Kontaktu nin

Aŭskultu nin kaj aŭskultigu aliajn!

Skribu kaj komentu:
retradio.esperanto@gmail.com
(aŭ barbarinella@gmail.com)
Amikaro de Pola Retradio en Esperanto.

Subtenu nin

Donacu rete al UEA konto vars-t

※ Donaco estos pagita sumo minus 5% de administraj kostoj ĉe Paypal.
※ Via nomo aperos en la listo de donacintoj. Kontaktu la redakcion se vi volas resti anonima

Redakcia teamo

Barbara PIETRZAK
Gabriela KOSIARSKA
Milada SZWEDO
Maciej JASKOT
Krystyna GROCHOCKA
Tomasz MILLER
Saliĥ ZAKIROV
Bruce CRISP

La naskiĝurbo de Esperanto

Arkivoj

Kategorioj

La bildo de virino en la japanaj lignogravuraĵoj kaj pentroarto

La portretoj de virinoj konsistigas unu el la plej gravaj temoj en la japana arto. Spegulas tion la bildoj de belaj damoj, ĉiesulinoj, poetinoj, batalantinoj kaj patrinoj en la funkcianta en la Nacia Muzeo de Krakovo ekspozicio „Onna – belo, forto, ekstazo”. Temas pri pli ol 120 japanaj lignogravuraĵoj kaj tolaĵoj bildigantaj ne sole belon, sed ankaŭ forton de virinoj. Ili ĉiuj devenas el la epoko Edo. La inaŭgurantaj la ekspozicion verkoj de i.a. Kiyonagi, Toyokuni kaj Utamaro bildigas la idealon de belo, sveltajn delikatajn knabinojn en belaj kimonoj. Sur la parto de la lignogravuraĵoj troviĝas versaĵoj, kiujn vizitanto la unuan fojon havas la okazon legi en la pola lingvo. Alian specon de lignogravuraĵoj konsisitigas aludaj verkoj, en kiuj la spektanto retrovas referencon al popularaj legendoj, literaturaj verkoj, historiaj eventoj kaj kutimoj. I.a. temas pri la serio da verkoj de Yashima Gakutei, en kiuj virinoj aperas kun atributoj de dio, kiel pagodo, fiŝo. En la ekspozicio troviĝas ankaŭ intimaj portretoj de mamnutrantaj patrinoj kaj zorgantaj pri la infanoj. La inaŭgurita la 14-an de februaro ekspozicio prezentas amscenojn kaj parto de bildoj – en aparta spaco nur por plenkreskaj vizitantoj – bildigas sorton de virinoj laborantaj en ĝukvartaloj kun kuraĝaj erotikaj scenoj.  La ekspozicion fermas lignogravuraĵoj prezentantaj batalantinojn, i.a. faman imperiestrinon Jingu Kogo, kiu batalis eĉ dum gravedeco. La ekspozicion, kiu daŭros ĝis la 3-a de majo kompletigas kimonoj, la zonoj >obi< por zonumi kimonojn, japanaj muzikinstrumentoj kaj virinaj akcesaoraĵoj, kiel kombiloj kaj harpingloj.

El la elsendo 17.02.2017. Legas  Maciek – 2’11”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Grammy por Krzysztof Penderecki

La pola komponisto Krzysztof Penderecki ricevis la fonografian premion Grammy en la kategorio „Korusa Muziko” pro la albumo “Penderecki Conducts Penderecki”. La eldonaĵo enhavas la unuan studian surbendigon de Penderecki kun la Koruso kaj Orkestro de la Nacia Filharmonio en Varsovio. En la albumo troviĝas i.a. „Dies Illa” komponita okaze de la 100-a datreveno de la eksplodo de la 1-a mondmilito. Tiu ĉi KD-o (kompakta disko) estas la unua el la planita ciklo prezentonta orkestrajn-korusajn verkojn de unu el la plej famaj polaj komponistoj. Penderecki ricevis jam en 1998 Grammy-premion pro sia 2a Vilonĉela Konĉerto, en 1999 Grammy-premio honoris lin kiel komponiston pro la plej bona nuntempa komponaĵo (temis pri la 2-a Violonista Konĉerto) kaj kiel plej bonan plenumanton, kiu direktis propran komponaĵon. En 2001 Penderecki ricevis Grammy-statueton pro „Credo”, kaj en 2013 estis premiita lia KD kun orkestraj komponaĵoj. La statueton Grammy ricevis tiam ankaŭ direktisto Antoni Wit kaj la Simfonia Orkestro de la Nacia Filharmonio. 

El la elsendo 17.02.2017. Legas  Maciek – 1’24”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

 „Liturgita horetopreĝo” de Wargocki revenis al Pollando

Dank’ al la mecenateco de la Ŝtata Asekurasocio, PZU la Nacia Biblioteko aĉetis dum aŭkcio en Londono la manuskripton de tiel nomataj „horetoj”, la liturgia propeta preĝo en la katolika Eklezio aranĝita laŭ la brevieraj horoj. La manuskripto de Jakub  Wargocki, riĉe ornamita devenas el la fino de la 15-a jarcento. La prilaborita en Florenco por la familio Gucci en la jaroj 1470-1500 manuskripto „Officium Beatae Mariae Virginis secundum usum Romanum”, alivorte „horetoj” estas pergamena kodo kun la dimensio de 12 je 8 centimetroj enhavanta 303 paĝojn en latino skribitajn per malhelbruna inko.  Ĝi enhavas 12 kolorajn kaj orumitajn figurformajn inicialojn kaj kvin miniaturaĵojn. Ili bildigas la Anĝelanoncon, Krucumon, La Ĉielprenon de Maria, Davidon en dezerto kaj Revivgon de Lazaro. Komence de la volumo estis aldonita poste krokizo prezentanta Maria-n kun Jesuoinfaneto kaj sankta Anna. La manuskripto trafis al Pollando plej verŝajne kiel propraĵo de Carl Calvanus Gucci, konata ankaŭ kiel Karol Guczy, veninta kun la kortego de la reĝino Bona Sforza ĉirkaŭ 1518. La unua konata pola posedanto de la libro estis Jakub Wargocki la metiisto kaj financisto el Przemyśl (la sudorienta Pollando). Pliaj sortoj de la manuskripto ne estas konataj krom la informo, ke en 1713 la vilna episkopo Konstanty Brzostowski donacis ĝin al Karol Stanisław Radizwiłł. El la familia Radziwiłł-biblioteko la libro perdiĝis aŭ post la unua dispartigo de Pollando (1772) aŭ post la ekspedicio de Napoleono kontraŭ Rusion (1812). La libro estas en tre bona stato. Ĝi estas jam bitigita kaj estas disponigita en la bita Nacia Bilbioteko – Polona.pl.

El la elsendo 10.02.2017. Legas  Tomek – 2’09”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Prozo de Wisława Szymborska hispanlingve

Antaŭtage de la 5-a mortodatreveno de Wisława Szymborska en la librovendejoj de la tuta Hispanio aperis pli ol 500-paĝa eldono de prozaj tekstoj de la pola Nobelpremiitino. La hispalingvan tradukon faris Manuel Bellmunt. La volumo enhavas mallongajn tekstojn de Szymborska, kies poeziaĵoj en la tradukoj al la hispana kaj kataluna daŭre ĝuas rekonon en Hispanio. Origine ili aperis en la periodaĵoj „Życie Literackie”, „Pismo”, „Odra” kaj post la 1993-a jaro en „Gazeta Wyborcza”. Wisława Szymborska, kiu ricevis Nobel-premion en 1996 mortis la 1-an de februaro 2012.

El la elsendo 03.02.2017. Legas  Milada – 0’53”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Restaŭrita naskiĝdomo de Maria Skłodowska-Curie

La brikdomo ĉe la strato Freta 16 en Varsovio el la fino de la 18-a jarcento, en kiu naskiĝis Maria Skłodowska-Curie,  subiĝis al kompleksa restaŭro kaj modernigo, i.a. ĝi estis adaptita por la bezonoj de invalidoj. Ĝi tutece estos dediĉita al la fama polino. Estos preparita nova ekspozicio dediĉita al ŝi,  en kiu i.a. estos prezentitaj originalaj memoraĵoj ligitaj kun Skłodowski-familio, dokumentoj el la sciencaj konferencoj, kiujn ŝi partoprenis. En la keloj de la domo troviĝos staplejo de la Pola Kemia Societo,  Muzeo de Maria Skłodowska-Curie kaj arkivaĵoj, ĉe la teretaĝo laboratorio kaj salono por portempaj ekspozicioj. En la domo troviĝos krome konferenca salonego kaj biblioteko de la Pola Kemia Societo. En la subtegmentejo funkcios la aŭdovida salono, malgranda ekspoziciejo kaj ĉambro por prilaborado de la kolektoj. La Muzeo estos inaŭgurita la 9-an de novembro 2017 kaj ne la 7-an de novembro, kiam pasos la 150-a naskiĝdatreveno de Maria Skłodowska-Curie, ĉar tiutage okazos solenaĵoj en la Muzeo de la Nobel-premiitino en Parizo kaj en la Universitato de Maria Skłodowska-Curie en Lublin (la orienta Pollando). La domo, en kiu antaŭ 150 jaroj naskiĝis Maria Skłodowska troviĝas ĉe la strato en la plej malnova regiono de Varsovio, troviĝanta sur la Listo de la Monda Kulturheredaĵo de Unesko. Maria Skłodowska-Curie (1867-1934) estas la unusola virino, kiu dufoje fariĝis laŭreatino de Nobel-premio. En 1903 ŝi ricevis ĝin kune kun la edzo Pierre Curie kaj Henri Becquerel pro esploroj pri la radiado. En 1911 ŝi ricevis ĝin kemio pro la laboroj i.a. pri la kemiaj kaj fizikaj proprecoj de polonio kaj radiumo.

El la elsendo 03.02.2017. Legas  Tomek – 2’02”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La festivalo Opera Rara en Krakovo

Ĝis la 10-a de februaro daŭras en Krakovo la laŭvica eldono de la festivalo Opera Rara, kiu prezentas la variecon de ĉi tiu sceneja formo dum kvar jarcentoj. La plej grandaj operverkoj estas rekonstruitaj konforme al la spirito de la epoko fare de plej elstaraj reprezentantoj de la historia enscenigo. Sur la plej prestiĝaj krakovaj scenejoj estos prezentitaj ankaŭ la tiel nomataj semi-operoj (dramoperoj) kun signita simbole scenografio, kostumoj kaj relefigita aktora rolado. Krome kompletaj scenejaj versioj, kies spektakleco kaj profesieca kadro ravas la publikon. La festivalo Opera Rara startis en 2009 kiel ciklo da spektakloj dediĉitaj al gravaj operspektakloj. La ĉefan parton de la programo konsisitigis tiam rekonstruoj de la malnovaj operoj el la klasika repertuaro de la 17-a kaj 18-a jarcentoj plenumataj de avanaj eŭropaj interpretistoj. La nova festivala formulo kreiĝinta sub la influo de  spektantoj transformiĝis en trisemajnan ciklon organizatan dum la karnavalo, kies historio vekas asociaciojn kun plej multnombraj operpremieroj, kun la periodo de baloj kaj distroj. La programo vastiĝis je kantrecitaloj, spektakloj ne nur barokaj, sed de la radikantaj en la 20-a jarcento dramoperoj kaj, je  neplenaj spektaklaj prezentoj. Entute en la nunjara eldono de Opera Rara estas prezentataj 14 koncertoj kun 7 operverkoj kaj tri kantrecitaloj. Inter la plenumantoj troviĝas Armonia Atenea direktata de George Petrou, la pola Arte dei Suonatori sub la gvido de  Aureliusz Goliński, rafinita La Risonanza kaj Fabio Bonizzoni, ĝuanta internaciajn sukcesojn Capella Cracoviensis, direktata de Jan Tomasz Adamus. Inter la solkantistoj estas Max Emanuel Cenčić kaj Julia Lezhneva. Kantrecitalojn de Berg, Debussy, Brahms kaj Schumann prezentas mezosopranulino Michaela Selinger, basulo Peter Harvey kantas „Winterreise” de Franz Schubert, kantojn de Karol Szymanowski interpretas sopranulino Susanna Jara.

El la elsendo 03.02.2017. Legas  Barbara – 2’43”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kolekto de tataraj fabeloj kaj rakontoj

Muzulmana Religia Asocio de Pola Respubliko planas en la 2017-a jaro eldoni pollingve  tatarajn fabelojn kaj rakontojn. La libro enhavonta preskaŭ 40 tekstojn ricevis subvenion de la pola ministerio por la internaj aferoj kaj administracio. „Fabeloj el la tatara lando” enhavos elekton de  fabeloj kaj rakontoj el la landoj, en kiuj vivas tataroj. La planata publikaĵo estas la dua eldonaĵo post la aperigita en 2016 libro „Tatara fabelado, alivorte fabeloj, legendoj kaj rakontoj el la tuta tatara mondo”, kiu enhavis 39 tekstojn. La valoro de ambaŭ libroj estas, ke la fabeloj devenas el diversaj regionoj, dank’ al kio eblas konatiĝi kun diversaj lokaj tradicioj de tataroj. Tataroj estas unu el la plej malgrandaj etnaj grupoj en Pollando, sed ilia historio havas pli ol 600 jarojn. La pola kronikisto, Jan Długosz kiel la daton de ilia liebrvola setliĝado sur la teritorio de la iama Pola Respubliko menciias la 1397-an jaron. Aktuale en la tatara medio funkcias Muzulmana Religia Asocio de Pola Respubliko kaj Asocio de Polaj Tataroj. La unua la nombron de polaj muzulmanoj, en plimulto tatardevenaj, taksas je ĉirkaŭ 5 mil personoj.

El la elsendo 27.01.2017. Legas  Maciek – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Religia heredaĵo de Kraków-Provinco

La Papa Universitato de Johano Paŭlo la 2-a en Krakovo dum tri jaroj realigos la portalon „Religia heredaĵo de Kraków-Provinco”. En ĝi estos konsulteblaj pli ol tri mil tricent bitigitaj artverkoj el 168 religiaj objektoj de la regiono. La laboroj okazos en 48 lokoj, interalie en lokaj sanktejoj. La celo de la projekto estas prezenti religiajn objektojn en la spirita, religia, historia kaj intelekta kuntekstoj de la loko, por kiu ili estis kreitaj. La Krakovan Provincon vizitas ĉiujare ĉirkaŭ 14 milionoj da personoj, kaj en ĝiaj planoj de turisma evoluo gravan rolon okupas la pilgrimturismo. Dank’ al la menciita projekto la virtuala vizitanto povos konatiĝi kun multaj lokoj turisme atrakciaj.  La portalo gravos ankaŭ por la studentoj de la fakultato pri religia turismo en la Papa Universitato. Kadre de la projekto estos krome skanitaj pli ol 205 mil paĝoj de arkivaĵoj de la Krakova Katedrala Kapitulo, Metropolitena Kurio kaj el la Arkivo de la Lvova Arkidiocezo.

El la elsendo 20.01.2017. Legas  Gabi – 1’26”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Finna arkitekturo kaj dezajno en la varsovia ekspozicio

La finna arkitekturo kaj dezajno kreiĝintaj dum la lastaj 100 jaroj estas prezentataj en la ekzpozicio en la Muzeo de Historio de Polaj Judoj en Varsovio. La daŭronta ĝis la 23-a de februaro ekspozicio estas grava elemento en la solenadoj de la 100-jariĝo de la sendependeco de Finnlando. Ĝi estas la plej granda evento ekster la limoj de Finnlando kadre de la jubileaj solenadoj kaj ne hazarde okazas en la konstruaĵo projektita de finnaj arkitektoj. Prezentanta elektitajn verkojn de finnaj projektantoj kaj arkitektoj la ekspozicio koncentriĝas ĉirkaŭ ok temoj: egaleco, evoluo, silento, tradicio, komunumo, lumo kaj mallumo, homa laboro kaj pejzaĝo. Temas pri ekzemploj de arkitekturaj solvoj, objektoj de la ĉiutaga uzo, teksaĵoj, mebloj, ornamaĵoj, vestoj. La ekspozico estas adresita al profesiuloj kaj al la vasta publiko.

El la elsendo 20.01.2017. Legas  Tomek – 1’00”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La premiero de „Halka” por la jubileo de Granda Teatro en Lodzo

La Granda Teatro en Lodzo (la centra Pollando) omaĝos la 50-jariĝon de sia funkciado en la aktuala konstruaĵo per la premiero de la opero „Halka” de Stanisław Moniuszko. Tiel oni referencos al la spektaklo de antaŭ 50 jaroj laŭ la sugesto de la eksaj solartistoj de la lodza operejo, kiuj revas rigardi spektaklon laŭ siaj rememoroj. Same la reĝisoro – Jarosław Kilian, kiel ankaŭ direktisto Wojciech Rodek la laboron pri la jubilea spektaklo difinas kiel „malkovradon de tio, kio delonge devus esti konata”. Okaze de la jubileo estis planitaj multaj eventoj. I.a. la 20-an de januaro okazos koncerto de rememoroj, dum kiu de sur la scenejo aŭdiĝos ne sole muziko, sed aperos sur ĝi ankaŭ eksaj solartistoj de la teatro kaj inter la spektantoj troviĝos la plej fidelaj muzikŝatantoj, inkluzive de tiuj, kiuj pretervidis neniun premieron. La Teatro inaŭguris sian agadon la 19-an de januaro 1967 – post la 18-aj konstrulaboroj –  ekde tiam prezentinte pli 300 premierojn, doninte pli ol 7500 spektaklojn, kiujn rigardis pli ol 6 milionoj da spektantoj. Ĝis la inaugura spektaklo la lodza opera teatro estis ensceniganta siajn spektaklojn – 27 operajn kaj 9 baletajn -sur la scenejo de Jaracz-Teatro.

El la elsendo 20.01.2017. Legas  Maciek – 1’32”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

100 plej valoraj artverkoj el la Lublina Katolika Universitato

Ĝis la fino de januaro en la Reĝa Kastelo en Varsovio eblas rigardi 100 plej valorajn artverkojn el la kolekto de la Lublina Katolika Universitato. La ekspozicio anoncas la jubileon de la 100-jariĝo de la universitato, kiu pasos en 2018. En la ekspozicio troviĝas i.a. objektoj el la specialaj kolektoj de la Universitata Biblioteko, kiuj ĝis nun ne estis prezentitaj ekster ĝiaj muroj. Al la plej valoraj apartenas Dekreto de Gracjan, bunte ilustrita manuskripto de kanonika juro, kiun faris bolonja monako Gracjan ĉirkaŭ la 1150-a jaro. Inter la eksponaĵoj troviĝas kolekto de malfrugotika, silezia skulptarto kaj malfrubaraka, altara skulptarto. Dum la lastaj 60 jaroj la Lublina Katolika Universitato kolektis pli ol 1700 eksponaĵojn. La universitata muzea kolekto estis inaŭgurita en 1932. Multaj verkoj dum la 2-a mondmilito estis transprenitaj de germanoj kaj senrevene perditaj.

