimowicz (1955), Marta Argerich (1965), Garrick Ohlsson (1970) kaj Yundi (2000). La konkurson organizis la Nacia Instituto de Frederiko Chopin. Ĝia honora patrono estas la pola prezidento, Andrzej Duda.

El la elsendo 02.10.2015. Legas Barbara kaj Krystyna

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eŭropa Tago de Lingvoj

Morgaŭ en la tuta  Eŭropo okazos la 14-a Eŭropa Tago de Lingvoj lanĉita de la Konsilio de Eŭropo en 2001 kaj nun solenata en 47 landoj. Ĝi popularigas la konon de la lingvoj kaj prezentas la lingvovariecon en Eŭropo. Nunjare ĝia devizo tekstas: “Lingvoj estas nia forto”. En Varsovio la porokazaj eventoj komenciĝis kelkajn tagojn pli frue. I.a. la 23-an de septembro en la Varsovia Universitato komenciĝis internacia konferenco dediĉita al la pritaksado de lingvaj kompetentoj,  dum kiu ĝiaj partoprenantoj diskutis,  kiel konstrui la plej trafajn testojn, kiuj ekzamenas la lingvokonojn. Inter ĵaŭdo kaj dimanĉo okazas specialaj lecjonoj kaj laborrenkontoj por infanoj, gejunuloj kaj plenkreskuloj, multaj pere de la skajpo, kio ebligas  partopreni ilin en la tuta lando. La programo ampleksas pli 60 retajn okupojn pri 13 fremdaj lingvoj: la angla, bulgara, ĉeĥa, dana, franca, greka, hispana, irlanda, germana, portugala, rumana, slovaka kaj ĉeĥa. En Varsovio okazas laborrenkontoj teatraj, muzikaj,  kurirartaj. Al la solenadoj de la Eŭropa Tago de Lingvoj aliĝis krome Krakovo, Katowice kaj Vroclavo. En la du unuaj urboj okazas subĉiela urba ludo la Misio “Babelo, ” en kiu eblas fari viziton en la fortreso de ĉifroj kaj estas planitaj  paroldueloj kaj parolbataloj. Vroclavo i.a. organizas la prezentiĝojn “Plurlingva Eŭropo”. Cambridge English en Pollando, la kunorganizanto de la eventoj anoncis funkciigon de du programoj adresitaj al instruistoj kaj lernantoj:  „Ready, Steady, Speak: gimnaziano bone regas la anglan” kaj   „Write on” – temas pri konkurso por gimnazianoj kaj supergimnazianoj verki anglalingve.

El la elsendo 25.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Henryk Sławik omaĝita en Hungario

Fragmento de la Danuba riverbordo flanke de Buda en Budapeŝto ricevis lastvendrede la nomon de la pola politikisto Henryk Sławik, reprezentanto de la pola elmigra registaro, kiu dum la 2-a mondmilito aktivis en Hungario por savi polajn judojn. Dum la porokaza solenaĵo la urbestro de Budapeŝto, Istvan Tarlos memorigis, ke Hungario dum la milito fariĝis la rifugejo por 120 mil poloj post la eksplodo de la 2-a mondmilito. La pola ambasadoro Roman Kowalski agnoskis la nomumon de fragmento de la Danuba riverbordo per la nomo de Sławik kiel simbolon de enorma amikeco inter la pola kaj hungara nacioj. La solenaĵon partoprenis la nepo de Sławik, Zbigniew Kutermark. Henryk Sławik post la eksplodo de la 2-a mondmilito traiĝis tra Rumanio al Hungario, kie li fariĝis la prezidanto de la Civitana Komitato Protektanta Polajn Rifuĝintojn en Hungario. Li estis unu el la reprezentantoj de la pola registaro en elimigrejo. Kun diskreta subteno de la hungaraj aŭtoritatoj li organizis kontrabandadon de poloj al la polaj armeaj fortoj en Okcidento. Krome preparante falsajn dokumentojn baze de falsaj ekleziaj baptoatestiloj Henryk Sławik savis ĉ. 5 mil polajn judojn, kiuj venis al Hungario. Kunlabore kun la sacerdotaro li organizis orfodomon por la judaj infanoj, kiu funkciis sub la ŝildo de la orfodomo por la infanoj de polaj oficiroj. Kiam germanoj invadis Hungarion Henryk Sławik komencis labori konspire. Perfidita de germana fikunlaboranto li estis arestita en julio 1944 kaj subigita al torturoj  en Budapesto. Malgraŭ tio li ne perfidis la nomon de sia kunlaboranto Jozsef Antall. Direktita al la koncentrejo Mauthausen-Gusen li estis mortpendigita en aŭgusto 1944. Aparta felietono dediĉita al Henryk Sławik aperis en nia programo 07.02.2014.

El la elsendo 25.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 1-a festivalo de la Barokaj Operoj

La prapremiero de „Orlando”, la opero de Georg Friedrich Haendel inaŭguris dum la unua semajnfino de septmbro la 1-an Festivalon de la Barokaj Operoj „Dramma per musica”. Ĝis la 20-a de septembro en la Reĝa Teatro en la Malnova Oranĝerio de la Reĝa Lazienki-Parko,  en la teatro de la Varsovia Ĉambra Orkestro, la koncerta studio de la Pola Radio kaj la Kolumna Salonego de la historia fakultato de la Varsovia Universitato okazis ĉambraj koncertoj, muzikspektakloj kaj recitaloj. Sume kadre de la festivalo la publiko ĝuis sume 19 muzikeventojn, inter ili menciinda estas la ĉambra koncerto „Baroko je kvin voĉoj”, la muzika spektaklo „Teatro alla moda” kaj prezento de la opero de Haendel „Agrippina”, kiu estis enscenigita pasintjare en la Reĝa Teatro. En la sceneja formo estis prezentitaj verkoj de la plej gravaj kreantoj de la baroka muziko i.a. de Georg Friedrich Haendel, Antonio Vivaldi kaj Jean-Philippe Rameau en la plenumo de polaj artistoj, kiujn la organizantoj volis popularigi.

El la elsendo 19.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Perdita Heredaĵo

La Eŭropaj Tagoj de la Kulturheredaĵo pasas sub la devizo „Perdita heredaĵo”. Ilia pola inaŭguro okazis lastsabate en Elbląg. La iniciatintoj volas doni la atenton kaj samtempe antaŭmalhelpi la nerevenigeblan perdon de la riĉaĵoj de la kulturheredaĵo. Detruitaj historiaj objektoj, forŝtelitaj artverkoj, sed ankaŭ la plej intimaj familiaj memoraĵoj, fotoj, rememoroj havas eksterordinaran signifon kaj formas nian identecon. Necesas ilin flegi por ne perdi ilin senrevene. La elekto de la urbo Elbląg por la inaŭguro de la Tagoj ne estas hazarda. Sekve de la militdetruoj ĝi estis preskaŭ ĝisfunde ruinigita kaj revivigo de la malnovurba kvartalo daŭras ĝis hodiaŭ. La tasko estis entreprenita fine de la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento, kiam de sur la 90-procente detruita tereno oni forigis ruinojn kaj surkreskintaj sur ĝi arbustojn kaj arbetojn. La celo de la rekonstruo estis rekrei la bildon de la antaŭmilita kvartalo, kio aktuale estas efektivigita 70-procente. Inter aliaj atrakciaĵoj de la Eŭropaj Tagoj de la Kultura Heredaĵo en Varmio kaj Mazurio estas i.a. Kavalira Grunwald-Turniro kaj edukaj laborrendevuoj dediĉitaj al la malnova vivo en Olsztyn-kastelo.