El la elsendo 13.01.2017. Legas  Tomek – 1’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

120 artverkoj ĝueblaj de blinduloj

Dank’ al la  Fondaĵo Autodeskripcja el Bjalistoko kreiĝis la portalo iSztuka.edu.pl, kiu disponigas al blinduloj kaj personoj malbone vidantaj pli ol 120 artverkojn pere de voĉa priskribo. Ĝis nun en la portalo estis voĉe priskribitaj 60 artverkoj  de prahistorio ĝis renesanco. Nun aldoniĝis 60 artverkoj el du pliaj epokoj – renesanco kaj manierismo. Troviĝas en ĝi i.a. „Damo kun ermeno” kaj „La lasta manĝo” de Leonardo da Vinci, „David” de Michelangelo, „La naskiĝo de Venuso” de Sandro Botticelli,  kupolo de la roma baziliko de sankta Petro kaj arkada korto de la Reĝa Kastelo en Krakovo.  La realigo de la dua etapo estis ebla dank’ al la rimedoj el la pola kulturministerio kaj la buĝeto de Bjalistoko. La Fondaĵo Audiodeskrypcja popularigas la voĉan priskribon de artverkoj au arkitekturaj objektoj kaj ĝian signifon por la blindula medio. Dum kelkaj jaroj la fondaĵo pretigis la voĉan priskribon por kelkdek filmoj, ĝi instruis al pli ol mil personoj la kreadon de voĉa priskribo por filmoj, spektakloj kaj plastikaj artoj. La fondaĵo iniciatis krome la socian kampanjon „La arto, kiun neniu vidis”.

El la elsendo 13.01.2017. Legas  Gabi – 1’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Paradoj de la Tri Reĝoj

Sur la stratoj de pli ol 560 urboj en Pollando kaj eksterlande moviĝis hodiaŭ paradoj de la Tri Reĝoj. Temas pri la plej grandaj publikaj  kristnaskaj prezentiĝoj organizataj la 10-an fojon, kiuj nunjare okazas sub la devizo „Paco kaj bono”. La plej granda evento okazis en Varsovio. La Parado de la Tri Reĝoj estas la iniciato inaŭgurita antaŭ 9 jaroj en la lernejo „Veloj” en Varsovio. Ĝiaj lernantoj kun siaj instruistoj decidis la kristnaskan spektaklon prezenti surstrate organizante la publikajn paradojn, al kiuj aliĝas amaso da homoj en multmilaj marŝantaroj tra la tuta Pollando kaj eksterlande. Al la 10-a eldono de la Parado aliĝis pli ol 550 urboj, inkluzive de 21 ekster Pollando. La evento komenciĝis post la matenaj sanktaj mesoj en lokaj paroĥoj kiam la fideluloj kun la Bet Lehem-stelo kaj la figuroj de la Tri Reĝoj; Kacpro, Melkioro kaj Baltazaro kaj akompanaj al ili kameloj kondukas al la stalo por adorkliniĝi antaŭ la Jesueto. Dum la gaja adormarŝado aperis diversaj ensecenigoj rilatantaj al la koncernaj fragmentoj de la Sankta Skribo.

El la elsendo 06.01.2017. Legas  Barbara – 1’36”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

En Krakovo Adorkliniĝo de la Tri Reĝoj kaj Omaĝo de paŝtistoj

„Adorkliniĝo de la Tri Reĝoj” kaj „Omaĝo de paŝtistoj” de Franz Christop Janneck, la juvelaj verkoj de la aŭstra pentristo ĝis la 15-a de januaro estas admireblaj en la ĉefhalego de la Nacia Muzeo en Krakovo. Pentritaj sur ligno en lumriĉaj helaj koloroj ili reprezentas la rokokostilan pentroarton. Ili samtempe aŭguras  grandan ekspozicion de la baroka arto, kiu komenciĝos tie post unu monato. Eĉ se la baroka arto kutime vekas asociaciojn kun monumentecaj altaraj pentraĵoj la bildoj de Janneck formas la tiel nomatajn >bozzeto<, alivorte pentristajn skizojn, kiuj – povas esti – servis por pli grandaj pentristaj komponaĵoj. La prezento de tiuj ĉi du verkoj de Janneck, reprezentanto de la viena skolo aŭguras la unuan en 2017 ekspozicion en la Nacia Muzeo en Krakovo.  „Trezoroj de baroko. Inter Bratislavo kaj Krakovo” estos inaŭgurota la 9-an de februaro 2017.

El la elsendo 06.01.2017. Legas  Barbara – 1’20”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozico de Yang Shuanglin en Vroclavo

En la Nacia Muzeo en Vroclavo ĝis la fino de januaro 2017 eblas rigardi verkojn de ĉina pentristo Yang Shuanglin. Lia kreado ligas al la tradicia ĉina pentroarto dank’ al kio li ricevis la difinon de la nuntempa „wenren”. Tiel en la iama Ĉinio estis difinataj homoj kleraj, erudiciuloj, kiuj krom la penroarto interesiĝis ankaŭ pri literaturo aŭ muziko.  Shuanglin estas diplomito de la ĉina Akademio de Belartoj en Hanzhou. Li kolektas malnovan ĉinan arton, li estas aktivulo favore al konsevado kaj restaŭrado de antikvaĵoj. Krome li estas direktoro de la Asocio de Artiston en Xian kaj vicidrektoro de la Instiuto pri la Tradicia Pentroarto en ĉi tiu urbo. En Vroclavo estas prezentatah liaj dek kelkaj verkoj, en kiuj li ne imitas la tradiciajn stilojn – en kiuj dominis pejzaĝojn, sed interpretas ilin helpe de tuĉo kaj kolorigiloj. Liaj pentraĵoj prezentas unuavice bildojn de Qin-montoj kaj iaman postenejon de la imperiestra poŝto. Apartan atenton kaptas lia pentraĵo „Zhaojin” dediĉita al loko konata pro ruĝa sabloŝtono kaj eksterordinara purpura folikoloro de la tieaj arboj aŭtune. La ekspozicion kompletigas elementoj el la kabinetoj de ĉinaj erudiciuloj – mebloj, ceramikaĵoj kaj kvar trezoroj: peniko, papero, tuĉo kaj ŝtono por pulvorigi ĝin. Ili devenas de la 19-a aj 20-a jarcentoj kaj konstante troviĝas aŭ en la kolekto de la vroclava Nacia Muezo aŭ en la privataj kolektoj.

El la elsendo 30.12.2016. Legas  Maciek – 1’50”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La kolekto de la Fondaĵo de Czartoryski-princoj aĉetita de la ŝtato

La kolekto de la Fondaĵo de Czartoryski-princoj fariĝis la nacia propraĵo. Piotr Gliński, la pola vicĉefministro kaj kulturministro en la nomo de la ŝtato subskribis kun princo Adam Karol Czartoryski kaj la Fondaĵo de Czartoryski-princoj kontrakton pri aĉeto de ĝia kolekto kun la nemoveblaĵoj kun ĝi ligitaj. La ŝtato transprenis krome la pretendojn al tiuj kulturobjektoj el la kolekto, kiuj estis perditaj dum la 2-a mondmilito. Aktuale la kolekto enhavas ĉ. 86 mil muzeajn kaj ĉ. 250 mil bibliotekajn objektojn, tio estas librojn, manuskriptojn, malnovpresaĵojn. Al la plej famaj eksponaĵoj de la kolekto apartenas Damo kun ermeno de Leonardo da Vinci kaj Panoramo kun Mizerikorda Samaritano de Rembrandt. Troviĝas en ĝi i.a. grafikaĵoj de Rembrandt, desegnaĵoj de August Renoir, akto de la Prusa Tributo el la 1525-a jaro, manuskripto de la Kroniko de Jan Długosz.   La tuta kolekto riĉigos la Nacian Muzeon en Krakovo kaj estos disponigita al la vizitantoj publike.

El la elsendo 30.12.2016. Legas  Barbara – 1’20”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Szczecin omaĝas la 140-an naskiĝdatrevenon de Mieczyław Karłowicz

La Filharmonio de Szczecin (la nordokcidenta Pollando) solenas la 140-an naskiĝdatrevenon de sia patrono Mieczysław Karłowicz per premiero de KD, fotoekspozicio kaj koncerto. Okaze de la jubileo la Pola Muzikeldonejo aperigis la lastan KD-on el la serio de ĉiuj liaj komponaĵoj. “Filharmonio. Karłowicz. Szczecin” estas la unua de jaroj KD realigita de la ŝĉecina simfonia orkestro. Troviĝas sur ĝi tri komponaĵoj de Karłowicz – la violona konĉerto La maĵora, Litova Rapsodio opuso 11 kaj Malgaja rakonto opuso 13. La koncerto enmarketiganta la diskon okazos la 10-an de januaro en la Filharmonio de Szczecin. La inaŭgurita en 1988 font-kritika eldono de la verkoj de Karłowicz estos finita en 2017. Temas pri specifa notlibra eldonaĵo,  pri kiu laboras grupo de muzikologoj, kiuj esploras fontojn, manuskriptojn, la unuajn presaĵojn de Karłowicz. Troviĝos en ĝi ankaŭ komentarioj de ekspertoj, riĉa ilustra materialo kaj muziknotoj fidele spegulantaj la originajn ideojn de la komponisto. Kadre de la jubilea jaro aperos ankaŭ albumo “Pejzaĝo bela sen rezervoj. La Tatry-montaraj fotoj de Mieczysław Karłowicz”. Ĝi enhavas unikajn fotojn faritajn de la komponisto mem kaj ankaŭ tekstojn de la komponisto rakontantaj pri montoj, en kiuj li dividas sian rimarkojn kaj faritajn observojn. Parto de la originalaj fotoj de Karłowicz estas rigardebla ĝis la 10-a de januaro 2017 en la ŝĉecina filharmonio en aparta ekspozicio.

El la elsendo 30.12.2016. Legas  Tomek – 1’43”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kristnaskaj kripetoj el Krakovo en la Etnografia Muzeo de Vroclavo

Ĝis la 29-a de januaro 2017 en la Etnografia Muzeo de Vroclavo daŭras ekspozicio de kristnaskaj kripetoj el Krakovo aŭtoritaj de familioj, kiuj praktikas ĉi tiun artmetion. La krakovaj kripetoj – ekde 2014 troviĝantaj sur la pola listo de la nemateria kulturheredaĵo – estas plurnivelaj, riĉelementaj konstruaĵoj, kiuj referencas al la historia arkitekturo de Krakovo. Inter miniaturaj elementoj aperas fragmentoj de Wawel-kastelo, foriplaca Maria-Preĝejo kaj Draphaloj. Ĉiuj kripetoj krom figuroj de la Sankta Familio enhavas ankaŭ figurojn de la herooj de la krakovaj legendoj, reprezentantoj de la urbo k.s. En la ekspozicio troviĝas 25 kripetoj el la jaroj 1981-2014 el la kolektoj de la Historia Muzeo de Krakovo. La plej malgranda estas apenaŭ 17-centimetra, la plej granda altas 187 cenimetrojn. La plej malnovaj krakovaj kripetoj devenas el la limpriodo de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. En la komenco pri ilia elfarado okupiĝis ekstersezone metiistoj el la apudkrakovaj vilaĝoj, ĉefe Zwierzyniec kaj Krowodrza.  

El la elsendo 23.12.2016. Legas  Gabi – 1’36”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La familiaj kutimoj kaj ritoj en la pola arto

En la prezidenta palaco en Varsovio estis lanĉita ekspozicio prezentanta polajn kulturajn radikojn sub la titolo „La originaj kutimoj kaj ritoj en la pola arto de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Kiel diris dum ĝia inaŭguro prezidento Andrzej Duda, la ekspozicio rolas kiel elemento de la pola historia politiko, ĝi rolas kiel specifa gvidlibro kaj ne estas kolekto de hazarde elektitaj artverkoj. Ĝia gvidideo estas respondi la demandon, de kie ni deriviĝas kiel socio, kiel nacio, kiaj estas niaj kulturaj radikoj. La ekspozicion konsisitigas 39 pentraĵoj el la Nacia Muzeo de Krakovo, kiuj prezentas la polajn tradiciojn kaj kutimoj en la pola pentroarto de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Laŭ sia temaro ili sekvas la liturgian-ritan kalendaron de la Katolika Eklezio prezentante same religiajn, kiel ankaŭ laikajn kutimojn ligitajn kun la popola kaj nobela vivstiloj. Temas i.a. pri tolaĵoj de Józef Chełmoński kaj Leon Wyczółkowski dediĉitaj al la kulto de la Dipatrino, pri tolaĵoj ligitaj teme kun la Kristnasko kaj Pasko de Tadeusz Makowski, Ludwik de Laveaux, Teresa Roszkowska. Krome la ekspoziciataj pentraĵoj proksimigas la feston de Sinjora Ofero (la 2-an de februaro), religiajn procesiojn tra vilaĝaj pejzaĝoj kaj popolajn nuptokutimojn.  La aliaj tolaĵoj estas ligitaj kun la Sanktjohana Nokto (la 24-an de junio). La heroo de la ekspozicio estas ankaŭ Tadeusz Kościuszko, kies 200-a moortodatreveno estos solenota en 2017. La plimulto de la ekspoziciataj pentraĵoj kreiĝis en la periodo, kiam Pollando estis dispartigita inter najbaraj ŝtatpotencoj. Ĉiuj pentraĵoj unuflanke spegulis kaj firmigis la polajn tradiciojn kaj festajn kutimojn, aliflanke kreis kaj formis principajn imagojn pri la vivo sur la polaj teritorioj en la 19-a jarcento. La ekspozicio prezentas same universalecon,  kiel ankaŭ speciferecon de la pola kulturo. Ĝi funkcios ĝis la fino de januaro 2017.

El la elsendo 23.12.2016. Legas  Maciek – 2’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Historiaj arkivaĵoj el Truso kaj Grunwald-batalkampo rete

La plej interesaj arkeologiaj objektoj malkovritaj en la lastaj jaroj sur Grunwald-batalkampo kaj unika kolekto de retrovaĵoj el la vikinga varstaplejo Truso estos konsulteblaj en la Interreto. Parto de ili estos prezenita en la tekniko 3D. Entute temos pri ĉ. 150 eksponaĵoj el la Arkeologia-Historia Muzeo en Elbląg kaj el Muzeo de Grunwald-batalo en Stębark. Ĉiuj ĉi objektoj estis retrovitaj dum la foslaboroj proksime al la loko Janowo, kie inter la 8-a kaj la 11-a jarcentoj ekzistis la plej granda ĉe la suda marbordo de Baltiko vikinga haveno kaj komerca-metiista centro Truso. La aliaj devenas el la malnova batalkampo apud Grunwald. Ankoraŭ ĝis la fino de la jaro aperos ĉ. 30 eksponaĵoj, la ceteraj estos bitigitaj ĝis la mezo de februaro ( tego nie czytaj  cyfrowewm.pl). La projekto „La vikinga setlejo Truso kaj Grunwald-batalo” estis kromfinancita de la pola kulturministerio, dank’ al kio i.a. parto de la historiaj objektoj subiĝis al konservistaj laboroj antaŭ la bitigo. En la interreto aperos krome mallongaj filmoj kun la partopreno de d-ro Marek Jagodziński, la malkovrinto kaj esploristo de Truso kaj kun la partopreno de doktoro Piotr A. Nowakowski, kiu gvidis la serĉlaborojn sur Grunwald-batalkampo. La ciferigitan kolekton de historiaj objektoj prilaboras laboratorio pri la bitigado ĉe la Centro de Eŭropaj Renkontiĝoj Swiatowid” en Elblag.

El la elsendo 16.12.2016. Legas  Gabi  – 1’56”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Laboratio de konservistaj esploroj kaj analizoj

En Varsovio estis funkciigita la interbranĉa Laboratorio de Konservistaj Esploroj kaj Analizoj. Ĉi tiu institucio helpe de la plej moderna aparataro gvidos esplorojn pri la konservado de historiaj kaj muzeaj dokumentoj. Tiu ĉi iniciato ligas spertojn kaj profesiecon de la Laboratorio de la Nacia Muzeo en Varsovio kun la kompetentoj de la Centro pri la Biologiaj-Kemiaj Sciencoj de la Pola Sciencakademio. La ideo de kunlaboro de ambaŭ institucioj kreiĝis reage je la bezonoj de la laboranta de la 20-aj jaroj de la pasinta jarcento laboratorio de la Nacia Muzeo. Nun ĝia tasko estas monitori, formi kaj mezuri la parametrojn de la klimato (relativa humideco de la aero kaj temperaturo), humidecon de la surfaco de historiaj objektoj, lumintensecon en la muzeaj ejoj. Tiuj esploroj celas konformajn kondiĉojn por konservi kaj ekspozicii artverkojn. Ili postulas tamen aplikon de modernaj neinvadaj kaj mikroinvadaj analizmetodoj. Pri necesaj tiurilate instrumentoj disponas Centro de la Biologiaj-Kemiaj Sciencoj de la Varsovia Universitato.  Inter la atendataj rezultoj de la kunlaboro estas vastigo de la sfero de analizaj esploroj pri muzeaj objektoj, elimino de toksaj konservistaj metodoj, pligrandigo de la nombro de specialistoj kompetentaj pri la esplorado de artverkoj, fine eduka agado popularigonta novajn atingaĵojn pri la esplorado de artverkoj kaj ilia konservado.

El la elsendo 16.12.2016. Legas  Maciek  – 1’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ceramika muralo en Vroclavo

Ceramika muralo kun la surfaco de preskaŭ 40 kvadrataj metroj el ceramikaj kaheloj faritaj de artistoj en 34 landoj de la mondo memorigas en Vroclavo, ke dum 2016 ĝi estis Kultura Ĉefurbo de Eŭropo. Ĝi ankaŭ omaĝas la 70-jariĝon de la loka Belarta Akademio. Ĝia ideo kreiĝis jam en 2014 kaj ligiĝas kun la fakto, ke en Vroclavo funkcias la unusola en Pollando fakultato pri ceramiko kaj vitro. La alvokon pri kaheloj por la vroclava muralo respondis 262 artistoj el 48 altlernejoj, inkluzive de 8 el Pollando. Siajn kontribuojn artistoj el la tuta mondo – de Brazilo kaj Kubo, tra Eŭropo, Israelo, Irano, Suda Koreio, Ĉinio, Japanio ĝis Hinda Unio kaj Turkio – donacis al Vroclavo. El ili kreiĝis komponaĵo enhavanta salutvortojn en 15 lingvoj. Krom estetikaj valoroj ĝi plenumas klerigan rolon ebligante konatiĝi kun diversaj metodoj – popularaj kaj eksterordinaraj – produkti ceramikaĵojn kaj ilin ornami.