El la elsendo 19.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Inaŭgurita la varsovia Muzeo pri Katyń-krimo

Ĵaŭde, la 17-an de septembro, en la datreveno de la sovetunia atako kontraŭ Pollandon en Varsovio estis malfermita Muzeo pri Katyń-krimo. Temas pri la unua en la mondo martirologia-muzea-esplora centro dokumentanta Katyń-krimon kontraŭ 22 mil polaj ostaĵoj kaj malliberigitoj tenataj en la jaroj 1939-1940 en la sovetiaj ostaĝejoj kaj malliberejoj. Ĝi kreiĝis sur la tereno de la Varsovia Citadelo laŭ la venka projekto el 2010 farita en la arkitekta leborejo Brzozowski-Grabowiecki. La malfermo de la Muzeo pri Katyń-krimo 75 jarojn post la elmurdo de polaj ostaĝoj fare de la Ruĝa Armeo estis evento, kiun poloj kaj la familioj de la viktimoj de la sovetia hombuĉado atendis de jaroj. Dum la periodo de Popola Pollando la memoro pri ĝi estis forviŝata laŭ ĉiaj ebloj kaj la lokoj de krucometado estis detruataj. Dum la solenaĵo inaŭguranta la muzeon prezidento Andrzej Duda diris, ke Katyń-krimo devas esti nomita kiel krimo de la hombuĉado. Ĉefministro Ewa Kopacz memorigis, ke dignan omaĝon de la granda nacia ofero atendis generacioj de poloj.

El la elsendo 19.09.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La malnovperuaj erotikaj ceramikaĵoj

La malnovperuaj erotikaj ceramikaĵoj de Mochica-kulturo de antaŭ 1500 jaroj estas ekspoziciataj,  nur por la plenkreskuloj,  en la Muzeo de Arkady Fiedler en la loko Puszczykowo apud Poznano en la okcidenta Pollando. La ekspozicio de „ceramika Kamasutra” en speciale konstruita pavilono konsistas el 30 figuroj de paroj en senprudaj seksaj pozoj. Laŭ la  kunkreinto de la muzeo, la filo de konata pola mondvojaĝanto kaj verkisto ĉi tiu ekspozicio estas unusola ne nur en Pollando, sed ankaŭ en Eŭropo. La kopioj de la figuroj prezentataj en la Muzeo Larco en Limo estis venigitaj al Pollando interkompreniĝe kun la perua kulturministerio. Arkady Radosław Fiedler atentigis, ke kvankam prezentataj figuroj de virinoj kaj viroj povas elvoki pudoran reagon aŭ ĉe aliaj iom rapidan korbaton neniu devus senti sin ĝenita. Estonte oni eldonos ilustritan gvidlibron tra la ekspozicio kaj eble estos vendeblaj ceramikaj miniaturaĵoj,  sed pri ĉi lasta ideo decidos la interesiĝo de la vizitantoj. La florinta antaŭ 1500 jaroj Mochica-kulturo famiĝis pro altgrade evoluinta agrikulturo, konstruarto, grundpliboniga sistemo kaj vojreto. Pri la evoluo de ĉi tiu kulturo atestas ankaŭ ceramikaĵoj. Mochic-anoj estis difinataj kiel grekoj de la Suda Ameriko. Por poloj temas pri interesa, sed mistera kulturo. Ĝi ne konis skriboarton kaj esprimis sin per ceramikaĵoj. Tiel kreiĝis la ceramika libro de ĉi tiu  popolo, kiu rilatas ankaŭ al ĝia seksa vivo. La Muzeo-Literatura Laborejo de Arkady Fiedler en Puszczykowo ekzistas de preskaŭ 40 jaroj kaj estas gvidata de liaj du filoj kun la  familioj. Ĉiujare vizitas ĝin ĉ. 20 mil personoj. La patrono de la muzeo Arkady Fiedler (1894-1985) realigis 30 mondvojaĝojn, verkis 32 librojn eldonitajn en 23 lingvoj en pli ol 10-miliona eldonkvanto.

El la elsendo 13.09.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 15-jarcenta breviero revenis

Antaŭ kelkaj tagoj la 15-jarcenta breviero – forveturigita en 1943 de germanoj kun aliaj bibliotekaj kolektoj kaj artverkoj el Vroclavo  kaj dum 65 jaroj konsiderita kiel perdiĝinta – estis transdonita al la kolektoj de la universitata biblioteko de la urbo. La pergamena kodo el 1415 difinata kiel „Breviarium Wratislaviense” kaj „Libra viaticus” estis farita de  Jan el la loko Połaniec kaj Marcin el la loko Oława. Ĝi konsistas el 425 paĝoj kaj ĝia originala leda kovrilo devenas el la 16-a jarcento. En latina teksto troviĝas 17 oraj inicialoj kaj plurkoloraj miniaturoj. En la manuskripta fako de la Universitata Biblioteko en Vroclavo troviĝas 13 mil manuskriptoj, inter kiuj tri mil estas riĉe ornamitaj  mezepokaj manuskriptoj. Temas pri la plej granda ĉi-speca kolekto en la lando, kiu enhavas ĉirkaŭ 40 procentojn de la manuskriptoj el la antaŭmilita urba biblioteko de Vroclavo.

El la elsendo 13.09.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La nacia legado de la romano „La Pupo” de Bolesław Prus

La plej proksiman sabaton en la tuta lando okazos la laŭtlegado de la fama romano de Bolesław Prus „La Pupo”. Inaŭguros la legadon en Varsovio en la Saksa Ĝardeno la prezidento Andrzej Duda kune kun la edzino. La legadon daŭrigos aktoroj, kiujn akompanos muziko de sep komponistoj aŭdiĝanta realtempe. La unuopaj  12 ĉapitroj de la romano, eblas elŝuti el la interreta paĝo de la kampanjo. Ĉiu persono, kiu  kunportos al la varsovia Saksa Ĝardeno propran ekzempleron de la romano ricevos porokazan memorstampon. La nacia legotago estis iniciatita antaŭ tri jaroj kun la celo popularigi la bazajn verkojn de la pola kulturo, firmigi senton de la nacia identeco kaj popularigi la kulturon de la parola lingvo en ĝiaj plej kremaj manifestiĝoj. Kun ĉiu jaro grandiĝas la nombro de la partoprenantoj de la kampanjo. Pasintjare la „Trilogio” de Henryk Sienkiewicz estis legita en pli ol 2 mil lokoj en Pollando: bibliotekoj, lernejoj, oficejoj, stacidomoj kaj sur la urbaj foriplacoj.

El la elsendo 04.09.2015. Legas Gabi

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La muzeo de la Toruna Mielkuko

En la Malnovurba Kvartalo de Toruno estis funkciigita Muzeo de la Toruna Mielkuko, prezentanta pli ol 600-jaran bakhistorion de la lokaj specialaĵoj. Ĝi troviĝas en la adaptitaj 19-jarcentaj konstruaĵoj de la mielkuka fabriko de Gustaw Wasse. Pli frue kun la historio de la loka mielkuka bakado eblis konatiĝi kadre de la ekspozicio „La mondo de la Toruna mielkuko” funkciinta en la keloj de Kopernikdomo. La ekspozicio kaj akompanaj renkontoj pri la mielkuka bakado ĝuis grandan interesiĝon, kiun limigis tamen tro malgranda spaco.

En la nova muzeo la vizitantoj povas konatiĝi kun ĉiuj misteroj de la jarcenta tradicio de la toruna mielkuko komencante de necesaj ingrediencoj por pretigi la paston tra la bakmanieroj ĝis la mielkula distribuado. Ĉio ĉi estas prezentita en atrakcia formo kun utiligo de modernaj teknologioj. La ekspozicio prezentiĝas sur tri etaĝoj. En la kelo, kie la gastojn bonvenigas virtuala mielkuka vendistino troviĝas ekspozicio „La mielkukaj radikoj – de la bakformo ĝis la fornelo”, en kiu estas prezentataj unikaj mielkukaj bakformoj ekde la 17-a ĝis la 20-a jarcentoj kaj la industria fornelo por la mielkuka bakado el la 60-aj jaroj de la pasinta jarcento. La teretaĝo estas dediĉita por la mielkukaj labor­rendevuoj kaj ekspozicio „La sensoriĉa mielkuka mondo”. La vizitantoj povas mem partopreni la bakadon de mielkukoj el originala pasto kaj ankaŭ konatiĝi kun spicoj utiligitaj por la mielkuka bakado, sekvante sur la tuŝekrano la lokojn, el kiuj ili estis importitaj. Sur la unua etaĝo estis pretigita ekspozicio „Mielkuko en salonego, kuirejo, vendejo kaj klubo”. Ĉiu povas eniri tradician kuirejon, en kiu estis bakitaj mielkukoj, rigardi la liver­aŭtomobilon per kiu antaŭ jaroj la mielkukoj estis transportataj el fabriko al vendejoj. La ekspozicio ebligas konatiĝi kun diversaj specoj de mielkukoj kaj variaj pakumoj el diversaj periodoj. Tie ĉi funkcias ankaŭ nostalgia klubokafejo aranĝita en la stilo de la postmilita Pollando.  La vizitantojn atendas ankaŭ aliaj arakciaĵoj kiel filmo pri tio,  de kio deriviĝas la nomo de la plej fama toruna mielkuo „katarzynka” (katrinjo). Eblas enrigardi plur­funkcian kuirlibron kun receptoj pri diversaj mielkukoj kaj elŝuti interesan recepton. Aldone disponebla estas projekcio pri la mielkuka produktado en la fabriko „Kopernik” en Toruno. En la virtuala vestoŝanĝejo eblas partopreni ludon, kiu ebligas al vizitanto ekroli kiel mielkuka vendistino aŭ fabrika posedanto.

 La unuaj mencioj pri la mielkukoj de Toruń devenas el ĉ. 1380-a jaro kaj rilatas al bakisto Nicolas Czan, kiu krom pano bakis ankaŭ spickukojn. La membranta en Hanzo Toruno troviĝis ĉe la vojkruciĝo de la plej gravaj komercaj itineroj. Dank’ al tio eblis importi el la foraj landoj necesajn ing­rediecojn por la bakado de mielkukoj kiel cinamon, kariofilon, zingibron, muskaton, kardamonon. Dum jaroj en Toruno ekzistis multaj entreprenoj, en kiuj oni bakis mielkukojn, sed la posedantoj tre zorge protektis siajn bak­sekretojn ne nur kontraŭ la loka konkurenco, sed ankaŭ mielkukaj bakmajstroj el Nurimbergo.

El la elsendo 28.08.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pola arto en la Nacia Muzeo de Koreio

Ĉirkaŭ 260 objektoj, inter kiuj estas skulptaĵoj, pentraĵoj, afiŝoj troviĝas en la inaŭgurita en la Nacia Muzeo de Koreio ekspozicio „La pola arto: Nerezistebla spirito”. Temas pri la sama ekspozicio, kiu sub la titolo „Trezoroj el la lando de Chopin” estis pli frue prezentata en Pekino. La ekspozicio prezentas la historion de la pola arto – komencante de la mezepokaj skulptaĵoj tra tolaĵoj de la polaj 19-jarcentaj pentristoj ĝis la 20-jarcenta arto. Elektante ekspoziciaĵojn la polaj organizantoj gvidis sin per la karaktero de la pola 19-jarcenta pentroarto, enhavanta historiajn referencojn kaj ĝia arta kvalito. Laŭ la deziro de la koreaj organizantoj la ekspozicio estis pliampleksigita per eksponaĵoj rekte ligitaj kun Fryderyk Chopin kaj Mikołaj Kopernik. Temas i.a. pri muldaĵo de la mano de Chopin, liaj portertoj pentritaj de Wojciech Weiss kaj Janusz Przybylski. Krome temas pri la tolaĵo de Jan Matejo  „Astronomo Kopernik, alivorte interparolo kun Dio” kaj kopioj de la instrumentoj uzataj de la sciencisto.  La inaŭguron de la ekspozicio akompanis koncerto de pianisto Maciej Grzybowski kaj ciklo da prelegoj pri la pola historio kaj kulturo, i.a. pri la pola desegnaĵo kaj dezajno. La lekcion pri la pola kinematografio gvidis la korea reĝisoro Song II Gon, studinta en Lodzo kaj perfekte reganta la polan lingvon. La ekspozicio „La pola arto: nerezistebla spirito” en la Nacia Muzeo de Koreio en Seŭlo daŭros ĝis la fino de aŭgusto.

 El la elsendo 21.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Hoplitoj. Pri la militarto de la antikva Grekio

Almenaŭ ĝis la jarfino en la Nacia Muzeo de Varsovio funkcios la ekspozicio “Hoplitoj. Pri la militarto de la antikva Grekio”. Ĝi proksimigas la sukceson de la greka civilizacio, kiu estus neebla sen alta nivelo de la militarto, dank’ al kiu grekoj sukcesis ofte supervenki eĉ multe pli grandajn armeojn. Venkon i.a. apud Maratono elbatalis unuavice hoplitoj, peze armitaj infanterianoj formitaj en falangoj. Iliaj sukcesoj elformis signifagrade la miton de eŭropa civilizacio – kapabla sin defendi kontraŭ la multnombra malamiko dank’ al moralaj valoroj de individuaj soldatoj kaj bona organizo.

Inter la eksponaĵoj de la varsovia ekspozicio troviĝas unika kasko el la epoko de Homero kaj ŝildo de hoplito el la junperiodo de Leonidas, la komandanto de 300 spartantoj pereintaj apud Termopiloj (inter la 6-a kaj 5-a jarcentoj antaŭ Kristo). Temas pri speciala ekspozicio okazanta en la vestiblo de la galerio de la antikva arto, kiu ankoraŭ ne estas disponigita al la publiko pro alikonstruado.  La antikvaj armiloj kaj militekipaĵaro devenas el la kolektoj de la Nacia Muzeo kaj Muzeo de la Polaj Armeaj Fortoj. Aliaj valoraj eksponaĵoj devenas el la iama kolekto de Axel Guttmann, kiuj estis deponitaj en la Nacia Muzeo de lia filo Aleksander. Entute temas pri ĉirkaŭ 40 eksponaĵoj. Krom antikvaj armiloj kaj militekipaĵaj elementoj temas ankaŭ pri pentritaj grekaj vazoj, sur kiuj estas prezentitaj ekzemple hoplitoj dum rajdo, la leĝerarmitaj rajdantoj.