El la elsendo 09.12.2016. Legas  Tomek  – 1’12”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

EMA-premio por la Muzeo pri Historio de Polaj Judoj

La varsovia Muzeo de la Historio de Polaj Judoj ricevis en la nuna jaro laŭvican prestiĝan premion, la premion de EMA,  European Museum Academy Award. Pravigante la atribuon de la premio estis konstatite, ke ne temas sole pri la muzeo, sed pri la prestiĝa kulturinstitucio, kiu atingas vastan grupon de klientoj en la tuta mondo. Ĝia riĉa programa oferto kaj vaste planitaj misio kaj celoj decidas pri tio, ke temas pri eksteordinara  institucio kun tutmonda renomo, kiu konformas al EMA-kriterioj. Krom konstanta ekspozicio Muzeo de la Historio de Polaj Judoj evoluigas multajn projektojn. Tio estas Informcentro, la portalo Virtuala Sztetl, Global Education Outreach Program kaj aliaj. EMA-premio  estis starigita en 2010 por distingi esceptajn atingaĵojn de organizaĵoj, sciencistoj kaj kulturinstitucioj en la kreado de modernaj muzeoj kaj evoluigado de gravaj eŭropaj projektoj kun la tutmonda influo.

El la elsendo 02.12.2016. Legas  Tomek – 1’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La plej supera litova distingo pro zorgo pri Rossa-tombejo en Vilno

Alicja Klimaszewska, la prezidantino de la Socia Protektokomitato pri la Malnova Rossa-tombejo en Vilno ricevis la plej altan distingon de la litova Sejmo. Ŝi emfazis, ke la distingo Pro Kontribuo al Rekonstruo de Suverena Litovio, Firmigado de Parlamentismaj Tradicioj kaj Socia Agado omaĝas la meritojn de ĉiuj ĉi, kiuj establis antaŭ 26 jaroj la komitaton, aktivis kaj ankaŭ nun en ĝi aktivas, la meritojn de skoltoj, pola lernejana kaj akademia junularo, kiu partoprenas en la laboroj de la komitato. En la daŭro de 26 jaroj dank’ al ĝiaj laboroj estis restaŭritaj preskaŭ 100 historiaj tombomonumentoj en Rossa-tombejo, sisteme okazas tie historiaj lecionoj. Dank’ al la deputitoj de Balotkampanjo de Poloj en Litovio-Asocio de Kristanaj Familioj, dank’ al kies klopodoj la distingo estis atribuita,  la komunumo de Vilno prilabris kompleksan projekton de la restaŭro de la preskaŭ 250-jara tombejo. En ĝi eternan ripozon trovis la koro de marŝalo Józef Piłsudzki ĉe la ĉerko de lia patrino, polaj soldatoj kaj multaj elstaraj kaj meritiĝintaj por la pola kulturo figuroj.

El la elsendo 25.11.2016. Legas  Maciek – 1’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pentraĵoj el la periodo de Juna Pollando en Bjalistoko

Interesaj artaj eventoj okazas ne sole en Varsovio. Antaŭnelonge en Bjalistoko estis lanĉita ekspozicio de elstaraj polaj pentristoj kreantaj en la periodo de Juna Pollando. „Juna Pollando. La pola pentroarto el la limperiodo de la 19-a kaj 20-a jarcentoj el la familia kolekto” prezentas 120 tolaĵojn de tiom elstaraj pentristoj kiel Aksentowicz, Fałat, Mehoffer, Podkowiński, Pankiewicz, Malczewski, Boznańska aŭ Gierymski. La tolaĵoj estis  ekspoziciitaj tiel,  ke unuopaj fluoj en la periodo de Juna Pollando kiel simbolismo, modernismo, secesio aŭ novromatikismo estas facile sekveblaj. La prezentitaj entute 53 artistoj el la limo de la 19-a kaj 20-a jarcentoj apartenas same al la majstroj de Juna Pollando, kiel ankaŭ estas iliaj edukitoj aŭ daŭrigantoj. Ĉiuj pentraĵoj devenas el la familia kolekto, kio ligiĝas kun granda vigiĝo sur la merkato de artverka kolektado dum la lastaj 25 jaroj. En la kreiĝintaj tiuperiode aŭkciaj domoj aperis i.a. pentraĵoj rekonitaj kiel perdiĝintaj dummilte aŭ pentraĵoj venintaj el eksterlando. La brutalaj reguloj de la libera merkato eliminis la ŝtatajn galeriojn el la grupo de eventualaj klientoj kaj en ilia loko aperis personoj privataj, kiuj komencis kolekti arkverkojn por la propra plezuro aŭ traktante la kolektadon kiel investon. Nun ili ofte disponigas siajn kolektojn por  monografiaj aŭ problemaj muzeaj ekspozicioj, aŭ lasas ilin kiel longdaŭran deponon.

El la elsendo 25.11.2016. Legas  Maciek – 1’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ora epoko en la hungara pentroarto en Krakovo

La Nacia Muzeo en Krakovo prezentas la ekspozicion “Ora epoko de la hungara pentroarto (1836-1936), kiu ĉirkaŭprenas 86 tolaĵojn kreitajn inter la 30-aj jaroj de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Tio estis la periodo de bunta disfloro de la hungara arto ekde la kreiĝo de la nacia pentroarto tra ĝiaj ligoj kun impresionismo, postimpresionimso, secesio, avangardaj fluoj en la arto de la 20-a jarcento ĝis art deco. La ekspozicio ebliganta konatiĝi kun moderna heredaĵo de tiu ĉi parto de la Centra Eŭropo estas komuna projekto de la Nacia Muzeo en Krakovo, la Artfondaĵo de Gábor Kovács kaj Hungara Nacia Artgalerio – Muzeo de la Belartoj en Budapeŝto. Kompletigas ĝin verkoj el la Historia Muzeo de Budapeŝto.

El la elsendo 18.11.2016. Legas  Tomek – 0’57”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pola naturscienca filmo premiita per Verda Oskaro

Pola naturscienca filmo „Ĉasistoj de mielo. Por savi abelojn” estis premiita per „verda Oskaro”, la plej prestiĝa premio por la naturscienca filmo. La premion dum solenaĵo en Colston Hall transprenis ĝia scenario kaj filmreĝisoro Krystian Matusek kaj filmproduktanto, Dorota Roszkowska. La solenaĵon transmisiitan de BBC inaŭguris sir David Attenborough, mondkonata prezentanto de natursciencaj filmoj kaj stelulo de BBC Earth. „La filmo „Ĉasistoj de mielo” estis premiita en la kategorio Homoj kaj naturo. La ĵurio atribuante la premion rekonis ĝian esceptecon radikantan en la filmtradicio malsama ol plimuto de filmoj pri la naturo kaj ekologio.   Por la festivalo estis anoncitaj 900 filmoj, en plimulto el Britio kaj angalingvaj landoj. La fotoj por la pola filmo estis kameraitaj en diversaj mondanguloj i.a. en Pollando sur la tegmeto de komerca centro kaj en Aŭgutów-Praarbaro, en Francio sur pariza teraso kun alrigardo al Eiffel-turo kaj en nepala vilaĝo. La realigo de la filmo ekde kreiĝo de ĝia ideo ĝis preta filmo daŭris 6 jarojn.  „Ĉasistoj de mielo” estas la unua pola longdaŭra naturscienca filmo utiliganta la plej novajn teknikajn solvojn por prezenti la vivon de abeloj. Ĝi havas ankaŭ gravan edukan kaj intervenan funkcion analizante minacojn, kiuj endanĝerigas la homan civilizacion pro amasa mortado de abelfamilioj. En la filmo la spektanto kun aktorino Magdalena Popławca tramigras Eŭropon kaj Azion serĉante la respondon ĉu eblas savi abelojn kontraŭ la formorto.

El la elsendo 18.11.2016. Legas  Maciek – 2’02”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozicio pri Ignacy Jan Paderewski en la Jagelona Biblioteko

Al Ignacy Jan Paderewski estas dediĉita ekspozicio en la Jagelona Biblioteko, en kiu vizitantoj povas rigardo dokumentojn, fotojn, pentraĵojn ligiyajn kun la figuro de artisto kaj sendependiga aganto. Ĝi estis inaŭgurita antaŭtage de la naskiĝdatreveno de Paderewski, la 6-an de novembro kaj okaze de la Festo de Sendependeco, la 11-an de novembro. Temas pri biografia ekspozicio kun koniga karaktero en kiu estas ilustritaj ĉiuj sferoj, en kiuj Paderewski notis elstarajn atingaĵojn – ne nur sur la arta, sed ankaŭ socia kaj politikaj kampoj. La ekspozicio reliefigas la kontribuon de Paderewski al. la reakiro de la suverenco fare de Pollando. Inter dokumentoj, fotoj kaj pentraĵoj ligitaj kun Paderewski troviĝas la originaloj de liaj junulaj leteroj kaj muzikaj manuskriptoj. La funkciantan ĝis la 25-a de noembro ekspozicion kunorganizas Muzika Societo de Ignacy Jan Paderewski en Bydgoszcz.

El la elsendo 08.11.2016. Legas  Barbara – 1’45”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Senpage en la reĝaj rezidejoj

Jam la kvinan fojon nunjare okazas la kampanjo „Senpaga novembro en la Reĝaj Rezidejoj”. Siajn kolektojn disponigas al la vizitantoj la varsovia Muzeo en Wilanów,  la Reĝa Kastelo en Varsovio kaj la krakova Kastelo Wawel kaj La Reĝa Łazienki en Varsovio. La evento celas aparte infanojn, junularon kaj senjorojn kaj ĝia premiso estas kultura eduko, vastigo de alireblo al la naciaj kulturinstitucioj kaj kreskigo de partopreno en la kultura vivo. La kvar reĝaj rezidejoj ne nur ebligas vizitojn en la historiaj internoj, sed certigas krome multajn akompanajn atrakciaĵojn en la formo de muzeaj lecionoj, akompanita vizitado, laborrenkontoj, prelegoj, koncertoj kaj amuzo.

El la elsendo 04.11.2016. Legas  Gabi – 0’56”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Post la 15-a Internacia Konkurso de Henryk Wieniawski

Per la koncerto de laŭreatoj finiĝis la 15-a Internacia Violonista Konkurso de Henryk Wieniawski. La unuan premion gajnis Veriko Tchumburidze el Kartvelio/Turikio. Krom ora medalo ŝi ricevis ankaŭ monpremion en la alteco de 30 mil eŭroj.La naskiĝinta en 1996 Veriko Tchumburidze komencis violonludi havante 4 jarojn. Ŝi lernis en Ŝtata Konservatorio en Mersina kaj en la viena Hochschule fuer Musik kiel stipendiitino de  „Young Musicians on World Stages”. Ŝi akiris la unuajn premiojn en la Violonista Konkurso  „Gulden Turali” (2004), en la Ŝtata Konkurso en Kartvelio  (2006) kaj en la 7-a Internacia konkurso por junaj muzikistoj de Piotr Czajkowski. En 2013 ŝi estis invitita partopreni majstrigan kurson en la Akademio de Seji Ozawa kaj la Festivalon Verbier en Svislando. Nun ŝi daŭrigas la lernadon en la klaso de Ana Chumachenco en Musik Hochschule en Munkeno. La violonista konkurso de Wieniawski estas la plej malnova violonista rivalado en la historio de la okcidenta kulturo.

El la elsendo 04.11.2016. Legas  Tomek – 1’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Festivalo Made in Polin 2016

La 21-an de oktobro 2016 en Varsovio komenciĝas tritaga festivalo Made in POLIN, organizita en la 3-a datreveno de la inaŭguro de konstanta ekspozicio en la Muzeo pri la Historio de la Polaj Judoj POLIN. La gvidideo de la 2-a festivala eldono estas la interkulturaj pruntoj,  tio kio estas citata, aliformata, kelkfoje alproprigata – vortoj, sonoj, bildoj, objektoj, ideoj. En la populara kaj en la alta kulturo, en la ĉiutaga vivo kaj en la arto. Serĉe kaj serioze. Du el la festivalaj eventoj certe estas aparte interesaj por E-publiko. Kadre de la festivalo sian finalon havos la projekto „Sonoj de la antaŭmilita Zamenhof-strato”. Dum ses monatoj volontuloj gvidite de ekspertoj kolektis informojn pri la historio de ĉi tiu parto de la antaŭmilita Varsovio, la loko en kies proksimeco troviĝas nun la muzeo Polin. La rezultoj de ilia laboro inspiris artistojn, kiuj por la festivalo pretigis instalaĵojn, koncertojn kaj specialajn projektojn. Antaŭtagmeze la plej proksiman sabaton okazos promeno laŭ la sonospuroj de la antaŭmilita Zamenhof-strato. Ĝi sumigos la laborrenkontojn pri sonimitado dum kiuj kreiĝis surbendigoj de sonoj, kiuj estis povintaj akompani la antaŭmilitajn loĝantojn de Zamenhof-strato. Sabate vespere okazos la koncerto de Karolina Cicha kaj Varsovia Sentimentala Orkestro, titolita Zamenhof. Muzikistoj transportos la partoprenantojn al la anaŭmilita Zamenhof-straro, kie troviĝis jidaj teatroj kaj kinejoj. Oni enpaŝos ankaŭ plurkulturan Bjalistokon el kiu derviĝis Ludoviko Zamenhof, el kiu devenas ankaŭ komponistino Karolina Cicha. Ekde sia debuto en 2009 ŝi gravitas al etno-muziko, eldoninte kelkajn diskojn i.a. „Plurlingve”, kiu estas dediĉia al la naciaj malplimultoj de Podlaĥia vojevodio kaj Jidyszland dediĉita al la kreado de judaj poetoj verkantaj jide. Varsovia Sentimentala Orkestro debutinta en 2015 referencas al la pola antaŭmilita muzika scenejo plenumanta komponaĵojn el la reapertuaro de Adam Aston, Mieczysław Fogg, Wiera Gran kaj aliaj steluloj de la antaŭmilita filmo kaj teatro. La koncerto estas akompana evento al la projekto „Sonoj de la antaŭmilita Zamenhof-strato”.

El la elsendo 21.10.2016. Legas  Barbara kaj Milada – 3’12”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La literatura premio Angelus por Varujan Vosganian

La armena, rumandevena verkisto Varujan Vosganian ricevis la Literaturan Premion de la Centra Eŭropo Angelus. Li estis premiita pro la romano „La libro de susuroj”, kiu aperis en Pollando en la eldonejo Libroklimatoj. „La libro de susuroj” rakontas pri la sortoj de armenoj antaŭ, dum kaj post la hombuĉado el la jaroj 1915-1916. Ĝian historian fonon formas ankaŭ la periodo de la 2-a mondmilito kaj la komunista epoko en Rumanio. La romanherooj estas unuavice armenaj rifuĝintoj kaj iliaj posteuloj. La  vroclava literatura Premio de la Centra Eŭropo Angelus – atribuita nunjare la 11-an fojon – distingas la plej bonan libron en la pola lingvo de la pasinta jaro. Eldonistoj povas anonci por ĝi verkojn de vivantaj aŭtoroj devenantajn el 21 landoj de la Centra Eŭropo. La premion formas la statueto Angelus aŭtorita de Ewa Rossano kaj ĉeko kun la valoro de 150 mil zlotoj. De tri jaroj estas atribuata honora premio de Natalia Gorbaniewska, la mortinta en 2013 prezidantino de Angelus-ĵurio. Per ĝi estas distinagata unu el sep libroj de la finalo, kiun elmontras la publiko. Nunjare la legantoj decidis, ke ankaŭ ĝin ricevos Varujan Vosganian. Premiita estis ankaŭ la pola tradukistino de la libro „La libroj de sususoj” Joanna Kornaś-Warwas.  La premion en la alteco de 20 mil zlotoj fondis Supera Ŝtata Profesia Lernejo en Wałbrych,  kies patrono estas Angelus Silesius.

El la elsendo 21.10.2016. Legas  Barbara kaj Maciek – 1’58”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Konstanta ekspozicio „Sonosfero” en Muzeo de Azio kaj Pacifiko

La Muzeo de Azio kaj Pacifiko en Varsovio lanĉis la unuan konstantan ekspozicion „Sonosfero”. En la efekta, kalejdoskopeca aranĝo de ĝia nova sidejo estas prezentitaj 120 muzikaj instrumentoj el diversaj partoj de Azio kaj Oceanio. La vizitanto de ĉi tiu plej granda ĉi-speca kolekto en Pollando povas rigardi instrumentojn simplajn kaj rafinitajn, aŭdi ilian sonon kaj eĉ mem ludi per kelkaj el ili. Videofilme estas prezentita la maniero ilin uzi en diversaj kulturoj de Azio, Aŭstralio kaj Oceanio dum ĉiutaga vivo kaj dum specialaj solenaĵoj kaj ceremonioj. Samtempe kun la inaŭguro de ĉi tiu konstanta ekspozicio estas lanĉita la portempa prezento  „Azjo/Pacyfiko/Solec 24”, dediĉita al la 40-jara historio de la muzeo, en kiu troviĝas cent elektitaj objektoj el riĉa kolekto de 21 mil eksponaĵoj. Temas pri vestoj, teksaĵoj, skulptaĵoj, ceramikaĵoj, maskoj, teatraj pupoj, armiloj, ornamaĵoj. La ekspozicio invitas al eksterordinara veturo laŭ la itinero de sanktejoj, malproksimorientaj ritoj, teatro kaj opero. Ĝi ankaŭ bildigas la historion de la muzeon, inkluzive de la rekreita kabineto de ĝia fondinto kaj la unua longjara direktoro Andrzej Wawrzyniak.

El la elsendo 14.10.2016. Legas  Barbara kaj Tomek – 1’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La vivo ene de belo. Arto el la Ĉina Nacia Muzeo en Pekino

Ĝis la 8-a de januaro 2017 en la varsovia Nacia Muzeo estas prezentata arto el la Ĉina Nacia Muzeo en Pekino. La ekspozicio estas dediĉita al la ĉina sciencisto-oficisto. Temas pri erudiciulo, reprezentanto de la socia elito en la iama Cinio, homo ne nur altklera, sed ankaŭ distingiĝanta per rafinita arta gusto. Plenumante ofte la ŝtatajn funkciojn sur la posteno de imperiestra oficisto li estis samtempe artisto – kaligrafo, pentristo, poeto, verkisto, muzikisto kaj kolektanto de la malnova arto –  kreanta la beloregulojn en Ĉinio. La ekspozicio reliefigas la historian-filozofian kuntekston bazitan sur la konfucia etiko kaj prezentas riĉan kreadon de ĉina erudiciulo kaj diversajn aspektojn de lia vivo, i.a. distron kaj societan vivon. En la ekspozicio troviĝas 164 historiaj objektoj, krom elfaraĵoj de la arta metio kiel ceramikaĵoj, noblaj ŝtonoj – ĉefe nefrito, elfaraĵoj el metalo kaj ligno, teksaĵoj, troviĝas ankaŭ pentristaj rulaĵoj unuavice el la epokoj Ming  (1364–1644) kaj Qing (1644–1911), kaligrafiaĵoj, albumfolioj, grafikaj reproduktaĵoj k.s. La ekspozicio helpas al la pola publiko kompreni la ĉinajn sciencistojn-oficistojn kaj mondon, kiun ili kreis. Kvankam ilia tempo pasis ili daŭre konsistigas gravan parton de la ĉina kulturo kaj tradicio, kiu dum jarcentoj formis moralajn, politikajn kaj sociajn fundamentojn de la Ĉina Ŝtato.

El la elsendo 14.10.2016. Legas  Barbara kaj Maciek – 1’59”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Muraloj de Bialistoko

E-komunumo sendube memoras emociojn ligitajn kun la inaŭguro de Zamenhof/Ŝapiro-muralo en Bjalistoko antaŭtage de la 94 UK. Nun en la urbo troviĝas jam ĉirkaŭ 20 grandformataj kaj malgramdformataj murpentraĵoj. Al la plej konataj estas kalkulata muralo de Natalia Rak “Knabino kun akvoverŝilo” kreiĝinta en 2013. Laŭ la decido de la bjalistokaj urboaŭtoritatoj ĝi estos ekde nun protektita kiel havaĵo de la nuntempa kulturo. Specialan statuson ricevis ankaŭ la troviĝanta apud ĝi arbo, kiun “priverŝas” la knabino de la murpentraĵo. Ĝi famiĝis en la tuta lando, i.a. ĝia bildo aperis eĉ sur poŝtmarko. La muralo kun la knabino priverŝanta arbon famiĝis ankaŭ eksterlande – similaj pentraĵoj kreiĝis en Kroatio kaj en Ĉinio. La murpentraĵo kreiĝis sur la muro de la antaŭmilita gimnazio de Druskin nun estante la propraĵo de la loka universitato. Laŭ la decido de la urboaŭtoritatoj ne eblos fari en ĝi ŝanĝojn aŭ ĝin forigi. En ĝia ĉirkaŭaĵo ne povas kreiĝi konstruaĵoj aŭ plantitaj altaj kreskaĵoj por ne ĝeni la alrigardon. Specialan statuon akiris la priverŝata arbo. Ĝi povos esti forhalita nur en la kazo, se fariĝus danĝera por homoj aŭ la medio. Se tio efektive okazus, tiuloke devos esti plantita alia arbo.

El la elsendo 07.10.2016. Legas Tomek – 1’31”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Muzeo de Rano en Kudowa Zdrój

Ekde 14 jaroj en Kudowa Zdrój, la sudokcidenta Pollando, funkcias Muzeo de Rano, kiun fundamentis kolekto transdonita de d-ro Johannes Muller-Nestler el la Societo “Kudowa kaj Kulturo” en Berlino. Nun troviĝas tie pli ol 3500 eksponaĵoj el diversaj mondopartoj. Temas pri diversgrandaj objektoj, kiuj rekte aŭ malrekte ligiĝas kun amfibioj, aparte kun ranoj. Tio estas objektoj de la ĉiutaga uzo kun la bildo de rano, kiel tasoj, sapujoj, ŝparkestoj, cindrujoj, ludiloj: pluŝaj, plastaj, ornamfiguretoj: porcelanaj, ceramikaj, lignaj, ombreloj aŭ kravatoj.La muzeo funkcias ĉe la Direkcio de la Nacia Parko de Góry Stołowe (Tablomontaro). Tie en la komenco de la 2-milaj jaroj estis realigita la protektoprojekto de amfibioj. Ĝia ĉefa elemento estis elkonstruo de subvojetoj  sub la aŭtovojoj, dank’ al kio ranoj povis sekure moviĝi. Kreiĝis tiuokaze ankaŭ kleriga pado. Rigardante la ekspozicion oni informiĝas pri tio, kiel estas protektataj amfibioj kaj kiom grava kaj utila estas ilia media rolo. La kleripaneloj informas krome pri tio,  kiuj specioj de tiuj bestoj vivas en la Tabla Montaro, kiel funkcias iliaj subvojetoj. Ĉiujare estas organizataj lecjonoj por plej junaj vizitantoj el infanvartejoj kaj bazlernejanoj i.a. titolitaj “Bonvenigo de printempo kun rano”. El inter 16 specioj de amfibioj vivantaj en Pollando 6 eblas renkonti en la Tabla Montaro. La ekspozicio de la Muzeo troviĝas en la Ekocentro de la Nacia Parko de la Tabla Montaro en Kudowa Zdrój. Temas pri novkreiĝinta klerigekspozicia centro. Ĝi proksimigas la vivan kaj senvivan naturon de la regiono kaj ĝiajn turismajn-landkonigajn proprecojn. Temas pri turismaj atrakciaĵoj, historiaj objektoj, turismaj itineroj. Okazas en ĝi krome konferencoj, instrukciadoj, simpozioj.

El la elsendo 30.09.2016. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 4-a Internacia Festivalo de Teatroj por Infanoj

Dek kelkaj spektakloj por plej junaj spektantoj pretigitaj de teatroj el Pollando kaj eksterlando troviĝas en la programo de la 4-a Internacia Festivalo de Teatroj por infanoj, kiu inter la  21-a kaj la 25-a de septembro okazas en Vroclavo. Por la festivalo, kiu estas unu el la artaj eventoj de Vroclavo, kiel la nunjara Eŭropa Ĉefurbo de Kulturo,  venis trupoj el Pollando, Kubo, Germanio, Nederlando, Aŭstrio kaj Slovakio. Iliaj spektakloj estas rigardeblaj en teatroj kiel ankaŭ en la urba spaco, ne nepre en la centro. Kadre de la festivalo okazas ankaŭ laborrenkontoj por infanoj, renkontiĝoj kun infanoj en specialaj lernejoj, vizitoj en hospitaloj kaj restadejoj por infanoj mortmalsanaj.

El la elsendo 23.09.2016. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La poŝtmarko „Historia Orgeno” en Pollando distingita

Dum la konferenco GPSPA – Governmental Postage Stamp Printer’s Association 2016 en Berlino – la pola Produktejo de Valorpaperoj ektroviĝis en la grupo de distingitaj firmaoj. En la cikla filatela konkurso en la kategorio „kombinitaj teknikoj” estis distingita poŝtmarko titolita „Antikveca Orgeno en Pollando”. Ĝi prezentas la barokorgenon el la klostra preĝejo de la Cisterciana Arkiabatejo en Jędrzejów, la suda Pollando. Temas pri unu el la plej valoraj ĉi-specaj antikvaĵoj en Eŭropo. La instrumento distingiĝas per sia aparta sono, aplikitaj teknikaj solvoj kaj artrafinateco, inkluzive dekoraĵojn kaj riĉajn ornamaĵojn. La poŝtmarko ilustras interesan konstruformon de la instrumento, kiu estas prezentita enkomponite sur la fono de la preĝejo. Efektaj estas same fajne rekreitaj arkitekturaj detaloj, kiel ankaŭ harmonia kolorriĉo de la poŝmarko, encirkuligita antaŭ unu jaro. Plurfoje la polaj poŝmarkoj de la firmo Produktejo de Valorpaperoj akiris jam internacian renomon, i.a. dum Internacia Konkurso de Filatela Arto en la itala Asiago.

El la elsendo 23.09.2016. Legas Maciek

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nederlandaj akcentoj en la Palaco sur Insulo en Łazienki-Parko

Preskaŭ 40 mil personoj rigardis en la Palaco sur Insulo en la Reĝa Łazienki-Parko la tolaĵon „Floroj en vitra vazo” de Abraham Mignon, kiu devenas el la Muzeo Mauritshuis en Hago, kie troviĝas elstara kolekto de la nederlanda kaj flamanda pentroarto de la Ora Jarcento. Nun – ĝis la 30-a de novembro estas prezentata alia tolaĵo el la sama artgalerio. Temas pri „Interno de la pentrista artgalerio” de Gonzales Coques. Se la antaŭa ekspozicio estis ekzemplo de la nederlanda baroka pentroarto, la nuna reprezentas flamandajn artistojn, kiuj praktikis specifan pentristan ĝenron, kiun formis en la 17-a jarcento bildoj de la artverkaj kolektoj, kiuj rilatis al   privataj kolektoj aŭ artaj laborejoj. „La interno de tolaĵgalerio” apartenas al ĝiaj plej interesaj ekzemploj en la pentroarto de la dua duono de la 17-a jarcento. Ĝi estas verko de kelkaj artistoj, kiuj laboris sub la gvido de  Gonzales Coques (1614/1618-1684) – la aŭtoro de la tolaĵideo. La demando pri la aŭtoreco ne estis definitive solvita tamen specialistoj asertas, ke ne pentris ilin Coques, sed specialisto pri arkitekturo. La esploroj el 2001 reliefigis krome, ke „bildoj en la bildo”, kiuj plenigas la murojn de la artgalerio estas verko de ankoraŭ aliaj artistoj, kies nomoj ne estas difinitaj.

El la elsendo 09.09.2016. Legas Tomek – 01’35”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

”Don Kiĥoto” laŭ Józef Wilkoń en Lublino

Ĝis la 29-a de septembro 2016 en Lublino eblas rigardi interesan ekspozicion, kiun inspiris la 400-a mortodatreveno de Miquel de Cervantes. Temas pri la novaj ilustraĵoj de Józef Wilkoń por „Don Kiĥoto”. Józef Wilkoń estas unu el la plej renomaj polaj artistoj, mondfama ilustristo, pentristo, artafiŝisto kaj skulptisto, laŭreato de prestiĝas distingoj kaj premioj en la lando kaj eksterlande. Siajn unuajn ilustraĵojn-komentariojn por „Don Kiĥoto” Wilkoń pentris antaŭ jarcentduono, sed nur dum la lasta jaro li kreis plenan kaj kompletan kolekton, kiu referencas al la eŭropa pentrista tradicio. Realismo renkontiĝias kun fabelstilo, kolorbunto kun monokromata ilustraĵo, portretoj kun kolektivaj scenoj, la proksima plano aperas apud vastaj pejzaĝoj. Wilkoń aplikis por siaj ilustraĵoj mikistajn pentristajn teknikojn – tuĉon, guaŝon, paŝtelon sur papero kaj fotopapero. La 25 ilustraĵoj prezentataj en la lublina Domo de Vortoj estis elektitaj de la pentristo mem el inter 100, kiuj aperos en la plej nova, duvoluma eldono de „Don Kiĥoto”. Eldonos ĝin ĉi-aŭtune la Fondaĵo Chain – Fondaĵo Chem Polland favore al kulturo, subtenite de la firmao Budimex SA. La lublina ekspozicio estas la unua publika prezento de la plej novaj verkoj de Józef Wilkoń.

El la elsendo 09.09.2016. Legas Maciek – 01’42”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 2-a Festivalo de Barokoperoj “Dramma per musica”

La premiero de koreografiopero “Sognando la morte” kaj la unua ekde 287 jaroj prezento de la spektaklo de Leonardo Vinci “Semiramide riconosciuta” apartenas al la atrakciaĵoj de la 2-a Festivalo de Barokaj Operoj “Dramma per musica”, kiu okazos inter la 2-a kaj la 18-a de septembro en Varsovio. La festivalo enkondukas al la muziko kaj retoriko de baroko elmontrante la sensitivecon de la epoko kaj la kapablojn de ĝiaj artistoj ludi sur la antipodoj de la homaj sentoj kaj emocioj. Inaŭguros ĝin la premiero de koreografiopero  “Sognando la morte” (Sonĝante pri la morto), kiu estas  unika voĉ-danca dialogo koncentriĝanta pri mortodanco, unu el la plej gravaj temoj en la baroka arto.  Dum la festivalo estos krome prezentita opero de la napola komponisto Leonardo Vinci “Semiramide Riconosciuta”. Ĝis nun ĝi ne estis komplete prezentita aŭ enscenigita. 287 jarojn post la premiero la spektantoj rigardos ĝin dank al itala klavicenisto Marco Vitali, kiu rekreis la partituron laŭ manuskriptoj konserviĝintaj en la milana arkivo. En la festivala programo troviĝas i.a. ankaŭ koncertoj, kiuj estos la okazo aŭdi malofte plenumatajn komponaĵojn de tiaj barokmajstroj kiel Claudio Monteverdi, Luigi Rossi, Giacomo Carissimi, Alessandro kaj Domenico Scarlatti, Antonio Vivaldi kaj Georg Friedrich Haendel. La festivalaj prezentoj okazos en la varsovia Łazienki-Parko – en la tiea Reĝa Teatro en la Malnova Oranĝujo kaj en Palaco sur la Insulo. Krome en la Seminaria Preĝejo ĉe Krakowskie Przedmieście-strato.

El la elsendo 02.09.2016. Legas Tomek 

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sonoj de la antaŭmilita Zamenhof-strato

Sonoj, arkivaj artikoloj, rememoroj servos por rekrei unu el la plej gravaj stratoj de la antaŭmilita Muranów-kvartalo, Zamenhof-strato. Estas planitaj muzikaj eventoj, edukaj laborrenkontoj, kunkreado de arta instalaĵo kun Joanna Rajkowska. La rezultoj de la entrepreno estos rigardeblaj en la Muzeo de Polaj Judoj. La antaŭmilita Zamenhof-strato komence nomiĝis Dzika, sed ekde 30-aj jaroj de la pasinta jarcento la nomo ŝanĝiĝis al Ludoviko Zamenhof. La tiama strato, vivoplena kun trafikanta tramo, funkcianta kinejo, teatro, fotostudioj, sukeraĵejo ne similas al la  nuna. Krome la antaŭmilita Zamenhof strato pasis i.a. tra loko, kie nun troviĝas Muzeo pri Historio de Polaj Judoj, tial ĝi kune la Juda Historia Societo lanĉis ĉi tiun interesan projekton.

El la elsendo 26.08.2016. Legas Barbara – 1’08”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Du valoraj 17-jarcentaj dokumentoj trafis al la Reĝa Kastelo

Itala ĵurnalisto kaj kolektanto, Francesco Bigazzi transdonis al la varsovia Reĝa Kastelo du valorajn, 17-jarcentajn dokumentojn. Apartan signifon havas letero de reĝo Jan Kazimierz al kardinalo Santa Croce el la 12-a de oktobro 1652. En ĝi la reĝo esprimas dankon pro la pli frua letero de la kardinalo en kiu estis amfazita zorgo pri la sanstato de la reĝo. La Arkivo de la Reĝa Kastelo signifagrade se temas pri dokumentoj rilataj al la 1-a Respubliko baziĝas sur donacoj.  La ricevita letero estas des pli grava, ĉar en la arkivo de la Kastelo troviĝas jam pli frua letero de la reĝo al la kardinalo el la 4-a de oktobro. Tio pruvas, kion konfirmas aliaj informoj, ke la korespondaĵo inter la reĝo kaj Santa Croce, kiu ricevis kardinalan titolon dank’ al rekomendo de Jan Kazimierz estis abunda. La alia ĵus donacita dokumento estas tribunala verdikto el 9-a de junio 1636 koncerne grundojn en Granda Litova Princolando. La donacinto Francesco Bigazzi – eksa direktoro de la itala ANSA en Varsovio kaj Moskvo trovis ambaŭ dokumentojn en antikvaĵejo, kiun li vizitis kiel kolektanto. Kiel homo korligita kun Pollando li decidis ambaŭ dokumentojn aĉeti kaj donaci al la varsovia Reĝa Kastelo.

El la elsendo 26.08.2016. Legas Barbara – 1’43”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Flora Danica en Łazienki-palaco

Unikan kolekton de porcelana servico, kiun uzis danaj reĝoj kaj kiu en Danlando estas konsiderata la perlo de la nacia heredaĵo povas nun admiri varsovianoj. Ĝi estas prezentata en la Reĝa Manĝosalono de la Palaco sur Insulo en la varsovia Łazienki-Parko. La loko ne mirigas, nome ĉi tie la lasta pola reĝo Stanislao Aŭgusto Poniatowski estis aranĝanta por siaj gastoj famajn ĵaŭdajn tagmanĝojn. La elementoj de la dana historia manĝoservico estis produktitaj en la Reĝa Fabriko de Porcelanaĵoj (Den Kongelige Porcelainsfabrik) en la jaroj 1790-1802.  Por ilia ornamo estis utiligitaj ilustraĵoj el la monumenteca botanika atlaso „Flora Danica”, kies 54 kajeroj estis aperantaj en la jaroj  1761–1883 kaj tiuepoke estis elstara kaj vaste rekonita verko de danaj sciencistoj. Elektitaj skizoj el la atlaso eblas aldone rigardi en la Subĉiela Artgalerio en Agrikola-parko ĝis la fino de aŭgusto.  Flora Danica apartenas al la plej famaj kaj pompaj porcelanaj servicoj kaj samtempe la plej bone konserviĝinta kompleto de tagmanĝa pladaro el la 18-a jarcento.  La ekspozicio „Flora Danica” – el la kolekto de Nacia Historia Muzeo-Kastelo Frederiksborg en Hillerod, Danlando estas frukto de kunlaboro de la dana muzeo kun la Reĝa Łazienki-parko dum realigado de la internacia projekto Ĝardenoj de la Lumo. Prilaborita kunlabore kun la Dana Kulturinstituto ĝi estas vizitebla ĝis la 30-a de oktobro.