Lige kun ĉi tiu prezento en la muzeo daŭras ankaŭ ĝis la jarfino akompanaj eventoj – renkontiĝoj, prelegoj, laborrenkontoj – inkluzive de specialaj por familioj kun infanoj. Jen kelkaj iliaj titoloj: “Hoplitoj – la piliero de la greka poliso (urboŝtato), “Antikva Sparto – faktoj kaj mitoj”, “De Trojo ĝis Ĥeroneo – evoluo de la greka militarto”, “Hoplitoj – kuraĝaj, fortaj, batalpretaj”.

El la elsendo 14.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola spektaklo inaŭguris la Festivalon en Avinjono

La spektaklo „Forhakado” de Krystian Lupa inaŭguris la nunjaran Teatran Festivalon en Avinjono (Francio). Ĝi tuj estis agnoskita de la kritikistoj kiel artverko, rava arta manifesto, spirraba emfazo de la imagoforto de la pola reĝisoro. Temas do pri grandstila reveno de Krystian Lupa al Francio kaj grandega internacia sukceso de la Pola Teatro el Vroclavo (la sudokcidenta Pollando). La polan version de „Forhakado” laŭ Thomas Bernhard rigardis pli ol tri kaj duonmila publiko kaj ĉiu el la kvin enscenigoj estis interrompataj per entuziasmaj intervenoj de la publiko kaj longdaŭraj ovacioj. La pola teatra grupo  jam ricevis invitojn por 12 spektakloj de la teatraĵo en la pariza Odeon, kaj ankaŭ por la festivaloj en Parizo, Tokio kaj Hongkongo. La reĝisoro ricevis krome la inviton por evento Monato de la teatro de Krystian Lupa en Francio kaj proponon de internacia kunprodukto de laŭvica spektaklo de li reĝisorota. Al  Vroclavo la spetaklo revenos en septembro.

El la elsendo 07.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pola-hindunia teatra kunlaboro

En julio en la Teatra Instituto okazis tre interesa spektaklo en la pola-hindunia kunlaboro. Nome estis enscenigita la teatraĵo „Poŝto” de Rabindranath Tagore, Nobel-premiito,  kiu omaĝas la memoron de Janusz Korczak. Reĝisoris ĝin Manish Mitra. Temis pri spektaklo plurlingva plenumita de polaj kaj hinduniaj aktoroj. La 18-an de julio 1942 ĝi estis enscenigita en la Orfodomo de la Varsovia Getto antaŭtage de la deporto de Korczak kaj liaj edukitoj al la germana koncetrejo sur la tereno de Pollando, Treblinka. La spektaklo de Mitra rakontas pri la interplektiĝado de la arto kaj vivo en la malfacila tempo.

El la elsendo 07.08.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La japana arto en Varsovio

Pli ol 300 objektoj de la japana arto: tolaĵoj, skulptaĵoj, ceramikaĵoj kaj metiaĵoj el la periodo de la 17-a – 20-a jarcentoj ĝis la 9-a de aŭgusto estas ekspoziciataj en la Nacia Muzeo en Varsovio kadre de la ekspozicio „La artverkoj de la japana arto en la polaj kolektoj”.  Ili devenas el la kolektoj de la Naciaj Muzeoj en Varsovio kaj Krakovo, kiuj disponas pri la plej riĉaj kolektoj. Krome estas prezentataj japanaj artaĵoj el la Naciaj Muzeoj en Poznano kaj Vroclavo kaj el la Palaco de la reĝo Johano la 3-a Sobieski el la varsovia Wilanów.

Jam en la 17-a kaj 18-a jarcentoj nederlandaj komercistoj importis el Japanio porcelanaĵojn, ĉefe blank-blue dekoritajn kaj porcelanaĵojn imari, ankaŭ elfaraĵojn el lako. La japana arto estis rekonita la apogeo  de rafiniteco kaj belo. Favoris tion en la 19-a jarcento la ekspozicioj de la japanaj arto kaj metiaĵoj en Londono kaj Parizo.  La plej fama pola amanto de la japana arto Feliks „Manggha” Jasieński dum sia estado en Parizo kolektis japanajn artaĵojn, kiujn li sekve donacis al la Nacia Muzeo en Krakovo. Tiu ĉi kolekto konsistante el ĉ. 6500 objektoj estas la plej riĉa en Pollando. En la ekspozicio estas prezentitaj ĉ. 150 el ĝiaj objektoj. Temas pri lignogravuraĵoj i.a. de Hokusai el la ciklo „Tridek ses bildoj de la monto Fuji”, bildoj de japanaj belulinoj aŭtoritaj de Kitagawa Utamaro, pejzaĝoj kaj naturbildoj de Utagawa Hiroshige, kelkaj pentraĵoj i.a. de unu el la plej elstaraj japanaj pentristoj Watanabe Seitei.  En la ekspozicio estas ankaŭ lignoskulptaĵoj kaj artaĵoj el  eburo, teksaĵoj.  La japana kolekto en la Nacia Muzeo en Varsovio estas pli modestaj kaj konsistas el du mil objektoj. En la palaco en Wilanów troviĝas kolekto inaŭgurita de grafo Stanisław Kostka Potocki riĉigata dum la tuta 19-a jarcento. Plimulto de la objektoj ornamas la palacajn internojn. En la ekspozicio eblas do prezenti nur du objektojn el ĉi tiu kolekto – vazon imari el la komenco de la 18-a jarcento kaj 17-jarcentan lakan skatolon. La ekspozicio organizita lige kun la 20-jariĝo de la Muzeo de la Japana Arto kaj Tekniko Manggha en Krakovo post Varsovio estos prezentita en Toruno kaj Vroclavo.

  El la elsendo 10.07.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Programo de Vroclavo kiel Kultura Ĉefurbo de Eŭropo

La enmanigo de la Eŭropaj Filmpremioj, Teatra Olimpiko kaj rendevuo de korusoj el la eŭropaj landoj troviĝos i.a. en la programo de Vroclavo, kiel Kultura Ĉefurbo de Eŭropo 2016. Entute temas pri pli ol mil artaj eventoj rilate arkitekturon, filmon, literaturon, muzikon, teatron, operon, spacarton. Prezentinte en junio la programon de la Jaro la urbo­prezidanto Rafal Dutkiewicz reliefig­igis, ke ĝia ĉefcelo estas la partopreno de vroclavanoj en la kulturaj eventoj duobliĝu, kaj ke duobliĝu la nombro de la turistoj vizitantaj la urbon.

La programo de la Kultura Ĉefurbo de Eŭropo estis aranĝita tiel, ke ĝi prezentu la bildon de Vroclavo plurkultura urbo.