El la elsendo 19.08.2016. Legas Tomek – 1’37”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ujoj de antaŭ 2700 jaroj en la muzeo de Wałbrzych

Argilaj ujoj el la epoko de la soraba kulturo (de antaŭ 2700 jaroj) estos prezentataj en Wałbrzych ekde la 16-a de septembro en la ekspozicio  kadre de la Eŭropa Kulturheredaĵo. Temas pri 8 argilaj ujoj, kiuj anonime, en tre bona stato estis transdonitaj al la t.n. Malnova Minejo, la loka Centro de la Scienco kaj Arto. La ekspozicio enhavos ankaŭ aliajn arkeologiajn objektojn el la muzeaj kolektoj. Post kelkaj monatoj al la loka Centro trafos ankaŭ arĝentaj moneroj trovitaj jarkomence en la loka arbaro. Temas pri trezoro retrovita de loka loĝanto, kiu transdonis al Wałbrzych-urbodomo 1385 pragajn groŝojn el la 14-a aŭ 15-a jarcentoj, kiuj apartenis al la plej populara tiuepoka valuto. Krom materiala ili havas multe pli gravan historian valoron. Nun la moneroj estas subigitaj al konservistaj laboroj.

El la elsendo 12.08.2016. Legas Tomek – 1’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La japana arto kaj militakcesoraĵoj en Krosno

Ĝis la mezo de septembro en la Apudkarpatia Muzeo en Krosno – la sudokcidenta Pollando – funkcias la ekspozicio de la japana arto kaj militakcesoraĵoj. La japanajn glavojn, ponardojn, kirasojn akompanas la japana pentro- kaj skulptarto. Estas prezentataj krome lignogravuraĵoj, ceramikaĵoj, elfaraĵoj el lako kaj bronzo, teksaĵoj. Ĉiuj objektoj devenas el la periodo Edo kaj la sekvinta ĝin epoko Meiji Tre malmultaj estas el pli posta periodo. Pentraĵoj, skulptaĵoj kaj ceramikaj ornamaĵoj prezentas porokazajn, historiajn  scenojn, portretojn de virinoj, samurajojn,  birdojn, florojn, pejzaĝojn, fantaziajn temojn el legendoj kaj rakontoj. Proksimigante superban, malnovan kulturon plene malsaman disde la eŭropa la ekspozicio reliefigas ĝian influon je la eŭropa kulturo kaj ornamarto ekde la mezo de la 19-a jarcento.  Eksponaĵoj en Krosno devenas el la privataj kolektoj kaj krome el la Muzeo de Gliwice, el la Muzeo-Kastelo en la loko Baranów Sandomierski.

El la elsendo 12.08.2016. Legas Tomek – 1’10”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Konservistaj laboroj pri pliaj reĝaj sarkofagoj en Krakovo

Post la konservistaj laboroj pri la sarkofago de reĝo Stefan Batory en la kripto de Wawel-katedralo en Krakovo al la restaŭro estis subigitaj la sarkofagoj de reĝo Sigismundo Augusto kaj lia fratino, reĝino Anna Jagellonka. Ambaŭkaze temas pri stanaj sarkofagoj, kies stato kadukiĝis pro la tempopaso kaj ne tro sukcesaj antaŭaj konservistaj laboroj. La lastatempa restaŭro de la sarkofago de reĝo Batory elmontris la bonajn rezultojn, kiujn oni akiras aplikante la plej novajn esplorajn kaj konservistajn metodojn. La restaŭrantoj forprenis de la sarkofagoj stanajn ladojn kun ornamaĵoj dum kestoj, en kiuj troviĝas la reĝaj ĉerkoj estas kovritaj per nigra materialo. Ambaŭ sarkofagoj postulas ne sole restaŭron teknikan, sed ankaŭ estetikan por redoni al ili la originalan brilon. La stana ĉerko de reĝo Sigismundo Aŭgusto (1520-1572) farita de gdanskaj metiistoj estis kovrita per polikromiaĵoj kaj orumita. La alegoriaj figuroj sur ĝi prezentas la endormgitajn – pro la morto – sensojn kaj la senmortan animon. La sarkofago de Anna Jagellonka (1523-96), reĝino de Pollando, la edzino de Stefan Batory estas ornamita per medalionoj kun la bildo de Anna Samotrzeć – la reĝina patronino kaj alegoriaj figuroj de Amo, Kredo kaj Espero. Ekde 2008 en la kripto de Wawel-kastelo estis restaŭritaj 9 sarkofagoj, pliaj 11 atendas sian vicon.

El la elsendo 05.08.2016. Legas Tomek – 1’46”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La feria festivalo de la arto por infanoj en Kielce

Dum la tri lastaj semajnfinoj de aŭgusto en la Kulturcentro de Kielce kaj sur la loka foirplaco disvolviĝos la  2-a Feria Festivalo por Infanoj >Hurra! ART!<. Ĝia celo estas formi la artan spacon por la krea renkontiĝo de artisto kaj infano. Dum ĝi estos prezentitaj la plej bonaj spektakloj por infanoj el la  tuta Pollando. Akompanos ilin plastikistaj, muzikaj kaj dancaj  laborrenkontoj, koncertoj kaj filmprezentoj por profesiuloj. La infanoj konatiĝos en la porsceneja formo kun la plej popularaj fabeloj kaj infanrakontoj. Krome la junaj teatroŝatantoj havos la okazon ekzerci la aktoran tekstoprezenton kaj cirkajn akrobataĵojn. Ili ekscios ankaŭ pri  mekanismoj de rido kaj pri tio kiel krei per parolo.

El la elsendo 05.08.2016. Legas Tomek – 0’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La plej malnova registro de la nomo Pollando

La Reĝa Kastelo en Varsovio prezentas enorme interesan ekspozicion lige kun la 1050-jariĝo de la Bapto de Pollando kaj la Mondaj Tagoj de Junularo. Zorgeme elektitaj enorme valoraj verkoj atestantaj pri la komenco de kristanismo en Pollando estas prezentataj en la Ĉambro de Grodzka-Turo. Inter ili troviĝas unu el la plej superbaj iluminitaj manuskriptoj „La vivhistorioj de la arkiepiskopoj de Gniezno” de Jan Długosz el la 15-a jarcento kun koloraj bildoj de episkopoj kaj sanktuloj, i.a. patronoj de la Pola Reĝolando, kiel s-ta Wojciech (s-ta Adalberto). „Sakramentario de Tyniec” estas aliflanke la plej malnova liturgia manuskripto troviĝanta en la polaj kolektoj ekde la 11-a jarcento. Ankaŭ ĉi tiu verko estas pompe iluminita per purpuro kaj skribita per ora inko. Aliflanke en „La Sanktakruca Jarlibro Malnova”, la plej malnova konserviĝinta pola jarlibro kreiĝinta en Gniezno en la 12-a jarcento troviĝas  teksto informanta pri alveno al Pollando de la ĉeha princino Dobrawa kaj akcepto de la bapto fare de princo Mieszko la 1-a en 966. En la centro de la ekspozicio troviĝas kopio de la pordo de la Katedralo de Gniezno kun la basreliefaj bildoj pri biografio de s-ta Wojciech. Krome eblas rigardi unu el la plej malnovaj liturgiaj etpelvoj el la 10-a jarcento kaj kopion de lanco de s-ta Maŭrico, unu el la ĉefaj atributoj de la imperiestra povo, kiun Otton la 3-a donacis al Boleslao la Brava en 1000-a (unumila) jaro. Ĝis hodiaŭ ĝi estas la plej grava simbolo de la suvereneco de la pola ŝtato. Sur la denaro de Boleslao la Brava legeblas aliflanke la teksto Prince(p)s Polonie, kiu estas la plej malnova registro de la nomo de Pollando. La ekspozicio „Sacrum Poloniae Iubileum 966-2016” funkcias ĝis la 7-a de aŭgusto.

El la elsendo 15.07.2016. Legas Tomek – 2’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Orumitaj steloj sur la volboj de Maria-Baziliko en Gdansko

Sur la volboj de la gdanska Maria-Baziliko estis instalitaj la unuaj 21 orumitaj steloj. Ili simbolas la donacojn faritajn por la sanktejo. Samtempe tiel estis revenigitaj al la bazilikaj volboj elementoj, kiuj ornamis ĝin dum jarcentoj. La kampanjo „Generacioj por la Baziliko” estis inaŭgurita komence de junio. Donacante mil, tri aŭ 10 mil zlotojn – depende de la stelgrandeco – la donacinto ricevas la rajton meti sur la stelrenverso siajn dediĉovortojn. La unuan stelon  fondis la paroĥanoj de la Baziliko dediĉanta ĝin al papo Johano Paulo la 2-a omaĝe al lia renkontiĝo en la Baziliko kun malsanuloj kaj sanservo en junio 1987. La steloj estas faritaj el kupro kovrita per 14-karata oro laŭ la modelo de tiuj, kiuj ornamis la volbojn de la sanktejo antaŭ 1945. Post la rekonstruo en la 50-aj jaroj ne estis rekretitaj multaj internoelementoj, inkluzive de la ornamaĵoj de la volboj. Kadre de la kampanjo „Generacioj por la Baziliko” oni planas loki sur la volboj maksimume 800 stelojn – antaŭ la milito estis ĉirkaŭ unu milo sed ne en ĉiu historia loko eblas nun munti la stelojn.  Ĉiu donacinto trovos lokon en speciala memorlibro kaj rilata registro troviĝos ankaŭ en la retejo de la Baziliko. Maria-Baziliko en Gdansko estas la plej granda brika preĝejo en la mondo. La fondoŝtonon por ĝia elkonstruo oni metis en 1343. Ĝi estis konstruata dum 159 jaroj ĝis 1502. Ĝia interno havas pli ol 6,7 mil kvadratajn metrojn kaj povas troviĝi en ĝi samtempe 20 mil personoj. En la muroj de la sanktejo troviĝas 37 grandegaj fenestroj. En la internon kondukas sep pordegoj,  ĉiuj flanke de malsama strato. La preĝejon ornamas sep t.n. najloturoj. Inter la plej grandaj trezoroj de la Baziliko troviĝas i.a. farita el kalkoŝtono skulptaĵo „Gdanska Pietato” el ĉ. la 1410-a jaro, la kopio de fama triptiko „La lasta juĝo”  de Hans Memling el la 2-a duono de la 15-a jarcento, 14 metrojn alta astronomia horloĝo de Hans Duringer montranta i.a. kurantan jaron, horojn kaj minutojn, zodiakajn signojn, kalendaron de la ekleziaj festoj kaj lunfazojn.

El la elsendo 15.07.2016. Legas Maciek – 2’52”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Mozart-Festivalo en Varsovio

Antaŭ unu semajno en Varsovio la 26-an fojon komenciĝis Mozart-Festivalo, kiu nunjare koncertos i.a. en la publika spaco sur Defilado-Placo antaŭ la Palaco de Kulturo kaj Scienco. La festivalo fieras pri la unika formulo en Eŭropo, nome dum la tuta monato eblas konatiĝi kun ĉiuj scenejaj verkoj de Mozart en la plenumo de unu sama ensemblo. Ĝis la fino de julio prezentiĝos dum la Festivalo 250 artistoj, estis pretigitaj 23 operaj spektakloj kaj 15 koncertoj, specialaj aranĝoj por infanoj kaj 6 subĉielaj eventoj sur la Placo de Defiladoj. Post tri jaroj, dum kiuj la repertuaro pro ŝparomotivoj estis pli modesta, estis pretigitaj 16 scenejaj verkoj, inkluzive de tiuj malofte enscenigataj komponitaj de dekkelkjara Mozart.  La festivalon inaŭguris memorige la malnova enscenigo de „Don Giovanni” reĝisorita de Ryszard Peryt. La plej popularaj operoj, kiel „La Magia Fluto”, „La nuprto de Figaro”, „Don Giovanni” havos plurajn prezentojn. Koncertaj programoj estas duversiaj – por la nuntema orkestro kaj por la ensemblo de malnovaj instrumentoj „Musicae Antiquae Collegium Varsoviense”. La muziko de Mozart sonas en la Reĝa Kastelo, en la Seminaria Preĝejo ĉe Krakowskie Przedmieście-strato, en Reĝa Teatro en Malnova Oranĝujo de Łazienki-parko. Nunjare jam la duan fojon okazas „Mozart Off” en la publika spaco, kie en la fino de la Festivalo aŭdiĝos la Rekviemo. Kadre de la ciklo „Mozart por infanoj” estis pretigita speciala versio de „La Magia Fluto” kaj por antaŭlernejanoj  en la Palaco sur Insulo en Łazienki- parko estas pretigita baze de „Bastien kaj Bastienne”operversio „Bastienka” por du kantistoj, rakontanto kaj… tri ŝafidoj.

El la elsendo 01.07.2016. Legas Milada – 2’39”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pupistaj lernejo en la bjalisoka festivalo Pupo-ne-pupo

11 pupistaj lernejoj el la lando kaj ekesterlando, i.a. el Ĉeĥio, Latvio, Germanio, Slovakio, Litovo, Hungario, Japanio prezentiĝas dum la 8-a Internacia Festivalo de Pupistaj Lernejoj „Pupo-ne-pupo” en Bjalistoko. Ĝi okazas inter la 21-a kaj la 25-a de junio. La festivalo disvolviĝas ĉiun duan jaron kaj ĝia premiso ekde la komenco estas prezenti novajn formojn en pupteatro, kiuj ĉiam pli ofte superas la tradician percepton de pupteatro. La festivalon organizas Teatra Akademio de Aleksander Zelwerowicz en Bjalistoko kaj la bjalistoka pupteatro. Ĝi akompanas la samtempe okazantajn Tagojn de Bjalistoko. Dum la Festivalo estas prezentataj diversaj teatraj formoj – ekde la tradicia, ĝis la formoj: aktoro kaj pupo, aktoro kaj objekto. Temas samtempe pri spektakloj por infanoj, sed ankaŭ por plenkeskuloj. Dum la festivalo okazas entute 40 diversspecaj eventoj. Kadre de la bjalistoka festivalo okazas krome internacia scienca konferenco dedicita al la temo „Pupteatro en la 21-a jarcento”.

El la elsendo 24.06.2016. Legas Maciek – 1’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pollingve en la iama Vroclavo

En la Muzeo de la Vroclava Universitato funkcias ekspozicio bildiganta la ĉeeston de la pola lingvo en la socia vivo de Vrovlavo inter la 15-a kaj la komenco de la 19-a jarcentoj “Pollingve en la iama Vroclavo”. Kelkaj eksponaĵoj en Vroclavo el la germana Jeno, el Krakovo aŭ Varsovio estas prezentataj la unuan fojon. I.a. temas pri la venigita el Jeno plej malnova lernolibro de la Urba Pola Lernejo funkcianta en Vroclavo ekde la 1666-a jaro demonstranta tre diversajn instrumanierojn. La ekspozicio estas dividita je kvin partoj. En la titolita “ Oficiala vivo publika” troviĝas i.a. oficialaj dekretoj de prusaj reĝoj, tekstoj de profesiaj ĵurpromesoj de kuracistoj kaj akuŝigistoj kaj novjaraj bondeziroj por polaj paroĥanoj de la preĝejo de s-ta Kristoforo, kiuj enhavas 10 kolorajn presaĵojn el diversaj jaroj. Aparta parto estas dediĉita al la Urba Pola Lernejo, en kiu troviĝas lernolibroj, polaj vortaroj, gramtikaj libroj. Laŭvicaj partoj estas dediĉitaj al la pola beletra kaj porokaza literaturo, al la religia literaturo eldonata en Vroclavo, Oleśnica kaj Brzeg. En la ekspozicio troviĝas la unua lernolibro pri geografio verkita de Władysław Lubieński kaj eldonita de la vroclava adademia presejo de Jezuitoj komence de la 18-a jarcento. Atentinda estas pli ol milpaĝa kateĥiza libro pretigita de grupo de vroclavaj sacerdotoj sub la gvido de Jan Akolut verkita en belega pola lingvaĵo. El ĝi devas teksto de pekkonfeso, unu el la plej popularaj tiuepoke preĝoj.  La ekspozicio en la Muzeo de la Vroclava Universitato estas vizitebla ĝis la 15-a de novembro nunjare.

El la elsendo 24.06.2016. Legas Milada – 2’20”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Novaj bustoj en la krakova Parko de Henryk Jordan

La bustoj de polaj verkistoj Henryk Sienkiewicz kaj Zofia Kossak-Szczucka estis ĵus senvualigitaj en la krakova parko, kies patrono estas Henryk Jordan, pri kiu ni felietonis la 3-an de junio. Tiel finiĝis tiuloke la kreado de Galerio de Grandaj Poloj de la 20a jarcento. Dum la solenaĵo partoprenis i.a. infanoj kaj gejunuloj el lernejoj, kies patronoj estas la menciitaj verkistoj.  La Parko establita de d-ro Henryk Jordan kreiĝis en 1889 kaj ekde la komenco oni lancis la Galerion de Grandaj Poloj. Ĝis nun troviĝas en ĝi pli ol 50 monumentoj de elstaraj polaj artistoj, sciencistoj, gvidantoj kaj sacerdotoj. La plej malnovaj skulptaĵoj, i.a. prezentantaj Tadeusz-on Kościuszko kaj Henryk-on Jordan estas marmoraj. Pli novaj el la komenco de la 90-aj jaroj de la pasinta jarcento estas bronzaj. La iniciatinto de la restarigo de tiu tradicio estis la prezidanto de la Societo de la Parko de Henryk Jordan, Kazimierz Cholewa distingita nun de prezidento Andrzej Duda per la Ora Meritkruco.  Kiel informis Kazimierz Cholewa la monumentoj de Henryk Sienkiewicz kaj Zofia Kossak-Szczucka, aŭtoritaj de skulptisto Józef Opala,  estas la lastaj en ĉi tiu serio.

El la elsendo 17.06.2016. Legas Tomek – 1’29”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Historiaj stanaj artobjektoj

Ĝis la 28-a de aŭgusto nunjare en la Reĝa Kastelo de Krakovo (la suda Pollando) eblas rigardi eksterordinaran ekspozicion, kiu prezentas ĉiujn objektojn de la stana arto el la kolektoj de la reĝa Wawel-kastelo. Ĉiuj estas prezentataj la unuan fojon. La kolektataj dum la lastaj 90 jaroj objektoj devenas el la terenoj de la malnova Pola Respubliko kaj historie kun la ligitaj kun ĝi Silezio, Prusio kaj Saksio. La ekspozicio ne sole prezentas la metiarton, kiun konas nur malmultaj, sed ankaŭ memorigas ŝatojn kaj kutimojn de niaj antaŭuloj en la pasintaj epokoj. Akompanas ĝin eduka programo – prelegoj kaj labrrenkontoj por la tutaj familioj. Ekde la mezepoko ĝis la 18-a jarcento la stanaj objektoj estis volonte aĉetataj kaj uzataj. En Pollando ili furoris inter meza nobelaro kaj burĝaro. En Eŭropo ilia „ora epoko” datiĝas al la 16-17-a jarcentoj. En la 18-a jarcento la stanaj servicoj estis forpuŝitaj de porcelanaĵoj kaj fajencaĵoj. Por mallonge ili rekaptis interesiĝon en la secesia periodo lime de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. La prezentataj en Krakovo elfaraĵoj varias laŭ formo aŭ ornamgrvuraĵoj. Temas pri flakonoj, servicoj, kruĉoj, bierpokaloj, olivlampoj, kandelingoj. Unu el la plej interesaj objektoj estas lada kestego de la gildo de poznanaj tajloristoj el 1644. Riĉe gravurita ĝi servis por konservi la plej gravajn dokumentojn, stampojn, gildajn signojn, monon. Apartan parton de la ekspozicio konsistigas komplekso de monumenteca tomba skulptarto el la komenco de la 17-a jarcento. Temas pri kvar stanaj sarkofagoj de Sieniawski-familio, kiuj ne estas prezentataj en originalo, sed en la grafika kaj la elektronika formoj.

El la elsendo 17.06.2016. Legas Maciek – 2’15”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Konservistaj laboroj de la unusola tolaĵo El Greco en Pollando

Al konservistaj laboroj estos subigita en la Nacia Muzeo de Krakovo la unusola en Pollando tolaĵo de El Greko „Ekstazo de s-ta Francisko”. Renovigita pentraĵo estos prezentita en septembro. La interbranĉa kolektivo de specialistoj subigos ĝin al kompleksaj fizikaj-kemiaj ekzamenadoj, okupiĝos pri konservistaj laboroj kaj restaŭro, fine ĝi prilaboros konforman dokumentaron. La lastan fojon al konservistaj laboroj la tolaĵo de la El Greco  estis subigita en 1974 kaj kvankam la pentraĵo troviĝas en bona stato la tempopaso postulas denovan ekzamenadon. Samtempe kun konservado, kadre de nova protektostrategio, estos projektita kaj farita stila bildokadro, kiu plenumos ankaŭ la rolon de kadro mikroklimata protektanta la tolaĵon antaŭ pliaj ŝanĝoj, kontraŭ eksteraj minacoj. Artspecialistoj kalkulas, ke la konsrvistaj laboroj ebligos enpenetri la misterojn de la laborstablo de la fama hispana, grekdevena pentristo kaj arkitekto. En septembro post kelktaga prezento de renovigita tolaĵo en la Nacia Muzeo en Krakovo ĝi revenos al Siedlec, kie ĝi estas konstante ekspoziciata en la tiea Dioceza Muzeo. „Ekstazo de s-ta Francisko” kreiĝis en la jaroj 1575-1580. Ne estas sciate kiel ĝi trafis al Pollando. En 1964 ĝi estis malkovrita dum la katalogado de historiaj objektoj en la paroĥo de Kosów Lacki. Ĝia aŭtenteco estis konfirmita dum konservistaj laboroj en 1974. Tiam oni trovis sur la tolaĵo la subskribon „A. van Diick” kaj sub ĝi malpli novan, aŭtentan „Dominicos Theotoko”, kio signifas Dominicos Theotppulos.

El la elsendo 17.06.2016. Legas Tomek – 2’01”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Brescia. Renesanco en la Norda Italio

En la ekspozicio „Brescia. Renesanco en la Norda Italio” organizita de la Nacia Muzeo en Varsovio kunlabore kun Fondazione Brescia Musei kaj STart eblas admiri 50 tolaĵojn de la majstroj de la itala renesanco el Brescia kaj Bergamo.  Kompletigas ĝin, konsistigante ĝian gravan parton,  la pentraĵo de Rafaelo „Kristo benanta”, kiun eblas kompari kun la tolaĵoj de la nuntempaj al li artistoj, i.a. Moretto, Ticiano, Lotto. La ekspozicio prezentas variecon de la artaj sintenoj, stilan kaj idean riĉon de la epoko, samtempe la komunan por la kreantoj ŝaton de simpleco kaj ordo. En la pentroarto de breŝaj artistoj esenca estas aparta lumsentemo, impresiĝemo je lumo, lumnuancoj, lumbrilo sur teksaĵoj, perloj. La kolektitaj en la varsovia ekspozicio tolaĵoj estas eksterordinara atesto pri la granda lombardia pentroarta tradicio, kies  fundamenta principo estis verosimiglianza, fideleco al vero. Elstaras en la ekspozicio la 16-jarcentaj portretoj el sub la peniko de Ticiano, Lotto, Romani, Moretto, Moroni, Savoldo, Tintoretto. La eksponaĵoj devenas el Pinakoteko de Tosi Martinengo el Brescia, Accademia Carrara en Bergamo, el italaj privataj kolektoj, el polaj kolektoj.

El la elsendo 10.06.2016. Legas Maciek – 1’32”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Sukceno – dezajna kunveno 16

Ĝis la 4-a de septembro en Muzeo de la Tero en Varsovio eblas rigardi eksterordinaran ekspozicion „Sukceno – dezajna kunveno 16”. Ĝi kreiĝis dank’ al la kunlaboro de la muzeo kun la Societo de la Kreantoj de Ordezajno. Por kunkrei la ekspozicion estis invitita grupo de artistoj, kies tasko estis fari juvelistan objekton kun la balta sukceno. La elekto de artistoj garantiis utiligon de diversaj juvelistaj teknikoj, malsaman rilaton al sukceno kaj proporan al ĉiu rilaton al sukceno konforme al sia estetika koncepto. Ĉi tiu ekspozicion akompanas ekspozicio „Sukceno. Ĉirkaŭ la mondo” pruntedonita de la usona sukcenkolektanto John Fudal.  Kiel la unua li invitis al kunaboro renomajn artistojn el la Societo de la Kreantoj de Ordezajno metinte antaŭ ili taskon en siaj juvelistaj formoj utiligi krom la balta sukceno ankaŭ sukcenon dominikanan kaj fosrezinon, t.e.  sukcenon el Borneo.

El la elsendo 10.06.2016. Legas Gabi – 1’16”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Dunikowski i Rodin en la varsovia Muzeo de skulptarto

Ĝis la 18-a de septembro varsovianoj kaj la gastoj de la pola ĉefurbo povas rigardi interesan ekspozicion „Rodin-Dunikowski. Virino en la atentokampo”. Ĝi funkcias en la Muzeo de la Skulptarto de Xawery Dunikowski en la varsovia Królikarnia. Temas pri la unua provo kompari la kreadon de du elstaraj artistoj – August Rodin kaj pli juna je tuta generacio Xawery Dunikowski (1875-1964). La gvidmotivo de la ekspozicio estas la bildo de virino, kiu estis la ĉefideo en la kreado de ambaŭ artistoj. La komparo de iliaj bildoj de virinoj ebligas rimarki la proksimecon de la sinteno kaj arto de la famaj skulptistoj. En la ekspozicio krom la verkoj de Rodin kaj Dunikowski  troviĝas ankaŭ iliaj bustoj faritaj de la artistinoj – kiuj en certaj vivperiodoj estis kun ili ligitaj persone – Camille Claudel kaj Sara Lipska. Kaj Rodin kaj Dunikowski en sia kreado uzis diversajn materialojn – marmoron, gipson, terakoton. Dunikowski skulptis ankaŭ en ligno,  dum Rodin ne postlasis lignajn skulptaĵojn. La ekspozicion akompanas riĉa edukprogramo. Ekde la 8-a de oktobro ĝis la 15-a de januaro 2017 la ekspozicio estos prezentata en la Szołayski-brikdomo en Krakovo, la filio de la krakova Nacia Muzeo. Ĝi estas kunorganizanto de la ekspozicio kune kun la Muzeo de Rodin en Parizo.

El la elsendo 03.06.2016. Legas Tomek – 1’39”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Andrzej Stasiuk, laŭreato de la aŭstra literatura premio

La pola verkisto, Andrzej Stasiuk fariĝis la nunjara laŭreato de la Aŭstra Ŝtata Premio en la branĉo de Eŭropa Literaturo. Laŭ la aŭstra kulturministro, Josef Ostermayer Stasiuk en sia verkado okupas starpunkton rilate al aktualaj politikaj defioj en Pollando kaj en Eŭropo, malkaŝe kaj elokvente engaĝiĝas favore al demokrataj valoroj, kiel la varieco de amaskomunikiloj kaj opinioj en la propra patrolando. Andrzej Stasiuk, prozverkisto, publicisto kaj eldonisto estas la laŭvica polo, kiu fariĝis laŭreato de la aŭstra premio.  En 1965 ricevis ĝin Zbigniew Herbert , en 1972 Sławomir Mrożek, en 1982 Tadeusz Różewicz, en 1985 Stanisław Lem, en 1988 Andrzej Szczypiorski.

El la elsendo 03.06.2016. Legas Milda – 1’07”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La Ĉefbiblioteko en Rumia la plej bela en la mondo

La Stacio Kulturo, la ĉefbiblioteko en la fervoja stacidomo en Rumia en la norda Pollando estis agnoskita kiel la plej bela mondo. Ĝi gajnis la internacian konkurson Library Interior Design Awards en la kategorio “Single Space Design” por plej bone projektitaj bibliotekaj internoj. Ĝi superis projektojn el Kanado, Ĉinio, Usono. La elekton faris la ĵurio, kiun partoprenis reprezentantoj de la Usona Asocio de Bibliotekoj kaj La Internacia Societo de Arkitektoj de Internoj. La konkurso, kiu okazas ĉiun duan jaron oni konsideras estetikon, kreivecon kaj funkciecon de la bibliotekaj internoj. Premioj estas atribuataj en kelkaj kategorioj, i.a. objektoj unuspacaj, en kiu venkis biblioteko el Rumia. La enmanigo de la premioj okazos la 26-an de junio en Orlando, Florido. La Stacio Kulturo kreiĝinta en 2014 okupas 80 procentojn de la stacidma spaco en Rumia. Sur la surfaco de pli ol unu mil kvadrataj metroj troviĝas libroluejo por infanoj kaj plenkreskuloj, legejo, plastika kaj fotografia laborejoj, ejo por la eksterregistaraj organizoj kaj du konferencaj salonegoj.  En la konstruaĵo de la stacidomo en Rumia funkcias krome biletkasoj, kafejto kaj rapidmanĝejo. La funkciado de bilblioteko en la stacidomo en la lando, en kiu oni notas malkreskon de librolegado, kiam stacidomoj amase transformiĝas en komercajn centrojn,  prave ĝojigas.

El la elsendo 27.05.2016. Legas Gabi – 1’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La pola vojo de s-ta Jakobo en la reto de Eŭropa Kultura Vojreto

La pola segmento de la Vojo de s-ta Jakobo troviĝos en la Eŭropa Kultura Vojreto. Decidas pri tio Konsilio de Eŭropo agnoskante en la reto vojojn kaj itinerojn kun aparta signifo por la eŭropa identeco, kulturo kaj komuna heredaĵo, reliefigantaj kulturan diversecon kaj kunekzistadon de diversaj kulturoj. La ideodoninto de tio, ke la pola segmento ektroviĝu en la Eŭropa Kultura Vojreto estis la pola eŭropunia deputito Kazimierz Ujazdowski. Tio okazos, kiam la pola kulturministerio subskribos konvencion de la Konsilio de Eŭropo pri la Eŭropa Reto de Kulturvojoj. Se tio okazos en 2016 tio estos simbola referenco al la fakto, ke nunjare Vroclavo kaj San Sebastain kundividas la titolon de la Eŭropa Ĉefurbo de Kulturo. La vojo de s-ta Jakobo estas destinita por individuaj pilgrimantoj aŭ malgrandaj grupetoj de pilgrimantoj senkonsidere al konfesio, mondkoncepto kaj nacieco. Survoje por ilia dispono troviĝas preĝejoj kaj kapeloj kaj ankaŭ taŭgaj tranoktolokoj en paroĥaj konstruaĵoj aŭ agroturismaj bienoj. Ĉiujare pilgrimas laŭ la vojo de s-ta Jakobo 350 mil personoj. Ekde la 9-a jarcento en la norda parto de la Iberia Duoninsulo kaj en la francaj Pirenejoj komencis kreiĝi vojoj,  laŭ kiuj el la tuta Eŭropo oni pilgrimis al la tombo de s-ta Jakobo en Santiago de Compostela en Hispanio kiel patrono de batalo kontraŭ Maŭroj sur la Iberia Duoninsulo, poste en la tuta Eŭropo kiel patrono de kavaliraro, pilgrimantoj kaj vojaĝantoj. En Pollando ekzistas sume pli ol 4 mil kilometroj da vojoj kalkulataj al la Vojo de s-ta Jakobo.

El la elsendo 27.05.2016. Legas Maciek – 1’57”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Alexandre Desplat laŭreato de Kilar-premio

Alexandre Desplat, franca komponisto kaj direktisto, Oskar-premiito pro la muziko por la filmo “Grand Budapest Hotel” – fariĝis laŭreato de – la duan fojon atribuita – Premio de Wojciech Kilar. Ĝia enmanigo okazis la 24-an de majo dum la 9-a Festivalo de Filma Muziko. La premio estis lanĉita de la prezidantoj de Krakovo kaj Katowice kaj atribuata al eksterordinaraj kaj originalaj komponistoj de la filma muziko pro la tuto de ilia kreado. Laŭ la opinio de la proponintoj la muziko de Aleksandre Desplat distingiĝas per propra, rafinita dramaturgio, adaptita al la karakteroj de la herooj, reliefigate ilian roladon, atribuante al ĝi novan dimension,  samtempe restante klasika kun profunda kompreno de la muzikkrea metio. Alexandre Desplat komponis  muzikon por preskaŭ 140 filmoj. La plej signifa estas lia muziko por la filmo de Petr Webber „Knabino kun perlo”, pro kiu ĝi estis nomumita al Ora Globo, BAFTA-premio kaj Eŭropa Filmpremio. Por transpreni Kilar-premion la unuan fojon li vizitis Pollandon. La unua laŭreato de Kilar-premio en 2015 fariĝis Eliot  Goldenthal, komponisto de muziko por tiaj famaj filmbildoj,  kiel „Frida”, „Tytus Andronikus”, „Intervjuo kun sangosuĉanto” , Fremdulo 3.

El la elsendo 27.05.2016. Legas Maciek – 1’42”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

ArtSherlock

ArtSherlock estas senpaga aplikaĵo ebliganta identigon de la rabitaj en Pollando dum la 2-a mondmilito artverkoj. La identigo helpe de la plurfunkcia poŝtelefono aŭ tableto estas fulmrapida, postulas nur kelkajn sekundojn. ArtSherlok estas la aŭtora projekto  de la Fondaĵo Communi Hereditate realigita kunlabore kun la pola kulturministerio, en kies informbazo pri la dummilitaj perdoj de artverkoj troviĝas 63 mil objektoj.  Dank’ al la senpaga aplikaĵo elŝutebla el la paĝo artsherlock.pl estas ebla aŭtomata identigo de la objekto sole baze de foto farita pere de la plurfunkcia poŝtelefono. Ĝi estas pol- kaj anglalingva kaj funkcias kun operaciumaj sistemoj Android, iOS, Windows Phone, BlackBerry. La serĉado kaj reakirado de la militperdoj ne subiĝas al preskriptiĝo. Daŭre okupiĝas pri tio diplomataro, ŝtataj institucioj kaj serĉorganoj.

El la elsendo 20.05.2016. Legas Gabi – 1’17”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Muzeo de Ignacy Domeyko en Ĉilio

En la loko La Serena en Ĉilio kreiĝas Muzeo de Ignacy Domeyko, pola geologo, minindustria inĝeniero, esploristo de la Suda Ameriko, kunkreinto de la supera instrusistemo en Ĉilio kaj animanto de la ĉilia mastrumado (ni felietonis pri li en la elsendo el la 03.08.2013). La muzeo kreiĝanta dank’ al la klopodoj de Pollando kaj Ĉilio kaj malfermota lime de 2016 kaj 2017 estos kulturcentro, en kiu krom konstanta muzea ekspozicio trovigos edukaj salonoj i.a. por portempaj ekspozicioj kaj biblioteko. La ekspozicio ĉirkaŭprenos 10-temsferojn, kiuj amplekse prezentos la vivon kaj agadon de Ignacy Domeyko  en la iama Pollando, poste en elmigrejo, kie lia celloko fariĝis Ĉilio. Tie li restis ĝis la vivofino kreante fundamenton de la gravaj branĉoj de la ŝtata mastrumado kaj supera instrusisemo. En la ekspozicio dediĉita al Ignacy Domeyko estos aplikitaj elektronikaj informkanaloj paralele kun tradiciaj ekspozicirimedoj kaj scenografio.

El la elsendo 20.05.2016. Legas Tomek – 1’12”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Varsovia librofoiro

Pli ol 800 ekspoziciantoj el 25 landoj inter ĵaŭdo kaj dimanĉo prezentiĝas dum la nunjara eldono de la Varsovia Librofoiro ĉe la Nacia Stadiono. Dum la foritagoj estas planitaj renkontiĝoj kun mil verkistoj, kiuj en la daŭro de la aranĝo aŭtografas siajn librojn. La honora gasto de la nunjara Foiro estas Hungario kaj gasto speciala Barcelono kaj la kalaluna literaturo. En Pollando oni festas Jaron de la Hungara Kulturo lige kun la datreveno de la revolucio 1956. Barcelono en 2015 eniris la reton de la Literaturaj Urboj de Unesco.  Inter la eldonnovaĵoj de la hungara literaturo troviĝas „La lasta gastejo” la plej nova romano de la mortinta nunjare Imre Kertész  kaj ankaŭ fragmentoj de taglibroj kaj mallongaj noveloj de unu el la plej interesaj hungaraj verkistoj el la komenco de la 20-a jarcento Géza Csáth kolektitaj en la volumo „Opio”. La katalunan literaturon rerezentas en la varsovia librofoiro Instituto de Rajmund Llulla. Inter 10 katalunaj verkistoj estas i.a. Jaume Cabre, kiu prezentos sian plej novan romanon eldonitan en Pollando „Ombro de eŭnuko”. Vizitanojn – krom renkontiĝo kun polaj aŭtoroj kaj eldonistoj – atendas ankaŭ la frankofona salonego kun 11 verkisoj el Francio, Maroko, Alĝerio kaj eĉ Haitio.