En 2016 Vroclavo rolos ankaŭ kiel Monda Ĉefurbo de Libro de Unuesko. Unu el la eventoj kun tio ligitaj estas la projekto „Bibliopolis. La urbo de bibliotekoj”, kies celo estas popularigi la libro­legadon. Kadre de ĝi okazos publikaj legoseancoj, interŝanĝo de libroj, literaturo aperos en la publika spaco ekzemple sur domfasadoj. Sur 10 mil aŭtomobiloj aperos literaturaj tekstoj. Tiel la tuta urbo transformiĝos en unu grandan bibliotekon. En Vroclavo aŭdiĝos ankaŭ monda himno de libro, por kiu servos la poeziaĵo de elstara pola poeto Tadeusz Różewicz tradukita en kelkajn lingvojn. Ĝi estos kantita la saman tagon je la sama horo en kelkdek urboj de la mondo.

La projekto „Singin Europe” premisas rendevuon de kelkdek korusoj el la eŭropaj ŝtatoj kaj koncertojn de la opera kaj oratora muziko. Dum la Monda Tago de Ĵazmuziko en diversaj lokoj de la urbo okazos ĵazkoncertoj. Okazos ankaŭ granda oper­spektaklo bazita sur la hispanaj muzik­tradicioj por la kelkdekmila publiko ”La hispana nokto kun Carmen – Zarzuela Show”. La teatra ĉefevento estos internacia festivalo prezentanta la kreadon de la plej elstaraj teatraj reĝisoroj el la tuta mondo. La programon kompletigos projektoj sociaj kaj edukaj grandig­ontaj la partoprenon de la loĝantoj en la kultura vivo de Vroclavo. La ĉefurbo de la Malsupra Silezio kundividas la titolon de la Eŭropa Ĉefurbo de Eŭropo 2016 kun la hispana San Sebastian en Eŭskio.

El la elsendo 03.07.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Memortabulo omaĝe al Tadeusz Kościuszko en Turku

En Turku, Finnlando estis antaŭ kelka tempo malkovrita omaĝtabulo memoriganta la tiean estadon de Tadeusz Kościuszko en januaro 1797, kiam la pola nacia heroo estis tre varme bonvenigita de turkuanoj. La memortabulo troviĝas sur la fasado de la domo apartenanta al la influhava finna-itala familio Casagrande, en kiu Kościuszko tiuokaze loĝis. Nun ĝi troviĝas en la centro de la urbo proksime al la biblioteko. La teksto en la lingvoj pola, finna kaj angla informas: „En ĉi tiu domo, post liberiĝo el la cara mallibereco en Peterburgo gastis en la unuaj tagoj de januaro 1797 Tadeusz Kościuszko”. La solenaĵon de la malkovro de la tabulo antaŭis historia seminario kaj koncerto, en kiu i.a. aŭdiĝis komponaĵoj de Tadeusz Kościuszko mem, kiu komponis polonezojn kaj valsojn.

Okaze de la alveno de la pola nacia heroo, la gvidanto de insurekcio 1794 al Turku, tiam apartenanta al Svedio, estis organizita koncerto. Honore al la eminenta polo la docento de loka universitato kaj episkopo  Frans Michael Franzen verkis poemon. Post unusemajna estado en Turku Tadeusz Kościuszko veturis tra Stokholmo, Gotenburgo  al Londono kaj fine al Ameriko. Tie li partoprenis militon por sendependeco de Usono famiĝinte ankaŭ kiel usona nacia heroo.

 El la elsendo 26.06.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Plurkultura Pola Respubliko dum la regado de Sigismundo Aŭgusto

Printempe estis inaŭgurita projekto „Plurkultura Respubliko en la epoko de reĝo Sigismundo Aŭgusto”. Unu el ĝiaj plej gravaj celoj estas esplorado de la arasoj (murtapiŝoj) el la kolektoj de la Reĝa Kastelo ĉe Wawel-altaĵo, en Krakovo. La esploroj de la polaj kaj norvegaj sciencistoj daŭrontaj ĝis aprilo 2016 servos al artkonservistoj taŭge protekti la kolekton. Sciencistoj esploras la gradon de foruzo de la lanaj kaj silkaj fibroj, la kontraŭluman firmecon de la aplikitaj kolorigiloj kaj ilian identigon. Ili krome klopodos identigi mikologian flaŭron. La norvega partnero, kiu estas Norvega Instituto pri Aeresplorado jam mezuras la naturkondiĉojn kaj esploras la aerpolucion per kemiaj kombinaĵoj de sulfuro, azoto kaj ozono, kiuj povas ankaŭ mafavore influi teksaĵojn. Kadre de la projekto sur Wawel-altaĵo okazos ankaŭ edukokupoj por junularo, i.a. prelegoj dediĉitaj al la historio de la plej grava kolekto de la 16-jarcentaj arasoj kaj spacaj ludoj. La eduka programo estos adresita ankaŭ al gejunuloj kun misfunkcioj de rigardo- kaj aŭdokapabloj.

La esplorataj murapiŝoj, kiujn reĝo Sigismundo Aŭgusto mendis en Bruselo en la jaroj 1550-1560 estis la unuan fojon prezentitaj en la Reĝa Wawel-Kastelo en 1553 dum la nuptoceremonio de la reĝo kun Katarina Habsburgidino. Reĝo Sigismundo Aŭgusto testamente heredigis la murtapiŝojn al la fratinoj, kaj post ilia morto la arasoj fariĝis la proporietaĵo de la Respublio. En 1795 rusoj forportis ilin al Peterburgo kaj redonis nur en 1921 baze de Riga Traktato, kiu estis finanta la polan-boŝevistan militon 1920-21. En 1939 la arasoj estis forveturigitaj al Kanado tra Rumanio, Francio kaj Britio por protekti ilin kontraŭ germanoj. Ili revenis al la lando en 1961 kaj tuj estis subigitaj al la konservistaj laboroj. Ekde marto 1961 ili denove ornamas la kastelajn murojn. Ĉiun kelkan tempon la prezentataj arasoj estas alterne ŝanĝataj, ĉar malbone efikas je ila la ultraviola radiado, aerpolucio kaj polvo. Temas pri la unusola parto de kastela ekipaĵaro el la Jagelona epoko, kiu transaŭris ĝis hodiaŭ. Ĝi enhavas 136 teksaĵojn. Tio estas la plej valora el la kastelaj kolektoj kaj unu el la plej gravaj en la monda skalo. Ĝis nun apris unu publikaĵo pri la Wawel-kastelaj murtapiŝoj, baldaŭ aperos la 2-a volumo. Fine de la somero komenciĝos la bitigo de la parto de la murtapiŝoj. La plej grandaj altas 4,8 metrojn kaj vastas pli ol 8 metrojn pezante kelkdek kilogramojn. Konsiderante ilian plurjarcentan historion la murtapiŝoj konserviĝis en bona stato kaj la kolorfreŝeco malmulte  ŝanĝigis. Teksitaj per silko, lano, arĝentaj kaj oraj fadenoj la arasoj ilustras la bibliajn scenojn, prezentas buntan mondon de plantoj kaj ekzotikaj animaloj kaj blazojn de Pollando kaj Litovio reference al la Respubliko de ambaŭ Nacioj, alivorte alianciĝo de la Reĝa Pollando kun la Litova Princlando.

El la elsendo 19.06.2015. Legas Barbara

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozicio por la jubileo de la bapto de Pollando

Kaliko de s-ta Wojciech, kopio de la historia dokumento el la 10-a jarcento Dagome iudex,  en kiu princo de Pollando Mieszko la 1-a al protekto de la Apostola Ĉefurbo transdonis la polan ŝtaton, tiaro de papo Pio la 7-a aŭ la originala dokumento konfirmanta la elekton de kardinalo Karol Wojtyła kiel la papon troviĝos inter la eksponaĵoj, kiuj estos prezentataj en tri polaj urboj en ekspozicio organizata okaze de la 1050-a datreveno de la bapto de Pollando pasonta venontjare. La ekspozicio “Lux in Oriente – Lux ex Oriente: Pollando kaj la Apostola Ĉefurbo – la 1050-jara historio” estos prezentata en  Poznano, Vroclavo kaj Varsovio. Troviĝos en ĝi ĉ. 150 objektoj – trezoroj el la riĉaj vatikanaj kolektoj kaj malmulte konataj al la pola publiko artverkoj  prun­teprenotaj el polaj sanktejoj kaj muzeoj.  En la titolo „Lux in Oriente” (Lumo en Oriento) rilatas al la eventoj de antaŭ mil jaroj, kiam la pola ŝtato akceptis kristanismon.  „Lux ex Oriente” (Lumo el Oriento)  rilatas al la pola evangeliza agado dum jarcentoj.  La ekspozicio konsistos el kvin kronologiaj partoj – „Pollando en la epoko de Piast-dinastio”, „Pollando en la epoko de Jagelona dinastio”, „Respubliko de Ambaŭ Nacioj” (pola kaj litova), „En mallibereco – la 19-a jarcento”, „La 20-a jarcento – jarcento de sangoverŝo kaj gloro”.

El la elsendo 05.06.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Desegnaĵo de Camille Pissarro identigita en Pollando

Post preskaŭ 60 jaroj laboranto de la Nacia Muzeo en Poznano (la okcidenta Pollando) malkovris, ke la aŭtoro de la troviĝanta en ĝiaj kolektoj desegnaĵo „Studumo de virino” estas franca impresionisto Camille Pissarro. Antaŭe kiel ĝian aŭtoron oni opiniis Jean-François Millet. La muzeo aĉetis ĝin lime de 1956/57, kaj pro la surskribo J. F. Millet traktis lin kiel ĝian aŭtoron. Nur en 2014 aperis duboj pri ĝia efektiva aŭtoro. La aŭtoron de la malkovro pensigis unue troviĝanta en Vaŝingtono pentraĵo, por kiu la poznana desegnaĵo estis verŝajne enkonduka krokizo. La supozon konfirmis esploroj en Parizo kaj liaj kontaktoj kun ekspertoj pri Pissarro-kreado. Temas pri la dua verko de reprezentanto de la franca impresionismo, kiu troviĝas en la Nacia Muzeo en Poznano. La alia estas la bildo de Claude Monet „Plaĝo en Pourville”. La troviĝanta en Poznano desegnaĵo  de Pissarro estas prepar­krokizo por tolaĵo prezentanta laboron de virinoj surkampe. Pro konservistaj konsideroj ĝi povos esti prezentata nur dum porokazaj ekspozicioj.

El la elsendo 05.06.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sonorilo „Mieszko kaj Dobrawa” muldita

La sonorilo „Mieszko kaj Dobrawa”, kiu eksonoros omaĝe al la 1050a datreveno de la bapto de Pollando estas jam preta. La sonorilo estis muldita en la laborejo de Jan Felczyński en Przemyśl (la sudorienta Pollando) en la ĉeesto de la Primaso de Pollando kaj metropolit­estro de Przemyśl. La sonorilo troviĝos en la burgo de Mieszko la 1-a sur la insulo  Ostrów Lednicki en la distrikto  de Gniezno (en la okcidenta Pollando).

En la centra antaŭa parto de la sonorilo troviĝas la stilizita laŭ 19-jarcentaj modeloj basreliefaj figuroj de Mieszko kaj Dobrawa. Sube la teksto latina signifas: „Je la honoro kaj gloro de princo Mieszko kaj princino Dobrawa. Dum lia regado kaj dank’ al ŝia konsilo la katolika kredo estis en Pollando akceptita”. Ĉe la malantaŭa flanko latine la teksto eksplikas: „Ostrów Lednicki. La 1050-a datreveno de bapto de princo Mieszko la 1-a. 2016”.

La sonorilo pezas 220 kilogramojn kaj havas la diametron de 70 centimetroj. Ĝia koro estas farita el mola ŝtalo. La atestantoj de ĝia naskiĝo estis arĥiepiskopoj Wojciech Polak kaj Józef Michalik. Dum la muldado la primaso Wojciech Polak donacis sian episkopan ringon, kiun li ricevis dum la episkopa konsekro. Ĝi estis enfandita en la strukturon de la sonorilego. Krom la ringo en la muldaĵon trafis du medalionoj kun la bildoj de Dipatrino de Konsolo kaj Dipatrino de Czestochowa kaj krome retrovita sur Ostrów Lednicki ar­ĝentopeco el la 2-a duono de la  10-a jarcento.

La sono de la sonorilo „Mieszko kaj Dobrawa” aŭdigos dum gravaj por la Pollando momentoj kaj ankaŭ okaze de vizitoj de gravaj gastoj. Ĝia konsekro okazos 14-an de aprilo 2016 dum la inaŭguro de solenaĵoj omaĝe al la 1050 datreveno de la bapto de Pollando.

El la elsendo 29.05.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sankta Kruco sur la listo de Historimonumentoj

Komenciĝis la kolektado de dokumentoj necesaj, por ke la klostra komplekso kaj baziliko sur la Sankta Kruco en la sanktakruca vojevodio ektroviĝu sur la listo de Historimonumentoj. Tio estas unu el la protekto­formoj de historiaj objektoj en Pollando. La statuson de la Historimonumento povas akiri malnovaj objektoj kun aparta historia, scienca kaj arta valoroj firmigitaj en la ĝenerala konscio, kun granda signifo por la pola kultura heredaĵo. Kiel ni informis en nia rilata al ĉi tiu objekto felietono el aprilo nunjare la Sankta Kruco estis la plej granda sanktejo de Pollando ĝis la mezo de la 17-a jarcento, kiam tiun ĉi rolon transprenis Jasna Góra en Częstochowa. La Sankta Kruco komencis funkcii jam en la 13-a jarcento, sed kiel pilgrim­lokon igis ĝin reĝo Vladislavo Jagelo. En la tempo de Jagelo-dinastio ĝi rolis kiel efektiva dinastia kaj ŝtata sanktejo, kien celis regantoj kaj la popolo preĝante favore al la bonstato persona, dinastia kaj ŝtata. Ekde la malfrua mezepoko la klostro estis unu el la plej gravaj en Pollando centroj de intelekta kulturo, posedanto de signifa tiuepoke en la centra Eŭropo biblioteko, almenaŭ ekde la 14-a jarcento funkciis tie elstara libro­kopiejo de manuskriptaj libroj. Ĉiu vizito ĉe la Sankta Kruco estas eksterordinara leciono de historio ekde la antikva tempo tra periodo de antaŭ­kristana kultur­centro ĝis la elkonstruo kaj plurjarcenta ekzisto kaj funkciado de la benediktana klostro.