El la elsendo 20.05.2016. Legas Maciek – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Muzeo de „Sinjoro Tadeo”

Ekde la 3-a de majo 2016 en la brikdomo „Sub la Ora Suno” ĉe la foirplaco de Vroclavo (la sudokcidenta Polando) funkcias Muzeo de „Sinjoro Tadeo”, kiel parto de la Nacia Instituto de Ossoliński-familio. Ĝi prezentas kelkcent objektojn ligitajn kun la pentroarto, muziko el la epoko, biografio de Mickiewicz. La manuskripton mem eblas rigardi deproksime, elektronike foliumi, granidigi. Adam Mickieiwcz estis al ĝi forte ligita. Post lia morto ĝi troviĝis en la pariza loĝejo de lia plej aĝa filo, kiu en la 70-aj jaroj de la 19-a jarcento vendis ĝin al Tarnowski-familio, kiu deponis ĝin en 1939 en Ossoliński-Instituto. Ekde 1989 daŭris interparoloj pri la kondiĉoj transdoni ĝin al la Instituto, kiuj finiĝis nunjare. La misio de la Muzeo estas prezenti, kiel „Sinjoro Tadeo” formis la modernan rezonadon pri kultura tradicio kaj identeco, kiel la romantika percepto de la devoj rilate la socion influis multajn generaciojn de poloj.  La ekspozicia, eduka kaj arta programo instruas malskeman rezonadon, vastigas kulturajn spertojn de vizitantoj, stimulas talentojn kaj ebligas pridiskuti kaj enprofundiĝi en la fundamenton de la pola nacia mito.

El la elsendo 13.05.2016. Legas Gabi – 1’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La nova omaĝtabulo en la varsovia preĝejo de la s-ta Kruco

Komence de aprilo en la preĝejo de la varsovia S-ta Kruco estis senvualigita la laŭvica tabulo omaĝanta la elstaran figuron de la pola kultura vivo. La basreliefo en la formo de pentrista paletro omaĝas la memoron de elstara pola pentristo Józef Chełmoński, kies 100-a mortodatreveno pasis en 2014. Sur ĝi troviĝas la teksto „Józef Chełmoński 1849-1914. Nesuperebla pentristo de la hejmlanda pejzaĝo. En la 100-a mortodatreveno dankemaj samnacianoj”. Troviĝas sur ĝi ankaŭ la citaĵo el la letero de la pentristo al la patrino: „Ĉion, kion mi havas el nia ĉielo super ni, mi ricevis”. Józef Chełmoński, pentristo kaj desegnisto estis  elstara kaj la plej populara reprezentanto de la pola realismo el la limperiodo de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Disponante pri elstara desegnista kaj pentrista talento li estis eterniganta pitoreskajn panoramojn,  scenojn el la vilaĝa vivo kaj dinamikajn ĉasscenojn. La pentroarton Chełmoński lernis en la Varsovia Desegnolernejo, en la privata pentrista laborejo de Wojciech Gerson, kiu grave influis la arton de Chełmoński. Chełmoński studis ankaŭ en Munkeno. Liaj pentraĵoj ĝuis rekonon en Parizo, kie li kunlaboris kiel ilustristo kun “Le Monde Illustre”. Post la reveno al Pollando li komence loĝis en Varsovio, poste – ĝis sia morto – en la loko Kuklówka en la centra Pollando.

El la elsendo 13.05.2016. Legas Tomek – 1’40”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Henryk Sienkiewicz en la varsovia Muzeo de Sendependeco

Ekde ĵaŭdo, la 5-a de majo, kiam pasis la 170-a naskiĝdatreveno de la pola Nobel-premiito Henryk Sienkiewicz en la varsovia Muzeo de Sendependeco funkcias la ekzpozicio „Henryk Sineiewicz – por levi la korojn”. Prilaborita de verkistino Barbara Wachowicz ĝi prezentas la unuajn eldonojn de la romanoj de Sieniewicz kaj iliajn tradukojn en fremdajn lingvojn. I.a. temas pri „Per fajro kaj glavo” en la ĉina lingvo, pri „Teŭtonaj Kavaliroj” en la rumana. Prezentataj estas tradukoj aperintaj ankoraŭ dum la vivo de la verkisto,  kiel la itala versio de „Quo Vadis” kaj la franca de „Połaniecki-familio”. Inter la eksponaĵoj troviĝas unika pariza eldono de internacia enketo „Prusio kaj Pollando” el 1909, kiun realigis Sieniewicz. Ĝi enhavas preskaŭ 260 eldirojn de verkistoj, sciencistoj, artistoj kaj ŝtatviroj el la tuta mondo defende por poloj. En la ekspozicio troviĝas ankaŭ letero de Sienkiewicz al. germana imperisesto defende por poloj trudsenigataj je grundoj en la prusa aneksoparto kaj defenede por polaj infanoj en la loko Września (la okcidenta Pollando), kiuj estis punataj pro la rifuzo preĝi germanlingve.  La ekspozicio prezentas ankaŭ taglibron de la unua fianĉino de Henruk Sienkiewicz kun konfesoj de ŝia junulina amo kaj leterojn al. ŝi adresitajn de la verkisto. La ekspozicio vizitebla ĝis la 30-a de oktobro kolektis ankaŭ plurajn publikaĵojn pri la vivo kaj kreado de la verkisto kaj bildon de lia Nobel-premia diplomo.  En la fina parto de la ekspozicio titolita „Heredantoj” estas prezentitaj la agadoj de lernejoj, kies patrono estas Henryk Sienkiewicz. I.a. estas tie citaĵoj el la konkursverkoj de polaj lernantoj elstarigantaj la plurgeneracian edukan rolon de Sieniewicz-romanoj.

El la elsendo 06.05.2016. Legas Maciek – 2’12”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La varmia lingvaĵo sur la listo de nemetaria kultura heredaĵo

La varmia lingvaĵo estis ĵus enskribita sur la liston de nemetaria kultura heredaĵo de Pollando, pri kio ekde aŭtuno 2015 klopodis historiistoj kaj ekspertoj pri la regiona kulturo (la nordorienta Pollando). Oni esperas, ke ĉi tiu fakto kontribuos al popularigo de la varmia lingvaĵo, al. altigo de la socia konscio pri la signifo de la intergeneracia tradicio kaj valorperado. La lokaj aktivuloj de jaroj popularigas la varmian lingvaĵon  i.a. eldonante ĝiajn a-bo-co-librojn por infanoj kaj plenkreskuloj. Baldaŭ aperos fejsbuka paĝo „La varmia lingvaĵo”. Nun uzas ĝin ĉefe grizaĝuloj, sed junaj loĝantoj de la regiono interesiĝas pri ĝi, kion atestas konkursoj organizataj de lernejo en la loko Diwity. Edward Cyfus dum jaroj en la loka radio prezentis felietonojn en la varmia lingvaĵo. Li ankaŭ kantis en ĝi sur la folkmuzika KD de la ensemblo „Hoboud”. La varmia lingvaĵo kompare al aliaj lokaj lingvaĵoj estas tre mola. Ekzemple la vorto „kobieta” (virino) estas tie elparolata kiel „kobzita”, la vorto „piwo” (biero) kiel „psiwo”. Tre karakteriza estas la uzo de la sono „ł” (ŭ-o) antaŭ la vortoj komenciĝantaj per „o”. Ekzemple „łorać” anstataŭ  orać (plugi). Fine de majo oni planas konigi pliajn manierojn popularigi la varmian lingvaĵon. https://www.youtube.com/watch?v=JVjvv8X28Ts

El la elsendo 06.05.2016. Legas Maciek – 1’33”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Tuŝo de Anĝelo

Beletrigita dokumento „Tuŝo de Anĝelo”, kiun reĝisoris Marek Tomasz Pawłowski estis premiita dum la lasta eldono de New York Festivals, prestiĝa usona plebiscito, distinganta internaciajn plurdatummediajn projektojn. La filmo realigita en la Redakcio de Dokumenta Filmo de la 1-a programo de la Pola Televido rivevis la trofeon Gold World Medal. La enhavo prezentas la  historion de Henryk Schoenker, saviĝinta el holokaŭsto historiatestanto. La filo de la lasta prezidanto de la Juda Komunumo en la loko Oświęcim malkaŝas la nekonatan historion pri neutiligita ŝanco koncerne elmigron de judoj kaj kortuŝe atestas pri la heroa sinteno de poloj savantaj judojn dum la milito. „Tuŝo de Anĝelo” estas atesto de Henryk Schoenker pri faktoj, kiuj povis sanĝi la sortojn de judoj. Laŭ ordono de germanaj militistaj aŭtoritatoj la patro de la filmheroo aŭtune de1939 kreis en Oświęcim  Elmigran Oficejon de Judoj al Palestino. Miloj da homoj kun savespero celis al la urbo, sed la ideo de la legala elmigrado fiaskis pro la indiferento de la okcidenta mondo. La ĵurio de Impact Docs difinis Marek Tomasz Pawłowski, la reĝisoron de la filmo kiel polan viziulon de la filmdokumenta arto. En sia filmo la unuan fojon li aplikis la novecan metodon rakonti per arkivaj fotoj, la tiel nomatan arkivkolaĝon.

El la elsendo 30.04.2016. Legas Maciek – 1’39”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

 „Imagines Medii Aevi”

En la Nacia Muzeo en Pozano (la okcidenta Pollando) ĝis la 17-a de julio 2016 daŭras la ekspozicio „Imagines Medii Aevi” dediĉita al. la mezepoka arto el la periodo 966-1530. Ĝi estis pretigita lige kun la 1050-jariĝo de la bapto de Pollando. La ekspozicio prezentas la riĉon de la mezepoka arto baze de elektitaj verkoj el la ŝtataj kaj ekleziaj kolektoj en la tuta Pollando. Temas pri ĉirkaŭ 100 eksponaĵoj – skulptaĵoj, pentraĵoj, metiartaĵoj kaj arkitekturaj elementoj. Kun la mezepoko ligiĝas preskaŭ la duono de nia ŝtata historio, dum kiu definitive elformiĝis kaj firmiĝis la pola ŝtataneco, el kiu kreiĝis la pola identeco. La eksponaĵoj estis elektitaj unuavice laŭ la vidpunkto de ilia arta valoro. La verkoj koncernas unuavice la religian arton, sed la elekto reliefigas la rolon de la Eklezio, kiel la ĉeestan ekde la kreiĝo de la pola ŝtato gardanton de la antikvaĵoj kaj paralelan al. la ŝtato protektanton de la nepritakseble valoraj kulturobjektoj. Parto de ili devenas el la tempo proksima al. la bapo de Mieszko la 1-a. La ekspozicio prezentas ankaŭ i.a. juvelaron, personornamaĵojn, kiujn uzis la tiamaj poloj. Prezentataj estas ankaŭ relikvujaj krucoj de sacerdotoj. Inter la plej valoraj kaj plej interesaj eksponaĵoj trovigas i.a. lanco de sankta Maŭrico el Wawel-kastelo, glavo  de t.n. s-ta Petro el la Poznana Katedralo, stilus (ĉizilo) el la loko Giecz el la limperiodo de la 10-a/11-a jacentoj, kaj ligna skulptaĵo de la Madono el Ołobok, plej verŝajne 12-jarcenta, la plej malnova en Pollando.

El la elsendo 30.04.2016. Legas Maciek – 2’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kaŝuboj rekreis melodiojn de la tiel nomata malplena nokto

Kaŝuboj rekreis melodiojn de la t.n. malplena nokto, kiu en ilia regiono (la norda Pollando) difinas la lastan nokton antaŭ la entombigo de mortinto. Tiuvespere en la domo de mortinto ĉirkaŭ la korpo kolektiĝadis familianoj, amikoj, najbaroj por komune – ofte ĝis la mateno – preĝi rosarion, preĝi favore al la animo de la mortinto kaj kanti tiuokazajn kantojn. La KD „Por la suferantaj animoj. Kantoj de la malplena nokto” enhavas dek kelkajn kantojn por la vortoj konataj el i.a. 19-jarcentaj kantlibroj. Iliaj melodioj estis rekreataj dum renkontiĝoj kun maljunaj loĝantoj de la regiono. En la 19-a jarcento episkopoj en Pelplin eldonis kelkajn kantlibrojn kun kelkcent religiaj kantoj, ĉefe el la baroka epoko kun parto devananta probable el la mezepoko. Inter ili troviĝas la eldonita en 1871 en Pelplin kantlibro „Melodioj de piaj katolikaj kantoj cele la eklezian uzon. Aranĝitaj por orgenludo kaj kvarvoĉa kantado”. La alia „Kolekto de piaj katolikaj kantoj por la ekleia kaj hejma uzo” estis eldonita samjare. Tiuj kantlibroj estas daŭre utiligataj, sed en multaj ne plu troviĝas muziknotoj. Tio instigis la eldonon de la kompakta disko por daŭrigi la tradicion, kiu ankoraŭ antaŭ 20 jaroj vigla – nun iom post iom malaperas. Realigante la eldonprojekton pastro profesoro Jan Perszon dum siaj esplorvojaĝoj tra la Kaŝuba Regiono en 2015 surbendigis entute 90 kantojn.  Iliaj melodioj estis konservitaj en muziknota formo. Inter la eldonitaj kantoj estas „Mi jam iras al la tombo”, „Mi komencas lamentadon”, „Potenca Dio sur la tero kaj en la ĉielo”, „Sur miaj mortolittukoj”, „Ne forlasu nin”, „Ripozu nia kara frato”.

El la elsendo 22.04.2016. Legas Barbara – 2’26”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Amsterdamo de polaj judoj

„Amsterdamo de polaj judoj” estas la titolo de ekspozicio en la Juda Historia Instituto en Varsovio daŭronta ĝis la 18-a de septembro nunjare. Ĝi prezentas ligojn inter juda cenzuro en la Pola Respubliko kaj disvolvĝo de libroproduktado en la hebrea kaj jida lingvoj en Amsterdamo sur la fono de la polaj-nederlandaj ekonomiaj kaj kulturaj rilatoj. Ĉirkaŭ la jaro 1685 la juda Sejmo de Kvar Landoj (Va’ad Arba’ Aratzot), kiu estis la ĉefa organo de la juda komunumo en Pollando, eldonis plenan malpermeson presi judajn librojn. Tio alkondukis al falo de judaj presejoj en Pollando. La situacion plene utiligis presistoj el Nederlando, kiuj en signifa grado transprenis la produktadon de judaj libroj por la pola merkato. Kun la helpo de la devenantaj el Pollando ĉirkaŭ 100 judaj aŭtoroj, redaktoroj, korektistoj kaj kompostistoj ili komencis la libroproduktadon fariĝante ne sole produktocentro de tiuj libroj por Pollando, sed centro en la monda skalo. En Amsterdamo kreiĝis tiam eĉ aparta juda komunumo pola, kiu funkciis dum dek kelkaj jaroj. La Juda Historia Instituto disponas pri pli ol 200 volumoj de amsterdamaj presaĵoj el la 17-a/18-a jarcentoj, kiuj devenas el la retrovita en 1948 kolekto de kelkaj mil libroj kaŝitaj kaj pretigitaj de germanoj por forveturigo en la keloj de la kastelo en Trzebieszowice. La organizantoj de la ekspozicio elektis 31 presaĵojn, kiuj iliaopinie plej bone ilustras la menciitan historian epizodon.

El la elsendo 22.04.2016. Legas Barbara – 2’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Unutaga publika prezento de Florian-Psalmaro

La plej proksiman sabaton en la Prezidenta Palaco en Varsovio eblos rigardi nepritakseble valoran historian manuskripton, kiu estas Psałterz Floriański, Florian-Psalmaro. Ĝia teksto kreiĝis lime de la 14-a/15-a jarcentoj en latino, la pola kaj gemana lingvoj. Plej verŝajne ĝi estis donaco por la reĝino Jadwiga. La manuskripto malgraŭ paso de la jaroj en tre bona stato estas konservata en speciala kesto en la trezorejo de la Nacia Biblioteko. Temas pri belega pergamena kodo pezanta 4 kilogramojn kaj konsistanta el 300 – ilustritaj per minaturaj ornamoj – paĝoj. El pli posta, 16-jarcenta periodo devenas ĝiaj kovrilpaĝoj. La manuskripto inter la 17-a  kaj la 20-a jarcentoj troviĝis en la Abatejo de Sankta Floriano en Aŭstrio. Pollando post longaj kaj malfacilaj intertraktoj elaĉetis ĝin en 1931. Antaŭtage de la eksplodo de la 2-a mondmilito la tuta trezorejo de la Nacia Biblioteko inkluzive de la Psalmaro estis evakuita al. Kanado. Al. Pollando ĝi revenis post 20 jaroj. Kun la mezepoka manuskripto ligiĝas multaj misteroj. Sciencistoj disputas pri la loko de ĝia kreiĝo kaj uzanto. Al la plej grandaj misteroj kalkuliĝas ornamaj miniaturoj, kiuj prezentas ofte fantaziajn figurojn. La publika elmontro de Florian-Psalmaro okazas kadre de la ciklo „La unuaj/la plej malnovaj” pretigita okaze de la 1050-a datreveno de la bapto de Pollando. Ĉiumonate la Nacia Biblioteko publike disponigas en la Prezidenta Palaco la unuajn tekstojn  kaj la plej malnovajn historiajn objektojn de la pola kultuo kaj historio, dokumentanajn la komencon de la pola ŝtato.

El la elsendo 22.04.2016. Legas Barbara – 2’18”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Distingoj de Żabiński-familio

La internacia organizo From the Depths la unuan fojon enmanigis premiojn al kiuj patronecas Antonina kaj Jan Żabiński. La enmanigo okazis en la varsovia bestoĝardeno, la loko,  en kiu dum la tuta germana okupacio la familio Żabiński kaŝis judojn. La distingojn ricevis poloj, kiuj estis savantaj judojn, sed ne ricevis la medalon de Yad Vashem. Distingitaj estis Ryszard Żabiński, Skoczylas-familio kaj Natalia Borkiewicz. Premiojn enmanigis la establinto de la fondaĵo From the Depths kaj la ideodoninto Jonny Daniels.  En la nomo de la murdita de gestapo Skoczylas-familio kaŝanta judojn en kelo la distingon transprenis membro de tiu ĉi familio, Marcin Skoczylas. La filon de Antonina kaj Jan Żabiński, Ryszard Żabiński, kiu kune kun la gepatroj kaŝis judojn en la varsovia Zoologia Ĝardeno reprezentis lia fratino, Teresa Żabiński. En la nomo de Natalia Borkiewicz, polino, kiu savis infanon forĵetitan trans la fenestro de trajno celanta Aŭschwitz-koncentrejon transprenis ŝia filino kaj nepino Anna kaj Klaudia Żerebiec. Dum la solenaĵo estis legita letero de prezidento Andrzej Duda, kiu reference al la silueto de la geedza paro Żabiński elstarigis, ke sian domon ili transformis – kiel diris unu el la savitaj personoj en la „Noa-arkeon”. Tie kaŝiĝis iliaj amikoj, konatoj, proksimuloj kaj kuncivitanoj persekutataj kaj kondamnitaj je ekstermo de la germana 3-a Regno. Laŭ pritaksoj Żabiński-familio savis preskaŭ 100 judojn.