  El la elsendo 22.05.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pupteatroj por plenkreskuloj en Bjalistoko

Inter la 17-a kaj la 24-a de junio laŭ invito de la Bjalistoka Pupteatro okazos en Bjalistoko Internacia Festivalo de Pupteatroj por Plenkreskuloj „Metamorfozoj de Pupoj”. Per ĝia eldono la Bjalistoka Pupteatro intencas reveni al la festivalaj tradicioj de la urbo, kie en la 70-aj jaroj de la pasinta jarcento, estis organizata festivalo de pupistaj solartistoj. Aktuale ĉiun duan jaron en Bjalistoko okazas festivalo de pupistaj lernejoj „Pupo-Ne-Pupo”.

La junia  festivalo celas supervenki stereotipon, ke puptatro estas adresita sole al infanoj, kvankam en Pollando estas multaj teatroj pretigantaj pupspektaklojn por plenkreskuloj. La festivala titolo „Metamorfozoj de pupoj” reliefigas la momenton de transfroiĝoj. Unuflanke temas pri transformiĝoj okazantaj en pupspektakloj kaj pupoj mem, aliflanke pri transformiĝo generacia, kiu rilatas same al artistoj, kiel ankaŭ al la spektantoj.

Por la junua pupfestivalo en Bjalistoko venos dek kelkaj teatroj el Pollando, Hispanio, Germanio, Japanio, Britio, Germanio, Litovio kaj Belorusio. I.a. du spektakojn prezentos la japana teatro Theathre Genre Gray, kiu reprezentas malsaman ol la nia pupteatran tradicion. La hispana El Patio Teatro prezentos spektaklon, en kiu la animado okazas pere de manoj. Aliflanke la spektaklo de la brita Blind Summit Theatre prezentos kiel trakti teatron kun humoro kaj sen pompo.

 El la elsendo 22.05.2015. Legas Gabi

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Virtuala Enciklopedio de Varmio kaj Mazurio

7 mil 500 informartikolojn, inter kiuj troviĝas tiaj,  kiel Majstroj de la Teŭtona Ordeno, ne plu ekzistantaj vilaĝoj, varmiaj kapeletoj, prusaj bien­rezidejoj pri­baloritaj de la regionaj historiistoj troviĝas en la virtuala Enciklopedio de Varmio kaj Mazurio. La rilatanta al la nord­orientaj terenoj de Pollando enciklopedio ne estas verko finfermita, sed rolas kiel instrumento dank’ al kiu eblos daŭre vastigi konojn pri la regiono, kompletigi informojn kaj artikolojn kun eraroj aŭ mankoj korekti. Ĝi estas konsultebla ĉe la paĝo encyklopedia.warmia.mazury.pl. La informoj rilatas al la ĝeneraj donitaĵoj pri la vojevodio, ĝiaj natur­provizoj, kleriga-eduka infrastrukturo, historio. Ĉiu enciklopedia artikolo havas bibliografion. Kompetigas ĉion ĉimapoj, grafikaĵoj kaj fotoj. Pri la virtuala enciklopoedio de Varmio kaj Mazurio dum unu kaj duona jaroj laboris 100 personoj, inter kiuj estis historiistoj, ĵurnalistoj, studentoj kaj informadik­istoj. Ĝi estas la dua post la interreta Leksikono pri la Kulturo de Varmio kaj Mazurio bazo de donitaĵoj pri la regiono.

El la elsendo 15.05.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Filharmoio de Szczecin la plej bela eŭropa konstruaĵo

La Filharmonio de Szczecin (la nordokcidenta Pollando) efektive estis rekonita la plej bela konstruaĵo en Eŭropo akirinte la premion de Mies van der Rohe [legu kiel skribite, li estis germano, ev. konsultu ĉe gugla tradukilo]. Temas pri unu el la plej prestiĝaj premioj koncerne arkitekturon, kiu estas atribuata ĉiun duan jaron ekde 1987 fare de la Eŭropa Komisiono kaj la Fondaĵo de Ludwig Mies van der Rohe. En la nuna eldono de la konkurso rivalis 420 objektoj el 28 landoj. La ĵurio vizitis la objekton en aprilo. La 8-an de majo la urbestro de Szczecin transprenis la premion en Barcelono. La konstruaĵo de Filharmonio en Szczecin difinata kiel glaci­kastelo aŭ lampiono karakteriz­iĝas per formala simpleco, ideala ekzemplo de la principo, ke „malpli signifas pli”.  La projekto kreiĝis en la laborejo de junaj hispanaj arkitektoj Estudio Barozzi Veiga [estudio baroĉi bejra], kun kiu kunlaboris Jacek Lenart el la ŝĉecina labrejo A4.

La premio de Mies van der Rohe brile kronis la jaron 2014 en la pola arkitekturo, en kiu estis transdonitaj multaj imponaj konstruaĵoj, i.a. Muezo pri Historio de Polaj Judoj en Varsovio, Ŝekspira Teatro en Gdansko, Cricoteko en Krakovo, Plurmedia Centro pri Historio de Ostrów Tumski en Poznano, Europa Centro de Solidareco en Gdansko, sidejo de la Nacia Simfonia Orkestro de Pola Radio en Katowice.

El la elsendo 15.05.2015. Legas Gabi

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La vilao de Żabiński-familio vizitebla

En la varsovia Zoo-ĝardeno post ĝenerala renovigo estis malfermita por vizitantoj la vilao de Żabiński-familio. Ĝi ricevis la antaŭmilitan aspekton. La historiaj fotoj memorigas la laboron de doktoro Jan Żabiński, plurjara direktoro de la bestoĝardeno. Li estis natursciencisto kaj populariganto de konoj pri animaloj. En sia  laboro li fidelis al la ideo, ke la plej grava tasko de la bestoĝardenoj estas protekti kaj savi bestojn endanĝerigitajn de malapero. Antaŭ la milito la varsovia Zoo-ĝardeno estis taksita kiel unu el la plej bone organizitaj en Eŭropo. En la protektado de la bestoj helpis al li la edzino Antonina. En septembro 1939 la ĝardeno estis pribombita kaj multaj bestoj pereis surloke. Plej danĝerajn por homoj, kiel leonojn kaj ursojn, necesis pafmortigi. Post la eniro de germanoj la plej valoraj bestoekzempleroj estis forveturigitaj al Germanio kaj ceteraj mortigitaj dum la ĉasado, kiun germanoj aranĝis dum la silvestra nokto 1940. En la ĝardeno estis kreita la porkobredejo. Por kolekti manĝrestaĵojn el restoracio d-ro Żabiński, ricevis paspermesilon al la getto. Dank’ al tio li povis helpi al konataj judoj. Dum la germana okupacio sur la tereno de la ĝardeno trovis rifuĝejon ĉirkaŭ 100 judoj. Parto de ili loĝis en lia vilao mem. Dum la renovigaj laboroj estis malkovrita kanalo inter ĝiaj keloj kaj fazanejo, laŭ kiu la kaŝiĝantoj povis fuĝi kaze de danĝero. Tiel saviĝis i.a. skulptistino Magdalena Gross kun la edzo, verkistino Rachela Auerbach, boksista ĉampiono Samuel Kenigswein kun la familio, la edzino kaj filino de la mortinta en la geto insektologo Szymon Tenenbaum. Lia kolekto estas nun rigardebla en la renovigita vilao. En morna tempo Żabiński-familio sukcesis krei por ili hejmetosan rifuĝejon, en kiu ĉiu fartis bone kaj sekure. Signalo por sin kaŝo aŭ uzo de la fuĝkanalo  estis melodio de Offenbach ludata per piano, kiu nun ankaŭ troviĝas en la vilao de Żabiński-familio.

 El la elsendo 08.05.2015. Legas Barbara kaj Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Festivalo de la Nuntempa Muziko de Wojciech Kilar

Meze de majo en Gorzów Wielkopolski (la okcidenta Pollando) okazos la nunjara Festivalo de la Nuntempa Muziko de Wojciech Kilar. Ĝia tria eldono, organizata de la loka Filharmonio, okazanta sub la devizo „Daŭro kaj movo” entenas multajn interesajn komponaĵojn.

Dum la inaŭguro de la festivalo, la 15-an de majo prezentiĝos Leszek Możdżer, komponisto kaj renoma ĵazpianisto. Leszek Lorent solkantisto, interpretanto de la nuntempa muziko kantos du fragmentojn el la komponaĵo de Marcin Błażewicz „Kali Yuga”. En la programo de la inaŭgura koncerto la simfonia orkestro de Gorzów-filharmonio plenumos la simfonian poemon de Wojeciech Kilar „Montarana danco”. Dum la festialo estos prezentita i.a. la projekto „Inter tradicio kaj nuntempo” referencanta al la tradicio de religiaj komponaĵoj. La oratoria „Concerto de Requiem” de Dmitry Varelas estos prezentita en la internoj de la preĝejo de Kristo-Reĝo. Tiu ĉi komponaĵo omaĝas la patronon de la festivalo. Krom ĝi omaĝe  al Wojciech Kilar funkcios la fotoekspozicio „Wojciech Kilar – nun, nun, nun… kaj amen”, estos disbildigita filmo „Wojcich Kilar. Credo”.

Krome kadre de la festivalo en la gotika katedralo de Gorzów Julian Gembalski ludos komponaĵojn de la nuntempa orgena muziko. Al la junaĝa publiko estos adresita muzika projekto je 9 gramofonoj, 9 diskĵokeoj, fortepiano kaj orkestro titolita „Steve Nash & Turntable Orchestra Symfonicznie”. Dum la finala koncerto, la 22-an de majo aŭdiĝos la komponaĵo „Veni Creator” de Grzegorz Duchnowski kaj filma muziko de Jan A.P. Kaczmarek.

 El la elsendo 08.05.2015. Legas Gabi

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Skulptaĵoj de Igor Mitoraj en Pietrasanta

Per granda ekspozicio de skulptaĵoj de Igor Mitoraj la itala urbo Pietrasanta en Toskanio omaĝas la memoron de la mortinta lastoktobre pola artisto, kiu loĝis tie dum 30 jaroj.

Liaj monument­ecaj bronzaj skulptaĵoj sur la placoj ŝanĝis la arkitekturon de la urbo difinata „malgranda Ateno” pro amaso de la artistaj metiejoj, bronzo­muldejoj kaj artverkaj butikoj. Sur Piazza Matteotti antaŭ la sidejo de la urbo­aŭtoritatoj troviĝas la bronza skulptaĵo de Dedalo. Tiu lokalizo ne estas hazarda, ĉar en la urbodomo unu el la salonoj estas dekorita per freskoj de Mitoraj. En la iama klostra komplekso Sant’ Agostino estis kolektitaj liaj bildoj, desegnaĵoj, sceno­grafiaj projektoj de operspektakloj en la milana La Scala kaj la verona Arena.

La memoron de la artisto omaĝis ciklo de koncertoj referenc­antaj al la titolo de la daŭranta ĝis la 30-a de aŭgusto ekspozicio „Mitoraj, mito, muziko”. Organizis ilin la fondaĵo de la festivalo Puccini, kun kiu la artisto kunlaboris.

La organizon de ĉi tiu ekspozicio, okazanta samtempe en kelkaj lokoj, ankoraŭ dum sia vivo Mitoraj proponis al la urbestro de Pietrasanta Domenico Lombardi. Ili komune difinis ĝian temaron kaj formon decidante prezenti parton de la verkoj sur teatra scenejo speciale tiucele konstruita. La ceteraj detaloj estis fin­prilaboritaj jam post la morto de la artisto.

 El la elsendo 01.05.2015. Legas Tomek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Silezia Muzeo en Katowice ekde junio

Kvin el ses konstantaj ekspozicioj estos inaŭguritaj en junio dum malfermo de la nova sidejo de la Silezia muzeo en Katowice. La artgalerio de la silezia religia arto estos malfermita aŭtune. La muzeo sur la tereno de la iama minejo Karowice – kun la surfaco de 25 mil kvadrataj metroj – estos inaŭgurita la 26-an de junio.

Sur la areo de ĉ. 6 mil kvadrataj metroj estos viziteblaj galerio de la pola arto 1800-1945, galerio de la pola arto post 1945, galerio de neprofesiula plastiko, rakonta ekspozicio „Lumo de historio” – la Supra Silezio dum jarcentoj kaj „Laboratorio de teatra spaco – pasinteco en la nuntempo”, dediĉita al la teatra scenografio.

La inaŭgurota aŭtune Galerio de la Religia Arto enhavos kolektojn de la Silezia Muzeo kaj tiujn el la Arkidioceza Muzeo en Katowice. Temos pri la malnovaj kultoobjektoj i.a. pentraĵoj, skulptaĵoj kaj artmetiaĵoj ekde gotiko ĝis nun. I.a. temos pri artverkoj savitaj de la forgeso, kiuj iam ornamis malnovajn preĝejojn.

El la elsendo 01.05.2015. Legas Gabi

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Desegnaĵoj de hispanaj artistoj en Krakovo

Ĝis la 29-a de majo eblas rigardi en Krakovo kolekton de desegnaĵoj de hispanaj artistoj. Pri la kreskanata signifo de desegnaĵo kiel artformo atestas la alta frekventeco dum la prestiĝa arta foiro Arco, okazainta en marto en Madrido. Pli frue desegnaĵo estis traktita prefere kiel skizo por alia artformo. En Krakovo estas rigardeblaj desegnaĵoj same de junaj, talentaj artistoj, kiel ankaŭ de la jam renomaj kreantoj. Laŭ hispanaj kuratoroj apartan atenton meritas desegnaĵoj de  Ber­nar­di Roig kaj Mo­ise­s Ma­hi­qu­es. En la krakova ekspozicio troviĝas verkoj i.a. de Fer­nan­do Prats, Juan Oli­va­res, Car­los Do­min­go Redon, Nie­ves Tor­ral­ba, Fran­ci­sco Se­ba­stion Ni­co­lau, Chema Cobo. La desegnaĵoj devenas el privataj kolektoj de Tomas Ruiz el Valencio kaj kolektoj de la firmao  DKV Se­gu­ros el Sa­ra­goso. La ekspozicio de Cervantes-Instituto gastis jam en Munkeno kaj Berlino, post Krakovo ĝi estos prezentita en Lisbono.

El la elsendo 01.05.2015. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

 1  2  3  4  5  6  7  8