El la elsendo 19.04.2016. Legas Tomek – 1’44”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Muzeo Polin distingita

La Muzeo pri la Historio de la Polaj Judoj POLIN en Varsovio estis distingita per la prestiĝa premio  European Museum of the Year Award 2016.  Ĝi estis atribuita rekone por la agado de la centro, kiu certigas al la vizitanatoj unikan atmosferon, imagoriĉan interpreton kaj prezenton de komuna multjarcenta historio de judoj kaj poloj, rekone por la eduka misio de la muzeo. La ĵurianojn impresis la zorge konceptita ekspozicio pri la historio de judoj en Pollando montranta ĝian riĉon, ilustranta ankaŭ malfacilajn momentojn. Ĝuste la kapablo paroli pri malfacilaj temoj en la spirito de reciproka respekto kaj kompreno vekis apartan rekonon. Aprecita estis riĉa eduka kaj kultura programo de la muzeo, multaj eventoj adresitaj al vasta kaj varia publiko. Dum la nunjara eldono de la premio pri la Eŭropa Muzeo de la Jaro rivalis 49 kandidatoj el 24 landoj. La celo de la organizantoj estas premii centron, kiu klopodas laŭeble bone servi al la socio superante la tradician kadron disponigi al vizitantoj sole kolektojn.

El la elsendo 19.04.2016. Legas Tomek – 1’14”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ekspozicio por la 1050-a datreveno de la bapto de Pollando

Muzeo de la Origino de la Pola Ŝtato en Gniezno, la okcidenta Pollando pretigis porokazan ekspozicion lige kun la 1050-a datreveno de la bapto de Pollando, kiam estis baptita ĝia princo, Mieszko la 1-a. Sian premieron ĝi havos la 19-an de aprilo en Bjalistoko. Tio konformas al la ideo de la muzeo, ke el la regiono en kiu okazas tre multaj porokazaj eventoj la historian eventon oni samtempe solenu ekster ĝi.  Post Bjalistoko ĝi estos prezentita en kelkaj aliaj urboj de la regiono, en aliaj landopartoj kaj fine ankaŭ eksterlande.  La ekspozicio ne grupigas historiajn dokumentojn, sed dank’ al sia intelekta koncepto respondas ĉiajn demandojn ligitajn kun la cirkonstancoj de la historia bapto. En la prilaboro de la respondendaj demandoj partoprenis ne sole muzeaj laborantoj, sed ankaŭ  liceaj lernantoj. Oni povas do ekscii, kiel povis aspekti la bapto, kie ĝi okazis, kial ĝuste tie, ĉu Mieszko la 1-a estis bona kristano, kion kredis slavoj. La ekspozicio konsistas el grafikaj paneloj kaj elektronika aplikaĵo, servanta samtempe kiel gvidilo tra la ekspozicio, dank’ al kio la ekspozicio estas vizitebla de homoj kun diversaj misfunkcioj.  Elemento de la aplikaĵo estas animaĵo prezentanta kiel povis aspekti la pagana sanktejo sur la Monto de Lech en Gniezno mallonge antaŭ la bapto. Temas pri la plej malnova parto de la urbo, sur kiu jam fine de la 9-a jarcento troviĝis ununava ortagnula preĝejeto, alikonstruita de Mieszko la 1-a fine de la 10-a jarcento en sanktejon sur la plano de kruco.

El la elsendo 15.04.2016. Legas Maciek – 1’51”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Afrikaj pupoj en la Nacia Muzeo de Szczecin

Ĉirkaŭ 200 afrikaj pupoj el i.a. Malio, Niĝero kaj Niĝerio estas rigardeblaj en la Nacia Muzeo de Szczecin (la nordokcidenta Pollando). La ekspozicio “Infanoj de magio. Afrikaj pupoj kaj marionetoj” estas dediĉita al afrika pupteatro. Kvankam ili ĉiuj radikas en la loka ritaro, ili tamen ligas religian kaj nereligian mondon. Per formvarieco kaj funkcidiverseco ili reliefigas la bunton de Afriko. La pupteatro en Afriko signife malsimilas disde tiu konata el la eŭropa realo. Spektakloj konsistas el mallongaj  scenprezentoj ligantaj dancon kun muziko sen aparta beletra dramvefto. Ofte ili estas spontanaj kaj neprognozeblaj. La afrikaj pupoj malsimilas laŭ formo kaj dimensio. Iuj estas tre malgrandaj, por animi pli grandajn estas necesaj kelkaj pupistoj. La pupojn oni animas per manoj, piedofingroj, portante ilin sur la kapo, en la brakoj aŭ antaŭ si. Krome en la Nacia Muzeo de Szczecin funkcias aktuale alia ekspozicio dediĉita al Afriko. Ĝi prezentas tradiciajn kaj nuntempajn afrikajn teksaĵojn kaj kostumojn. Eblas konatiĝi ankaŭ kun la aplikataj teksoteknikoj kaj ornamteknikoj popularaj en Afriko. La ekstereŭropaj kolektoj de la ŝĉecina muzeo enhavas pli ol 36 mil eksponaĵojn, inkluzive de ĉ. 25 mil arkeologiaj objektoj el la ŝtona epoko en Afriko.

El la elsendo 10.04.2016. Legas Tomek – 1’34”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Infanaĝo kaj klerigo de junaj aristokratoj

Ekspoziciojn dediĉitajn al la infanaĝo kaj klerigo de junaj aristokratoj prezentos en la nova sezono Zamoyski-familia Muzeo en Kozłówka (la orienta Pollando). Ĝi troviĝas en la palaca-parka komplekso, unu el la plej bone konservitaj magnataj rezidejoj en Pollando. Jam ekde aprilo en la palaca Teatrejo funkcias ekspozicio laŭtitole dediĉita al la abiturientaj ekzamenoj („Bakalaureaty arystokraty”) prezentanta la infanaĝon kaj edukperiodon de junaj aristokratoj kaj idoj de grandbienuloj.  Ĝi reliefigas diversajn etapojn de la maturiĝado kaj edukado en Zamoyski-familio, kaj ankaŭ de personoj kun ili parencaj. Ĝi ĉirkaŭprenas la vivperiodon de Jan Zamoyski (1542-1605), granda reĝa kanceliero, establinto de Zamoyski-Akademio, kiu estis la unua pola privata altlernejo ĝis la 1-a duono de la 20-a jarcento. Inter la eksponaĵoj troviĝas i.a. portretoj de infanoj, iliaj desegnaĵoj kaj eksponaĵoj ligitaj kun ilia mondo de ludoj kaj distro. Parto de ekspozicio estas aranĝita kiel infanĉambro el la pasinta epoko. Videbliĝas ankaŭ diversaj lernoakcesoraĵoj kiel inkujoj, korespondaĵoj pri eduko de junularo. La 1-an de junio, kiu estas Tago de infano estos malfermita ekspozicio „Mi desegnos al vi fabelon” , en kiu estos prezentitaj ilustraĵoj el malnovaj libroj por infanoj kaj junuloj el Zamoyski-biblioteko en Kozłówka, el aliaj institucioj kaj privataj kolektoj. La ekspozicion akompanos muzeaj lecionoj ligantaj al la temaro de malnovaj ludoj kaj infandistroj. Aŭtune estas planita scienca sesio dediĉita al la infanaĝo kaj edukado de junaj aristokatoj.

El la elsendo 10.04.2016. Legas Tomek – 1’54”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Julia Hartwig – oficiro de la Honora Legio

Julia Hartwig, unu el la plej rekonitaj polaj nuntempaj poetinoj, verkistino, eseistino kaj tradukistino estis distingita de francoj per la oficira ordeno de la Honora Legio. Pli frue, en 2007 ŝi ricevis la titolon de la Kavaliro de Honora Legio. Dum la enmanigo de la ordeno la franca ambasadoro en Pollando Pierre Buler elstarigis, ke la distingo venas rekone por ŝia impona verkaro aparte en la traduka sfero kaj popularigado de grandaj 20-jarcentaj plumhomoj verkantaj franclingve,  en Pollando. La 95-jara poetino komencis la popularigadon kaj tradukadon de la franca literaturo ankoraŭ antaŭ poezia librodebuto. Ŝia traduko de la poeziaĵo „En la centro de la mondo” de Cendras aperis en 1947 en „Antologio de nuntempa franca literaturo”. En la periodo 1947-50 ŝi estis stipendiitino de la franca registaro. En la 1962 en Pollando aperis ŝia monografio dediĉita al Apollinair, 10 jarojn poste eldonita ankaŭ en Francio. En 1972 ŝi dediĉis libron al granda romantika poeto Gerard de Nerval. Hartwig tradukis en la polan poeiaĵojn de Paul Eluard, Max Jacob kaj Pierre Reverdy kaj prozon de  Louis Aragon kaj Romain Rolland. Ŝi mem kiel poetino eldonis plurajn poezivolumojn, verkis poezian prozon. Ŝiaj verkoj estis tradukitaj i.a. en la lingvojn francan, anglan, germanan, italan, rusan, grekan, hungaran kaj finnan.

El la elsendo 01.04.2016. Legas Barbara – 2’03”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

La 130-a naskiĝdatreveno de Tadeusz Kotarbiński

La 31-an de marto 2016 pasis la 130-a naskiĝdatreveno de Tadeusz Kotarbiński, unu el la plej elstaraj polaj filozofoj. Kotarbiński estas konata unuavice kiel kreinto de la ideo de reismo, priskribanta mondon baze de ekzistantaj materialaj objektoj. Tio ligiĝas ankaŭ kun la koncepto, ke ĉiu esto estas korpo. Laŭ Kotarbińki ne eblas distingi inter animo kaj korpo, ĉar ambaŭ vortoj signifas sentantan kaj rezonantan homon. Filozofoj agnoskas reismon kiel esencan kontribuon al metodologio de sciencaj esploroj en diversaj branĉoj. Kotarbiński engaĝiĝis ankaŭ al elkonstruo de teorio de prakseologio. Temas pri kolekto de ĝeneralaj principoj, laŭ kiuj devas esti planitaj kaj entreprenataj agadoj, por ke ili estu efikaj. Tadeusz Kotarbiński interesiĝis ankaŭ pri Esperanto. En la kolekto de eldiroj de eminentaj polaj intelektuloj el 1964 li i.a. konstatis, ke Esperanto estas la plej racia el ĉiuj lingvoj al li konataj, ke li  studis ĝian gramatikon kaj lernis vortojn, ke li legis E-versaĵojn kaj ankaŭ lernis parkere tekstojn. Liaopinie nemalmulte grava estas la fakto, ke al Esperanto fremda estas rasismo, ke ĝi incitas nenies naciajn ambiciojn. Kiel li vortumis la neŭtraleco de Esperanto tiurilate – apud la ĉiuokaze frapanta simpleco – estas la plej granda valoro por la fratiĝado  de la nacioj loĝantaj sur ĉiuj kontinentoj.

El la elsendo 01.04.2016. Legas Barbara – 1’59”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Trezoro en la dominikana klostro en Krakovo

Dum la ordigado de la trezorejo en la dominikana klostro en Krakovo estis malkovrita nepritakseble valora kolekto de oraj objektoj. Tri el ili havas gravuritajn literojn SPDGRP, kio signifas  Sigismundus Primus Dei Gratia Rex Poloniae kaj blazonojn de Pollando kaj Litovio. Laŭ artkonservisto kaj ĉefzorganto de la trezorejo, tio indikas, ke temas pri elementoj devenantaj el objekto kun reprezenta karaktero, ekzemple la reĝa sceptro, povas esti de reĝo Sigismunudo la 1-a Maljuna.  Se tio konformiĝus, temus pri sensacia malkovro, ĉar ĉi-specaj objektoj ne troviĝas en la polaj kolektoj.  Krom tio i.a. oni retrovis romiajn ringojn kun valoraj gemoj, orelornamaĵojn kaj scitan arĝentan pinglon. Povas esti, ke la malkovritaj trezoroj devenas el la kolektoj de dominikano, pastro Adam Studziński, kiu ekde la 70-aj jaroj de la 20-a jarcenoj serĉis objektojn kaŝatajn de monakoj por potekti ilin kontraŭ la rabado de Sovetunio en la orienta parto de la iama Pola Respubliko. En la 1970 pastro Adam Studziński magistriĝis en la krakova Belarta Akademio pri la Artobjekta Konservado. Pri tio li okupiĝis ĝis la vivofino unuavice en la krakova dominikana klostro, en kiu li malkovris kaj restaŭris ĝian plej malnovan parton.

El la elsendo 01.04.2016. Legas Maciek – 1’41”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Pasiono en la survitra pentroarto

Ĝis la 3-a de majo en la Katolika Kulturcentro „Bona loko” en Varsovio funkcias ekspozicio de la survitra pentroarto, sub la titolo „La Pasiono – la karesma meditado”. Ĉiujn verkojn aŭtoras Janina Walczak-Budzicz en Zakopane, forte ligita kun la montarana tradicio kaj literaturo. La popularan en la apudmonara regiono pentristan teknikon ŝi lernis de sia edzo, konata kaj renoma popolkreinto.  Ŝiaj artaj atigaĵoj estis prezentitaj en la kolektivaj kaj individuaj ekspozicioj en la lando kaj eksterlande (Norvegio, Rusio, Germanjo, Aŭstrio, Kanado, Japanio, Ĉinio, Peruo, Slovakio).  Janina Walczak-Budzicz estas ankaŭ renoma poetino, publicistino kaj socia aktivulino. Ŝi verkas en la montaran lingvaĵo, en literatura pola lingvo, slovake. Ŝi estis multfoje premiita en la polaj kaj internaciaj konkursoj. Pro sia arta kaj socia laboro li ricevis multajn ŝtatajn distingojn. Janina Walczakowa-Budzicz ricevis ankaŭ la premion de Oskar Kolberg pro la meritoj por la popola kulturo kaj la tuto de la tiukampa  laboro.

El la elsendo 25.03.2016. Legas Maciek – 1’23”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Karesmaj Tradicioj de Oriento kaj Okcidento

Meze de marto la Fondaĵo de la Akademio de Malnova Muziko en Szczecin (la nordokcdenta Pollando) per la koncerto „La karesmaj tradicioj de Oriento kaj Okcidento” solene inaŭguris novan artan sezonon. La fondaĵo daŭrigos en 2016 siajn ĉiujarajn projektojn kiel „Muziko en Malnova Szczecin” (en la historiaj internoj de la urbo), la 13-a ĉi-jare Ŝĉecina Festivalo de la Malnova Muziko okazos sub la devizo „Inter la ĉielo kaj la tero”. La celo de la festivalo estas formado de la muzika identeco de Okcidenta Pomerio lime de slava, nordia kaj germana kulturoj, en dialogo kun landaj centroj de la malnova muziko. Nunjare okazos krome la 7-a eldono de la koncerta ciklo „Laŭ la Gotika Intinero” prezentonta la malnovan muzikon en la historiaj, gotikaj konstruaĵoj de la Okcidenta Pomerio. La fondaĵo  realigos ankaŭ koncertan ciklon sub la titolo „Muzeaj koncertoj”. Entute temos pri kelkdek koncertoj de la malnova muziko en Pollando kaj eksterlande. La orkestro de la fondaĵo turneos tra Germanio. Koncerta itinero en Ukrainio kun la programo „La perdiĝinta mondo de la operoj de Józef Elsner” okazos kadre de la projekto de la pola kulturministerio populariganta la polan kulturon eksterlande.

El la elsendo 25.03.2016. Legas Maciek – 1’27”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Nova pola objekto proponita al Unesko-listo

La Centro de la Monda Heredaĵo en Parizo pozitive pritaksis la peton de Pollando, ke la postministaj objektoj de Tarnowskie Góry ektroviĝu sur la listo de la monda Unesko-heredaĵo. La definitiva decido estas atendata meze de la 2017-a jaro. Nun pri la pola peto okupiĝas ICOMOS, Internacia Konsilio por la Protekto de Historiaj Objektoj kaj Historiaj Lokoj.  Meze de la jaro estas atendata vizito de eksperto de ĉi tiu organizo en Tarnowskie Góry. La polan dokumenton prilaboris Societo de la Amantoj de la regiono Tarnowskie Góry kun aferkerna helpo de Nacia Institucio pri la Heredaĵo. Komence ekspertoj kvalifikis al la petdokumento 26 postministajn objektojn, inkluzive de 150-hektaraj subterejoj post la malnova minado de plumbo, arĝento kaj zinko. Finfine el la subtera parto estis apartigitaj du ŝaktoj: Profunda Ŝakto Frederiko kaj Ŝakto Dio Helpu. Sur la monda listo de Unesko-heredaĵo troviĝas 1031 objektoj, el Eŭropo eĉ 442. Plej multaj sur la malnova kontinento estas en Italio – 15. Pollando okupas la 10-an lokon kun 14 objektoj.

El la elsendo 18.03.2016. Legas Gabi – 1’22”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Stimuli la legadon

La Nacia Biblioteko ĉiun duan jaron anoncas la esplorrezultojn pri legado de poloj. Ĝi finas la pilaboradon de la nunjara raporto, baldaŭ publikigota. Tamen jam nun estas sciate, ke 63 procentoj de la enketiaj personoj dum unu jaro legis neniun libron, kaj tio signifas kreskon kompare al esploroj de antaŭ du jaroj. Tiun negativan fenomenon celas renversigi plurjara programo pri evoluigo de la legado por la jaroj 2016-2020. Por ĝia realigo estos destinitaj 669 milionoj da zlotoj. 435 milionoj devenos el la ŝtata buĝeto kaj 234 milionoj estos investitaj el komunumaj rimedoj. La unuan fojon por plibonigi la situacion estis prezentita  solvo baziĝanta sur la principo de sinergio, ĉi-kaze rilate kunlaboron de du ministerioj: por la kulturo kaj por la nacia edukado. Antaŭe pri similaj projektoj respondecis sole kulturministerio. Inter la prioritatoj troviĝas la aĉetado de eldonnovaĵoj por la publikaj biliotekoj. Jam en aprilo ili povos peti la tiucelan kromfinancadon. Alia prirotato kunordigata de Libroinstituto rilatas al investaĵoj en la biblioteka infrastrukturo, por kiu nunjare estos elspezitaj 30 milionoj da zlotoj. La tria prioritato estos realigata de la edukministerio. Temas pri popularigado de legado inter infanoj kaj junuloj per aĉeto de eldonnovaĵoj por lernejaj bibliotekoj.  Nunjare estos tiucele elspezitaj 30 milionoj da zlotoj – en la daŭro de la 5-jara programo 150 milionoj.

El la elsendo 18.03.2016. Legas Gabi – 1’59”

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

 1  2  3  4  5  6  7  8